See also
Το χωριό Αχέλεια Πάφου – Το χωριό της Έζουσας, το ιστορικό τσιφλίκι και οι παλιές εκκλησίες – Acheleia Village, Paphos – Cyprus
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Ο Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου είναι η κεντρική εκκλησία της Αχέλειας Πάφου. Βρίσκεται κοντά στον παλαιό κύριο δρόμο Πάφου–Λεμεσού, στον πυρήνα του χωριού. Είναι πετρόκτιστος ναός του 16ου αιώνα, με εικόνες του 17ου αιώνα και ανακαίνιση που ανάγεται στον 18ο αιώνα. Σήμερα παραμένει ενοριακός ναός και είναι καταγεγραμμένος ως Αρχαίο Μνημείο.
Χρονολόγηση και αρχιτεκτονική
Το Visit Pafos περιγράφει την εκκλησία ως ναό βυζαντινού ρυθμού και τη χρονολογεί στον 16ο αιώνα. Ο χαρακτηρισμός «βυζαντινού ρυθμού» αφορά την αρχιτεκτονική της παράδοση· δεν σημαίνει ότι το κτίσμα ανήκει χρονολογικά στη βυζαντινή περίοδο της Κύπρου. Η λιτή πέτρινη κατασκευή εντάσσεται στο τοπίο της Αχέλειας, όπου μικρές εκκλησίες διαφορετικών εποχών σώζονται μέσα στον οικισμό και στη γύρω αγροτική γη.
Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια αναφέρει ανακαίνιση κατά τον 18ο αιώνα. Η χρονολόγηση της εκκλησίας, των εικόνων και της ανακαίνισης αφορά τρεις διαφορετικές φάσεις της ιστορίας της. Δεν προκύπτει από τις δημοσιευμένες περιγραφές ποια συγκεκριμένα μέρη του κτιρίου άλλαξαν με την ανακαίνιση.
Οι εικόνες του 17ου αιώνα
Οι εικόνες του 17ου αιώνα αποτελούν σημαντικό μέρος της εκκλησιαστικής κληρονομιάς του ναού. Μαρτυρούν τη συνέχιση του εξοπλισμού του μετά την ανέγερσή του και πριν από τη μεταγενέστερη ανακαίνιση. Η αναφορά αυτή αφορά φορητές εικόνες του Αγίου Γεωργίου. Οι γνωστές μεσαιωνικές τοιχογραφίες της Αχέλειας, που συχνά αναφέρονται μαζί με την κεντρική εκκλησία στις περιγραφές του χωριού, ανήκουν στον χωριστό ναό του Αγίου Θεοδοσίου του Κοινοβιάρχη.
Ενοριακή ζωή και πανήγυρη
Η Ιερά Μητρόπολη Πάφου καταγράφει χωριστά στην Αχέλεια τους ναούς του Αγίου Γεωργίου και του Αγίου Θεοδοσίου. Ο Άγιος Γεώργιος εξυπηρετεί την ενοριακή ζωή του χωριού και χρησιμοποιείται και για βαπτίσεις. Η Μητρόπολη περιλαμβάνει την Αχέλεια στον κατάλογο των κοινοτήτων που πανηγυρίζουν τον Άγιο Γεώργιο στις 23 Απριλίου.
Προστατευόμενο μνημείο
Στον κατάλογο του Τμήματος Αρχαιοτήτων του Μαΐου 2025, η «Εκκλησία Αγίου Γεωργίου» στην Αχέλεια περιλαμβάνεται στα Αρχαία Μνημεία του Δεύτερου Πίνακα, με αριθμό καταχώρισης 1204 στη συγκεκριμένη έκδοση. Η εκκλησία έχει έτσι διπλή σημασία για το χωριό: παραμένει χώρος λατρείας και αποτελεί μέρος της προστατευόμενης αρχιτεκτονικής του κληρονομιάς.
