All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Έτυχε να ακούσεις ξανά για το ξωκλήσι της Παναγίας της Παλλούρας; City Free press - Sigmalive - 17.10.2016
Αιωνόβια Παλλούρα , Κονναρκά (Ziziphus lotus). στο Γέρι έξω από το ξωκλήσι της Παναγίας της Παλλούρας
Photos Geri 4/9/2015 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, 4/9/2015
Το ξωκλήσι της Παναγίας της Παλλούρας
Το ξωκλήσι της Παναγίας της Παλλούρας βρίσκεται στο Γέρι της επαρχίας Λευκωσίας και αποτελεί ένα μικρό αλλά ιδιαίτερα ενδιαφέρον προσκύνημα, στενά συνδεδεμένο με την ιστορία και τις θρησκευτικές παραδόσεις της περιοχής.
Το ξωκλήσι είναι γνωστό στους πιστούς και ως το «Εκκλησάκι» της Παναγίας. Η ιστορία του συνδέεται άμεσα με την παλαιά εκκλησία της Παναγίας Χρυσογεριώτισσας, τον αρχαιότερο σωζόμενο ναό του Γερίου.
Η σημερινή αξία του χώρου δεν περιορίζεται στο ίδιο το μικρό εκκλησιαστικό οικοδόμημα. Το ξωκλήσι αποτελεί τόπο όπου συναντώνται η θρησκευτική πίστη, η τοπική προφορική παράδοση και η φυσική κληρονομιά, καθώς δίπλα του βρίσκεται η αιωνόβια παλλούρα από την οποία προέρχεται η ονομασία του.
Η παράδοση για την οικοδόμηση της εκκλησίας της Παναγίας
Με το ξωκλήσι συνδέεται μια παλιά παράδοση που διατηρήθηκε από τους κατοίκους του Γερίου.
Σύμφωνα με αυτήν, στο σημείο όπου βρίσκεται σήμερα το ξωκλήσι επρόκειτο αρχικά να οικοδομηθεί η μεγάλη εκκλησία της Παναγίας. Οι κάτοικοι άρχισαν την κατασκευή της, αλλά ό,τι έκτιζαν κατά τη διάρκεια της ημέρας χαλούσε κατά τη διάρκεια της νύχτας.
Οι πιστοί ερμήνευσαν το ανεξήγητο αυτό γεγονός μέσα από τη θρησκευτική τους παράδοση. Σύμφωνα με τη διήγηση, η ίδια η Παναγία αποκάλυψε σε έναν πιστό ότι επιθυμούσε η εκκλησία της να κτιστεί σε διαφορετικό σημείο.
Η παράδοση αναφέρει ότι έδωσε μάλιστα συγκεκριμένες οδηγίες: η εικόνα της έπρεπε να τοποθετηθεί πάνω σε ένα αμάξι που θα έσερναν νεαρά βόδια. Τα ζώα θα αφήνονταν ελεύθερα να ακολουθήσουν μόνα τους την πορεία τους και εκεί όπου θα σταματούσαν θα έπρεπε να ανεγερθεί η εκκλησία.
Τα βόδια και η επιλογή της νέας θέσης
Σύμφωνα πάντοτε με την τοπική παράδοση, τα βόδια ξεκίνησαν μεταφέροντας την εικόνα και τελικά σταμάτησαν πάνω σε έναν μικρό λόφο βορειοδυτικά του οικισμού.
Στο σημείο αυτό υπήρχαν τα χαλάσματα παλαιού μοναστηριού.
Εκεί οικοδομήθηκε η εκκλησία της Παναγίας Χρυσογεριώτισσας, η οποία έμελλε να γίνει ο σημαντικότερος παλαιός ναός του Γερίου.
Η διήγηση για τα βόδια και τη μεταφορά της εικόνας αποτελεί τοπική θρησκευτική παράδοση και πρέπει να διακρίνεται από τα ιστορικά και αρχαιολογικά τεκμηριωμένα στοιχεία για τους ναούς.
Η Παναγία Χρυσογεριώτισσα
Η Παναγία Χρυσογεριώτισσα αποτελεί βασικό σημείο αναφοράς για την εκκλησιαστική ιστορία του Γερίου.
Σύμφωνα με τον Δήμο Λατσιών–Γερίου, είναι η αρχαιότερη από τις εκκλησίες του Γερίου και μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα αποτελούσε τον μοναδικό ναό του οικισμού.
