Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Zygophyllaceae στην Κύπρο – Zygophyllaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Zygophyllaceae, γνωστή στα αγγλικά ως caltrop family ή bean-caper family, είναι οικογένεια ανθοφόρων φυτών της τάξης Zygophyllales. Περιλαμβάνει περίπου 22 γένη και 280–300 είδη, τα οποία εξαπλώνονται κυρίως στις θερμές, ξηρές, ημίξηρες και ερημικές περιοχές του κόσμου.

Η μεγαλύτερη ποικιλότητα της οικογένειας απαντά στην Αφρική, στη Μεσόγειο, στη δυτική και κεντρική Ασία, στην Αυστραλία και στις ξηρές περιοχές της Βόρειας και Νότιας Αμερικής. Πολλά μέλη της παρουσιάζουν εξειδικευμένες προσαρμογές στην ξηρασία, στην υψηλή θερμοκρασία, στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία και, σε ορισμένες περιπτώσεις, στην αυξημένη αλατότητα του εδάφους.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Zygophyllaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 3 γένη και 3 taxa. Όλα καταγράφονται ως αυτοφυή μη ενδημικά. Δεν καταγράφονται ενδημικά, ξενικά, υβριδικά ή αβέβαιης κατάστασης taxa της οικογένειας.

Ταξινομική σημείωση

Η οριοθέτηση ορισμένων γενών της οικογένειας έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια. Σύγχρονες ταξινομικές προσεγγίσεις, όπως αυτή που ακολουθείται από το Plants of the World Online, εντάσσουν αρκετά είδη των γενών Fagonia και Tetraena σε ένα ευρύτερα οριοθετημένο γένος Zygophyllum.

Με αυτή την προσέγγιση, το Fagonia cretica μπορεί να εμφανίζεται ως Zygophyllum creticum, ενώ το Tetraena alba ως Zygophyllum album. Στο παρόν άρθρο ακολουθούνται πιστά τα ονόματα Fagonia cretica και Tetraena alba, όπως καταγράφονται στο Word και στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της Zygophyllaceae είναι μονοετείς ή πολυετείς πόες, ημίθαμνοι, θάμνοι και, σπανιότερα, μικρά δέντρα. Οι βλαστοί μπορεί να είναι έρποντες, απλωμένοι, όρθιοι ή έντονα διακλαδισμένοι. Σε αρκετά είδη είναι σαρκώδεις, αρθρωτοί ή ξυλώδεις στη βάση.

Τα φύλλα είναι συνήθως αντίθετα, σπανιότερα εναλλασσόμενα, και συχνά αποτελούνται από δύο ή περισσότερα φυλλάρια. Το όνομα Zygophyllaceae προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «ζυγόν» και «φύλλον» και αναφέρεται στη χαρακτηριστική ζευγαρωτή διάταξη των φυλλαρίων που παρατηρείται σε πολλά μέλη της οικογένειας.

Τα φύλλα μπορεί να είναι λεπτά, δερματώδη ή σαρκώδη. Τα παράφυλλα είναι συχνά εμφανή και σε ορισμένα είδη μετατρέπονται σε αγκάθια. Η μείωση της επιφάνειας των φύλλων και η σαρκώδης υφή τους αποτελούν σημαντικές προσαρμογές σε ξηρά περιβάλλοντα.

Τα άνθη είναι συνήθως ερμαφρόδιτα, μονήρη ή συγκεντρωμένα σε μικρές ταξιανθίες. Είναι κατά κανόνα ακτινόμορφα και τετραμερή ή πενταμερή. Ο κάλυκας αποτελείται συνήθως από τέσσερα ή πέντε ελεύθερα σέπαλα και η στεφάνη από ισάριθμα ελεύθερα πέταλα.

Οι στήμονες είναι συνήθως οκτώ ή δέκα και συχνά διατάσσονται σε δύο κύκλους. Στη βάση τους υπάρχει συνήθως εμφανής νεκταροφόρος δίσκος. Η ωοθήκη είναι επιφυής, αποτελείται από δύο έως πέντε ενωμένα καρπόφυλλα και είναι συχνά λοβωτή.

Ο καρπός μπορεί να είναι κάψα ή σχιζοκάρπιο. Σε ορισμένα είδη χωρίζεται κατά την ωρίμανση σε σκληρά μονόσπερμα τμήματα, τα οποία μπορεί να φέρουν πτέρυγες, εξογκώματα ή ισχυρά αγκάθια.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Τα μέλη της οικογένειας στην Κύπρο απαντούν κυρίως σε ξηρές, θερμές και ανοικτές θέσεις. Φύονται σε φρυγανότοπους, πετρώδεις πλαγιές, παράκτιες περιοχές, αμμώδη ή αλατούχα εδάφη, παρυφές δρόμων, αγρούς, εγκαταλειμμένες καλλιέργειες και άλλες διαταραγμένες τοποθεσίες.

Το Fagonia cretica συνδέεται κυρίως με ξηρές και πετρώδεις θέσεις, φρυγανότοπους και χαμηλή θαμνώδη βλάστηση. Τα αγκάθια και τα μικρά φύλλα του αποτελούν χαρακτηριστικές προσαρμογές στην ξηρασία και στη βόσκηση.

Το Tetraena alba είναι προσαρμοσμένο σε πολύ ξηρά, παράκτια και συχνά αλατούχα εδάφη. Η σαρκώδης μορφή των φύλλων και των βλαστών του επιτρέπει την αποθήκευση νερού και την επιβίωση σε περιβάλλοντα με έντονη εξάτμιση.

Το Tribulus terrestris απαντά συχνά σε ξηρά διαταραγμένα εδάφη, άκρες δρόμων, μονοπάτια, αγρούς, αυλές, ανοιχτούς χώρους και παρυφές οικισμών. Αντέχει στη ζέστη, στην ξηρασία και στο ποδοπάτημα.

Τα taxa της οικογένειας Zygophyllaceae στην Κύπρο

Αυτοφυή μη ενδημικά – Native non-endemic

Fagonia

  1. Fagonia cretica L. · Species

Tetraena

  1. Tetraena alba (L. f.) Beier & Thulin · Species

Tribulus

  1. Tribulus terrestris L. · Species

Το γένος Fagonia

Το γένος Fagonia, σύμφωνα με την ταξινομική διάταξη του οργανωμένου καταλόγου, περιλαμβάνει μικρές πόες ή αγκαθωτούς ημιθάμνους ξηρών και ερημικών περιοχών. Τα φύλλα είναι συνήθως αντίθετα και αποτελούνται από ένα έως τρία μικρά φυλλάρια. Τα παράφυλλα συχνά μετατρέπονται σε αιχμηρά αγκάθια.

Το Fagonia cretica είναι χαμηλό, απλωμένο ή ανερχόμενο φυτό με λεπτούς, διακλαδισμένους βλαστούς. Τα άνθη του είναι χαρακτηριστικά, με πέντε ρόδινα, πορφυρά ή λιλά πέταλα και δέκα στήμονες.

Τα φύλλα είναι μικρά και συνήθως αποτελούνται από τρία φυλλάρια. Τα αγκαθώδη παράφυλλα παρέχουν προστασία από τη βόσκηση και ταυτόχρονα μειώνουν την ανάπτυξη μεγάλων, υδροβόρων φυλλικών επιφανειών.

Ο καρπός είναι λοβωτή κάψα, η οποία περιέχει αρκετά σπέρματα. Το φυτό ανθίζει κυρίως κατά την υγρή περίοδο και την άνοιξη, όταν υπάρχει διαθέσιμη εδαφική υγρασία.

Το γένος Tetraena

Το γένος Tetraena, όπως αναγνωρίζεται στον οργανωμένο κατάλογο, περιλαμβάνει κυρίως πολυετείς πόες και ημιθάμνους ξηρών ή αλατούχων περιοχών. Πολλά είδη έχουν αντίθετα φύλλα με δύο σαρκώδη φυλλάρια.

Το Tetraena alba είναι χαμηλός, πολύκλαδος και συνήθως σαρκώδης ημίθαμνος. Τα φύλλα αποτελούνται από δύο παχιά, σαρκώδη φυλλάρια, τα οποία μπορεί να έχουν κυλινδρικό, ωοειδές ή ροπαλοειδές σχήμα.

Τα άνθη είναι μικρά, συνήθως λευκά ή ωχρά. Ο καρπός είναι λοβωτός και μπορεί να χωρίζεται σε επιμέρους τμήματα κατά την ωρίμανση.

Το είδος είναι ιδιαίτερα ανθεκτικό στην ξηρασία και στην αλατότητα. Αναπτύσσεται κυρίως σε παράκτιες, αμμώδεις, πετρώδεις ή αλατούχες θέσεις, όπου λίγα άλλα φυτά μπορούν να επιβιώσουν.

Το γένος Tribulus

Το γένος Tribulus περιλαμβάνει κυρίως έρπουσες ή απλωμένες πόες θερμών και ξηρών περιοχών. Τα φύλλα είναι αντίθετα και πτερωτά, με αρκετά μικρά ζεύγη φυλλαρίων.

Το Tribulus terrestris είναι μονοετές ή βραχύβιο πολυετές φυτό με βλαστούς που απλώνονται ακτινωτά πάνω στο έδαφος. Τα άνθη του είναι μονήρη, κίτρινα και αποτελούνται από πέντε πέταλα.

Ο καρπός είναι χαρακτηριστικό σκληρό σχιζοκάρπιο, το οποίο κατά την ωρίμανση χωρίζεται σε πέντε τμήματα. Κάθε τμήμα φέρει ισχυρά, αιχμηρά αγκάθια. Λόγω της μορφής τους, τα καρπικά τμήματα μπορούν να προσκολλώνται στα πόδια και στο τρίχωμα των ζώων, στα υποδήματα και στα ελαστικά οχημάτων.

Τα αγκάθια μπορούν να προκαλέσουν επώδυνους τραυματισμούς σε ανθρώπους και ζώα και να τρυπήσουν ελαστικά ποδηλάτων. Για τον λόγο αυτό, το είδος είναι ιδιαίτερα ανεπιθύμητο σε μονοπάτια, χώρους άθλησης και περιοχές όπου κινούνται κατοικίδια ζώα.

