Η Παναγία η Χρυσοκαρμιώτισσα στο κατεχόμενο χωριό Κάρμι της επαρχίας Κερύνειας - Churches Panagia Chrisokarmiotissa at Karmi Village - Cyprus
Tο εξωκλήσι Αγίου Πανταλεήμωνα, στο χωριό Κάρμι της επαρχίας Κερύνειας
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Κάρμι, 20/10/2016
Γεωγραφική θέση
Το Κάρμι είναι κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Κερύνειας, στη γεωγραφική περιφέρεια του Πενταδακτύλου. Είναι κτισμένο στη βόρεια πλευρά του δυτικού τμήματος της οροσειράς, περίπου 8,5 χιλιόμετρα νοτιοδυτικά της πόλης της Κερύνειας και περίπου δύο χιλιόμετρα δυτικά του κάστρου του Αγίου Ιλαρίωνα.
Πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 ήταν αμιγώς ελληνοκυπριακό χωριό. Από τον Ιούλιο του 1974 βρίσκεται στην περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας που τελεί υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή.
Το χωριό είναι κτισμένο σε μέσο υψόμετρο περίπου 320 μέτρων και η θέση του προσφέρει πανοραμική θέα προς τη βόρεια ακτή και τη θάλασσα της Κερύνειας.
Συντεταγμένες οικισμού: 35.331083° N, 33.274980° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.331083%2C33.274980
Ανάγλυφο και φυσικό περιβάλλον
Το ανάγλυφο της διοικητικής έκτασης του Καρμιού είναι έντονο και τραχύ, με απότομες πλαγιές και στενές, βαθιές κοιλάδες. Το υψόμετρο αυξάνεται από τα βόρεια προς τα νότια, όπου το τοπίο γίνεται καθαρά ορεινό.
Ανάμεσα στις χαρακτηριστικότερες κορυφές της ευρύτερης περιοχής βρίσκονται ο Άγιος Ιλαρίων, σε υψόμετρο περίπου 725 μέτρων, η Κουρδέλλα, περίπου 856 μέτρων, και ο Προφήτης Ηλίας, περίπου 888 μέτρων.
Πολλά μικρά υδατορεύματα κατέρχονται από την κορυφογραμμή του Πενταδακτύλου προς τη θάλασσα της Κερύνειας. Η περιοχή δέχεται μέση ετήσια βροχόπτωση περίπου 550 χιλιοστόμετρα.
Το μικροκλίμα, το υψόμετρο και η βλάστηση δημιουργούσαν ένα ιδιαίτερα πράσινο τοπίο. Στα νότια βρίσκεται το δάσος του Καρμιού, μέρος του οποίου εμπίπτει στα διοικητικά όρια της κοινότητας.
Γεωλογία
Η περιοχή παρουσιάζει σημαντική γεωλογική ποικιλία, χαρακτηριστική της οροσειράς του Πενταδακτύλου. Απαντούν ασβεστόλιθοι, ασβεστολιθικοί ψαμμίτες, μάργες, κρητίδες, άμμοι, χαλίκια και άλλες αποθέσεις, ενώ σε τμήματα της περιοχής αναπτύσσονται εδάφη τύπου terra rossa και ρεντζίνες.
Η γεωλογία, σε συνδυασμό με τις απότομες κλίσεις του εδάφους, επηρέασε τόσο τη μορφή του φυσικού τοπίου όσο και τις δυνατότητες γεωργικής εκμετάλλευσης.
Συγκοινωνία και γειτονικές κοινότητες
Πριν από το 1974 το Κάρμι συνδεόταν προς τα βόρεια με τα χωριά Τριμίθι και Άγιος Γεώργιος και μέσω αυτών με την Κερύνεια στα ανατολικά και με τον Καραβά και τη Λάπηθο στα δυτικά.
Η μικρή απόσταση από την Κερύνεια επέτρεπε σε πολλούς κατοίκους να εργάζονται στην πόλη, ενώ εξακολουθούσαν να διαμένουν και να καλλιεργούν γη στο χωριό.
