The Unknown Land Snails of Cyprus - Τα Άγνωστα χερσαία σαλιγκάρια της Κύπρου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 5/8/2018

  See also

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George    Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of non-marine molluscs of Cyprus - Freshwater snails and Land snails of Cyprus

Below in English

Κείμενο, φωτογραφίες, του Γιώργου Κωνσταντίνου

Μέσα από τις ατελείωτες μας περιπλανήσεις (εγώ και η γυναίκα μου Φανή) στην κυπριακή φύση τα σαλιγκάρια μας είχαν τραβήξει την προσοχή καθώς συναντούσαμε μεγάλη ποικιλία ειδών. Έτσι το 2004 αρχίσαμε αφιλοκερδώς μια συστηματική έρευνα και συλλογή σαλιγκαριών από  ολόκληρη την Κύπρο, και με συνεργασία ξένων επιστημόνων αρχίσαμε να καταμετρούμαι και να ταυτοποιούμε τα είδη που βρίσκαμε. Το θέμα παρουσίαζε μεγάλο ενδιαφέρων καθώς το 26 περίπου τις εκατό είναι ενδημικά της Κύπρου και μάλιστα μερικά από αυτά πολύ σπάνια και μοναδικά. Ενδημικό είδος της Κύπρου σημαίνει ότι υπάρχει μόνο στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον πλανήτη. Αυτό συμβαίνει σε όλα τα νησιώτικα περιβάλλοντα λόγο της απομόνωσης που υφίστανται τα είδη αυτά. Με την πάροδο των χιλιάδων χρόνων και λόγο της απομόνωσης τους στο νησιώτικο περιβάλλον τα σαλιγκάρια αυτά εξελιχθήκαν σε ενδημικά  της Κύπρου.

Τα σαλιγκάρια είναι γαστερόποδα, πνευμονοφόρα μαλάκια και το σώμα τους προφυλάσσεται από όστρακο με εξαίρεση τους γυμνοσάλιαγκες που ανήκουν και αυτοί στα σαλιγκάρια. 

Σε ολόκληρο τον πλανήτη  έχουν καταγραφεί χιλιάδες διαφορετικά είδη σαλιγκαριών. 

Στην Κύπρο υπάρχουν 35 οικογένειες σαλιγκαριών με 110 διαφορετικά είδη. Οι περισσότεροι κύπριοι δεν γνωρίζουν ότι έχουμε τόσα πολλά είδη καθώς τα περισσότερα είδη είναι πολύ μικρά και γνωρίζουν μόνο τα μεγάλα και εδώδιμα είδη. Μερικά από αυτά είναι μεγέθους κεφαλής καρφίτσας ενώ μερικά ενδημικά είδη ζουν μόνο σε μερικούς μικρούς βιότοπους και κινδυνεύουν με αφανισμό. Τα σαλιγκάρια δραστηριοποιούνται κατά τις υγρές περιόδους του χειμώνα από τον Νοέμβριο μέχρι και τον Απρίλιο ενώ το καλοκαίρι βρίσκονται σε μια κατάσταση καλοκαιρινής νάρκης. Όλα τα σαλιγκάρια είναι φυτοφάγα ενώ μερικά είδη τρέφονται εκτός από φυτικά είδη και με άλλα είδη σαλιγκαριών. Αναπαράγονται όλα κατά το φθινόπωρο μετά τις πρώτες βροχές τοποθετώντας τα αυγά τους σε τρύπες στο έδαφος που ανοίγουν τα ίδια. Τα συναντούμε σχεδόν σε όλους τους βιότοπους από παράλιες περιοχές μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους.  Πολλά από τα ενδημικά μας είδη έχουν κηρυχτεί ως κινδυνεύοντα είδη από την IUCN.  Στην Κύπρο υπάρχει το κόκκινο βιβλίο τις χλωρίδας του τόπου μας με όλα τα κινδυνεύοντα είδη φυτών της Κύπρου, επείγετε να γίνει και το κόκκινο βιβλίο της πανίδας της Κύπρου. 

Μερικά είδη έχουν μεταφερτή άμεσα η έμμεσα από τους ανθρώπους και έχουν εγκλιματιστεί στο κλίμα του τόπου μας. 

Δέκα από τα είδη της οικογένειας Helix τα συναντούμε στην Κύπρο και αποτελούν τα μεγαλύτερα από όλα τα άλλα. Είναι όλα εδώδιμα και ζουν σε διάφορες περιοχές όπως σε βουνά, κήπους, κάμπους, λόφους και χωράφια η εκτρέφονται σε φάρμες σαλιγκαριών.

Αρκετά διαδεδομένο είναι και το μάζεμα σαλιγκαριών στην Κύπρο συνήθως με τις πρώτες βροχές του φθινοπώρου.

Κάποια από τα πιο διαδεδομένα  εδώδιμα σαλιγκάρια που βρίσκονται στην χώρα μας είναι: Cantareus aspersus,  Theba pisana , Helix cincta και Eobania Vermiculata.  

Τα χερσαία σαλιγκάρια έχουν διαδραματίσει πολύ σημαντικό ρολό στην διατροφή  των πρώτων νεολιθικών κάτοικων της Κύπρου.  Έχουν βρεθεί σε ανασκαφές νεολιθικών οικισμών σε τροφικά κατάλοιπα χερσαία σαλιγκάρια που αποτελούσαν μέρος της διατροφής των τότε κατοίκων. Έχουν βρεθεί στον οικισμό Καντού-Κουφόβουνος, στην θέση Αγ. Επίκτητος – Βρυσή, στον οικισμό Σωτήρα-Τεππές και στην Xοιροκοιτία που χρονολογείται από την μεταγενέστερη φάση της ακεραμικής νεολιθικής  περιόδου (γύρω στο 7000 π.X.). Επίσης  στο κατεχόμενο χωριό Αγία Ειρήνη έχουμε βρει σε συλημένο ρωμαϊκό βασιλικό τάφο χερσαίο σαλιγκάρι του ενδημικού είδους  Assyriella Bellardii που ήταν τοποθετημένο μαζί με τον νεκρό, πολύ πιθανών να χρησιμοποιείτο ως δακρυδόχος . Χερσαία σαλιγκάρια έχουν βρεθεί και σε πολλές άλλες νεολιθικές  θέσεις.