Οικολογία

Τα άνθη της οικογένειας παράγουν νέκταρ και γύρη και προσελκύουν μέλισσες, μύγες, σκαθάρια και άλλα έντομα. Ο νεκταροφόρος δίσκος στη βάση των στημόνων αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό για την προσέλκυση επικονιαστών.

Τα κυπριακά taxa αποτελούν μέρος της βλάστησης των ξηρών, παράκτιων και διαταραγμένων οικοσυστημάτων. Το Tetraena alba συμβάλλει στη φυτική κάλυψη παράκτιων και αλατούχων εδαφών, ενώ το ριζικό του σύστημα βοηθά στη συγκράτηση χαλαρού εδάφους και άμμου.

Το Fagonia cretica αποτελεί τμήμα των ξηροφυτικών φυτοκοινωνιών και προσφέρει τροφή σε επικονιαστές κατά την περίοδο της ανθοφορίας του.

Το Tribulus terrestris αποικίζει γρήγορα γυμνά ή διαταραγμένα εδάφη. Η απλωμένη ανάπτυξή του μειώνει την έκθεση του εδάφους, αλλά οι αγκαθωτοί καρποί του μπορούν να επηρεάσουν την κίνηση ζώων και ανθρώπων.

Αναπαραγωγή και διασπορά

Η αναπαραγωγή γίνεται κυρίως με σπέρματα. Η επικονίαση πραγματοποιείται κατά κανόνα από έντομα, αν και σε ορισμένα είδη είναι δυνατή και η αυτογονιμοποίηση.

Στο Fagonia cretica και στο Tetraena alba, τα σπέρματα διασπείρονται κυρίως με τη βαρύτητα, το νερό, τον άνεμο σε μικρές αποστάσεις και τη μεταφορά χώματος.

Το Tetraena alba μπορεί να επωφελείται από την κίνηση της παράκτιας άμμου και του νερού, τα οποία μεταφέρουν καρπούς ή σπέρματα σε κατάλληλες θέσεις.

Το Tribulus terrestris παρουσιάζει εξαιρετικά αποτελεσματική επιζωοχωρία. Τα αγκαθωτά τμήματα του καρπού προσκολλώνται ή εισχωρούν στα πόδια των ζώων και μεταφέρονται σε μεγάλες αποστάσεις. Μπορούν επίσης να μεταφερθούν από οχήματα, γεωργικά μηχανήματα, υποδήματα και μετακινούμενο χώμα.

Τα σπέρματα μπορούν να παραμείνουν αδρανή μέσα στο έδαφος και να βλαστήσουν όταν επικρατήσουν κατάλληλες συνθήκες θερμοκρασίας και υγρασίας.

Προσαρμογές στην ξηρασία και στην αλατότητα

Τα μέλη της οικογένειας παρουσιάζουν πολλές εξειδικευμένες προσαρμογές:

  • Μικρά ή μειωμένα φύλλα που περιορίζουν την απώλεια νερού.
  • Σαρκώδη φύλλα και βλαστοί που αποθηκεύουν νερό.
  • Παχιά επιδερμίδα και κηρώδη επιφάνεια.
  • Βαθύ ή εκτεταμένο ριζικό σύστημα.
  • Αγκάθια που προστατεύουν από τη βόσκηση.
  • Έρπουσα ανάπτυξη κοντά στο έδαφος, όπου η απώλεια νερού μπορεί να είναι μικρότερη.
  • Ταχεία ανάπτυξη και ανθοφορία μετά τις βροχές.
  • Παραγωγή ανθεκτικών σπερμάτων με δυνατότητα λήθαργου.
  • Ανοχή σε υψηλές θερμοκρασίες και έντονη ηλιακή ακτινοβολία.
  • Ανοχή σε αλατούχα εδάφη, ιδιαίτερα στο Tetraena alba.
  • Αποτελεσματική διασπορά με ζώα στο Tribulus terrestris.

Οικονομική και οικολογική σημασία

Ορισμένα μέλη της οικογένειας έχουν σημαντικές χρήσεις παγκοσμίως. Τα είδη του γένους Guaiacum είναι γνωστά για το εξαιρετικά σκληρό ξύλο τους, ενώ άλλα μέλη χρησιμοποιούνται ως καλλωπιστικά ή σε παραδοσιακά συστήματα θεραπείας.

Το Tribulus terrestris χρησιμοποιείται σε διάφορα φυτικά συμπληρώματα και παραδοσιακά παρασκευάσματα. Ωστόσο, οι ισχυρισμοί για τις ιδιότητές του δεν είναι όλοι επαρκώς τεκμηριωμένοι, ενώ η κατανάλωσή του μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ενέργειες ή αλληλεπιδράσεις με φάρμακα. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται χωρίς κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.

Τα Fagonia cretica και Tetraena alba έχουν επίσης αναφερθεί σε τοπικές παραδοσιακές χρήσεις σε διαφορετικές περιοχές της εξάπλωσής τους. Οι χρήσεις αυτές δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτόματα στα κυπριακά φυτά ούτε να θεωρούνται απόδειξη ασφάλειας ή αποτελεσματικότητας.

Οικολογικά, τα τρία αυτοφυή taxa αποτελούν σημαντικά στοιχεία της βλάστησης σε ενδιαιτήματα με μεγάλη ξηρασία, αλατότητα ή διατάραξη, όπου η παρουσία φυτών είναι γενικά περιορισμένη.

Απειλές και προστασία

Οι κυριότερες πιθανές απειλές για τα φυσικά ενδιαιτήματα της οικογένειας στην Κύπρο περιλαμβάνουν:

  • Την παράκτια οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη.
  • Την καταστροφή αμμοθινών και αλατούχων εδαφών.
  • Τον καθαρισμό ακτών με βαριά μηχανήματα.
  • Τη διάνοιξη δρόμων και χώρων στάθμευσης.
  • Τις λατομικές και εξορυκτικές δραστηριότητες.
  • Την αλλαγή χρήσης γης.
  • Τη χρήση ζιζανιοκτόνων.
  • Την απόρριψη αποβλήτων και μπαζών.
  • Την ανεξέλεγκτη κίνηση οχημάτων σε φυσικές παράκτιες περιοχές.
  • Την κλιματική αλλαγή και την παρατεταμένη ξηρασία.
  • Την αλλοίωση της φυσικής αλατότητας και υδρολογίας των παράκτιων ενδιαιτημάτων.

Η προστασία των φυσικών παράκτιων, πετρωδών και ξηροφυτικών ενδιαιτημάτων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των ειδών. Ιδιαίτερη σημασία έχει η αποφυγή μηχανικού καθαρισμού των ακτών σε περιοχές με φυσική βλάστηση.

Το Tribulus terrestris μπορεί να χρειάζεται τοπική διαχείριση σε χώρους όπου οι αγκαθωτοί καρποί του δημιουργούν προβλήματα. Η απομάκρυνση πρέπει να γίνεται πριν από την πλήρη ωρίμανση των καρπών και χωρίς αλόγιστη χρήση ζιζανιοκτόνων που θα επηρέαζαν άλλα αυτοφυή φυτά.

Ταξινομική κατάταξη

Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
Κλάδος: Ευδικοτυλήδονα – Eudicots
Κλάδος: Ροσίδες – Rosids
Τάξη: Zygophyllales
Οικογένεια: Zygophyllaceae
Γένη στην Κύπρο σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο: Fagonia, Tetraena, Tribulus
Αριθμός γενών στην Κύπρο: 3
Αριθμός taxa στην Κύπρο: 3
Αυτοφυή μη ενδημικά: 3
Ενδημικά: 0
Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 0
Υβρίδια: 0
Αβέβαιης κατάστασης: 0

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Zygophyllaceae, known as the caltrop family or bean-caper family, is a family of flowering plants belonging to the order Zygophyllales. It includes approximately 22 genera and 280–300 species, which are distributed mainly throughout the warm, dry, semi-arid and desert regions of the world.

The greatest diversity of the family occurs in Africa, the Mediterranean, western and central Asia, Australia and the dry regions of North and South America. Many members possess specialized adaptations to drought, high temperatures, intense solar radiation and, in certain cases, increased soil salinity.

According to the organized checklist of the Cyprus flora, the family Zygophyllaceae is represented in Cyprus by 3 genera and 3 taxa. All are recorded as native non-endemic. No endemic, alien, hybrid or uncertain-status taxa of the family are recorded.

Taxonomic note

The circumscription of certain genera of the family has changed in recent years. Modern taxonomic treatments, such as that followed by Plants of the World Online, include several species of the genera Fagonia and Tetraena within a more broadly circumscribed genus Zygophyllum.

Under this treatment, Fagonia cretica may appear as Zygophyllum creticum, while Tetraena alba may appear as Zygophyllum album. This article faithfully follows the names Fagonia cretica and Tetraena alba, as recorded in the Word document and the organized checklist of the Cyprus flora.

General characteristics

The members of Zygophyllaceae are annual or perennial herbs, subshrubs, shrubs and, more rarely, small trees. The stems may be creeping, spreading, erect or strongly branched. In several species, they are succulent, jointed or woody at the base.

The leaves are usually opposite, more rarely alternate, and frequently consist of two or more leaflets. The name Zygophyllaceae is derived from the Greek words “zygon” and “phyllon” and refers to the characteristic paired arrangement of the leaflets observed in many members of the family.

The leaves may be thin, leathery or succulent. The stipules are often conspicuous and in certain species are modified into spines. The reduction of leaf surface and their succulent texture are important adaptations to dry environments.

The flowers are usually bisexual, solitary or arranged in small inflorescences. They are generally actinomorphic and four- or five-parted. The calyx usually consists of four or five free sepals and the corolla of the same number of free petals.

There are usually eight or ten stamens, frequently arranged in two whorls. A conspicuous nectar-producing disc is generally present at their base. The ovary is superior, consists of two to five united carpels and is frequently lobed.