Ο ναός στο τοπίο της Αχέλειας
Ο Άγιος Γεώργιος βρίσκεται στον οικιστικό πυρήνα, ενώ ο Άγιος Θεοδόσιος βρίσκεται νοτιότερα, έξω από το χωριό. Μαζί με τον Άγιο Λεόντιο, που μεταφέρθηκε στο Ανατολικό, οι ναοί αυτοί δείχνουν πώς η εκκλησιαστική κληρονομιά της Αχέλειας απλώνεται από τον πυρήνα του οικισμού έως τα παλαιά αγροτικά κτήματα. Για την ιστορία του τσιφλικιού, των υπόλοιπων μνημείων και της παράκτιας ζώνης, βλ. το άρθρο για την Αχέλεια Πάφου. Το ευρύτερο ποτάμιο τοπίο παρουσιάζεται στο άρθρο Η Κοιλάδα της Έζουσας.
Πηγές
- Ιερά Μητρόπολη Πάφου – Ιεροί Ναοί Μητροπόλεως Πάφου και Πανηγυρίζοντες ναοί. ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΠΑΦΟΥ
- Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια – Αχέλεια: θέση, χρονολόγηση και ανακαίνιση. polignosi.com
- Visit Pafos – Η ύπαιθρος της Πάφου, ενότητα Αχέλεια: αρχιτεκτονικός χαρακτήρας και εικόνες. Visit Pafos
- Τμήμα Αρχαιοτήτων – Κατάλογος Αρχαίων Μνημείων, Μάιος 2025: καταχώριση 1204, Δεύτερος Πίνακας. culture.gov.cy
- Πολίτης – Μαρτυρία του αντιδημάρχου για την Αχέλεια και τις εκκλησίες της. www.politis.com.cy
- Biodiversity of Cyprus: Οργανωμένος Κατάλογος Εκκλησιών και Μοναστηριών της Κύπρου.
Church of St George in Acheleia, Paphos – Cyprus
Text by George Konstantinou
The Church of St George is the main church of Acheleia, Paphos. It stands near the old Paphos–Limassol road, in the village centre. This stone-built church dates to the 16th century, contains 17th-century icons and was renovated in the 18th century. It remains a parish church and is listed as an Ancient Monument.
Dating and architecture
Visit Pafos describes the church as Byzantine in style and dates it to the 16th century. The term “Byzantine style” refers to its architectural tradition; it does not mean that the building itself dates to Cyprus’s Byzantine period. Its simple stone construction belongs to the landscape of Acheleia, where small churches of different periods survive both in the settlement and in the surrounding farmland.
The Great Cyprus Encyclopaedia records a renovation in the 18th century. The dates of the church, its icons and its renovation represent three distinct phases in its history. The published descriptions do not specify which parts of the building were altered during the renovation.
The 17th-century icons
The 17th-century icons form an important part of the church’s ecclesiastical heritage. They show that the church continued to acquire furnishings after its construction and before its later renovation. These are portable icons in the Church of St George. The well-known medieval wall paintings of Acheleia, often mentioned alongside the main church in accounts of the village, belong to the separate church of St Theodosios the Cenobiarch.
Parish life and feast day
The Holy Metropolis of Paphos lists the churches of St George and St Theodosios in Acheleia separately. St George serves the parish life of the village and is also used for baptisms. The Metropolis includes Acheleia among the communities that celebrate the feast of St George on 23 April.
A protected monument
In the Department of Antiquities’ May 2025 register, the “Church of St George” in Acheleia is listed as a Second Schedule Ancient Monument, under entry 1204 in that edition. The church therefore has a dual significance for the village: it remains a place of worship and forms part of its protected architectural heritage.
The church in the landscape of Acheleia
St George stands in the village centre, while St Theodosios lies farther south, outside the settlement. Together with St Leontios, which was moved to Anatoliko, these churches show how Acheleia’s ecclesiastical heritage extends from the village centre to the old agricultural estates. For the history of the estate, the other monuments and the coastal zone, see the article on Acheleia Village, Paphos. The wider river landscape is described in The Ezousa Valley.
Sources
- Holy Metropolis of Paphos – Churches of the Metropolis and Church feast days.
- Great Cyprus Encyclopaedia – Acheleia: location, dating and renovation.
- Visit Pafos – Rural Pafos, Acheleia section: architectural style and icons.
- Department of Antiquities – Register of Ancient Monuments, May 2025: entry 1204, Second Schedule.
- Politis – The deputy mayor on Acheleia and its churches.
- Biodiversity of Cyprus: Organised Catalogue of Churches and Monasteries of Cyprus.