Γεωργία και κτηνοτροφία
Πριν από την εισβολή καλλιεργούνταν κυρίως σιτηρά, ελιές και χαρουπιές, καθώς και μικρότερες ποσότητες εσπεριδοειδών, ιδιαίτερα λεμονιών.
Η ελιά αποτελούσε σημαντικό μέρος της αγροτικής οικονομίας. Η παραγωγή και αποθήκευση ελαιολάδου ήταν μέρος της καθημερινής ζωής του χωριού και υπάρχουν καταγραφές για πιθάρια μεγάλης χωρητικότητας στα οποία φυλασσόταν λάδι.
Η κτηνοτροφία ήταν περιορισμένη έως σχεδόν ανύπαρκτη σε σύγκριση με άλλες αγροτικές κοινότητες της Κύπρου.
Επαγγέλματα και καθημερινή οικονομική ζωή
Πολλοί Καρμιώτες εργάζονταν στην οικοδομική βιομηχανία και σε άλλα επαγγέλματα στην Κερύνεια. Παράλληλα διατηρούσαν τις ελιές, τις χαρουπιές και τις άλλες καλλιέργειές τους, δημιουργώντας ένα μικτό οικονομικό πρότυπο στο οποίο η μισθωτή εργασία συνδυαζόταν με τη γεωργία.
Άλλες οικογένειες καλλιεργούσαν εποχιακά λαχανικά και προϊόντα για οικιακή κατανάλωση ή πώληση.
Πληθυσμιακή εξέλιξη – όλες οι απογραφές 1881–1973
Οι επίσημες απογραφές δείχνουν αναλυτικά την εξέλιξη του πληθυσμού:
1881 – 404 κάτοικοι
1891 – 474 κάτοικοι
1901 – 518 κάτοικοι
1911 – 673 κάτοικοι
1921 – 747 κάτοικοι
1931 – 672 κάτοικοι
1946 – 741 κάτοικοι
1960 – 653 κάτοικοι
1973 – 528 κάτοικοι
Η κοινότητα παρουσίασε μεγάλη πληθυσμιακή ανάπτυξη από τα τέλη του 19ου αιώνα μέχρι το 1921, όταν έφθασε τους 747 κατοίκους. Μετά από διακυμάνσεις, ο πληθυσμός μειώθηκε σταδιακά και το 1973, έναν χρόνο πριν από την εισβολή, αριθμούσε 528 κατοίκους.
Προϊστορία και αρχαιολογία
Η ανθρώπινη παρουσία στην περιοχή είναι πολύ αρχαιότερη από το σημερινό χωριό. Ιδιαίτερη αρχαιολογική σημασία έχουν οι θέσεις Παλιάλωνα (Palealona) και Λαπάτσα (Lapatsa).
Στις δύο θέσεις εντοπίστηκαν σημαντικά νεκροταφεία της Πρώιμης και Μέσης Εποχής του Χαλκού. Οι ανασκαφές του J.R.B. Stewart έφεραν στο φως πολυάριθμους τάφους και περισσότερα από 900 κεραμικά αγγεία και άλλα αντικείμενα, καθώς και μεταλλικά εργαλεία, όπλα και ανθρώπινα κατάλοιπα. Το αρχαιολογικό υλικό καλύπτει χρονικά φάσεις από την Πρώιμη Κυπριακή Ι έως τη Μέση Κυπριακή ΙΙ περίοδο.
Ανάμεσα στα ιδιαίτερα σημαντικά ευρήματα της περιοχής είναι εισαγμένο καμαραϊκό αγγείο από την Κρήτη. Το εύρημα αποτελεί σημαντική ένδειξη των επαφών της προϊστορικής Κύπρου με την Κρήτη και τον ευρύτερο αιγαιακό χώρο.
Η περιοχή του Καρμιού βρισκόταν κοντά σε άλλα μεγάλα προϊστορικά κέντρα της βόρειας Κύπρου, όπως το Βουνό του Πέλλαπαϊς και η Λάπηθος.
Η ονομασία Κάρμι
Για την προέλευση του ονόματος έχουν διατυπωθεί διαφορετικές εκδοχές.
Μία εκδοχή το συνδέει με την Κάρμη της ελληνικής μυθολογίας.