The fruit may be a capsule or schizocarp. In certain species, it separates at maturity into hard, one-seeded segments that may bear wings, projections or strong spines.

Habitats in Cyprus

The members of the family in Cyprus occur mainly in dry, warm and open sites. They grow in phrygana, rocky slopes, coastal regions, sandy or saline soils, roadsides, fields, abandoned cultivation and other disturbed locations.

Fagonia cretica is associated mainly with dry and rocky sites, phrygana and low shrubby vegetation. Its spines and small leaves are characteristic adaptations to drought and grazing.

Tetraena alba is adapted to very dry, coastal and frequently saline soils. The succulent form of its leaves and stems enables it to store water and survive in environments with intense evaporation.

Tribulus terrestris frequently occurs in dry disturbed soils, roadsides, paths, fields, courtyards, open spaces and on the margins of settlements. It tolerates heat, drought and trampling.

The taxa of the family Zygophyllaceae in Cyprus

Native non-endemic

Fagonia

  1. Fagonia cretica L. · Species

Tetraena

  1. Tetraena alba (L. f.) Beier & Thulin · Species

Tribulus

  1. Tribulus terrestris L. · Species

The genus Fagonia

The genus Fagonia, according to the taxonomic arrangement of the organized checklist, includes small herbs or spiny subshrubs of dry and desert regions. The leaves are usually opposite and consist of one to three small leaflets. The stipules are frequently modified into sharp spines.

Fagonia cretica is a low, spreading or ascending plant with slender, branched stems. Its flowers are distinctive, with five pink, purple or lilac petals and ten stamens.

The leaves are small and usually consist of three leaflets. The spiny stipules provide protection from grazing while reducing the development of large leaf surfaces that would require greater quantities of water.

The fruit is a lobed capsule containing several seeds. The plant flowers mainly during the wet season and spring, when soil moisture is available.

The genus Tetraena

The genus Tetraena, as recognized in the organized checklist, includes mainly perennial herbs and subshrubs of dry or saline regions. Many species possess opposite leaves with two succulent leaflets.

Tetraena alba is a low, much-branched and usually succulent subshrub. Its leaves consist of two thick, succulent leaflets, which may be cylindrical, ovoid or club-shaped.

The flowers are small, usually white or pale. The fruit is lobed and may separate into individual segments at maturity.

The species is particularly tolerant of drought and salinity. It grows mainly in coastal, sandy, rocky or saline sites where few other plants can survive.

The genus Tribulus

The genus Tribulus includes mainly creeping or spreading herbs of warm and dry regions. The leaves are opposite and pinnate, with several small pairs of leaflets.

Tribulus terrestris is an annual or short-lived perennial with stems spreading radially over the ground. Its flowers are solitary, yellow and consist of five petals.

The fruit is a characteristic hard schizocarp, which separates into five segments at maturity. Each segment bears strong, sharp spines. Because of their form, the fruit segments can attach themselves to the feet and fur of animals, footwear and vehicle tyres.

The spines can cause painful injuries to humans and animals and puncture bicycle tyres. For this reason, the species is particularly undesirable on paths, sports grounds and in areas used by domestic animals.

Ecology

The flowers of the family produce nectar and pollen and attract bees, flies, beetles and other insects. The nectar-producing disc at the base of the stamens is an important feature for attracting pollinators.

The Cypriot taxa form part of the vegetation of dry, coastal and disturbed ecosystems. Tetraena alba contributes to the plant cover of coastal and saline soils, while its root system helps stabilize loose soil and sand.

Fagonia cretica forms part of xerophytic plant communities and provides food for pollinators during its flowering period.

Tribulus terrestris rapidly colonizes bare or disturbed soils. Its spreading growth reduces soil exposure, but its spiny fruits can affect the movement of animals and people.

Reproduction and dispersal

Reproduction takes place mainly through seeds. Pollination is generally carried out by insects, although self-pollination is possible in certain species.

In Fagonia cretica and Tetraena alba, seeds are dispersed mainly through gravity, water, wind over short distances and the movement of soil.

Tetraena alba may benefit from the movement of coastal sand and water, which transport fruits or seeds to suitable locations.

Tribulus terrestris displays highly effective epizoochory. The spiny fruit segments attach themselves to or penetrate the feet of animals and are carried over long distances. They can also be transported by vehicles, agricultural machinery, footwear and moved soil.

The seeds can remain dormant in the soil and germinate when suitable temperature and moisture conditions occur.

Adaptations to drought and salinity

The members of the family display numerous specialized adaptations:

  • Small or reduced leaves that limit water loss.
  • Succulent leaves and stems that store water.
  • A thick epidermis and waxy surface.
  • A deep or extensive root system.
  • Spines that provide protection from grazing.
  • Creeping growth close to the ground, where water loss may be lower.
  • Rapid growth and flowering following rainfall.
  • Production of resistant seeds capable of dormancy.
  • Tolerance of high temperatures and intense solar radiation.
  • Tolerance of saline soils, particularly in Tetraena alba.
  • Effective dispersal by animals in Tribulus terrestris.

Economic and ecological importance

Certain members of the family have important uses worldwide. Species of the genus Guaiacum are known for their exceptionally hard wood, while other members are used as ornamentals or in traditional healing systems.

Tribulus terrestris is used in various herbal supplements and traditional preparations. However, not all claims regarding its properties are adequately supported, while its consumption may cause adverse effects or interactions with medicines. It should not be used without appropriate medical guidance.

Fagonia cretica and Tetraena alba have also been reported in local traditional uses in different parts of their ranges. These uses should not automatically be transferred to Cypriot plants or regarded as evidence of safety or effectiveness.

Ecologically, the three native taxa are important elements of vegetation in habitats affected by severe drought, salinity or disturbance, where plant presence is generally limited.

Threats and protection

The main potential threats to the natural habitats of the family in Cyprus include:

  • Coastal building and tourism development.
  • The destruction of sand dunes and saline soils.
  • Beach cleaning with heavy machinery.
  • The construction of roads and parking areas.
  • Quarrying and mining activities.
  • Changes in land use.
  • The use of herbicides.
  • The dumping of waste and construction debris.
  • Uncontrolled vehicle movement in natural coastal areas.
  • Climate change and prolonged drought.
  • Alteration of the natural salinity and hydrology of coastal habitats.

The protection of natural coastal, rocky and xerophytic habitats is essential for the conservation of the species. Avoiding the mechanical cleaning of beaches in areas with natural vegetation is particularly important.

Tribulus terrestris may require local management in places where its spiny fruits create problems. Removal should take place before the fruits fully mature and without the indiscriminate use of herbicides that would affect other native plants.

Taxonomic classification

Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Rosids
Order: Zygophyllales
Family: Zygophyllaceae
Genera in Cyprus according to the organized checklist: Fagonia, Tetraena, Tribulus
Number of genera in Cyprus: 3
Number of taxa in Cyprus: 3
Native non-endemic: 3
Endemic: 0
Alien or naturalized: 0
Hybrids: 0
Uncertain status: 0

Sources

Αναρτήθηκε από στις No comments:
Ετικέτες ,

Οικογένεια Xanthorrhoeaceae στην Κύπρο – Xanthorrhoeaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Xanthorrhoeaceae είναι ομάδα μονοκοτυλήδονων ανθοφόρων φυτών της τάξης Asparagales. Με την ευρεία οριοθέτηση που χρησιμοποιήθηκε από το σύστημα APG III, περιλάμβανε φυτά τα οποία παλαιότερα τοποθετούνταν στις οικογένειες Asphodelaceae, Hemerocallidaceae και Xanthorrhoeaceae με τη στενή έννοια.

Στο σύγχρονο σύστημα APG IV η ίδια ευρύτερη οικογένεια ονομάζεται Asphodelaceae, όνομα το οποίο διατηρήθηκε επίσημα έναντι του Xanthorrhoeaceae. Η σύγχρονη Asphodelaceae περιλαμβάνει περίπου 40 γένη και 900 είδη, κατανεμημένα στις υποοικογένειες Asphodeloideae, Hemerocallidoideae και Xanthorrhoeoideae.

Τα κυπριακά γένη Aloe, Asphodeline και Asphodelus ανήκουν στην υποοικογένεια Asphodeloideae. Στο παρόν άρθρο ακολουθείται πιστά η ονομασία Xanthorrhoeaceae, όπως εμφανίζεται στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, με παράλληλη αναφορά στη σύγχρονη ταξινομική της ονομασία.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο, η οικογένεια Xanthorrhoeaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 3 γένη και 6 taxa. Από αυτά, 5 είναι αυτοφυή μη ενδημικά και 1 είναι ξενικό ή εγκλιματισμένο. Δεν καταγράφονται ενδημικά, υβριδικά ή αβέβαιης κατάστασης taxa της οικογένειας.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της ομάδας είναι κυρίως πολυετείς πόες, γεώφυτα, παχύφυτα, θάμνοι ή δενδρόμορφα φυτά. Τα κυπριακά αυτοφυή taxa είναι κυρίως γεώφυτα ή πολυετείς πόες, ενώ η ξενική Aloe vera είναι σαρκώδες πολυετές φυτό.

Τα φύλλα είναι απλά, επιμήκη, γραμμοειδή ή λογχοειδή και συνήθως σχηματίζουν βασικό ρόδακα. Στα γένη Asphodeline και Asphodelus είναι στενά και επιμήκη. Στην Aloe vera είναι παχιά, σαρκώδη και προσαρμοσμένα στην αποθήκευση νερού.

Οι ταξιανθίες αναπτύσσονται σε όρθιους ανθοφόρους βλαστούς και μπορεί να είναι απλοί ή διακλαδισμένοι βότρεις και φόβες. Τα άνθη είναι συνήθως ερμαφρόδιτα, ακτινόμορφα και τριμερή.

