Το κατεχόμενο χωριό Μπογάζι της επαρχίας Αμμοχώστου - The Occupied Village of Bogazi in the Famagusta District - Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Below in English

Το κατεχόμενο χωριό Μπογάζι της επαρχίας Αμμοχώστου

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Το Μπογάζι, γνωστό παλαιότερα και ως Πογάζιν, είναι μικρή κατεχόμενη κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου, στην είσοδο προς την Καρπασία και στις ακτές του κόλπου της Αμμοχώστου.

Βρίσκεται περίπου 22 χιλιόμετρα από την πόλη της Αμμοχώστου, ανατολικότερα του Τρικώμου, κοντά στον Άγιο Ηλία. Η θέση του πάνω στη βασική διαδρομή που συνέδεε την Αμμόχωστο με την Καρπασία καθόρισε σε μεγάλο βαθμό την ιστορία και την ανάπτυξή του.

Σε αντίθεση με πολλά παλαιά κυπριακά χωριά, το Μπογάζι ως οργανωμένος οικισμός είναι σχετικά νεότερο. Αν και το τοπωνύμιο υπήρχε από παλαιότερα, ο μικρός οικισμός αναπτύχθηκε κυρίως από τις αρχές του 20ού αιώνα ως σταθμός εξυπηρέτησης των ταξιδιωτών μεταξύ Αμμοχώστου και Καρπασίας.

Η ονομασία Μπογάζι – Πογάζιν

Η ονομασία «Μπογάζι» ή «Πογάζιν» απαντάται σε περισσότερα από ένα σημεία της Κύπρου.

Σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, η λέξη πιθανόν να σχετίζεται με την έννοια του στενού περάσματος. Κατά μία άποψη έχει βυζαντινή προέλευση, ενώ κατά άλλη άποψη προέρχεται από τουρκική λέξη που σημαίνει «λαιμός» και μεταφορικά «στενό πέρασμα».

Στην περίπτωση της επαρχίας Αμμοχώστου, το όνομα είχε καθιερωθεί ως τοπωνύμιο ήδη πριν από τη δημιουργία του νεότερου οικισμού.

Ο Εμπορικός Σταθμός Πογαζίου

Από τις αρχές του 20ού αιώνα η περιοχή ήταν γνωστή ως «Εμπορικός Σταθμός Πογαζίου».

Η ονομασία αυτή αποτυπώνει τον πρακτικό ρόλο που είχε η τοποθεσία.

Το Μπογάζι βρισκόταν πάνω στον σημαντικό δρόμο που συνέδεε την Αμμόχωστο με τα χωριά της Καρπασίας και λειτουργούσε ως ενδιάμεσος σταθμός για ταξιδιώτες, εμπόρους και κατοίκους της περιοχής.

Η γεωγραφική του θέση, ανάμεσα στη μεγάλη πόλη της Αμμοχώστου και την Καρπασία, του έδωσε έναν χαρακτήρα διαφορετικό από εκείνον ενός τυπικού αγροτικού χωριού.

Το μικρό αγκυροβόλιο

Στο Μπογάζι λειτουργούσε επίσης μικρό αγκυροβόλιο.

Η παρουσία του ενίσχυσε τη σημασία της περιοχής ως σημείου εμπορίου και επικοινωνίας.

Η σχέση με τη θάλασσα ήταν από τα βασικά χαρακτηριστικά του οικισμού.

Το Μπογάζι δεν ήταν μόνο πέρασμα από την ξηρά.

Ήταν και ένας μικρός παράκτιος σταθμός, όπου η θάλασσα, η αλιεία, οι μετακινήσεις και η εμπορική δραστηριότητα συνδέονταν μεταξύ τους.

Ο πληθυσμός

Το Μπογάζι παρέμεινε μικρός οικισμός σε πληθυσμό.

Στην απογραφή του 1960 καταγράφηκαν 90 κάτοικοι, από τους οποίους οι 2 ήταν Τουρκοκύπριοι.