Άλλη εκδοχή συνδέει την ονομασία με τη γαλλική λέξη charme, λόγω της γοητευτικής και δασωμένης τοποθεσίας.
Ιδιαίτερα γνωστή είναι η εκδοχή που συνδέει το Κάρμι με τους Καρμηλίτες, το λατινικό μοναχικό τάγμα που πήρε την ονομασία του από το όρος Κάρμηλος της Παλαιστίνης και είχε παρουσία στην Κύπρο κατά τη Φραγκοκρατία. Έχει υποστηριχθεί ότι το Κάρμι πιθανώς ήταν ένα από τα χωριά που σχετίζονταν με το τάγμα.
Η παρουσία παλαιότερων χριστιανικών μνημείων στην περιοχή αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο ύπαρξης οικισμού ήδη πριν από τη Φραγκοκρατία. Επομένως οι διάφορες ετυμολογικές προτάσεις πρέπει να αντιμετωπίζονται ως εκδοχές και όχι όλες ως αποδεδειγμένα ιστορικά γεγονότα.
Το Κάρμι στους ιστορικούς χρόνους
Η θέση του χωριού, ανάμεσα στην παράκτια πεδιάδα της Κερύνειας και στις πλαγιές του Πενταδακτύλου, το συνέδεσε διαχρονικά με την ιστορία της ευρύτερης περιοχής.
Μετά την οθωμανική κατάκτηση της Κερύνειας το 1570 υπάρχουν αναφορές για μετακίνηση κατοίκων της πόλης προς το Κάρμι.
Στην τοπική παράδοση διατηρήθηκαν επίσης ιστορίες για αντιστάσεις των κατοίκων και για την υπεράσπιση της κοινότητας κατά την Οθωμανική περίοδο. Οι αφηγήσεις αυτές αποτελούν μέρος της προφορικής και κοινοτικής παράδοσης και δεν πρέπει να συγχέονται με γεγονότα που τεκμηριώνονται ανεξάρτητα από ιστορικές πηγές.
Το Φουντζί και το 1821
Με την ιστορία της περιοχής συνδέεται και το ιστορικό τσιφλίκι Φουντζί.
Παραδόσεις και κοινοτικές καταγραφές συνδέουν το Φουντζί με την περίοδο της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και με την απόκρυψη όπλων και πολεμοφοδίων.
Με το κτήμα συνδέεται επίσης η ιστορία παλαιάς σαπωνοποιίας, στοιχείο που προσφέρει μια ακόμη εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας της ευρύτερης περιοχής.
Το Κάρμι και ο Άγιος Ιλαρίων
Η άμεση γειτνίαση με το κάστρο του Αγίου Ιλαρίωνα επηρέασε έντονα τις παραδόσεις του Καρμιού.
Μια από τις γνωστότερες τοπικές παραδόσεις μιλούσε για υπόγεια σήραγγα που συνέδεε το χωριό με το κάστρο. Δεν υπάρχει επαρκής αρχαιολογική τεκμηρίωση για μια τέτοια σήραγγα και η αφήγηση πρέπει να θεωρείται τοπικός θρύλος.
Υπήρχε επίσης παράδοση ότι μέλη της βασιλικής οικογένειας της Κύπρου κατέβαιναν προς το Κάρμι για περιπάτους όταν διέμεναν στον Άγιο Ιλαρίωνα.
Εκκλησίες και εξωκλήσια
Η κύρια εκκλησία της κοινότητας είναι ο Ιερός Ναός Παναγίας Καρμιώτισσας, σημαντικό θρησκευτικό σημείο αναφοράς των Καρμιωτών.
Στη διοικητική περιοχή του χωριού καταγράφονται επίσης ο Χρυσοσώτηρας, η Αγία Μαρίνα, ο Προφήτης Ηλίας, ο Άγιος Γεώργιος κοντά στο Φουντζί, ο Άγιος Παντελεήμονας στην τοποθεσία Δράκος, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ, η Παναγία, ο Άγιος Ευστράτιος (Άη Ξιστράτης), η Αγία Παρασκευή και η Αγία Θεοδώρα.
Η θρησκευτική κληρονομιά του Καρμιού αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορικής ταυτότητας της κοινότητας.