Εχθροί των σαλιγκαριών ξεκινώντας από τον ανθρώπινο παράγοντα είναι

Μετά από βροχή κυρίως το φθινόπωρο χιλιάδες σαλιγκάρια σκοτώνονται από αυτοκίνητα στους δρόμους. 

Το αλόγιστο μάζεμα σαλιγκαριών που γίνετε από τους ανθρώπους για σκοπούς τροφής και εμπορίας αποτελεί επίσης μεγάλο κίνδυνο αφανισμού ορισμένων ειδών εδώδιμων  σαλιγκαριών. Το μάζεμα τους γίνετε συνήθως το φθινόπωρο μετά τις πρώτες βροχές, εποχή που τα σαλιγκάρια γενούν και αυτά μαζεύονται πριν φτάσουν να γεννήσουν.  Υπάρχουν περιπτώσεις που ξέρω που άτομα μαζεύουν σε μια νύχτα πέραν των 100 κιλών με σκοπό την εμπορία. Αυτό δεν απαγορεύετε από τον νόμο στην Κύπρο (κακώς)  αλλά η ζημιά που γίνετε είναι τεράστια. Πρέπει επείγων να γίνουν νόμοι για αυτό το θέμα όπως υπάρχουν και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.  

Οι πυρκαγιές είναι ένας από τους ποιο μεγάλους εχθρούς των σαλιγκαριών που τα αποδεκατίζουν κατά χιλιάδες  και που σχεδόν πάντα οφείλονται σε ανθρώπινους  παράγοντες καταστρέφοντας ολόκληρες αποικίες με σπάνια ενδημικά σαλιγκάρια που χρειάστηκαν χιλιάδες χρόνια για να δημιουργηθούν.  

Η οικιστική  και  βιομηχανική ανάπτυξη  αποτελεί  σοβαρό κίνδυνο για τα σαλιγκάρια  όπου  καταστρέφονται ανεπανόρθωτα οι βιότοποι τους και αποδεκατίζονται ολόκληροι πληθυσμοί από σπάνια και ενδημικά είδη. 

Εχθροί των σαλιγκαριών που οφείλονται σε φυσικούς παράγοντες είναι

Η παρατεταμένη  ανομβρία καθώς και οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες επιδρούν αρνητικά στα σαλιγκάρια με καταστρεπτικές συνέπιες. Αν και τα σαλιγκάρια αντέχουν μέχρι και τρία χρόνια σε νάρκη, οι πολύ υψηλές θερμοκρασίες και η ανομβρία έχουν ως αποτέλεσμα τον μαζικό τους θάνατο. 

Ένα είδος κολεοπτέρου το Ablattaria arenaria της οικογενειας Silphidae Το έντομο αυτό παρασιτεί στα σαλιγκάρια και οι προνύμφες του όπως και τα ενήλικα έντομα τρέφονται με αυτά.

Διάφορα είδη μύγας της οικογενείας Sciomyzidae όπως η Euthycera Formosa παρασιτούν πάνω στα σαλιγκάρια και τους γυμνοσάλιαγκες. Γεννούν τα αυγά τους πάνω στα σαλιγκάρια, από αυτά εκκολάπτονται οι κάμπιες οι οποίες αρχίζουν να τρέφονται με το ζωντανό σαλιγκάρι με αποτέλεσμα αυτό να πεθάνει. Οι κάμπιες συνεχίζουν να τρέφονται από το νεκρό σαλιγκάρι μέχρι να μεταμορφωθούν σε τέλεια έντομα. Από ένα σαλιγκάρι μεγέθους ρεβιθιού μπορεί να εκκολαφτούν μέχρι και τρεις μύγες.

Rattus rattus η κυπριακή ποντικα , ένα παμφάγο θηλαστικό που το διαιτολόγιο του  περιλαμβάνει και σαλιγκάρια.

Eumeces schneideri. Η μεγαλύτερη από τα έντεκα είδη σαύρας που έχουμε στην Κύπρο και συμπεριλαμβάνει και τα σαλιγκάρια στο διαιτολόγιο της.

Acomys nesiotes ο Κυπριακός Ακανθοποντικός, σπάνιο θηλαστικό  για την Κύπρο που το διαιτολόγιο του αποτελείτε σχεδόν αποκλειστικά με σαλιγκάρια.

Κυπριακός Σκαντζόχοιρος ενδημικό υποείδος της Κύπρου, ακόμη ένας φυσικός εχθρός των σαλιγκαριών καθώς το παμφάγο του διαιτολόγιο περιλαμβάνει και τα σαλιγκάρια. 

Αρκετά είδη πουλιών επίσης τρέφονται με σαλιγκάρια. 

Γιώργος Κωνσταντίνου

Από άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης

Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com. Τηλ 96376823

Text and photographs by George Konstantinou

During our endless explorations of the Cypriot countryside (my wife Fani and I), land snails attracted our attention because we encountered an astonishing variety of species. In 2004, we began, on a voluntary basis, a systematic survey and collection of land snails from all over Cyprus. In collaboration with foreign scientists, we started recording and identifying the species we found. The subject proved to be of great interest, since approximately 26% of the species are endemic to Cyprus, and some of them are extremely rare and unique. An endemic species of Cyprus means that it exists only in Cyprus and nowhere else on the planet. This phenomenon occurs on islands because of the long-term isolation experienced by these species. Over thousands of years, as a result of their isolation in the island environment, these snails evolved into species found only in Cyprus.

Land snails are gastropods, air-breathing molluscs, and their bodies are protected by a shell, with the exception of slugs, which also belong to the snails.

Thousands of different snail species have been recorded throughout the world.

Cyprus is home to 35 families of land snails comprising 110 different species. Most Cypriots are unaware that our island supports so many species because the majority are very small, and people are familiar only with the larger edible species. Some are no larger than the head of a pin, while certain endemic species survive only in a few tiny habitats and are threatened with extinction.