Για το 1973 εμφανίζονται καταγραφές περίπου 120 κατοίκων, ενώ σε σημερινές εκλογικές καταστάσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας η κοινότητα εξακολουθεί να υφίσταται θεσμικά ως κατεχόμενη κοινότητα.

Οι αριθμοί αυτοί δείχνουν ότι το Μπογάζι δεν υπήρξε ποτέ μεγάλη κοινότητα.

Η σημασία του προερχόταν κυρίως από τη θέση και τη λειτουργία του ως παράκτιου και συγκοινωνιακού σταθμού.

Η τουριστική ανάπτυξη πριν από το 1974

Λίγο πριν από την τουρκική εισβολή, το Μπογάζι είχε αρχίσει να αποκτά και τουριστικό χαρακτήρα.

Στην περιοχή λειτουργούσε μικρή ξενοδοχειακή μονάδα, καθώς και κέντρα και εστιατόρια.

Η ωραία θάλασσα και η παραλία προσέλκυαν επισκέπτες, ιδιαίτερα κατά τους καλοκαιρινούς μήνες.

Η περιοχή προσφερόταν για θαλάσσια αθλήματα και κατασκηνώσεις και είχε αρχίσει να εξελίσσεται σε μικρό παραθαλάσσιο προορισμό.

Η ανάπτυξη αυτή ήταν άμεσα συνδεδεμένη με την αυξανόμενη κινητικότητα στην Κύπρο και με τη σημασία του δρόμου προς την Καρπασία.

Η θάλασσα και η παραλία

Η παραθαλάσσια θέση ήταν ένα από τα σημαντικότερα πλεονεκτήματα του Μπογαζιού.

Ο μικρός οικισμός βρισκόταν σε μια περιοχή με ανοιχτή θέα προς τον κόλπο της Αμμοχώστου και με πρόσβαση στη θάλασσα.

Πριν από το 1974, η παραλία αποτελούσε σημείο αναψυχής για κατοίκους και επισκέπτες.

Για τους ταξιδιώτες προς την Καρπασία, το Μπογάζι ήταν ένα φυσικό σημείο στάσης.

Έτσι ο δρόμος, η θάλασσα, η εστίαση και η μικρή τουριστική δραστηριότητα συνδέθηκαν στενά με την ταυτότητα του οικισμού.

Ο πειραματικός σταθμός ιχθυοκαλλιέργειας

Λίγο βορειοανατολικότερα του Μπογαζιού λειτουργούσε μέχρι το 1974 ένας μεγάλος πειραματικός σταθμός ιχθυοκαλλιέργειας του Τμήματος Αλιείας του Υπουργείου Γεωργίας και Φυσικών Πόρων.

Η παρουσία του σταθμού αυτού είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία της περιοχής.

Δείχνει ότι το Μπογάζι και η γύρω παράκτια ζώνη δεν είχαν μόνο εμπορική και τουριστική αξία αλλά και επιστημονική και παραγωγική σημασία για τη θαλάσσια οικονομία της Κύπρου.

Η ιχθυοκαλλιέργεια αποτελούσε ήδη πριν από το 1974 αντικείμενο πειραματισμού και έρευνας στην περιοχή.

Ο Άγιος Σπυρίδων

Η Εκκλησία της Κύπρου καταγράφει για το Μπογάζι τον Άγιο Σπυρίδωνα ως τον ναό της κοινότητας.

Η παρουσία εκκλησίας σε έναν μικρό οικισμό όπως το Μπογάζι δείχνει ότι, παρά τον μικρό πληθυσμό, είχε συγκροτηθεί οργανωμένη κοινοτική και θρησκευτική ζωή.

Για την ακριβή ιστορία, χρονολογία και αρχιτεκτονική του συγκεκριμένου ναού χρειάζεται ξεχωριστή έρευνα και δεν πρέπει να μεταφέρουμε εδώ στοιχεία χωρίς ειδική τεκμηρίωση.