Οι εκτοπισμένοι Καρμιώτες εξακολουθούν να συνδέονται με την Παναγία Καρμιώτισσα και πραγματοποιούνται οργανωμένες θρησκευτικές συνάξεις και προσκυνηματικές μεταβάσεις.
Το σχολείο και η εκπαίδευση
Στο Κάρμι λειτουργούσε ελληνικό δημοτικό σχολείο ήδη κατά την περίοδο της Αγγλοκρατίας.
Ως ένας από τους πρώτους γνωστούς δασκάλους αναφέρεται ο Ιωάννης Γεωργιάδης, καταγόμενος από τον Καραβά και κάτοικος Καρμιού.
Σώζονται στοιχεία για τον αριθμό των μαθητών σε διάφορες περιόδους. Το 1929–1930 καταγράφονται 98 μαθητές, το 1930–1931 108 και το 1932–1933 109. Κατά το τελευταίο σχολικό έτος πριν από την εισβολή, 1973–1974, στο δημοτικό σχολείο φοιτούσαν 47 μαθητές.
Το σχολείο αποτελούσε βασικό θεσμό της κοινότητας και σημαντικό χώρο της καθημερινής κοινωνικής ζωής.
Πολιτική και κοινωνική ζωή
Οι κάτοικοι συμμετείχαν ενεργά στα πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα της νεότερης κυπριακής ιστορίας.
Υπάρχουν καταγραφές για συμμετοχή Καρμιωτών στα ενωτικά ψηφίσματα του 1921 και του 1930.
Στο ενωτικό δημοψήφισμα του Ιανουαρίου 1950 καταγράφονται 432 άνδρες και γυναίκες ψηφοφόροι του Καρμιού που υπέγραψαν υπέρ της ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα.
Ο αγώνας της ΕΟΚΑ
Κατά τον απελευθερωτικό αγώνα της ΕΟΚΑ 1955–1959, η θέση του Καρμιού στις πλαγιές του Πενταδακτύλου, κοντά σε δάση, βουνά και δύσβατες χαράδρες, είχε ιδιαίτερη σημασία.
Στις κοινοτικές ιστορικές καταγραφές αναφέρονται άνδρες και γυναίκες του χωριού που συμμετείχαν με διάφορους τρόπους στον αγώνα.
Τα γεγονότα του 1963–1964
Το Κάρμι επηρεάστηκε έντονα και από τις διακοινοτικές συγκρούσεις του 1963–1964.
Στην ιστορία της κοινότητας καταγράφονται τουρκικές επιθέσεις στην περιοχή από τον Δεκέμβριο του 1963 έως τον Απρίλιο του 1964, καθώς και η οργάνωση εθελοντών για την άμυνα του χωριού.
Στις 24 Απριλίου 1964 πραγματοποιήθηκε επιχείρηση για την κατάληψη τουρκικών θέσεων στα υψώματα νότια του Καρμιού, με συμμετοχή εθελοντών της κοινότητας και άλλων δυνάμεων.
Τα γεγονότα αυτά αποτελούν σημαντικό αλλά συχνά λιγότερο γνωστό κεφάλαιο της νεότερης ιστορίας του χωριού.
Παραδοσιακή αρχιτεκτονική και ανάπτυξη
Το Κάρμι αναπτύχθηκε αμφιθεατρικά πάνω στην πλαγιά του Πενταδακτύλου. Τα παραδοσιακά σπίτια, τα στενά δρομάκια και η σχέση του οικισμού με το ορεινό τοπίο δημιουργούσαν μια ιδιαίτερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία.
Πριν από το 1974, η φυσική ομορφιά, το μικροκλίμα και η θέα είχαν αρχίσει να προσελκύουν τόσο Κυπρίους όσο και ξένους. Περιμετρικά του χωριού κατασκευάζονταν εξοχικές κατοικίες και παλαιά σπίτια αναπαλαιώνονταν.
Παροιμίες και λαϊκή παράδοση
Από το Κάρμι έχει διασωθεί πλούσιο υλικό της κυπριακής διαλέκτου και της προφορικής παράδοσης, συμπεριλαμβανομένων παροιμιών που χρησιμοποιούσαν οι κάτοικοι.