Land snails are active during the wet months of winter, from November until April, while during summer they remain in a state of aestivation. All snails are herbivorous, although some species feed not only on plant material but also on other snail species. They all reproduce during autumn after the first rains, laying their eggs in holes that they dig themselves in the soil.

They are found in almost every habitat, from coastal areas to the highest peaks of the Troodos Mountains.

Many of our endemic species have been classified as threatened by the IUCN. Cyprus already has a Red Data Book of its flora, containing all threatened plant species of the island. There is an urgent need to produce a Red Data Book of the fauna of Cyprus as well.

Some snail species have been introduced, either directly or indirectly, by humans and have become established in the climate of our country.

Ten species belonging to the genus Helix occur in Cyprus and represent the largest land snails on the island. They are all edible and live in mountains, gardens, plains, hills and agricultural fields, while some are also reared on commercial snail farms.

Snail collecting is also a widespread activity in Cyprus, particularly after the first autumn rains.

Among the most common edible land snails found in Cyprus are Cantareus aspersus, Theba pisana, Helix cincta and Eobania vermiculata.

Land snails played a very important role in the diet of the first Neolithic inhabitants of Cyprus. Excavations at Neolithic settlements have uncovered land snail remains among food refuse, demonstrating that they formed part of the diet of the island's early inhabitants. Such remains have been found at the settlements of Kantou-Kouphovounos, Agios Epiktitos–Vrysi, Sotira-Teppes, and Choirokoitia, which dates to the later phase of the Aceramic Neolithic period (around 7000 BC).

In the occupied village of Agia Eirini, we also discovered the shell of the endemic species Assyriella bellardii inside a looted Roman royal tomb, placed beside the deceased. It was very likely used as a tear vessel. Land snails have also been found at many other Neolithic archaeological sites.

The enemies of land snails, beginning with those caused by human activities, include the following:

After rainfall, especially during autumn, thousands of snails are killed by vehicles on roads.

The indiscriminate collection of snails for food and commercial purposes also represents a serious threat to certain edible species. Snails are usually collected in autumn after the first rains, precisely when they begin reproducing, and many are gathered before they have had the opportunity to lay their eggs.

I know of cases where individuals collect more than 100 kilograms of snails in a single night for commercial sale. This practice is not prohibited by law in Cyprus, unfortunately, yet the damage it causes is enormous. Legislation regulating snail collection should be introduced as a matter of urgency, as already exists in several other European countries.

Wildfires are among the greatest enemies of land snails, killing thousands of individuals and almost always resulting from human activities. Entire colonies of rare endemic snails, which required thousands of years to evolve, can be destroyed in a single fire.

Urban and industrial development also pose serious threats by permanently destroying snail habitats and eliminating entire populations of rare and endemic species.

Natural enemies of land snails include prolonged drought and extremely high temperatures, both of which have devastating effects. Although many snails are capable of surviving in aestivation for up to three years, prolonged drought combined with excessive heat often results in mass mortality.

A species of beetle, Ablattaria arenaria of the family Silphidae, parasitises land snails. Both the larvae and adult beetles feed upon them.

Various species of flies belonging to the family Sciomyzidae, such as Euthycera formosa, also parasitise land snails and slugs. They lay their eggs on the snails, and after hatching, the larvae begin feeding on the living snail, eventually killing it. The larvae continue feeding on the dead snail until they complete their development into adult flies. From a single snail the size of a chickpea, as many as three flies may emerge.

Rattus rattus, the Cyprus black rat, is an omnivorous mammal whose diet also includes land snails.

Eumeces schneideri, the largest of the eleven lizard species found in Cyprus, also includes snails in its diet.

Acomys nesiotes, the Cyprus spiny mouse, a rare mammal in Cyprus, feeds almost exclusively on land snails.

The Cyprus hedgehog, an endemic subspecies of the island, is another natural predator of land snails, as its omnivorous diet also includes them.

Several species of birds also feed on land snails.

George Konstantinou

From my article published in the newspaper Politis

Contact: fanigeorge@hotmail.com

Tel.: +357 96376823

Threeband gardenslug Slug - Ambigolimax valentianus (A.Férussac, 1821) - Cyprus

 See also:

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of non-marine molluscs of Cyprus - Freshwater snails and Land snails of Cyprus

Photos , Agios Dometios 15/5/2023 : Demetris Kolokotronis

Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Ο Τρίζωνος Γυμνοσάλιαγκας των Κήπων (Ambigolimax valentianus A. Férussac, 1821): Ένας νυχτερινός καθαριστής της φύσης

Το Ambigolimax valentianus ανήκει στην οικογένεια Limacidae, μια ομάδα χερσαίων γαστερόποδων μαλακίων γνωστών ως γυμνοσάλιαγκες. Σε αντίθεση με τα σαλιγκάρια, οι γυμνοσάλιαγκες δεν διαθέτουν εξωτερικό κέλυφος, γεγονός που τους επιτρέπει να κινούνται εύκολα μέσα σε στενές σχισμές, κάτω από πέτρες και ανάμεσα στην πυκνή βλάστηση. Παρότι συχνά θεωρούνται ανεπιθύμητοι στους κήπους, αποτελούν σημαντικό μέρος των φυσικών οικοσυστημάτων.

Το είδος περιγράφηκε το 1821 από τον Γάλλο φυσιοδίφη André Étienne d'Audebert de Férussac, έναν από τους σημαντικότερους μελετητές των χερσαίων μαλακίων. Η κοινή αγγλική ονομασία Threeband Garden Slug αναφέρεται στις τρεις επιμήκεις σκούρες γραμμές που εμφανίζονται συνήθως στο σώμα του και αποτελούν χαρακτηριστικό γνώρισμα του είδους.