Το περιάνθιο αποτελείται από έξι όμοια ή σχεδόν όμοια τέπαλα, διατεταγμένα σε δύο κύκλους. Υπάρχουν έξι στήμονες και η ωοθήκη είναι επιφυής, τρίχωρη, με πολυάριθμες σπερματικές βλάστες. Ο καρπός είναι συνήθως τρίχωρη κάψα που περιέχει αρκετά σπέρματα.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Τα αυτοφυή είδη απαντούν σε φρυγανότοπους, λιβάδια, ανοικτούς θαμνώνες, πετρώδεις πλαγιές, ασβεστολιθικά και πυριγενή εδάφη, δασικά ξέφωτα, άκρες δρόμων, καλλιεργημένες ή εγκαταλειμμένες εκτάσεις και ορεινά ενδιαιτήματα.

Τα είδη Asphodelus fistulosus και Asphodelus ramosus μπορούν να εμφανίζονται σε ανοικτές και διαταραγμένες θέσεις, ενώ το Asphodelus tenuifolius είναι μικρότερο μονοετές φυτό ξηρών ή καλλιεργημένων εδαφών.

Τα Asphodeline brevicaulis και Asphodeline lutea συνδέονται περισσότερο με φυσικά πετρώδη, χλοώδη και θαμνώδη ενδιαιτήματα. Η Asphodeline lutea έχει πολύ περιορισμένη παρουσία στην Κύπρο και χρειάζεται ιδιαίτερη προστασία.

Η ξενική Aloe vera καλλιεργείται σε κήπους, αυλές, φυτείες και άλλους ανθρωπογενείς χώρους. Μπορεί να επιβιώνει για πολλά χρόνια χωρίς φροντίδα και να εγκαθίσταται τοπικά σε εγκαταλειμμένες καλλιέργειες, παρυφές οικισμών και ξηρές πετρώδεις θέσεις.

Τα taxa της οικογένειας Xanthorrhoeaceae στην Κύπρο

Αυτοφυή μη ενδημικά – Native non-endemic

Asphodeline

  1. Asphodeline brevicaulis (Bertol.) Gay · Species
  2. Asphodeline lutea (L.) Rchb. · Species

Asphodelus

  1. Asphodelus fistulosus L. · Species
  2. Asphodelus ramosus L. · Species
  3. Asphodelus tenuifolius Cav. · Species

Ξενικά ή εγκλιματισμένα – Alien or naturalized

Aloe

  1. Aloe vera (L.) Burm. f. · Species

Το γένος Asphodeline

Το γένος Asphodeline περιλαμβάνει μονοετείς ή πολυετείς πόες με στενά φύλλα και όρθιες ταξιανθίες. Σε αντίθεση με το γένος Asphodelus, τα φύλλα του Asphodeline μπορεί να αναπτύσσονται τόσο στη βάση όσο και κατά μήκος του ανθοφόρου βλαστού.

Τα άνθη είναι συνήθως κίτρινα ή λευκά και ανοίγουν σταδιακά κατά μήκος της ταξιανθίας. Τα τέπαλα φέρουν συχνά μία εμφανή κεντρική νεύρωση.

Το Asphodeline brevicaulis είναι γεώφυτο και αυτοφυές μη ενδημικό είδος. Στην Κύπρο έχει αξιολογηθεί ως Σχεδόν Απειλούμενο – Near Threatened (NT). Αναπτύσσεται σε ανοικτές πετρώδεις ή χλοώδεις θέσεις και ανθίζει την άνοιξη.

Το Asphodeline lutea είναι πολυετές είδος με χαρακτηριστικά κίτρινα άνθη σε πυκνές ή σχετικά επιμήκεις ταξιανθίες. Στην Κύπρο έχει αξιολογηθεί ως Εύτρωτο – Vulnerable (VU). Η περιορισμένη εξάπλωση και ο μικρός αριθμός γνωστών πληθυσμών το καθιστούν ευαίσθητο στην αλλοίωση του ενδιαιτήματός του.

Το γένος Asphodelus

Το γένος Asphodelus περιλαμβάνει μονοετείς ή πολυετείς πόες με βασικά, συνήθως γραμμοειδή φύλλα. Οι ανθοφόροι βλαστοί είναι άφυλλοι ή σχεδόν άφυλλοι και φέρουν απλές ή διακλαδισμένες ταξιανθίες.

Τα άνθη έχουν έξι λευκά ή ανοιχτόχρωμα τέπαλα, τα οποία συνήθως φέρουν εμφανή ρόδινη, καστανή ή πρασινωπή κεντρική νεύρωση. Οι καρποί είναι σχεδόν σφαιρικές ή ωοειδείς κάψες.

Το Asphodelus fistulosus είναι συνήθως μονοετές ή βραχύβιο πολυετές φυτό με κοίλα, σχεδόν κυλινδρικά φύλλα. Απαντά σε ξηρές, ανοικτές και συχνά διαταραγμένες θέσεις.

Το Asphodelus ramosus είναι ισχυρό πολυετές φυτό με σαρκώδεις ή κονδυλώδεις ρίζες και ψηλή, έντονα διακλαδισμένη ταξιανθία. Είναι ένα από τα πιο χαρακτηριστικά φυτά των μεσογειακών φρυγανότοπων και ανοικτών εκτάσεων.

Το Asphodelus tenuifolius είναι μικρότερο, συνήθως μονοετές είδος με πολύ στενά φύλλα. Φύεται σε ξηρά ανοικτά εδάφη, καλλιέργειες, αγρούς και άλλες διαταραγμένες θέσεις.

Το γένος Aloe και η Aloe vera

Το γένος Aloe περιλαμβάνει εκατοντάδες είδη σαρκωδών φυτών, με φυσική εξάπλωση κυρίως στην Αφρική, στη Μαδαγασκάρη και στην Αραβική Χερσόνησο. Τα είδη σχηματίζουν συνήθως ρόδακες από παχιά φύλλα, τα οποία αποθηκεύουν νερό.

Η Aloe vera είναι πολυετές παχύφυτο με βραχύ βλαστό ή χωρίς εμφανή βλαστό. Τα σαρκώδη, λογχοειδή φύλλα της σχηματίζουν βασικό ρόδακα και έχουν μικρά δόντια στα περιθώρια. Τα άνθη είναι σωληνοειδή, συνήθως κίτρινα, και αναπτύσσονται σε όρθιες ταξιανθίες.

Η ακριβής αρχική γεωγραφική καταγωγή της Aloe vera δεν είναι απολύτως εξακριβωμένη, επειδή το φυτό καλλιεργείται και μεταφέρεται από τον άνθρωπο εδώ και πολλούς αιώνες. Στην Κύπρο δεν θεωρείται αυτοφυές και καταγράφεται ως ξενικό ή εγκλιματισμένο.

Μπορεί να πολλαπλασιάζεται αγενώς με παραφυάδες, σχηματίζοντας πυκνές συστάδες γύρω από το αρχικό φυτό. Η ανθεκτικότητά της στην ξηρασία επιτρέπει την επιβίωσή της για μεγάλα χρονικά διαστήματα σε εγκαταλειμμένους κήπους και άλλες ανθρωπογενείς θέσεις.

Οικολογία

Τα άνθη των Asphodeline και Asphodelus προσφέρουν νέκταρ και γύρη σε μέλισσες, σκαθάρια, μύγες και άλλα έντομα. Η σταδιακή άνθηση κατά μήκος της ταξιανθίας παρατείνει την περίοδο κατά την οποία το φυτό παρέχει τροφή στους επικονιαστές.

Οι ψηλές ταξιανθίες είναι ευδιάκριτες μέσα στην ανοικτή βλάστηση και προσελκύουν έντομα από σχετικά μεγάλη απόσταση. Τα άνθη του Asphodelus ανοίγουν συχνά διαδοχικά και κάθε άνθος μπορεί να παραμένει λειτουργικό για περιορισμένο χρονικό διάστημα.

Οι καρποί και τα σπέρματα αποτελούν τροφή για διάφορα ασπόνδυλα και άλλα ζώα. Μετά την ξήρανση, οι ανθοφόροι βλαστοί παραμένουν για αρκετό διάστημα όρθιοι και συμβάλλουν στη σταδιακή διασπορά των σπερμάτων.

Αναπαραγωγή και διασπορά

Η αναπαραγωγή των αυτοφυών ειδών γίνεται κυρίως με σπέρματα. Η επικονίαση πραγματοποιείται κατά κανόνα από έντομα, τα οποία επισκέπτονται τα άνθη για νέκταρ και γύρη.

Οι ώριμες κάψες ανοίγουν και απελευθερώνουν τα σπέρματα. Η διασπορά γίνεται κυρίως με τη βαρύτητα, τον άνεμο σε μικρές αποστάσεις, την απορροή του νερού, τα ζώα και τη μεταφορά χώματος.

Τα πολυετή είδη μπορούν επίσης να αναβλαστάνουν από τα υπόγεια όργανά τους μετά τη θερινή ξηρασία, τη βόσκηση ή την απώλεια του υπέργειου τμήματος.

Η Aloe vera πολλαπλασιάζεται ιδιαίτερα αποτελεσματικά με παραφυάδες. Η μεταφορά και απόρριψη τμημάτων του φυτού ή υπολειμμάτων από κήπους μπορεί να συμβάλει στην εγκατάστασή της σε νέες θέσεις.

Προσαρμογές στο μεσογειακό περιβάλλον

Τα κυπριακά μέλη της ομάδας διαθέτουν σημαντικές προσαρμογές στην ξηρασία και στις εποχικές μεταβολές:

  • Σαρκώδεις ή κονδυλώδεις ρίζες που αποθηκεύουν νερό και θρεπτικά συστατικά.
  • Υπόγεια όργανα που επιτρέπουν την επιβίωση κατά τη θερινή ξηρασία.
  • Περιορισμό ή ξήρανση του υπέργειου τμήματος κατά τη δυσμενή περίοδο.
  • Στενά φύλλα που μειώνουν την επιφάνεια απώλειας νερού.
  • Ανάπτυξη και άνθηση κατά την υγρή περίοδο του έτους.
  • Παραγωγή ανθεκτικών σπερμάτων.
  • Ικανότητα αναβλάστησης μετά από διαταραχές.
  • Σαρκώδη φύλλα και αποθήκευση νερού στην Aloe vera.
  • Παχύς επιδερμικός ιστός και κηρώδης επιφάνεια στα φύλλα της Aloe vera.
  • Φυσιολογία CAM στην Aloe vera, η οποία περιορίζει την απώλεια νερού ανοίγοντας τα στόματα κυρίως κατά τη νύχτα.