Η καταγραφή τέτοιου υλικού είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή μετά τον βίαιο εκτοπισμό του πληθυσμού το 1974 η καθημερινή συνέχεια της κοινότητας στον φυσικό της χώρο διακόπηκε.
Το Κάρμι στον κινηματογράφο
Η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του χωριού προσέλκυσε και το ενδιαφέρον του διεθνούς κινηματογράφου.
Το 1971 πραγματοποιήθηκαν στην περιοχή γυρίσματα της ταινίας Beloved, σε σκηνοθεσία George P. Cosmatos, με πρωταγωνίστρια τη Raquel Welch.
Έτσι διασώθηκαν κινηματογραφικές εικόνες του Καρμιού λίγα μόλις χρόνια πριν από την εισβολή.
Η τουρκική εισβολή του 1974
Η τουρκική εισβολή στην Κύπρο άρχισε στις 20 Ιουλίου 1974. Οι κάτοικοι του Καρμιού βρέθηκαν πολύ κοντά στην περιοχή των πολεμικών επιχειρήσεων και αρκετοί αναζήτησαν καταφύγιο σε βράχους και σπηλιές της περιοχής.
Το Κάρμι καταλήφθηκε από τα τουρκικά στρατεύματα στις 24 Ιουλίου 1974.
Ακολούθησαν δραματικές εμπειρίες για τους κατοίκους. Μαρτυρίες που έχουν διασωθεί περιγράφουν συγκεντρώσεις αμάχων, αιχμαλωσίες και μεταφορά ανδρών σε χώρους κράτησης.
Οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι εκτοπίστηκαν από τον τόπο τους και έγιναν πρόσφυγες στις ελεύθερες περιοχές της Κυπριακής Δημοκρατίας ή στο εξωτερικό.
Πεσόντες, αγνοούμενοι και αιχμάλωτοι
Τα γεγονότα της εισβολής άφησαν βαθιές πληγές στην κοινότητα. Στις κοινοτικές καταγραφές διατηρούνται στοιχεία για πεσόντες, αγνοουμένους και Καρμιώτες που αιχμαλωτίστηκαν κατά τον πόλεμο του 1974.
Η διατήρηση των ονομάτων και των προσωπικών ιστοριών τους αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιστορικής μνήμης της κοινότητας.
Η κοινότητα στην προσφυγιά
Ο εκτοπισμός δεν διέλυσε τους δεσμούς μεταξύ των Καρμιωτών.
Οι κάτοικοι και οι απόγονοί τους δημιούργησαν οργανωμένα σύνολα και χώρους συνάντησης στις ελεύθερες περιοχές, διατηρώντας τις οικογενειακές σχέσεις, τις θρησκευτικές παραδόσεις και τη μνήμη του χωριού.
Οι ετήσιες συνάξεις, οι θρησκευτικές εκδηλώσεις και οι εκδόσεις για την ιστορία της κοινότητας έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις νεότερες γενιές που γεννήθηκαν μετά το 1974 και δεν είχαν την ευκαιρία να γνωρίσουν το Κάρμι όπως ήταν πριν από την εισβολή.
Το Κάρμι σήμερα
Το Κάρμι εξακολουθεί να αποτελεί κοινότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας, όμως η περιοχή του παραμένει εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της Δημοκρατίας εξαιτίας της συνεχιζόμενης τουρκικής κατοχής.
Η ιστορία του Καρμιού είναι πολύ ευρύτερη από την εικόνα ενός όμορφου ορεινού χωριού. Είναι η ιστορία ενός τόπου με προϊστορική κατοίκηση, σημαντικούς αρχαιολογικούς χώρους, μακραίωνη χριστιανική παράδοση, σχολείο, γεωργία, επαγγέλματα, κοινωνική και πολιτική ζωή, παραδόσεις και ανθρώπους που διατήρησαν ισχυρούς δεσμούς με την κοινότητά τους ακόμη και μετά τον εκτοπισμό.