Αν και το Ambigolimax valentianus κατάγεται πιθανότατα από την Ιβηρική Χερσόνησο, σήμερα έχει εξαπλωθεί σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, της Μεσογείου, της Βόρειας και Νότιας Αμερικής, της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας και πολλών ακόμη περιοχών μέσω της μεταφοράς φυτών και καλλωπιστικών ειδών. Στην Κύπρο είναι πλέον κοινό και απαντά τόσο σε φυσικούς όσο και σε ανθρωπογενείς βιότοπους.

Τα ενήλικα φθάνουν συνήθως τα 7–10 εκατοστά σε μήκος όταν εκτείνονται πλήρως. Το σώμα τους είναι λεπτό και επίμηκες, με χρώμα που κυμαίνεται από ανοιχτό καφέ έως κιτρινοκάστανο ή γκριζωπό. Οι τρεις σκούρες επιμήκεις λωρίδες στην πλάτη αποτελούν το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα του είδους, αν και σε ορισμένα άτομα μπορεί να είναι λιγότερο εμφανείς.

Όπως όλοι οι γυμνοσάλιαγκες, κινείται χρησιμοποιώντας ένα μυώδες πόδι, το οποίο γλιστρά πάνω σε ένα στρώμα βλέννας που εκκρίνει ο ίδιος. Η βλέννα αυτή μειώνει την τριβή, προστατεύει το σώμα από την αφυδάτωση και δυσκολεύει πολλούς θηρευτές να τον συλλάβουν.

Το Ambigolimax valentianus είναι κυρίως νυκτόβιο. Τις περισσότερες ώρες της ημέρας παραμένει κρυμμένο κάτω από πέτρες, ξύλα, πεσμένα φύλλα ή μέσα στο έδαφος, όπου η υγρασία παραμένει υψηλή. Μετά τη δύση του ηλίου ή έπειτα από βροχή γίνεται ιδιαίτερα δραστήριο, αναζητώντας τροφή.

Η διατροφή του περιλαμβάνει κυρίως αποσυντιθέμενα φυτικά υπολείμματα, μύκητες, φύκη και μαλακούς φυτικούς ιστούς. Παρά το γεγονός ότι μπορεί περιστασιακά να τραφεί με καλλιεργούμενα φυτά, στη φύση διαδραματίζει σημαντικό ρόλο ως αποικοδομητής, συμβάλλοντας στην ανακύκλωση της οργανικής ύλης και στην επιστροφή των θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος.

Όπως τα περισσότερα χερσαία γαστερόποδα, είναι ερμαφρόδιτο, καθώς κάθε άτομο διαθέτει τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Παρόλα αυτά, για την αναπαραγωγή απαιτείται συνήθως ζευγάρωμα μεταξύ δύο ατόμων. Τα αυγά τοποθετούνται σε μικρές ομάδες μέσα στο υγρό έδαφος ή κάτω από πέτρες και φυτικά υπολείμματα, όπου προστατεύονται μέχρι την εκκόλαψη.

Στην Κύπρο μπορεί να παρατηρηθεί σχεδόν ολόκληρο τον χρόνο, ιδιαίτερα όμως κατά τους υγρούς μήνες του φθινοπώρου, του χειμώνα και της άνοιξης. Κατά τη διάρκεια των ξηρών καλοκαιρινών περιόδων περιορίζει σημαντικά τη δραστηριότητά του, αναζητώντας δροσερές και υγρές κρυψώνες.

Το Ambigolimax valentianus αποτελεί σημαντικό μέλος των χερσαίων τροφικών πλεγμάτων. Αποτελεί τροφή για σκαντζόχοιρους, σαύρες, βατράχια, πουλιά, σκαθάρια και άλλα αρπακτικά ασπόνδυλα, ενώ ταυτόχρονα συμβάλλει στην αποσύνθεση της φυτικής ύλης και στη διατήρηση της γονιμότητας του εδάφους.

Παρά τη συχνή παρουσία του σε κήπους και καλλιέργειες, ο Τρίζωνος Γυμνοσάλιαγκας είναι πολύ περισσότερα από ένας απλός επισκέπτης των φυτών. Είναι ένας σημαντικός ανακυκλωτής της φύσης, που εργάζεται αθόρυβα κάθε νύχτα, συμβάλλοντας στη λειτουργία των οικοσυστημάτων και στη διατήρηση της φυσικής ισορροπίας.

Σύνοψη Είδους

Επιστημονική ονομασία: Ambigolimax valentianus (A. Férussac, 1821)

Κοινές ονομασίες: Τρίζωνος Γυμνοσάλιαγκας των Κήπων, Threeband Garden Slug

Οικογένεια: Limacidae

Τάξη: Stylommatophora (Χερσαία Πνευμονοφόρα Γαστερόποδα)

Μήκος σώματος: Περίπου 7–10 cm όταν εκτείνεται πλήρως.

Εξάπλωση: Αρχικά από την Ιβηρική Χερσόνησο· σήμερα ευρέως διαδεδομένο στην Ευρώπη, τη Μεσόγειο και πολλές άλλες περιοχές του κόσμου.

Κατάσταση στην Κύπρο: Πολύ κοινό σε κήπους, πάρκα, καλλιέργειες και φυσικούς βιότοπους.

Τροφή: Αποσυντιθέμενη φυτική ύλη, μύκητες, φύκη και μαλακοί φυτικοί ιστοί.

Αναπαραγωγή: Ερμαφρόδιτο είδος· τα αυγά εναποτίθενται σε υγρό έδαφος ή κάτω από φυτικά υπολείμματα.

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: Οι τρεις χαρακτηριστικές σκούρες επιμήκεις λωρίδες της ράχης, η νυκτόβια δραστηριότητα και ο σημαντικός οικολογικός του ρόλος ως αποικοδομητή οργανικής ύλης.

Το είδος ήταν παλαιότερα γνωστό ως Lehmannia valentiana. Σύγχρονες μορφολογικές και μοριακές μελέτες οδήγησαν στη μεταφορά του στο γένος Ambigolimax, γι' αυτό η ορθή επιστημονική ονομασία που χρησιμοποιείται σήμερα είναι Ambigolimax valentianus.