Η ναυτική βάση

Μέχρι το 1974 λειτουργούσε στην περιοχή του Μπογαζιού και στρατιωτική ναυτική βάση της Εθνικής Φρουράς.

Η παρουσία της σχετιζόταν με τη στρατηγική θέση της περιοχής στον κόλπο της Αμμοχώστου.

Μετά την τουρκική εισβολή, η βάση περιήλθε υπό τον έλεγχο των τουρκικών δυνάμεων.

Η συγκεκριμένη τοποθεσία εξακολουθεί να έχει στρατιωτική χρήση, γεγονός που αποτελεί μία από τις σημαντικές αλλαγές που σημειώθηκαν στην περιοχή μετά το 1974.

Το 1974

Η τουρκική εισβολή του 1974 άλλαξε οριστικά την ιστορική πορεία του Μπογαζιού.

Η περιοχή καταλήφθηκε μαζί με μεγάλο μέρος της επαρχίας Αμμοχώστου και της Καρπασίας.

Η παλιά λειτουργία του οικισμού ως σταθμού μιας ελεύθερης διαδρομής από την Αμμόχωστο προς την Καρπασία διακόπηκε.

Οι άνθρωποι που συνδέονταν με την κοινότητα απομακρύνθηκαν από τον τόπο τους και το Μπογάζι πέρασε σε μια εντελώς διαφορετική ιστορική φάση.

Σήμερα εξακολουθεί να καταγράφεται επίσημα από την Κυπριακή Δημοκρατία ως κατεχόμενη κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου.

Η ανάπτυξη μετά το 1974

Κατά τις πρώτες δεκαετίες του 21ου αιώνα η περιοχή του Μπογαζιού γνώρισε πολύ μεγάλη οικοδομική και τουριστική ανάπτυξη.

Στην ευρύτερη περιοχή ανεγέρθηκαν μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και συγκροτήματα διαμερισμάτων, ιδιαίτερα σε σχέση με τις γειτονικές περιοχές Μοναρκάς και Γαστριών.

Το λιμανάκι χρησιμοποιείται κυρίως ως αλιευτικό καταφύγιο, ενώ στην περιοχή αυξήθηκαν και αναβαθμίστηκαν τα εστιατόρια.

Η εικόνα αυτή είναι πολύ διαφορετική από εκείνη του μικρού Εμπορικού Σταθμού των αρχών του 20ού αιώνα.

Ξανά σταθμός προς την Καρπασία

Από το 2004 και μετά, με τη δυνατότητα διέλευσης προς τις κατεχόμενες περιοχές, το Μπογάζι απέκτησε ξανά σε έναν βαθμό τον παλαιό του ρόλο ως ενδιάμεσος σταθμός προς την Καρπασία.

Πολλοί ταξιδιώτες και προσκυνητές που κατευθύνονται προς τον Απόστολο Ανδρέα περνούν από την περιοχή.

Είναι ένα ενδιαφέρον ιστορικό παράδοξο.

Ένας τόπος που δημιουργήθηκε στις αρχές του 20ού αιώνα κυρίως για να εξυπηρετεί τη διαδρομή Αμμοχώστου–Καρπασίας εξακολουθεί, έναν αιώνα αργότερα και κάτω από εντελώς διαφορετικές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες, να λειτουργεί ως σημείο περάσματος προς την Καρπασία.

Ένας οικισμός διαφορετικός από τα παλαιά χωριά

Η ιστορία του Μπογαζιού είναι διαφορετική από εκείνη πολλών άλλων κατεχόμενων χωριών της επαρχίας Αμμοχώστου.

Δεν πρόκειται για έναν μεγάλο αγροτικό οικισμό με ιστορία πολλών αιώνων.