Οικονομική και οικολογική σημασία

Η Aloe vera καλλιεργείται παγκοσμίως για τη διαυγή πηκτώδη ουσία που βρίσκεται στο εσωτερικό των φύλλων της. Το υλικό αυτό χρησιμοποιείται σε καλλυντικά, προϊόντα περιποίησης και διάφορα εμπορικά παρασκευάσματα.

Το διαυγές εσωτερικό πήκτωμα δεν πρέπει να συγχέεται με τον κιτρινωπό χυμό που βρίσκεται ακριβώς κάτω από την επιδερμίδα του φύλλου. Ο χυμός αυτός περιέχει ανθρακινοειδείς ενώσεις με ισχυρή καθαρτική δράση και μπορεί να προκαλέσει ανεπιθύμητες ή τοξικές επιδράσεις. Η εσωτερική χρήση προϊόντων αλόης απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή και κατάλληλη ιατρική καθοδήγηση.

Ορισμένα είδη Asphodeline και Asphodelus έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά ως τρόφιμα, φαρμακευτικά φυτά ή πηγές υλικών. Οι παραδοσιακές χρήσεις διαφέρουν μεταξύ περιοχών και δεν πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς ασφαλή αναγνώριση και επιστημονική γνώση.

Οικολογικά, τα αυτοφυή είδη αποτελούν χαρακτηριστικό τμήμα της ανοιξιάτικης βλάστησης και παρέχουν τροφή σε επικονιαστές. Τα υπόγεια όργανά τους συμβάλλουν επίσης στην επιβίωση της βλάστησης σε ξηρά και συχνά διαταραγμένα μεσογειακά οικοσυστήματα.

Απειλές και προστασία

Οι κυριότερες πιθανές απειλές περιλαμβάνουν:

  • Την οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη.
  • Τη διάνοιξη ή διαπλάτυνση δρόμων.
  • Τις λατομικές και εξορυκτικές δραστηριότητες.
  • Την αλλαγή χρήσης γης.
  • Την εντατικοποίηση ή εγκατάλειψη παραδοσιακών γεωργικών πρακτικών.
  • Τη χρήση ζιζανιοκτόνων.
  • Την υπερβολική βόσκηση και το ποδοπάτημα.
  • Την εκρίζωση φυτών και τη συλλογή ανθέων.
  • Τις πυρκαγιές μεγάλης συχνότητας ή έντασης.
  • Την κλιματική αλλαγή και την παρατεταμένη ξηρασία.
  • Τη μικρή έκταση και απομόνωση ορισμένων πληθυσμών.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζονται τα Asphodeline brevicaulis και Asphodeline lutea. Το πρώτο έχει αξιολογηθεί ως Σχεδόν Απειλούμενο και το δεύτερο ως Εύτρωτο στην Κύπρο.

Η προστασία των γνωστών θέσεων, η αποφυγή καταστροφικών επεμβάσεων κατά την περίοδο ανάπτυξης και καρποφορίας, η παρακολούθηση των πληθυσμών και η διατήρηση σπερμάτων σε τράπεζες γενετικού υλικού αποτελούν σημαντικά μέτρα προστασίας.

Η εξάπλωση της ξενικής Aloe vera πρέπει επίσης να παρακολουθείται κοντά σε φυσικά και ημιφυσικά ενδιαιτήματα. Η απόρριψη παραφυάδων και άλλων ζωντανών τμημάτων του φυτού στη φύση πρέπει να αποφεύγεται.

Ταξινομική κατάταξη

Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
Κλάδος: Μονοκοτυλήδονα – Monocots
Τάξη: Asparagales
Οικογένεια στον οργανωμένο κατάλογο: Xanthorrhoeaceae
Σύγχρονη οικογένεια κατά APG IV: Asphodelaceae
Υποοικογένεια των κυπριακών γενών: Asphodeloideae
Γένη στην Κύπρο: Aloe, Asphodeline, Asphodelus
Αριθμός γενών στην Κύπρο: 3
Αριθμός taxa στην Κύπρο: 6
Αυτοφυή μη ενδημικά: 5
Ενδημικά: 0
Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 1
Υβρίδια: 0
Αβέβαιης κατάστασης: 0

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Xanthorrhoeaceae is a group of monocotyledonous flowering plants belonging to the order Asparagales. Under the broad circumscription used by the APG III system, it included plants that had previously been placed in the families Asphodelaceae, Hemerocallidaceae and Xanthorrhoeaceae in the strict sense.

In the modern APG IV system, the same broadly circumscribed family is named Asphodelaceae, a name that was formally conserved over Xanthorrhoeaceae. The modern Asphodelaceae includes approximately 40 genera and 900 species, divided among the subfamilies Asphodeloideae, Hemerocallidoideae and Xanthorrhoeoideae.

The Cypriot genera Aloe, Asphodeline and Asphodelus belong to the subfamily Asphodeloideae. This article faithfully follows the name Xanthorrhoeaceae, as it appears in the organized checklist of the Cyprus flora, while also referring to its modern taxonomic name.

According to the organized checklist, the family Xanthorrhoeaceae is represented in Cyprus by 3 genera and 6 taxa. Of these, 5 are native non-endemic and 1 is alien or naturalized. No endemic, hybrid or uncertain-status taxa of the family are recorded.

General characteristics

The members of the group are mainly perennial herbs, geophytes, succulents, shrubs or tree-like plants. The Cypriot native taxa are mainly geophytes or perennial herbs, while the alien Aloe vera is a succulent perennial.

The leaves are simple, elongated, linear or lanceolate and usually form a basal rosette. In the genera Asphodeline and Asphodelus, they are narrow and elongated. In Aloe vera, they are thick, succulent and adapted for water storage.

The inflorescences develop on erect flowering stems and may consist of simple or branched racemes and panicles. The flowers are usually bisexual, actinomorphic and three-parted.

The perianth consists of six similar or nearly similar tepals arranged in two whorls. There are six stamens, and the ovary is superior, three-chambered and contains numerous ovules. The fruit is generally a three-chambered capsule containing several seeds.

Habitats in Cyprus

The native species occur in phrygana, grasslands, open shrublands, rocky slopes, calcareous and igneous soils, forest clearings, roadsides, cultivated or abandoned land and montane habitats.

Asphodelus fistulosus and Asphodelus ramosus may occur in open and disturbed sites, while Asphodelus tenuifolius is a smaller annual plant of dry or cultivated soils.

Asphodeline brevicaulis and Asphodeline lutea are more closely associated with natural rocky, grassy and shrubby habitats. Asphodeline lutea has a very restricted occurrence in Cyprus and requires particular protection.

The alien Aloe vera is cultivated in gardens, courtyards, plantations and other human-made environments. It can survive for many years without care and become locally established in abandoned cultivation, on the margins of settlements and in dry rocky sites.

The taxa of the family Xanthorrhoeaceae in Cyprus

Native non-endemic

Asphodeline

  1. Asphodeline brevicaulis (Bertol.) Gay · Species
  2. Asphodeline lutea (L.) Rchb. · Species

Asphodelus

  1. Asphodelus fistulosus L. · Species
  2. Asphodelus ramosus L. · Species
  3. Asphodelus tenuifolius Cav. · Species

Alien or naturalized

Aloe

  1. Aloe vera (L.) Burm. f. · Species

The genus Asphodeline

The genus Asphodeline includes annual or perennial herbs with narrow leaves and erect inflorescences. Unlike the genus Asphodelus, the leaves of Asphodeline may develop both at the base and along the flowering stem.

The flowers are usually yellow or white and open gradually along the inflorescence. The tepals frequently bear a conspicuous central vein.

Asphodeline brevicaulis is a geophyte and a native non-endemic species. In Cyprus, it has been assessed as Near Threatened (NT). It grows in open rocky or grassy sites and flowers in spring.

Asphodeline lutea is a perennial species with characteristic yellow flowers arranged in dense or relatively elongated inflorescences. In Cyprus, it has been assessed as Vulnerable (VU). Its restricted distribution and the small number of known populations make it sensitive to habitat alteration.

The genus Asphodelus

The genus Asphodelus includes annual or perennial herbs with basal, usually linear leaves. The flowering stems are leafless or nearly leafless and bear simple or branched inflorescences.

The flowers have six white or pale-coloured tepals, which usually bear a conspicuous pink, brown or greenish central vein. The fruits are almost spherical or ovoid capsules.

Asphodelus fistulosus is usually an annual or short-lived perennial with hollow, almost cylindrical leaves. It occurs in dry, open and frequently disturbed sites.

Asphodelus ramosus is a robust perennial with fleshy or tuberous roots and a tall, strongly branched inflorescence. It is one of the most characteristic plants of Mediterranean phrygana and open areas.

Asphodelus tenuifolius is a smaller, usually annual species with very narrow leaves. It grows in dry open soils, cultivation, fields and other disturbed sites.

The genus Aloe and Aloe vera

The genus Aloe includes hundreds of species of succulent plants, naturally distributed mainly in Africa, Madagascar and the Arabian Peninsula. The species generally form rosettes of thick leaves that store water.

Aloe vera is a perennial succulent with a short stem or without a conspicuous stem. Its succulent, lanceolate leaves form a basal rosette and possess small teeth along their margins. The flowers are tubular, usually yellow, and borne in erect inflorescences.

The precise original geographical origin of Aloe vera is not fully established because the plant has been cultivated and transported by humans for many centuries. It is not considered native to Cyprus and is recorded as alien or naturalized.

It can reproduce vegetatively through offsets, forming dense clumps around the original plant. Its tolerance of drought enables it to survive for long periods in abandoned gardens and other human-made sites.