Η παλαιότερη μορφή της ανάγεται στον 16ο αιώνα, ενώ η σημερινή της μορφή διαμορφώθηκε μέσα από μεταγενέστερες προσθήκες. Ο ναός οικοδομήθηκε στα θεμέλια παλαιού βυζαντινού μοναστηριού αφιερωμένου στην Παναγία Αλύπου.
Κατά τον 18ο αιώνα, πιθανότατα επί Αρχιεπισκόπου Χρυσάνθου, προστέθηκε γυναικωνίτης στο δυτικό τμήμα του ναού.
Η Παναγία Χρυσογεριώτισσα αποτελεί σήμερα σημαντικό ιστορικό και εκκλησιαστικό μνημείο του Γερίου.
Η αιωνόβια παλλούρα
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του ξωκλησιού είναι η αιωνόβια παλλούρα που βρίσκεται στον χώρο.
Η παρουσία αυτού του δέντρου συνδέθηκε τόσο στενά με το μικρό προσκύνημα ώστε έδωσε στο ξωκλήσι την ονομασία Παναγία της Παλλούρας.
Η παλλούρα είναι ένα χαρακτηριστικό αγκαθωτό φυτό της κυπριακής υπαίθρου. Στην αρχική καταγραφή του Biodiversity of Cyprus το συγκεκριμένο δέντρο αναφέρεται ως Κονναρκά (Ziziphus lotus).
Το αιωνόβιο δέντρο αποτελεί έτσι αναπόσπαστο στοιχείο της φυσιογνωμίας του χώρου και χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα στοιχείο της τοπικής χλωρίδας μπορεί να συνδεθεί με ένα θρησκευτικό τοπωνύμιο και την τοπική παράδοση.
Η ονομασία «Παναγία της Παλλούρας»
Η ονομασία του ξωκλησιού προέρχεται από την παλλούρα που βρίσκεται στον χώρο.
Η σύνδεση φυτών και δέντρων με εκκλησίες, ξωκλήσια, εικόνες και θρησκευτικές παραδόσεις είναι γνωστή στην Κύπρο και έχει αφήσει το αποτύπωμά της σε αρκετές τοπικές ονομασίες.
Στην περίπτωση του Γερίου, η αιωνόβια παλλούρα αποτέλεσε το χαρακτηριστικό φυσικό σημείο αναφοράς που συνδέθηκε με το προσκύνημα και διατηρήθηκε στην ονομασία του.
Το Γέρι και η Παναγία
Η Παναγία κατέχει ιδιαίτερη θέση στις τοπικές παραδόσεις του Γερίου.
Ακόμη και μία από τις παραδόσεις σχετικά με την προέλευση της ονομασίας του Γερίου συνδέεται με την Παναγία Χρυσογεριώτισσα.
Σύμφωνα με αυτή την προφορική παράδοση, οι έγκυες γυναίκες παρακαλούσαν την Παναγία να γεννήσουν γερά παιδιά, και από τη λέξη «γερά» συνδέθηκε παραδοσιακά η ονομασία «Γέρι».
Υπάρχει όμως και διαφορετική ετυμολογική ερμηνεία, σύμφωνα με την οποία το όνομα σχετίζεται με τη λέξη «αγέριν», δηλαδή ανεμοδαρμένος λόφος. Επομένως, η σύνδεση της ονομασίας του Γερίου με τη Χρυσογεριώτισσα πρέπει να παρουσιάζεται ως τοπική παράδοση και όχι ως μοναδική αποδεδειγμένη ετυμολογία.
Η ανάπλαση του χώρου
Ο χώρος γύρω από το ξωκλήσι αναπλάστηκε το 2001.
Η ανάπλαση συνέβαλε στη διαμόρφωση και διατήρηση του χώρου ως τόπου επίσκεψης και προσκυνήματος, χωρίς να αποκοπεί από το φυσικό στοιχείο που τον χαρακτηρίζει.
Η παρουσία της παλιάς παλλούρας δίπλα στο ξωκλήσι παραμένει το ιδιαίτερο γνώρισμα του χώρου.
Θρησκευτική παράδοση και φυσική κληρονομιά
Η Παναγία της Παλλούρας αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της στενής σχέσης που αναπτύχθηκε στην κυπριακή ύπαιθρο ανάμεσα στη φύση και τη θρησκευτική παράδοση.