The Threeband Garden Slug (Ambigolimax valentianus A. Férussac, 1821): A Nocturnal Recycler of Nature

Ambigolimax valentianus belongs to the family Limacidae, a group of terrestrial gastropod molluscs commonly known as slugs. Unlike snails, slugs lack an external shell, allowing them to move easily through narrow crevices, beneath stones and among dense vegetation. Although they are often regarded as unwelcome visitors in gardens, they play an important ecological role as decomposers and form an essential part of healthy terrestrial ecosystems.

The species was first described in 1821 by the French naturalist André Étienne d'Audebert de Férussac, one of the leading authorities on terrestrial molluscs of his time. Its common English name, the Threeband Garden Slug, refers to the three dark longitudinal stripes that usually run along its back, providing one of the species' most distinctive identifying features.

Although Ambigolimax valentianus is believed to have originated on the Iberian Peninsula, it has now spread throughout much of Europe, the Mediterranean region, North and South America, Australia, New Zealand and many other parts of the world through the international movement of ornamental plants and horticultural products. In Cyprus it has become a familiar member of both natural and human-modified habitats.

Adults usually reach 7–10 centimetres in length when fully extended. Their bodies are slender and elongated, varying in colour from pale brown and yellowish-brown to greyish tones. The three dark stripes along the dorsal surface are generally well defined, although their intensity may vary among individuals. This subtle colouration provides effective camouflage among leaf litter and low vegetation.

Like all slugs, Ambigolimax valentianus moves using a powerful muscular foot that glides over a layer of mucus secreted by the animal itself. This mucus reduces friction, helps prevent dehydration and makes it more difficult for predators to grasp the slug.

The species is primarily nocturnal. During the day it remains hidden beneath stones, logs, fallen leaves or within the soil, where humidity remains high. After sunset or following rainfall, it becomes active in search of food.

Its diet consists mainly of decaying plant material, fungi, algae and soft plant tissues. Although it occasionally feeds on cultivated plants, its principal ecological role is that of a decomposer, breaking down organic matter and returning valuable nutrients to the soil. In this way, it contributes significantly to the natural recycling processes that sustain healthy ecosystems.

Like most terrestrial gastropods, Ambigolimax valentianus is hermaphroditic, with each individual possessing both male and female reproductive organs. Nevertheless, reproduction usually involves mating between two individuals. Eggs are laid in small clusters within moist soil or beneath stones and plant debris, where they remain protected until hatching.

In Cyprus the species may be observed throughout much of the year, especially during the wetter months of autumn, winter and spring. During the hot, dry Mediterranean summer it greatly reduces its activity, seeking cool, damp refuges to avoid dehydration.

Ambigolimax valentianus occupies an important position within terrestrial food webs. It serves as prey for hedgehogs, reptiles, amphibians, birds, ground beetles and numerous predatory invertebrates. At the same time, its feeding behaviour accelerates the decomposition of organic matter and contributes to maintaining soil fertility.

Although frequently encountered in gardens, parks and cultivated areas, the Threeband Garden Slug is far more than simply a garden inhabitant. It is one of nature's quiet recyclers, working each night to transform decaying organic material into nutrients that support the continued health and productivity of Mediterranean ecosystems.

Species Summary

Scientific name: Ambigolimax valentianus (A. Férussac, 1821)

Common names: Threeband Garden Slug, Valencia Slug

Family: Limacidae

Order: Stylommatophora

Body length: Approximately 7–10 cm when fully extended.

Distribution: Native to the Iberian Peninsula; now widespread throughout Europe, the Mediterranean region and many other parts of the world.

Status in Cyprus: Very common in gardens, parks, agricultural areas and natural habitats.

Diet: Decaying plant material, fungi, algae and soft plant tissues.

Reproduction: Hermaphroditic; eggs are deposited in moist soil or beneath plant debris, where they develop until hatching.

Distinctive characteristic: Easily recognised by the three dark longitudinal stripes along its back and by its important ecological role as a nocturnal decomposer that helps recycle organic matter and enrich the soil.

The species was formerly known as Lehmannia valentiana. Modern morphological and molecular studies have placed it in the genus Ambigolimax, making Ambigolimax valentianus the currently accepted scientific name. This taxonomic revision reflects the continuing advances in our understanding of terrestrial gastropod evolution and classification.

Text: George Konstantinou

Albinaria rollei (O. Boettger, 1896) – Endemic to Cyprus and Pentadaktylos mountain

 Endemic species of Cyprus and Pentadaktylos mountains

Albinaria rollei (O. Boettger, 1896) Ένα από τα πιο σπάνια ενδημικά χερσαία σαλιγκάρια της Κύπρου που το συναντούμε μόνο στην οροσειρά του κατεχόμενου πενταδάκτυλου και μόνο σε μια μικρή περιοχή.

Photos Pentadaktylos mountain 31/5/2023 by George Konstantinou

See also

List of non-marine molluscs of Cyprus - Freshwater snails and Land snails of Cyprus

                                                                                  Young

Albinaria is a genus of air-breathing land snails, terrestrial pulmonate gastropod mollusks in the family Clausiliidae, the door snails

The Albinaria snails live on limestone rocks, where they feed on algae and lichen. They are active only during the wet season, that is, in Mediterranean lowlands, from November through April. Eggs are laid shortly after the beginning of the wet season. The development from a juvenile to a fully grown shell takes two to three wet seasons. During the intermittent dry seasons, the snails, young and adults alike, aestivate ("the warm weather equivalent of hibernation) on the rocks or in crevices inside the rocks. For aestivation, aggregates are often formed, sometimes reaching sizes of many hundreds of individuals. During the last dry season prior to sexual maturation, the subadult snail (the shell of which is already fully developed, albeit thinner than that of an adult) increases the size of its genital organs. Copulation then takes place during the first weeks of autumn rains. Population densities can sometimes be very high, in spite of heavy predation by beetle larvae of the genus Drilus. These insects attack the snails during their aestivation, by perforating the shell and eating the snail inside

Habitat of Albinaria rollei at Pentadaktylos Mountains

Photos Pentadaktylos mountain 15/3/2024 by George Konstantinou

Σαλιγκάρια με τον Γιώργο Κωνσταντίνου - Alphanews.live/cyprus

Οικολογικές επιπτώσεις από το μάζεμα του αγαπημένου μεζέ των Κυπρίων 

Tους αγρούς και τα χωράφια αλωνίζουν εδώ και μέρες αρκετοί Κύπριοι, προκειμένου να συλλέξουν σαλιγκάρια που έκαναν την εμφάνιση τους στην ύπαιθρο αμέσως μετά τα πρωτοβρόχια. Για δεκαετίες, θεωρούνται ένας από τους καλύτερους μεζέδες για τους καλοφαγάδες και αποτελούν για πολλούς αγαπημένο έδεσμα.