Ecology

The flowers of Asphodeline and Asphodelus provide nectar and pollen to bees, beetles, flies and other insects. The gradual opening of flowers along the inflorescence extends the period during which the plant provides food to pollinators.

The tall inflorescences are conspicuous within open vegetation and attract insects from relatively long distances. The flowers of Asphodelus often open successively, and each flower may remain functional for only a limited period.

The fruits and seeds provide food for various invertebrates and other animals. After drying, the flowering stems remain upright for a considerable period and contribute to the gradual dispersal of the seeds.

Reproduction and dispersal

The native species reproduce mainly through seeds. Pollination is generally carried out by insects that visit the flowers for nectar and pollen.

The mature capsules open and release the seeds. Dispersal occurs mainly through gravity, wind over short distances, water runoff, animals and the movement of soil.

Perennial species can also regenerate from their underground organs following summer drought, grazing or the loss of their above-ground parts.

Aloe vera reproduces particularly effectively through offsets. The transport and disposal of plant fragments or garden waste can contribute to its establishment in new locations.

Adaptations to the Mediterranean environment

The Cypriot members of the group possess important adaptations to drought and seasonal changes:

  • Fleshy or tuberous roots that store water and nutrients.
  • Underground organs that enable survival during the summer drought.
  • Reduction or drying of the above-ground parts during the unfavourable period.
  • Narrow leaves that reduce the surface area through which water is lost.
  • Growth and flowering during the wet period of the year.
  • Production of resistant seeds.
  • The ability to regenerate following disturbance.
  • Succulent leaves and water storage in Aloe vera.
  • Thick epidermal tissue and a waxy leaf surface in Aloe vera.
  • CAM physiology in Aloe vera, which reduces water loss by opening the stomata mainly at night.

Economic and ecological importance

Aloe vera is cultivated worldwide for the transparent, gel-like substance found inside its leaves. This material is used in cosmetics, skincare products and various commercial preparations.

The transparent inner gel should not be confused with the yellowish sap located immediately beneath the leaf epidermis. This sap contains anthraquinone compounds with a strong laxative action and may cause undesirable or toxic effects. The internal use of aloe products requires particular caution and appropriate medical guidance.

Certain species of Asphodeline and Asphodelus have traditionally been used as food, medicinal plants or sources of materials. Traditional uses vary among regions and should not be applied without reliable identification and scientific knowledge.

Ecologically, the native species form a characteristic part of the spring vegetation and provide food to pollinators. Their underground organs also contribute to the survival of vegetation in dry and frequently disturbed Mediterranean ecosystems.

Threats and protection

The main potential threats include:

  • Building and tourism development.
  • Road construction or widening.
  • Quarrying and mining activities.
  • Changes in land use.
  • The intensification or abandonment of traditional agricultural practices.
  • The use of herbicides.
  • Excessive grazing and trampling.
  • The uprooting of plants and collection of flowers.
  • Fires of high frequency or intensity.
  • Climate change and prolonged drought.
  • The small extent and isolation of certain populations.

Asphodeline brevicaulis and Asphodeline lutea require particular attention. The former has been assessed as Near Threatened and the latter as Vulnerable in Cyprus.

The protection of known locations, avoidance of destructive interventions during the growth and fruiting period, population monitoring and preservation of seeds in genetic-material banks are important conservation measures.

The spread of the alien Aloe vera should also be monitored near natural and semi-natural habitats. The disposal of offsets and other living plant parts in the wild should be avoided.

Taxonomic classification

Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Monocots
Order: Asparagales
Family in the organized checklist: Xanthorrhoeaceae
Modern family according to APG IV: Asphodelaceae
Subfamily of the Cypriot genera: Asphodeloideae
Genera in Cyprus: Aloe, Asphodeline, Asphodelus
Number of genera in Cyprus: 3
Number of taxa in Cyprus: 6
Native non-endemic: 5
Endemic: 0
Alien or naturalized: 1
Hybrids: 0
Uncertain status: 0

Sources

Αναρτήθηκε από στις No comments:
Ετικέτες ,

Οικογένεια Violaceae στην Κύπρο – Violaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Violaceae, γνωστή στα αγγλικά ως violet family, είναι οικογένεια ανθοφόρων φυτών της τάξης Malpighiales. Περιλαμβάνει περίπου 24 γένη και 1.000–1.100 είδη, με σχεδόν παγκόσμια εξάπλωση. Η μεγαλύτερη ποικιλότητα γενών απαντά στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές, όπου πολλά μέλη της οικογένειας είναι θάμνοι, μικρά δέντρα ή αναρριχώμενα φυτά. Στις εύκρατες περιοχές κυριαρχεί το γένος Viola, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 600 είδη.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Violaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 7 taxa. Όλα καταγράφονται ως αυτοφυή μη ενδημικά. Δεν καταγράφονται ενδημικά, ξενικά, υβριδικά ή αβέβαιης κατάστασης taxa της οικογένειας στον κατάλογο.

Το Viola rauliniana παρουσιάζει ιδιαίτερο βιογεωγραφικό ενδιαφέρον, καθώς θεωρείται σχεδόν ενδημικό taxon, με φυσική παρουσία στην Κύπρο και στην Κρήτη. Επειδή δεν περιορίζεται αποκλειστικά στην Κύπρο, κατατάσσεται στον κατάλογο στα αυτοφυή μη ενδημικά taxa.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της Violaceae παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία μορφών ανάπτυξης. Περιλαμβάνουν μονοετείς και πολυετείς πόες, θάμνους, μικρά δέντρα και αναρριχώμενα φυτά. Όλα τα κυπριακά taxa ανήκουν στο ποώδες γένος Viola.

Τα φύλλα είναι απλά, συνήθως εναλλασσόμενα, και μπορεί να σχηματίζουν βασικό ρόδακα ή να αναπτύσσονται κατά μήκος του βλαστού. Έχουν συνήθως εμφανή παράφυλλα, τα οποία αποτελούν σημαντικό διαγνωστικό χαρακτηριστικό για τη διάκριση των ειδών. Το σχήμα του ελάσματος ποικίλλει από καρδιόσχημο ή ωοειδές έως στενόμακρο, ενώ τα περιθώρια είναι συνήθως ακέραια, οδοντωτά ή πριονωτά.

Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα, συνήθως μονήρη και ζυγόμορφα. Ο κάλυκας αποτελείται από πέντε επίμονα σέπαλα και η στεφάνη από πέντε άνισα πέταλα. Το κατώτερο πέταλο είναι μεγαλύτερο και σχηματίζει προς τα πίσω χαρακτηριστικό πλήκτρο, μέσα στο οποίο συγκεντρώνεται νέκταρ.

Υπάρχουν πέντε στήμονες, οι ανθήρες των οποίων σχηματίζουν στενό δακτύλιο γύρω από τον ύπερο. Οι δύο κατώτεροι στήμονες μπορεί να φέρουν νεκταροφόρες αποφύσεις οι οποίες εισέρχονται στο πλήκτρο της στεφάνης.

Η ωοθήκη είναι επιφυής, μονόχωρη και σχηματίζεται από τρία ενωμένα καρπόφυλλα με παριανή πλακουντοφορία. Ο καρπός είναι κάψα, η οποία κατά την ωρίμανση ανοίγει σε τρεις βαλβίδες και περιέχει πολυάριθμα σπέρματα.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Τα είδη της οικογένειας στην Κύπρο απαντούν κυρίως σε δροσερές, υγρές ή εποχικά υγρές θέσεις. Φύονται σε δάση, θαμνώνες, σκιερές πλαγιές, παρυφές δασικών δρόμων, ξέφωτα, λιβάδια, βραχώδεις τοποθεσίες, σχισμές βράχων και ορεινά ή ημιορεινά ενδιαιτήματα.

Ορισμένα είδη, όπως το Viola kitaibeliana και το Viola parvula, είναι μικρές μονοετείς πόες που ολοκληρώνουν γρήγορα τον βιολογικό τους κύκλο την άνοιξη. Άλλα, όπως τα Viola alba subsp. alba, Viola odorata και Viola sieheana, είναι πολυετή και επιβιώνουν μέσω υπόγειων ή έρποντων βλαστών.

Το υψόμετρο, η εδαφική υγρασία, η σκίαση, η γεωλογία και η διάρκεια της χιονοκάλυψης στις ψηλότερες περιοχές επηρεάζουν σημαντικά την κατανομή των ειδών. Αρκετά από τα κυπριακά taxa συνδέονται κυρίως με τις ορεινές περιοχές του Τροόδους.

Τα taxa της οικογένειας Violaceae στην Κύπρο

Αυτοφυή μη ενδημικά – Native non-endemic

Viola

  1. Viola alba Besser subsp. alba · Subspecies
  2. Viola heldreichiana Boiss. · Species
  3. Viola kitaibeliana Schult. · Species
  4. Viola odorata L. · Species
  5. Viola parvula Tineo · Species
  6. Viola rauliniana Erben · Species
  7. Viola sieheana W. Becker · Species

Το γένος Viola στην Κύπρο

Το γένος Viola περιλαμβάνει τις βιολέτες και τους πανσέδες και είναι το μεγαλύτερο γένος της οικογένειας Violaceae. Τα είδη του παρουσιάζουν μεγάλη ποικιλία ως προς τη μορφή των φύλλων, των παραφύλλων, του στύλου, του πλήκτρου και των πετάλων.

Το χρώμα των ανθέων μπορεί να είναι λευκό, κρεμ, κίτρινο, λιλά, κυανό, ιώδες ή συνδυασμός διαφορετικών αποχρώσεων. Το χρώμα από μόνο του δεν είναι πάντοτε ασφαλές διαγνωστικό χαρακτηριστικό, επειδή μπορεί να παρουσιάζει διαφοροποιήσεις μέσα στο ίδιο είδος.