Το τοπωνύμιο είναι παλαιότερο, αλλά ο οργανωμένος οικισμός δημιουργήθηκε ουσιαστικά στις αρχές του 20ού αιώνα.

Η ταυτότητά του βασίστηκε κυρίως στη μετακίνηση, το εμπόριο, τη θάλασσα, την αλιεία και αργότερα τον τουρισμό.

Αυτή η ιδιαιτερότητα κάνει το Μπογάζι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο στην ιστορία της επαρχίας Αμμοχώστου και της Καρπασίας.

Η σημασία της φωτογραφικής καταγραφής

Η φωτογραφική καταγραφή του Μπογαζιού έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή η περιοχή έχει αλλάξει σημαντικά μέσα σε λίγες δεκαετίες.

Παλαιότερες φωτογραφίες μπορούν να αποτυπώσουν τον μικρό οικισμό, το λιμανάκι, τις παλιές εγκαταστάσεις, τον ναό, την ακτογραμμή και τη μορφή του τοπίου πριν από τη μεγάλη νεότερη οικοδομική ανάπτυξη.

Οι σύγχρονες φωτογραφίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για σύγκριση.

Έτσι γίνεται δυνατό να καταγραφούν οι αλλαγές στην ακτή, στα κτίρια, στη χρήση της γης και στη γενικότερη φυσιογνωμία της περιοχής.

Για έναν τόπο που μεταβλήθηκε τόσο έντονα, η φωτογραφική τεκμηρίωση αποτελεί πολύτιμο ιστορικό αρχείο.

Το Μπογάζι ως ιστορική μνήμη

Το Μπογάζι μπορεί να ήταν μικρό σε πληθυσμό, αλλά η ιστορία του είναι στενά συνδεδεμένη με μία από τις σημαντικότερες διαδρομές της ανατολικής Κύπρου.

Υπήρξε εμπορικός σταθμός.

Υπήρξε μικρό αγκυροβόλιο.

Απέκτησε τουριστική δραστηριότητα.

Στην περιοχή λειτουργούσε πειραματικός σταθμός ιχθυοκαλλιέργειας και ναυτική βάση.

Και για δεκαετίες αποτελούσε ένα γνώριμο σημείο στάσης για όσους ταξίδευαν από την Αμμόχωστο προς την Καρπασία.

Η καταγραφή της ιστορίας του βοηθά να διατηρηθεί η μνήμη όχι μόνο ενός μικρού οικισμού αλλά και μιας ολόκληρης διαδρομής και ενός τρόπου μετακίνησης που χαρακτήριζε την Κύπρο πριν από το 1974.

Συνοπτικά στοιχεία

Ονομασία: Μπογάζι – Πογάζιν – Bogazi

Επαρχία: Αμμοχώστου, Κύπρος

Γεωγραφική περιοχή: Δυτική είσοδος της Καρπασίας / κόλπος Αμμοχώστου

Θέση: Περίπου 22 χλμ. από την πόλη της Αμμοχώστου, ανατολικότερα του Τρικώμου και κοντά στον Άγιο Ηλία

Δημιουργία οικισμού: Αρχές 20ού αιώνα

Παλαιότερη λειτουργία: Εμπορικός και συγκοινωνιακός σταθμός στη διαδρομή Αμμοχώστου–Καρπασίας

Παλαιά ονομασία: «Εμπορικός Σταθμός Πογαζίου»

Παράκτια υποδομή: Μικρό αγκυροβόλιο και λιμανάκι

Πληθυσμός 1960: 90 κάτοικοι, από τους οποίους 2 Τουρκοκύπριοι

Πληθυσμός 1973: Περίπου 120 κάτοικοι σύμφωνα με διαθέσιμη δημογραφική καταγραφή

Εκκλησία κοινότητας: Άγιος Σπυρίδων

Δραστηριότητες πριν από το 1974: Εμπόριο, μεταφορές, αλιεία, τουρισμός και θαλάσσια αναψυχή