Η συστηματική καταγραφή αυτών των πληροφοριών είναι απαραίτητη ώστε η ιστορία, η ζωή και οι παραδόσεις του Καρμιού να παραμείνουν γνωστές στις επόμενες γενιές.
Στοιχεία καταγραφής
Χωριό: Κάρμι
Επαρχία: Κερύνειας
Καθεστώς: Κατεχόμενο από τα τουρκικά στρατεύματα από το 1974
Κατάληψη του χωριού: 24 Ιουλίου 1974
Πληθυσμός 1973: 528 κάτοικοι
Μέσο υψόμετρο: περίπου 320 μ.
Συντεταγμένες οικισμού: 35.331083° N, 33.274980° E
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 20/10/2016
Πηγές
Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας – Κάρμι, Επαρχία Κερύνειας.
Ιερά Μητρόπολις Κυρηνείας – Κάρμι, Ιεροί Χώροι και Χώροι Λατρείας.
Κάρμι Νυν και Αεί – έκδοση για την ιστορία, τους κατοίκους και τις μνήμες της κοινότητας.
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια / Πολignosi – λήμμα «Κάρμι».
Jennifer M. Webb, David Frankel, Kathryn O. Eriksson & J. Basil Hennessy, The Bronze Age Cemeteries at Karmi Palealona and Lapatsa in Cyprus: Excavations by J.R.B. Stewart, 2009.
Απογραφές πληθυσμού της Κύπρου, 1881–1973.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – KARMI, 20/10/2016
Geographical location
Karmi is an occupied village in Kyrenia District, situated in the geographical region of the Kyrenia mountain range. It is built on the northern side of the western part of the range, approximately 8.5 kilometres southwest of the town of Kyrenia and about two kilometres west of St Hilarion Castle.
Before the Turkish invasion of 1974, Karmi was an entirely Greek Cypriot village. Since July 1974 it has been situated within the territory of the Republic of Cyprus that remains under Turkish military occupation.
The village stands at an average elevation of approximately 320 metres and commands extensive views towards the northern coast and the sea of Kyrenia.
Village coordinates: 35.331083° N, 33.274980° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.331083%2C33.274980
Landscape and natural environment
Karmi's administrative area has rugged relief, with steep slopes and narrow, deep valleys. Elevation rises from north to south, where the landscape becomes distinctly mountainous.
Prominent peaks in the wider area include St Hilarion at approximately 725 metres, Kourdella at about 856 metres and Profitis Ilias at approximately 888 metres.
Numerous small watercourses descend from the Kyrenia mountain ridge towards the northern coast. The area receives an average annual rainfall of approximately 550 millimetres.
Its microclimate, elevation and vegetation created an exceptionally green landscape. Karmi Forest lies to the south, part of it within the administrative boundaries of the community.
Geology
The area displays considerable geological diversity characteristic of the Kyrenia mountain range. Limestones, calcareous sandstones, marls, chalks, sands, gravels and other deposits occur locally, while terra rossa and rendzina-type soils have developed in parts of the area.
The geology, together with the steep terrain, influenced both the physical landscape and the possibilities for agriculture.
Communications and neighbouring communities
Before 1974, Karmi was connected northwards with Trimithi and Agios Georgios and through them with Kyrenia to the east and Karavas and Lapithos to the west.
Its proximity to Kyrenia enabled many villagers to work in the town while continuing to live in Karmi and cultivate family land.
Agriculture and livestock
Before the invasion, cereals, olives and carobs were the principal crops, together with smaller quantities of citrus fruit, particularly lemons.
Olive cultivation was an important part of the agricultural economy. Olive-oil production and storage formed part of everyday village life, and records survive of large storage jars used for oil.
Livestock farming was limited and almost insignificant compared with many other rural communities in Cyprus.
Occupations and economic life
Many villagers worked in the construction industry and other occupations in Kyrenia. At the same time, they maintained their olive and carob groves and other crops, creating a mixed economy combining paid employment with agriculture.
Other families cultivated seasonal vegetables and produce for household use or sale.