Ποιές είναι όμως οικολογικές και περιβαλλοντικές επιπτώσεις από το ανεξέλεγκτο μάζεμα σαλιγκαριών και με ποιούς τρόπους μπορούμε να τα προστατεύσουμε; Ποια εποχή πρέπει να μαζεύονται και τι γίνεται με τη συλλογή σαλιγκαριών για εμπορικούς σκοπούς;

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου προστασίας Φυσικής Κληρονομιάς και Βιοποικιλότητας Κύπρου Γιώργος Κωνσταντίνου εξήγησε στο alphanews.live το φαινόμενο της εμφάνισης σαλιγκαριών, μετά τις πρώτες βροχές.

"Τα σαλιγκάρια όπως είναι γνωστό χρειάζονται βροχή και υγρασία για να βγουν να τραφούν και να ζευγαρώσουν. Τώρα είναι η εποχή με τα πρωτοβρόχια κάνουν την πρώτη έξοδο, κινούνται αρκετά ένα-δύο μήνες. Όταν κρυαδίσει αρκετά χάνονται πάλι, δεν κυκλοφορούν, και εμφανίζονται ξανά τον Μάρτη-Απρίλη που ο καιρός γίνεται πιο ήπιος και πάλι βγαίνουν μετά από βροχές. Η ζωή των σαλιγκαριών στην ουσία 4-5 μήνες είναι ολόχρονα."

Ο ειδικός επισημαίνει ότι ένα σαλιγκάρι μπορεί να επιβιώσει κλειστό στο κέλυφος του αναμένοντας τη βροχή, μέχρι και περισσότερο από τρία χρόνια.

"Το καλοκαίρι θάβονται αναλόγως του είδους ή κάτω από το χώμα ή κάτω από αντικείμενα ή πάνω σε πυκνά χόρτα και ονομάζεται καλοκαιρινή-θερινή νάρκη των σαλιγκαριών και περιμένουν ξανά τις βροχές. Ένα σαλιγκάρι μπορεί να μείνει κλειστό αναμένοντας τις βροχές περισσότερο από 3 χρόνια."

Ο κύριος Κωνσταντίνου εξέφρασε λύπη για την έλλειψη νομοθετικού πλαισίου που να διέπει το μάζεμα σαλιγκαριών και τόνισε ότι στην Κύπρο υπάρχουν πολλά σπάνια είδη σαλιγκαριών.

"Έχουμε πολλούς που έχουν το χόμπι να μαζεύουν σαλιγκάρια χωρίς κανένα περιορισμό. Μπορεί να μαζέψουν από 50 εως 100 κιλά. Κανονικά τα σαλιγκάρια μετά τις πρώτες βροχές όπως τώρα, βγαίνουν έξω και πριν να αρχίσουν να τρώνε ζευγαρώνουν για να γεννήσουν. Τώρα είναι η περίοδος που γεννούν. Ένα σαλιγκάρι μπορεί να γεννήσει ανάλογα με το είδος από 50 μέχρι 100 αυγά. Ανοίγει μια τρύπα στο έδαφος, γεννά τα αυγά και μετά τα σκεπάζει από πάνω και εκκολάπτονται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος."

Περιορισμοί που θα μπορούσαν να προστατεύσουν το είδος

Ο ειδικός μας εξηγεί τους τρόπους που θα μπορούσαν τα σαλιγκάρια να προστατευθούν από την αλόγιστη περισυλλογή αλλά και τον ρόλο του κράτους.

"Υπάρχουν νόμοι που εφαρμόζονται σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες όπως τη Γαλλία η οποία περιορίζει την περίοδο μαζέματος των σαλιγκαριών, υπάρχει ΚΟΤΑ πόσα να μαζέψεις, για παράδειγμα 2-3 κιλά ο καθένας και έτσι αποφεύγετε αυτή η μεγάλη καταστροφή που γίνεται. Νομίζω είναι καιρός και η Κύπρος να λάβει ορισμένα θέματα. Υπάρχουν περιοχές που ζουν ορισμένα είδη ενδημικά για την Κύπρο και ορισμένα είναι στα όρια της εξαφάνισης άρα θα ήταν καλό να προστατεύσουν ορισμένες περιοχές που ζουν αυτά τα σαλιγκάρια για να μπορέσουν αυτά να διαιωνίσουν το είδος τους."

Αυτοί που μαζεύουν σαλιγκάρια βγαίνουν έξω με τις πρώτες βροχές άρα συνάπτει με την περίοδο του Φθινοπώρου που ζευγαρώνουν τα σαλιγκάρια οπότε τα μαζεύουν χωρίς να φτάσουν αυτά να γεννήσουν, όπως μας εξηγεί ο ειδικός.