Για την ορθή αναγνώριση απαιτείται η συνδυασμένη εξέταση χαρακτηριστικών όπως:

  • Η μορφή και η τριχοφυΐα των φύλλων.
  • Το σχήμα και η οδόντωση των παραφύλλων.
  • Η παρουσία ή η απουσία εμφανών βλαστών.
  • Το μήκος, το χρώμα και το σχήμα του πλήκτρου.
  • Η μορφή του στύλου και του στίγματος.
  • Η μορφή των σεπάλων και των εξαρτημάτων τους.
  • Το μέγεθος, το χρώμα και η διάταξη των πετάλων.
  • Η μορφή της ώριμης κάψας και των σπερμάτων.

Τα ετήσια είδη

Τα Viola heldreichiana, Viola kitaibeliana και Viola parvula είναι μικρά μονοετή φυτά, γνωστά συχνά ως ετήσιοι πανσέδες. Βλαστάνουν μετά τις βροχές, αναπτύσσονται κατά τη δροσερή περίοδο και ανθίζουν κυρίως την άνοιξη.

Το Viola heldreichiana είναι αυτοφυές μη ενδημικό είδος, γνωστό στην Κύπρο κυρίως από ορεινές θέσεις. Αναπτύσσει μικρά άνθη με λιλά ή κυανές αποχρώσεις και ολοκληρώνει τον κύκλο του πριν από την έντονη θερινή ξηρασία.

Το Viola kitaibeliana είναι επίσης μικρό μονοετές είδος, με σχετικά ανοιχτόχρωμα άνθη. Απαντά σε ανοικτές χλοώδεις, πετρώδεις ή καλλιεργημένες θέσεις, συχνά σε μεγαλύτερα υψόμετρα.

Το Viola parvula είναι μικροσκοπικό μονοετές ορεινό φυτό με περιορισμένη παρουσία στην Κύπρο. Στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου έχει αξιολογηθεί ως Κρισίμως Κινδυνεύον – Critically Endangered (CR). Η περιορισμένη εξάπλωση και ο μικρός αριθμός φυτών καθιστούν το είδος ιδιαίτερα ευάλωτο σε αλλοιώσεις του ενδιαιτήματός του.

Τα πολυετή είδη

Το Viola alba subsp. alba είναι πολυετής βιολέτα με λευκά ή πολύ ανοιχτόχρωμα άνθη. Αναπτύσσεται κυρίως σε δροσερές, σκιερές ή σχετικά υγρές θέσεις.

Το Viola odorata, γνωστό διεθνώς ως sweet violet, είναι πολυετής βιολέτα με χαρακτηριστικά αρωματικά άνθη. Σχηματίζει βασικά φύλλα και μπορεί να εξαπλώνεται μέσω υπέργειων ή έρποντων βλαστών. Η μορφολογία και το χρώμα των ανθέων μπορεί να παρουσιάζουν φυσική ποικιλότητα.

Το Viola sieheana είναι πολυετές είδος δροσερών και ορεινών ενδιαιτημάτων. Στην Κύπρο καταγράφεται από υψόμετρα περίπου 750 έως 1.950 μέτρα και ανθίζει κυρίως από τον Μάρτιο μέχρι τον Μάιο.

Το Viola rauliniana είναι είδος με κυανόχρωμα ή λιλά άνθη και σημαντική παρουσία στην ορεινή χλωρίδα της Κύπρου. Θεωρείται σχεδόν ενδημικό, καθώς η φυσική του εξάπλωση περιορίζεται στην Κύπρο και στην Κρήτη. Η περιορισμένη αυτή γεωγραφική εξάπλωση προσδίδει στο είδος αυξημένο ενδιαφέρον για τη διατήρηση της μεσογειακής βιοποικιλότητας.

Οικολογία

Τα άνθη των ειδών Viola αποτελούν πηγή νέκταρος και γύρης για μέλισσες, μικρές πεταλούδες, μύγες και άλλα έντομα. Το πλήκτρο του κατώτερου πετάλου και οι νεκταροφόρες αποφύσεις των στημόνων αποτελούν εξειδικευμένο σύστημα προσέλκυσης και καθοδήγησης των επικονιαστών.

Οι γραμμές ή οι σκουρότερες κηλίδες πάνω στα πέταλα λειτουργούν συχνά ως οδηγοί νέκταρος. Κατευθύνουν τα έντομα προς το εσωτερικό του άνθους, αυξάνοντας την πιθανότητα επαφής τους με τους ανθήρες και το στίγμα.

Τα πολυετή είδη συμβάλλουν στη βλάστηση του υπορόφου των δασών και των σκιερών ορεινών ενδιαιτημάτων. Τα μικρά μονοετή είδη αποτελούν μέρος της εποχικής ανοιξιάτικης χλωρίδας των ανοικτών λιβαδιών και πετρωδών εκτάσεων.

Επικονίαση και κλειστογαμία

Πολλά είδη του γένους Viola μπορούν να παράγουν δύο διαφορετικούς τύπους ανθέων. Τα χασμογαμικά άνθη είναι τα κανονικά, εμφανή και ανοικτά άνθη που επικονιάζονται κυρίως από έντομα.

Τα κλειστογαμικά άνθη παραμένουν μικρά και κλειστά και αυτογονιμοποιούνται χωρίς να ανοίξουν. Η κλειστογαμία επιτρέπει στο φυτό να παράγει σπέρματα ακόμη και όταν οι επικονιαστές είναι λιγοστοί ή οι καιρικές συνθήκες δεν ευνοούν την κανονική άνθηση.

Ο συνδυασμός σταυρεπικονίασης μέσω ανοικτών ανθέων και αυτογονιμοποίησης μέσω κλειστογαμικών ανθέων παρέχει τόσο γενετική ποικιλότητα όσο και αναπαραγωγική ασφάλεια.

Καρποί και διασπορά

Ο καρπός είναι τρίχωρη κάψα, η οποία ανοίγει σε τρεις βαλβίδες όταν ωριμάσει. Καθώς οι βαλβίδες ξηραίνονται και συστέλλονται, μπορούν να συμπιέσουν τα σπέρματα και να τα εκτινάξουν σε μικρή απόσταση από το μητρικό φυτό.

Τα σπέρματα πολλών ειδών φέρουν ελαιόσωμα, δηλαδή μία μικρή σαρκώδη δομή πλούσια σε λιπίδια. Τα μυρμήγκια προσελκύονται από το ελαιόσωμα, μεταφέρουν τα σπέρματα στις φωλιές τους, καταναλώνουν το σαρκώδες τμήμα και αφήνουν το σπέρμα άθικτο σε θέση κατάλληλη για βλάστηση. Αυτός ο τρόπος διασποράς ονομάζεται μυρμηγκοχωρία.

Η εκτόξευση των σπερμάτων και η μεταφορά τους από τα μυρμήγκια επιτρέπουν στα φυτά να απομακρύνουν τους απογόνους τους από το μητρικό άτομο και να αποικίζουν νέες μικροθέσεις.

Προσαρμογές στο μεσογειακό περιβάλλον

Οι σημαντικότερες προσαρμογές των κυπριακών ειδών περιλαμβάνουν:

  • Τον σύντομο χειμερινό και ανοιξιάτικο κύκλο των μονοετών ειδών.
  • Την επιβίωση της θερινής ξηρασίας ως ανθεκτικά σπέρματα.
  • Την ύπαρξη πολυετών υπόγειων οργάνων στα πολυετή είδη.
  • Τη δυνατότητα αγενούς εξάπλωσης ορισμένων ειδών.
  • Την παραγωγή κλειστογαμικών ανθέων όταν οι συνθήκες δεν ευνοούν την επικονίαση.
  • Την εκρηκτική διάνοιξη των ώριμων καρπών.
  • Τη διασπορά των σπερμάτων από μυρμήγκια.
  • Την ανάπτυξη σε δροσερές και σκιερές μικροθέσεις που περιορίζουν την απώλεια νερού.
  • Την ολοκλήρωση της άνθησης πριν από την έντονη ξηρασία του καλοκαιριού.

Οικονομική και οικολογική σημασία

Πολλά είδη και υβρίδια του γένους Viola καλλιεργούνται παγκοσμίως ως καλλωπιστικά φυτά. Οι πανσέδες και οι βιολέτες είναι ιδιαίτερα δημοφιλείς για τα πολύχρωμα και συχνά αρωματικά άνθη τους.

Το Viola odorata έχει χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά στην αρωματοποιία, στη ζαχαροπλαστική και στη βοτανοθεραπεία. Ωστόσο, η χρήση οποιουδήποτε άγριου φυτού ως τροφή ή φάρμακο απαιτεί απολύτως ασφαλή αναγνώριση και κατάλληλη επιστημονική καθοδήγηση.

Η συλλογή σπάνιων ή τοπικά περιορισμένων φυτών από τη φύση πρέπει να αποφεύγεται. Τα είδη αυτά έχουν μεγαλύτερη αξία όταν διατηρούνται στους φυσικούς πληθυσμούς τους, όπου συμμετέχουν στις οικολογικές σχέσεις με επικονιαστές, μυρμήγκια και άλλους οργανισμούς.

Απειλές και προστασία

Οι κυριότερες πιθανές απειλές για τα κυπριακά είδη περιλαμβάνουν:

  • Την καταστροφή ή αλλοίωση ορεινών και δασικών ενδιαιτημάτων.
  • Τη διάνοιξη και διαπλάτυνση δρόμων και μονοπατιών.
  • Την απομάκρυνση της φυσικής βλάστησης από ξέφωτα και παρυφές δασών.
  • Την υπερβολική βόσκηση και το ποδοπάτημα.
  • Τις δασικές πυρκαγιές μεγάλης έντασης.
  • Την τουριστική και οικοδομική ανάπτυξη.
  • Την αλλαγή της υγρασίας και της διάρκειας της χιονοκάλυψης.
  • Την κλιματική αλλαγή, ιδιαίτερα για τα είδη των μεγαλύτερων υψομέτρων.
  • Την παράνομη ή υπερβολική συλλογή ανθισμένων φυτών.
  • Την απώλεια μικρών και απομονωμένων πληθυσμών.