Ένα αιωνόβιο δέντρο, ένα μικρό ξωκλήσι και μια παράδοση για την οικοδόμηση μιας μεγαλύτερης εκκλησίας συνδέθηκαν μεταξύ τους και δημιούργησαν έναν τόπο με ιδιαίτερη ταυτότητα.
Τέτοιες τοπικές παραδόσεις αποτελούν μέρος της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς των κοινοτήτων. Δεν πρέπει να συγχέονται με ιστορικά αποδεδειγμένα γεγονότα, αλλά η καταγραφή και η διατήρησή τους είναι σημαντική επειδή αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο οι προηγούμενες γενιές αντιλαμβάνονταν και ερμήνευαν τον τόπο τους.
Η περίπτωση της Παναγίας της Παλλούρας παρουσιάζει επιπλέον ενδιαφέρον για τη φυσική ιστορία, επειδή η ίδια η ονομασία του προσκυνήματος διατηρεί τη μνήμη ενός χαρακτηριστικού φυτού της κυπριακής υπαίθρου.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας καταγραφής λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στο Γέρι στις 4 Σεπτεμβρίου 2015.
Η φωτογραφική τεκμηρίωση περιλαμβάνει το ξωκλήσι και την αιωνόβια παλλούρα που βρίσκεται δίπλα του και από την οποία προέρχεται η ονομασία Παναγία της Παλλούρας.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Παναγία της Παλλούρας
Είδος μνημείου: Ορθόδοξο χριστιανικό ξωκλήσι – προσκύνημα
Αφιερωμένο: Παναγία – Θεοτόκος
Τοποθεσία: Γέρι
Επαρχία: Λευκωσίας
Χώρα: Κυπριακή Δημοκρατία
Εκκλησιαστική παράδοση: Συνδέεται με την οικοδόμηση της Παναγίας Χρυσογεριώτισσας
Χαρακτηριστικό φυσικό στοιχείο: Αιωνόβια παλλούρα
Αναφορά φυτού στην αρχική καταγραφή: Κονναρκά (Ziziphus lotus)
Προέλευση ονομασίας: Από την αιωνόβια παλλούρα στον χώρο του ξωκλησιού
Ανάπλαση περιβάλλοντος χώρου: 2001
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία φωτογράφησης: Γέρι
Ημερομηνία φωτογράφησης: 4/9/2015
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – αρχική ανάρτηση και φωτογραφική καταγραφή της Παναγίας της Παλλούρας
Δήμος Λατσιών–Γερίου – Εκκλησίες του Γερίου
Δήμος Λατσιών–Γερίου – Ιστορική αναδρομή του Γερίου
City Free Press / SigmaLive – Έτυχε να ακούσεις ξανά για το ξωκλήσι της Παναγίας της Παλλούρας;
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – GERI, 4/9/2015
The Chapel of Panagia Palloura
The Chapel of Panagia Palloura is situated at Geri in Nicosia District and is a small but particularly interesting place of pilgrimage, closely associated with the history and religious traditions of the area.
The chapel is also known among the faithful simply as the “Chapel” of Panagia. Its history is directly connected with the old Church of Panagia Chrysogeriotissa, the oldest surviving church of Geri.
The significance of the site is not restricted to the small religious building itself. The chapel represents a meeting point between religious faith, local oral tradition and natural heritage, since beside it stands the centuries-old palloura tree from which the chapel derives its name.
The tradition concerning the construction of the Church of Panagia
An old tradition preserved by the inhabitants of Geri is associated with the chapel.
According to this tradition, the larger Church of Panagia was originally intended to be constructed at the place where the chapel now stands. The inhabitants began building the church, but whatever they constructed during the day would collapse during the night.
The faithful interpreted this unexplained occurrence through their religious tradition. According to the story, the Virgin Mary herself revealed to a believer that she wished her church to be built at another location.
Tradition states that she even gave specific instructions: her icon was to be placed on a cart drawn by young oxen. The animals were then to be released and allowed to follow their own course, and the church was to be constructed wherever they eventually stopped.
The oxen and the selection of the new site
According to the local tradition, the oxen set off carrying the icon and eventually stopped on a small hill northwest of the settlement.
The ruins of an old monastery stood at this location.