"Γίνεται μια τεράστια ζημιά. Μιλούμε για πολλά μεγάλη καταστροφή. Αν λογαριάσεις ένας αν μαζέψει 100 σαλιγκάρια. Εάν ένα σαλιγκάρι κάνει 50 αυγά εάν μαζεύεις ένα σαλιγκάρι την περίοδο αναπαραγωγής είναι σαν μαζεύεις 100. "

Πόσα είδη σαλιγκαριών υπάρχουν στην Κύπρο;

"Έχουμε πάνω από 110 είδη σαλιγκαριών μαζί με τα σαλιγκάρια του γλυκού νερού. Τα περισσότερα από αυτά είδη είναι πάρα πολύ μικρά και επειδή δεν τρώγονται δεν τα ξέρει ο κόσμος. Για να δεις ένα είδος σαλιγκαριού πρέπει να σηκώσεις μια πέτρα, ένα αντικείμενο και να το μελετήσεις. Πολλά έχουν το μέγεθος μιας κεφαλής καρφίτσας ή και πιο μικρό. Στην Κύπρο μαζεύουν και τρώνε 4-5 είδη σαλιγκαριών τα οποία είναι τα μεγαλόσωμα που έχουμε που κάνουν για βρώση."

Από τα 110 έχουμε 26% περίπου ενδημισμό. Δηλαδή το ¼ περίπου από τα είδη που έχουμε είναι ενδημικά. Από τα σαλιγκάρια που τρώγονται είναι μόνο τα μεγάλα και δεν είναι ενδημικά, μόνο ένα είδος είναι ενδημικό από τα μεγάλα αλλά είναι σπάνιο και ζει μόνο σε κάποιες περιοχές που δεν μπορούν να το εντοπίσουν για να το μαζέψουν.

Ποιοί είναι οι μεγαλύτεροι "εχθροί" των σαλιγκαριών;

Ο Πρόεδρος του Συνδέσμου προστασίας Φυσικής Κληρονομιάς και Βιοποικιλότητας Κύπρου υπγραμμίζει ότι οι "εχθροί "των σαλιγκαριών, χωρίζονται σε ανθρώπινο και φυσικό παράγοντα.

"Από ανθρώπινο παράγοντα οι εχθροί των σαλιγκαριών είναι οι πυρκαγιές επειδή το σαλιγκάρι δεν μπορεί να απομακρυνθεί οπόταν καταστρέφεται, και μάλιστα υπάρχουν βιότοποι στους οποίους υπάρχουν σαλιγκάρια σπάνια. Ο δεύτερος παράγοντας είναι το αλόγιστο μάζεμα από τους συλλέκτες σαλιγκαριών και ο ανθρώπινος παράγοντας. "

Κατά βάση τα σαλιγκάρια είναι φυτοφάγα, ωστόσο υπάρχουν 2-3 είδη που τρέφονται και με φυτά, αλλά είναι και σαρκοφάγα. Δηλαδή επιτίθενται πολλά μαζί, σκοτώνουν και τρέφονται με άλλα σαλιγκάρια. Όπως μας ενημέρωσε ο κ. Κωνσταντίνου στο είδος των σαλιγκαριών ανήκουν και οι γυμνοσάλιαγκες
Παράνομο εμπόριο σαλιγκαριών
"Αν μπεις στο διαδίκτυο υπάρχει ένα αλόγιστο μάζεμα από ξένους συλλέκτες. Αν μπεις στο διαδίκτυο που πωλούνται σαλιγκάρια για τους συλλέκτες θα δεις τα κυπριακά ενδημικά είδη να πωλούνται στο διαδίκτυο. Δηλαδή παίρνει το αεροπλάνο ένας συλλέκτης-έμπορας, μαζεύει αλόγιστα αυτά τα σαλιγκάρια τα παίρνει στη χώρα του και τα βάζει στο διαδίκτυο για να τα πουλήσει."

Cellar slug - Tawny garden slug - Limax or Limacus flavus Linnaeus, 1758 - Cyprus

See also

List of non-marine molluscs of Cyprus - Freshwater snails and Land snails of Cyprus

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Limax flavus (syn. Limacus flavus), known commonly as the cellar slug, the yellow slug, or the tawny garden slug, is a medium to large species of air-breathing land slug, a terrestrial pulmonate gastropod mollusk in the family Limacidae

This slug has a yellow body with grey mottling, and pale blue tentacles. When extended, the body length can be 7.5 to 10 cm (3.0 to 3.9 in)

The yellow slug is common in Scotland, England, Wales and Ireland as well as most of southern and western Europe. It has been accidentally introduced in many other parts of the world.

Yellow slugs, like the majority of other land slugs, use two pairs of tentacles on their heads to sense their environment. The upper pair, called optical tentacles, is used to sense light. The lower pair, oral tentacles, provide the slug's sense of smell. Both pairs can retract and extend themselves to avoid hazards, and, if lost to an accident or predation, can be regrown.


Like all slugs, the yellow slug moves relatively slowly, gliding along using a series of muscular contractions on the underside of its foot, which is lubricated with mucus, such that it leaves a slime trail behind it.

This species feeds mostly on fungi, decaying matter,[6] and vegetables.

This species is strongly associated with human habitation, and is usually found in damp areas such as cellars, kitchens, and gardens or under stones. Generally speaking it is only seen at night, because it is nocturnal. Thus often it goes unnoticed and people are unaware of how (relatively) common the species is.

Parasites of Limax flavus include the nematode Angiostoma spiridonovi.
From https://en.wikipedia.org/wiki/Limax_flavus

Photos and video by George Konstantinou

Εκπομπή στον ASTRA 92,8 και 105,3 ' "Σαλιγκάρια " Με τον Γιώργο Κωνσταντίνου - 15/10/2015

 15/10/2015

Εκπομπή στον ASTRA 92,8 και 105,3 την  Πέμπτη 15/10/2015  , λίγο μετά τις 9:00 με την Σόνια Φιλίππου !!!
Το θέμα μας θα είναι : " Σαλιγκάρια " που θα μας το αναπτύξει ο φιλοξενούμενος μας Κος Γιώργος Κωνσταντίνου ειδικός Φυσιοδίφης , ερευνητής βιοποικιλότητας και φωτογράφος και κινηματογραφιστής ‘άγριας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομιάς και βιοποικιλότητας της Κύπρου.

Truncatella subcylindrica (Linnaeus, 1767) - Cyprus

See also

List of non-marine molluscs of Cyprus - Freshwater snails and Land snails of Cyprus

Truncatella subcylindrica is a species of small land snail that lives at the edge of the sea. It has gills and an operculum and is gastropod mollusk or micromollusk in the family Truncatellidae.