Ιδιαίτερη προστασία χρειάζεται το Viola parvula, το οποίο έχει αξιολογηθεί στην Κύπρο ως Κρισίμως Κινδυνεύον. Απαραίτητα μέτρα είναι η προστασία των γνωστών θέσεων, η αποφυγή επεμβάσεων κατά την περίοδο ανάπτυξης και καρποφορίας, η τακτική παρακολούθηση των πληθυσμών και η διατήρηση σπερμάτων σε οργανωμένες τράπεζες γενετικού υλικού.

Η παρακολούθηση είναι επίσης σημαντική για το σχεδόν ενδημικό Viola rauliniana, λόγω της περιορισμένης παγκόσμιας εξάπλωσής του.

Ταξινομική κατάταξη

Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
Κλάδος: Ευδικοτυλήδονα – Eudicots
Κλάδος: Ροσίδες – Rosids
Τάξη: Malpighiales
Οικογένεια: Violaceae
Γένος στην Κύπρο: Viola
Αριθμός γενών στην Κύπρο: 1
Αριθμός taxa στην Κύπρο: 7
Αυτοφυή μη ενδημικά: 7
Ενδημικά: 0
Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 0
Υβρίδια: 0
Αβέβαιης κατάστασης: 0

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Violaceae, known as the violet family, is a family of flowering plants belonging to the order Malpighiales. It includes approximately 24 genera and 1,000–1,100 species, with an almost worldwide distribution. The greatest generic diversity occurs in tropical and subtropical regions, where many members of the family are shrubs, small trees or climbing plants. In temperate regions, the genus Viola, which includes approximately 600 species, predominates.

According to the organized checklist of the Cyprus flora, the family Violaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 7 taxa. All are recorded as native non-endemic. No endemic, alien, hybrid or uncertain-status taxa of the family are recorded in the checklist.

Viola rauliniana is of particular biogeographical interest because it is considered a near-endemic taxon, with a natural presence in Cyprus and Crete. As it is not restricted exclusively to Cyprus, it is classified in the checklist among the native non-endemic taxa.

General characteristics

The members of Violaceae display a great diversity of growth forms. They include annual and perennial herbs, shrubs, small trees and climbing plants. All the Cypriot taxa belong to the herbaceous genus Viola.

The leaves are simple, usually alternate, and may form a basal rosette or develop along the stem. They generally possess conspicuous stipules, which constitute an important diagnostic character for distinguishing the species. The shape of the blade varies from heart-shaped or ovate to elongated, while the margins are usually entire, toothed or serrated.

The flowers are bisexual, usually solitary and zygomorphic. The calyx consists of five persistent sepals and the corolla of five unequal petals. The lower petal is larger and forms a characteristic backward-pointing spur, within which nectar accumulates.

There are five stamens, whose anthers form a close ring around the pistil. The two lower stamens may possess nectar-producing appendages that extend into the corolla spur.

The ovary is superior, single-chambered and formed from three united carpels with parietal placentation. The fruit is a capsule, which opens into three valves at maturity and contains numerous seeds.

Habitats in Cyprus

The species of the family in Cyprus occur mainly in cool, moist or seasonally moist locations. They grow in forests, shrublands, shaded slopes, forest-road margins, clearings, grasslands, rocky sites, rock crevices and montane or submontane habitats.

Certain species, such as Viola kitaibeliana and Viola parvula, are small annual herbs that rapidly complete their biological cycle during spring. Others, such as Viola alba subsp. alba, Viola odorata and Viola sieheana, are perennial and survive through underground or creeping stems.

Altitude, soil moisture, shade, geology and the duration of snow cover in the higher regions significantly influence the distribution of the species. Several of the Cypriot taxa are associated mainly with the mountainous regions of Troodos.

The taxa of the family Violaceae in Cyprus

Native non-endemic

Viola

  1. Viola alba Besser subsp. alba · Subspecies
  2. Viola heldreichiana Boiss. · Species
  3. Viola kitaibeliana Schult. · Species
  4. Viola odorata L. · Species
  5. Viola parvula Tineo · Species
  6. Viola rauliniana Erben · Species
  7. Viola sieheana W. Becker · Species

The genus Viola in Cyprus

The genus Viola includes violets and pansies and is the largest genus of the family Violaceae. Its species display great variation in the form of their leaves, stipules, style, spur and petals.

The flowers may be white, cream, yellow, lilac, blue, violet or a combination of different shades. Colour alone is not always a reliable diagnostic character because it may vary within the same species.

Correct identification requires the combined examination of characteristics such as:

  • The form and indumentum of the leaves.
  • The shape and dentation of the stipules.
  • The presence or absence of conspicuous stems.
  • The length, colour and shape of the spur.
  • The form of the style and stigma.
  • The form of the sepals and their appendages.
  • The size, colour and arrangement of the petals.
  • The form of the mature capsule and seeds.

The annual species

Viola heldreichiana, Viola kitaibeliana and Viola parvula are small annual plants, often known as annual pansies. They germinate after the rains, grow during the cool season and flower mainly in spring.

Viola heldreichiana is a native non-endemic species known in Cyprus mainly from montane sites. It develops small flowers with lilac or blue shades and completes its cycle before the intense summer drought.

Viola kitaibeliana is also a small annual species with relatively pale-coloured flowers. It occurs in open grassy, rocky or cultivated sites, often at higher elevations.

Viola parvula is a tiny annual montane plant with a restricted occurrence in Cyprus. It has been assessed in the Red Data Book of the Flora of Cyprus as Critically Endangered (CR). Its restricted distribution and the small number of plants make the species particularly vulnerable to alterations of its habitat.

The perennial species

Viola alba subsp. alba is a perennial violet with white or very pale flowers. It grows mainly in cool, shaded or relatively moist locations.

Viola odorata, known internationally as sweet violet, is a perennial violet with characteristically fragrant flowers. It forms basal leaves and may spread through above-ground or creeping stems. The morphology and colour of its flowers may display natural variation.

Viola sieheana is a perennial species of cool and montane habitats. In Cyprus, it is recorded from elevations of approximately 750 to 1,950 metres and flowers mainly from March to May.

Viola rauliniana is a species with blue or lilac flowers and an important presence in the montane flora of Cyprus. It is considered near-endemic because its natural distribution is restricted to Cyprus and Crete. This limited geographical distribution gives the species increased importance for the conservation of Mediterranean biodiversity.

Ecology

The flowers of Viola species provide nectar and pollen to bees, small butterflies, flies and other insects. The spur of the lower petal and the nectar-producing appendages of the stamens form a specialized system for attracting and guiding pollinators.

Lines or darker markings on the petals often function as nectar guides. They direct insects towards the interior of the flower, increasing the likelihood of their contact with the anthers and stigma.

Perennial species contribute to the understorey vegetation of forests and shaded montane habitats. The small annual species form part of the seasonal spring flora of open grasslands and rocky areas.

Pollination and cleistogamy

Many species of the genus Viola can produce two different types of flowers. Chasmogamous flowers are the normal, conspicuous and open flowers that are pollinated mainly by insects.

Cleistogamous flowers remain small and closed and self-pollinate without opening. Cleistogamy enables the plant to produce seeds even when pollinators are scarce or weather conditions do not favour normal flowering.

The combination of cross-pollination through open flowers and self-pollination through cleistogamous flowers provides both genetic diversity and reproductive assurance.

Fruits and dispersal

The fruit is a three-valved capsule, which opens into three valves when mature. As the valves dry and contract, they can compress the seeds and eject them a short distance from the parent plant.

The seeds of many species possess an elaiosome, a small fleshy structure rich in lipids. Ants are attracted to the elaiosome, carry the seeds to their nests, consume the fleshy portion and leave the seed intact in a location suitable for germination. This method of dispersal is known as myrmecochory.

The ejection of the seeds and their transport by ants allow the plants to move their offspring away from the parent individual and colonize new microsites.

Adaptations to the Mediterranean environment

The most important adaptations of the Cypriot species include:

  • The short winter and spring cycle of the annual species.
  • Survival during the summer drought as resistant seeds.
  • The presence of perennial underground organs in the perennial species.
  • The capacity of certain species for vegetative spread.
  • The production of cleistogamous flowers when conditions do not favour pollination.
  • The explosive opening of mature fruits.
  • Seed dispersal by ants.
  • Growth in cool and shaded microsites that reduce water loss.
  • The completion of flowering before the intense summer drought.

Economic and ecological importance

Many species and hybrids of the genus Viola are cultivated worldwide as ornamentals. Pansies and violets are particularly popular for their colourful and often fragrant flowers.

Viola odorata has traditionally been used in perfumery, confectionery and herbal medicine. However, the use of any wild plant as food or medicine requires completely reliable identification and appropriate scientific guidance.

The collection of rare or locally restricted plants from the wild should be avoided. These species are more valuable when preserved in their natural populations, where they participate in ecological relationships with pollinators, ants and other organisms.

Threats and protection

The main potential threats to the Cypriot species include:

  • The destruction or alteration of montane and forest habitats.
  • The construction and widening of roads and paths.
  • The removal of natural vegetation from forest clearings and margins.
  • Excessive grazing and trampling.
  • High-intensity forest fires.
  • Tourism and building development.
  • Changes in moisture and the duration of snow cover.
  • Climate change, particularly for species of higher elevations.
  • The illegal or excessive collection of flowering plants.
  • The loss of small and isolated populations.

Viola parvula, which has been assessed as Critically Endangered in Cyprus, requires particular protection. Necessary measures include the protection of known locations, the avoidance of interventions during the growth and fruiting period, regular population monitoring and the preservation of seeds in organized genetic-material banks.

Monitoring is also important for the near-endemic Viola rauliniana because of its restricted global distribution.

Taxonomic classification

Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Rosids
Order: Malpighiales
Family: Violaceae
Genus in Cyprus: Viola
Number of genera in Cyprus: 1
Number of taxa in Cyprus: 7
Native non-endemic: 7
Endemic: 0
Alien or naturalized: 0
Hybrids: 0
Uncertain status: 0

Sources

Αναρτήθηκε από στις No comments:
Ετικέτες ,
Subscribe to: Posts (Atom)