Τουρισμός πριν από το 1974: Μικρή ξενοδοχειακή μονάδα, εστιατόρια, παραλία, θαλάσσια αθλήματα και κατασκηνώσεις

Επιστημονική/παραγωγική δραστηριότητα: Πειραματικός σταθμός ιχθυοκαλλιέργειας του Τμήματος Αλιείας βορειοανατολικά του οικισμού μέχρι το 1974

Στρατιωτική παρουσία πριν από το 1974: Ναυτική βάση της Εθνικής Φρουράς

Κατάσταση από το 1974: Κατεχόμενη κοινότητα της επαρχίας Αμμοχώστου

Σημερινή φυσιογνωμία: Σημαντικά πιο ανεπτυγμένη τουριστικά και οικιστικά περιοχή, με λιμανάκι που χρησιμοποιείται κυρίως ως αλιευτικό καταφύγιο

Ιστορική σημασία: Μικρός παράκτιος οικισμός που αναπτύχθηκε ως εμπορικός και συγκοινωνιακός σταθμός ανάμεσα στην Αμμόχωστο και την Καρπασία και απέκτησε ιδιαίτερη σημασία λόγω της θέσης, της θάλασσας και των υποδομών του.

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Photos 22/10/2012 by George Konstantinou

Photos 17/2/2024 by Fani Konstantinou

The Occupied Village of Bogazi in the Famagusta District

Text: George Konstantinou

Bogazi, formerly also known as Pogazin, is a small occupied community in the Famagusta District, at the entrance to the Karpasia Peninsula and on the shores of Famagusta Bay.

It lies approximately 22 kilometres from the city of Famagusta, east of Trikomo, near Agios Ilias. Its position on the main route linking Famagusta with Karpasia largely determined its history and development.

Unlike many old Cypriot villages, Bogazi as an organised settlement is relatively recent. Although the place name existed earlier, the small settlement developed mainly from the beginning of the 20th century as a station serving travellers between Famagusta and Karpasia.

The Name Bogazi – Pogazin

The name “Bogazi” or “Pogazin” occurs in more than one place in Cyprus.

According to the Great Cyprus Encyclopedia, the word may be related to the meaning of a narrow passage. According to one interpretation, it has Byzantine origins, while another interpretation derives it from a Turkish word meaning “throat” and, figuratively, “narrow passage”.

In the case of the Famagusta District, the name had already become established as a place name before the creation of the modern settlement.

The Pogazi Trading Station

From the beginning of the 20th century, the area was known as the “Pogazi Trading Station”.

This name reflects the practical role of the location.

Bogazi stood on the important road linking Famagusta with the villages of Karpasia and functioned as an intermediate stop for travellers, merchants and local inhabitants.

Its geographical position, between the major city of Famagusta and Karpasia, gave it a character different from that of a typical agricultural village.

The Small Anchorage

A small anchorage also operated at Bogazi.

Its presence increased the importance of the area as a point of trade and communication.

The connection with the sea was one of the main characteristics of the settlement.

Bogazi was not only a passage by land.

It was also a small coastal station where the sea, fishing, travel and commercial activity were closely connected.

The Population

Bogazi remained a small settlement in terms of population.

In the 1960 census, 90 inhabitants were recorded, of whom 2 were Turkish Cypriots.

For 1973, available records refer to approximately 120 inhabitants, while in present-day electoral records of the Republic of Cyprus the community continues to exist institutionally as an occupied community.

These figures show that Bogazi was never a large community.

Its importance came mainly from its location and function as a coastal and transport station.

Tourist Development Before 1974

Shortly before the Turkish invasion, Bogazi had also begun to acquire a tourist character.

A small hotel operated in the area, along with entertainment venues and restaurants.

The attractive sea and beach drew visitors, particularly during the summer months.

The area was suitable for water sports and camping and had begun to develop into a small seaside destination.