This species of snail has a shell which is light in color, and which can reach 5 mm in length.

Like all other species in this genus, the shell loses its apical whorls as it grows, giving it a truncated and cylindrical appearance

This snail is native to areas of the northeastern Atlantic coastline, from Morocco and the Mediterranean coast to the Black Sea. This native distribution includes Great Britain.

There are also some early records from the late 1800s for the eastern United States, on the coast of Newport, Rhode Island, where it was presumably introduced

This species is found in marine coastal environments, near or just above the high tide line on stones and pebbles, fine sediments and decomposing vegetation. It prefers the edge of sheltered waters where the salinity is at 18-40 psu.

The sexes are separate. Fertilized eggs are laid as egg capsules, which are attached to detritus.

.From Wikipedia, the free encyclopedia
Photos Xylofagou , 3/2/2013 by George Konstantinou

Στον κόσμο των κυπριακών σαλιγκαριών Του Γιώργου Κωνσταντίνου (Απο αθρο μου στον Φιλελευθερο)

Στον κόσμο των κυπριακών σαλιγκαριών
Του Γιώργου Κωνσταντίνου (Απο αθρο μου στον Φιλελευθερο)

Υπάρχουν πέραν των 85-90 διαφορετικών ειδών χερσαίων σαλιγκαριών και σαλιγκαριών του γλυκού νερού
Εάν ρωτήσετε την πλειοψηφία των Κυπρίων πόσα είδη σαλιγκαριών υπάρχουν στην Κύπρο, πιθανότατα η απάντηση που θα πάρετε θα είναι 4-5, έχοντας κυρίως υπόψη αυτά τα οποία σερβίρονται στα εστιατόρια.
Στην πραγματικότητα, όμως, στην Κύπρο υπάρχουν πέραν των 85-90 διαφορετικών ειδών χερσαίων

σαλιγκαριών και σαλιγκαριών του γλυκού νερού. Στα είδη των κυπριακών σαλιγκαριών συγκαταλέγονται και οι γυμνοσάλιαγκες. Από αυτά, περίπου το 30% είναι ενδημικά είδη της Κυπρου.Δηλαδή, είδη τα οποία ζουν μόνο στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο.
Ορισμένα από αυτά τα είδη είναι πολύ σπάνια και τα συναντούμε σε ελάχιστες περιοχές του νησιού και σε περιορισμένους αριθμούς, αφού αρκετά απ’ αυτά κινδυνεύουν με αφανισμό. Εάν δεν ληφθούν μέτρα για την προστασία τους στις περιοχές που ζουν και αν δεν γίνει προσπάθεια αναπαραγωγής τους, αυτά τα
σπάνια είδη θα χαθούν για πάντα και κάτι τέτοιο θα αποτελέσει μια μεγάλη απώλεια για την κυπριακή πανίδα.
Αυτό το συμπέρασμα είναι το αποτέλεσμα σειράς ερευνών και μελετών που έχω κάνει σε ολόκληρη την Κύπρο
και ιδιαίτερα όσον αφορά τα ενδημικά είδη.
Ο μεγάλος αριθμός ενδημικών ειδών χλωρίδας και πανίδας που υπάρχει στην Κύπρο, αλλά και σε άλλα νησιά, οφείλεται στην απομόνωση εκατομμυρίων ετών στην οποία βρίσκονταν τα είδη αυτά λόγω του νησιώτικου
περιβάλλοντος.
Τα σαλιγκάρια αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους, οι κυριότεροι κίνδυνοι των οποίων είναι οι πυρκαγιές που σαρώνουν τα πάντα στο πέρασμά τους και για τα σαλιγκάρια είναι αντιληπτό ότι σε τέτοια περίπτωση δεν
υπάρχει τρόπος διαφυγής. Μεγάλο κίνδυνο επίσης αποτελεί και το αλόγιστο μάζεμά τους από τον άνθρωπο για σκοπούς βρώσης. Κάτι ανάλογο συμβαίνει και με την οικοδομική ανάπτυξη, η οποία επίσης καταστρέφει για πάντα οικότοπους που χρειάσθηκαν εκατομμύρια χρόνια να δημιουργηθούν.
Ένας ακόμη σοβαρός κίνδυνος για τα σαλιγκάρια είναι η παρατεταμένη ανομβρία που παρατηρείται τα τελευταία χρόνια στον τόπο μας. Όπως είναι γνωστό, τα σαλιγκάρια για να ξυπνήσουν από τη θερινή τους νάρκη, να τραφούν και να ζευγαρώσουν, χρειάζονται βροχές και συνθήκες υγρασίας.Η παρατεταμένη ανομβρία τα αναγκάζει σε παρατεταμένη νάρκη, με αποτέλεσμα την αφυδάτωση και το θάνατό τους.
Οι έρευνες που έχω κάνει, έχουν καταδείξει ότι η ανομβρία της διετίας 2007-08 είχε ως αποτέλεσμα το θάνατο χιλιάδων σαλιγκαριών σε πολλές περιοχές της Κύπρου. Μάλιστα σε αρκετές περιοχές η καταστροφή ήταν
ολοκληρωτική.
Τα σαλιγκάρια αρέσκονται να βρίσκονται ως επί το πλείστον σε ασβεστολιθικά εδάφη με χαμηλή βλάστηση. Ωστόσο, τα συναντούμε σχεδόν παντού, ακόμη και στην κορυφή του Τροόδους.
Το μέγεθος σε ορισμένα είδη σαλιγκαριών δεν ξεπερνά το 1 μιλίμετρο, ενώ άλλα είδη μπορεί να φτάσουν μέχρι και τους 4-5 πόντους.
Όσον αφορά την τροφή των σαλιγκαριών,τα πιο πολλά είδη τρέφονται με φυτά και άλλα με βρύα που βλαστούν πάνω σε βράχους και πέτρες. Υπάρχουν όμως και μερικά τα οποία είναι σαρκοφάγα και επιτίθενται και

τρώνε άλλα είδη σαλιγκαριών.