It was there that the Church of Panagia Chrysogeriotissa was constructed, eventually becoming the most important historic church of Geri.
The story of the oxen and the transportation of the icon is a local religious tradition and should be distinguished from historically and archaeologically documented information concerning the churches.
Panagia Chrysogeriotissa
Panagia Chrysogeriotissa is a major landmark in the ecclesiastical history of Geri.
According to the Municipality of Latsia-Geri, it is the oldest church in Geri and remained the settlement's only church until the middle of the twentieth century.
Its earliest form dates to the 16th century, while its present appearance resulted from later additions. The church was constructed on the foundations of an old Byzantine monastery dedicated to Panagia Alypou.
During the eighteenth century, probably during the period of Archbishop Chrysanthos, a women's gallery was added to the western part of the building.
Panagia Chrysogeriotissa remains an important historic and ecclesiastical monument of Geri.
The centuries-old palloura tree
One of the most distinctive features of the chapel is the centuries-old palloura tree growing at the site.
The tree became so closely associated with the small shrine that it gave the chapel its name, Panagia Palloura.
Palloura is a characteristic thorny plant of the Cypriot countryside. In the original Biodiversity of Cyprus record, the particular tree at the chapel is identified as Konnarka (Ziziphus lotus).
The ancient tree is therefore an integral element of the character of the site and an interesting example of how a feature of the local flora can become associated with a religious place-name and local tradition.
The name “Panagia Palloura”
The chapel takes its name from the palloura tree growing at the site.
The association of plants and trees with churches, chapels, religious icons and traditions is well known in Cyprus and has left its mark on numerous local place-names.
At Geri, the centuries-old palloura became the distinctive natural landmark associated with the shrine and its name has been preserved in Panagia Palloura.
Geri and the Virgin Mary
The Virgin Mary occupies an important position in the local traditions of Geri.
Even one of the traditional explanations for the origin of the name Geri is connected with Panagia Chrysogeriotissa.
According to this oral tradition, pregnant women prayed to Panagia Chrysogeriotissa to give birth to healthy children, and the name “Geri” was traditionally associated with the Greek word gera, meaning healthy or strong.
There is, however, another etymological interpretation according to which the name derives from the word agerin, referring to a windswept hill. The connection between the name of Geri and Panagia Chrysogeriotissa should therefore be regarded as a local tradition rather than the only established etymology.
Restoration of the surrounding area
The area surrounding the chapel was restored and landscaped in 2001.
The work helped maintain and improve the site as a place of visitation and pilgrimage without separating it from the natural feature that gives it its distinctive character.
The old palloura tree beside the chapel remains the defining natural feature of the site.
Religious tradition and natural heritage
Panagia Palloura provides a characteristic example of the close relationship that developed between nature and religious tradition in the Cypriot countryside.
A centuries-old tree, a small chapel and a tradition concerning the construction of a larger church became interconnected, creating a place with a distinctive identity.
Such local traditions form part of the intangible cultural heritage of communities. They should not be confused with historically proven events, but recording and preserving them is important because they document how earlier generations understood and interpreted their surroundings.
Panagia Palloura is additionally interesting from the perspective of natural history because the name of the shrine itself preserves the memory of a characteristic plant of the Cypriot countryside.
Photographic record
The photographs documenting this site were taken by George Konstantinou at Geri on 4 September 2015.
The photographic record includes the chapel and the centuries-old palloura growing beside it, from which the name Panagia Palloura is derived.
Classification
Name: Panagia Palloura
Type of monument: Orthodox Christian chapel – pilgrimage site
Dedicated to: Virgin Mary – Theotokos
Location: Geri
District: Nicosia
Country: Republic of Cyprus
Religious tradition: Associated with the construction of Panagia Chrysogeriotissa
Characteristic natural feature: Centuries-old palloura tree
Plant recorded in the original documentation: Konnarka (Ziziphus lotus)
Origin of chapel name: The centuries-old palloura growing at the site
Landscaping/restoration of surrounding area: 2001
Photographer: George Konstantinou
Photo location: Geri
Date photographed: 4/9/2015
Sources
Biodiversity of Cyprus – original Panagia Palloura post and photographic record
Municipality of Latsia-Geri – Churches of Geri
Municipality of Latsia-Geri – Historical overview of Geri
City Free Press / SigmaLive – Panagia Palloura chapel
No comments:
Post a Comment