Population – all censuses from 1881 to 1973
Official censuses record the population as follows:
1881 – 404 inhabitants
1891 – 474 inhabitants
1901 – 518 inhabitants
1911 – 673 inhabitants
1921 – 747 inhabitants
1931 – 672 inhabitants
1946 – 741 inhabitants
1960 – 653 inhabitants
1973 – 528 inhabitants
The population increased substantially from the late nineteenth century until 1921, when it reached 747 inhabitants. After subsequent fluctuations it gradually declined, and in 1973, one year before the invasion, the village had 528 inhabitants.
Prehistory and archaeology
Human presence in the Karmi area extends far beyond the history of the modern village. The archaeological sites of Palealona and Lapatsa are particularly important.
Significant Early and Middle Bronze Age cemeteries were discovered at the two sites. Excavations by J.R.B. Stewart uncovered numerous tombs and more than 900 ceramic vessels and other objects, together with metal tools, weapons and human remains. The archaeological material ranges from Early Cypriot I to Middle Cypriot II.
Among the important discoveries from the area is an imported Kamares vessel from Crete, providing significant evidence of contacts between prehistoric Cyprus, Crete and the wider Aegean world.
Karmi was situated close to other important prehistoric centres of northern Cyprus, including Bellapais Vounous and Lapithos.
Origin of the name Karmi
Several explanations have been proposed for the origin of the name.
One connects it with Carme of Greek mythology.
Another associates it with the French word charme, referring to the attractive and wooded character of the locality.
A particularly well-known interpretation connects Karmi with the Carmelite Order, named after Mount Carmel in Palestine and present in Cyprus during Frankish rule. It has been suggested that Karmi may have been one of the villages associated with the Order.
The presence of earlier Christian monuments in the area leaves open the possibility that a settlement existed before Frankish rule. The different explanations should therefore be regarded as theories rather than all being treated as established historical facts.
Karmi through history
Its position between the Kyrenia coastal plain and the slopes of the mountain range connected Karmi closely with the wider history of northern Cyprus.
Following the Ottoman conquest of Kyrenia in 1570, accounts refer to inhabitants of the town moving towards Karmi.
Local tradition also preserves stories concerning resistance by villagers and the defence of the community during the Ottoman period. These accounts form part of the community's oral tradition and should be distinguished from independently documented historical events.
Phountzi and 1821
The historic estate known as Phountzi is also associated with the history of Karmi.
Community traditions and historical accounts connect Phountzi with the period of the Greek War of Independence in 1821 and the concealment of weapons and ammunition.
The estate is also associated with an old soap-making establishment, providing another glimpse into the economic activities of the wider area.
Karmi and St Hilarion
Karmi's immediate proximity to St Hilarion Castle strongly influenced local tradition.
One of the best-known legends concerned an underground passage said to connect the village with the castle. There is insufficient archaeological evidence for such a passage, and the story should be regarded as local folklore.
Another tradition held that members of the royal family of Cyprus walked towards Karmi while staying at St Hilarion.
Churches and chapels
The principal church of the community is the Church of Panagia Karmiotissa, an important religious focus for the people of Karmi.
Other recorded Christian sites within the village area include Chrysosotiras, Agia Marina, Profitis Ilias, Agios Georgios near Phountzi, Agios Panteleimon at Drakos, Archangel Michael, Panagia, Agios Efstratios, Agia Paraskevi and Agia Theodora.
This religious heritage forms an important part of the historical identity of Karmi.
Displaced villagers continue to maintain their connection with Panagia Karmiotissa through organised religious gatherings and pilgrimages.
School and education
A Greek primary school operated in Karmi during the British period.
One of the earliest known teachers was Ioannis Georgiadis, originally from Karavas and a resident of Karmi.
Records survive for pupil numbers during various school years. There were 98 pupils in 1929–1930, 108 in 1930–1931 and 109 in 1932–1933. During the final school year before the invasion, 1973–1974, the primary school had 47 pupils.
The school was one of the fundamental institutions of the community and an important centre of village social life.
Political and social life
The inhabitants participated actively in the political and social events of modern Cypriot history.
Records document participation by villagers in the union petitions of 1921 and 1930.
During the January 1950 plebiscite, 432 male and female voters from Karmi are recorded as having signed in favour of union between Cyprus and Greece.