This development was directly connected with increasing mobility in Cyprus and with the importance of the road towards Karpasia.

The Sea and the Beach

Its coastal location was one of Bogazi’s most important advantages.

The small settlement stood in an area with an open view over Famagusta Bay and access to the sea.

Before 1974, the beach was a place of recreation for residents and visitors.

For travellers heading towards Karpasia, Bogazi was a natural stopping point.

Thus, the road, the sea, restaurants and small-scale tourism became closely associated with the identity of the settlement.

The Experimental Aquaculture Station

A little northeast of Bogazi, a large experimental aquaculture station of the Department of Fisheries of the Ministry of Agriculture and Natural Resources operated until 1974.

The presence of this station is particularly important in the history of the area.

It shows that Bogazi and the surrounding coastal zone had not only commercial and tourist value but also scientific and productive importance for the marine economy of Cyprus.

Aquaculture was already a subject of experimentation and research in the area before 1974.

Agios Spyridonas

The Church of Cyprus records Agios Spyridonas as the church of the Bogazi community.

The presence of a church in such a small settlement demonstrates that, despite its limited population, Bogazi had developed organised community and religious life.

The exact history, date and architecture of this particular church require separate research and should not be supplemented here without specific documentation.

The Naval Base

Until 1974, a military naval base of the National Guard also operated in the Bogazi area.

Its presence was related to the strategic position of the area in Famagusta Bay.

Following the Turkish invasion, the base came under the control of Turkish forces.

The site continues to have military use, representing one of the major changes that occurred in the area after 1974.

1974

The Turkish invasion of 1974 permanently changed the historical course of Bogazi.

The area was occupied together with much of the Famagusta District and Karpasia.

The old function of the settlement as a station on a free route from Famagusta towards Karpasia was interrupted.

The people connected with the community were separated from their place, and Bogazi entered a completely different historical phase.

Today it continues to be officially recorded by the Republic of Cyprus as an occupied community of the Famagusta District.

Development After 1974

During the first decades of the 21st century, the Bogazi area experienced extensive building and tourist development.

Large hotel units and apartment complexes were constructed in the wider area, particularly in connection with the neighbouring areas of Monarga and Gastria.

The small harbour is now used mainly as a fishing shelter, while the number and standard of restaurants in the area increased.

This appearance is very different from that of the small Trading Station of the early 20th century.

Once Again a Station Towards Karpasia

From 2004 onwards, with the possibility of crossing into the occupied areas, Bogazi regained to some extent its old role as an intermediate stop towards Karpasia.

Many travellers and pilgrims heading towards Apostolos Andreas pass through the area.

It is an interesting historical paradox.

A place created at the beginning of the 20th century mainly to serve the Famagusta–Karpasia route continues, a century later and under completely different political and social conditions, to function as a point of passage towards Karpasia.

A Settlement Different from the Old Villages

The history of Bogazi differs from that of many other occupied villages in the Famagusta District.

It is not a large agricultural settlement with a history extending over many centuries.

The place name is older, but the organised settlement was essentially created at the beginning of the 20th century.

Its identity was based mainly on transport, trade, the sea, fishing and later tourism.

This characteristic makes Bogazi a distinct chapter in the history of the Famagusta District and Karpasia.

The Importance of Photographic Documentation

Photographic documentation of Bogazi is particularly interesting because the area has changed considerably within only a few decades.

Older photographs can record the small settlement, the harbour, the old installations, the church, the coastline and the character of the landscape before the extensive modern building development.

Modern photographs can then be used for comparison.

This makes it possible to document changes to the coast, buildings, land use and the general character of the area.

For a place that has changed so significantly, photographic documentation constitutes a valuable historical archive.

Bogazi as Historical Memory

Bogazi may have been small in population, but its history is closely connected with one of the most important routes of eastern Cyprus.

It was a trading station.

It had a small anchorage.

It developed tourist activity.