The EOKA struggle
During the EOKA liberation struggle of 1955–1959, Karmi's position on the slopes of the Kyrenia mountain range, close to forests, mountains and difficult ravines, was particularly significant.
Community historical records identify men and women from Karmi who participated in various capacities in the struggle.
The events of 1963–1964
Karmi was also seriously affected by the intercommunal conflict of 1963–1964.
The community's historical record describes Turkish attacks in the area between December 1963 and April 1964 and the organisation of village volunteers for its defence.
On 24 April 1964 an operation was undertaken against Turkish positions on the heights south of Karmi, involving volunteers from the community and other forces.
These events constitute an important but often less widely known chapter in the modern history of the village.
Traditional architecture and development
Karmi developed amphitheatrically on the northern slope of the Kyrenia range. Traditional houses, narrow streets and the relationship between the settlement and its mountain surroundings gave the village a distinctive architectural character.
Before 1974, its natural beauty, microclimate and views had begun to attract both Cypriots and foreigners. Holiday houses were being constructed around the settlement and old village houses were being restored.
Proverbs and oral tradition
A rich body of material relating to the Cypriot dialect and oral tradition has been preserved from Karmi, including proverbs formerly used by the inhabitants.
Recording such material is particularly important because the forced displacement of the population in 1974 interrupted the everyday continuity of the community in its ancestral landscape.
Karmi in cinema
The distinctive appearance of the village also attracted international cinema.
In 1971 scenes for the film Beloved, directed by George P. Cosmatos and starring Raquel Welch, were filmed in the area.
Film images of Karmi were therefore preserved only a few years before the invasion.
The Turkish invasion of 1974
The Turkish invasion of Cyprus began on 20 July 1974. Karmi's inhabitants found themselves close to the fighting, and a number sought shelter among rocks and caves in the area.
Karmi was occupied by Turkish troops on 24 July 1974.
The inhabitants subsequently experienced dramatic events. Surviving testimonies describe gatherings of civilians, captivity and the transfer of men to detention sites.
The Greek Cypriot population was displaced and became refugees in the government-controlled areas of the Republic of Cyprus or abroad.
Fallen, missing and prisoners of war
The events of 1974 left deep wounds in the community. Community records preserve information concerning fallen and missing persons and people from Karmi who were taken prisoner during the war.
Preserving their names and individual stories forms an integral part of the historical memory of the community.
The displaced community
Displacement did not destroy the bonds between the people of Karmi.
Villagers and their descendants established organised associations and meeting places in the government-controlled areas, maintaining family relationships, religious traditions and the memory of their village.
Annual gatherings, religious events and publications concerning the community's history are particularly important for younger generations born after 1974 who never had the opportunity to know Karmi as it existed before the invasion.
Karmi today
Karmi remains a community of the Republic of Cyprus, although its territory is outside the effective control of the Republic as a result of the continuing Turkish occupation.
Karmi's history extends far beyond that of a picturesque mountain village. It is the history of a place with prehistoric occupation, important archaeological sites, a long Christian tradition, a school, agriculture, occupations, social and political life, traditions and a community whose people maintained strong bonds even after their displacement.
Systematically recording this information is essential so that the history, life and traditions of Karmi remain known to future generations.
Record details
Village: Karmi
District: Kyrenia
Status: Under Turkish military occupation since 1974
Date occupied: 24 July 1974
Population in 1973: 528 inhabitants
Average elevation: approximately 320 m
Village coordinates: 35.331083° N, 33.274980° E
Photographer: George Konstantinou
Date photographed: 20/10/2016
Sources
Union of Communities of Kyrenia District – Karmi, Kyrenia District.
Holy Metropolis of Kyrenia – Karmi, Churches and Places of Worship.
Karmi: Now and Forever – publication concerning the history, inhabitants and memories of the community.
Great Cyprus Encyclopedia / Polignosi – “Karmi”.
Jennifer M. Webb, David Frankel, Kathryn O. Eriksson & J. Basil Hennessy, The Bronze Age Cemeteries at Karmi Palealona and Lapatsa in Cyprus: Excavations by J.R.B. Stewart, 2009.
Cyprus population censuses, 1881–1973.
No comments:
Post a Comment