An experimental aquaculture station and a naval base operated in the area.

And for decades it was a familiar stopping point for those travelling from Famagusta towards Karpasia.

Recording its history helps preserve the memory not only of a small settlement but also of an entire route and a pattern of movement that characterised Cyprus before 1974.

Summary

Name: Bogazi – Pogazin

District: Famagusta, Cyprus

Geographical region: Western entrance to Karpasia / Famagusta Bay

Location: Approximately 22 km from the city of Famagusta, east of Trikomo and near Agios Ilias

Development of the settlement: Beginning of the 20th century

Earlier function: Trading and transport station on the Famagusta–Karpasia route

Former name: “Pogazi Trading Station”

Coastal infrastructure: Small anchorage and harbour

Population in 1960: 90 inhabitants, of whom 2 were Turkish Cypriots

Population in 1973: Approximately 120 inhabitants according to an available demographic record

Community church: Agios Spyridonas

Activities before 1974: Trade, transport, fishing, tourism and marine recreation

Tourism before 1974: Small hotel, restaurants, beach, water sports and camping

Scientific/productive activity: Experimental aquaculture station of the Department of Fisheries northeast of the settlement until 1974

Military presence before 1974: Naval base of the National Guard

Status since 1974: Occupied community of the Famagusta District

Present character: Significantly more developed for tourism and housing, with the harbour used mainly as a fishing shelter

Historical significance: A small coastal settlement that developed as a trading and transport station between Famagusta and Karpasia and gained particular importance because of its location, the sea and its infrastructure.

Το ψαρολίμανο (Λιμνιώνας) της κατεχομένης Γιαλούσας - The Fishing Harbour of Occupied Gialousa - Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Το κατεχόμενο χωριό Γιαλούσα ή Αιγιαλούσα στη χερσόνησο της Καρπασίας - Yialousa village in the Karpas peninsula

Photos 18/9/2023 by George Konstantinou

Below in English

Το ψαρολίμανο Λιμνιώνας της κατεχόμενης Γιαλούσας στην Καρπασία

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Στην παραθαλάσσια περιοχή της κατεχόμενης Γιαλούσας, στη χερσόνησο της Καρπασίας, βρίσκεται το μικρό ψαρολίμανο που είναι γνωστό ως Λιμνιώνας.

Πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 λειτουργούσε εδώ οργανωμένο αλιευτικό καταφύγιο, το οποίο εξυπηρετούσε τους ψαράδες της Γιαλούσας και της γύρω περιοχής.

Το λιμανάκι αποτελούσε ένα από τα αλιευτικά καταφύγια που είχαν δημιουργηθεί κατά μήκος της βόρειας ακτής της Κύπρου, από την περιοχή της Κερύνειας μέχρι τον Απόστολο Ανδρέα.

Η παρουσία του δείχνει τη στενή σχέση της Γιαλούσας όχι μόνο με τη γεωργία και την ενδοχώρα της Καρπασίας, αλλά και με τη θάλασσα.

Ο Λιμνιώνας και η Γιαλούσα

Η Γιαλούσα είναι από τις σημαντικές παραθαλάσσιες κοινότητες της Καρπασίας.

Η σχέση των κατοίκων της με τη θάλασσα ήταν φυσική και άμεση.

Η αλιεία αποτελούσε για ορισμένους κατοίκους επάγγελμα και πηγή εισοδήματος, ενώ για άλλους συμπληρωματική δραστηριότητα δίπλα στη γεωργία και στις υπόλοιπες ασχολίες της κοινότητας.

Το ψαρολίμανο του Λιμνιώνα δημιουργήθηκε ακριβώς για να προσφέρει ασφαλέστερο καταφύγιο στα μικρά αλιευτικά σκάφη.

Ένα αλιευτικό καταφύγιο στη βόρεια ακτή

Πριν από το 1974 είχαν δημιουργηθεί στη βόρεια ακτή της Κύπρου διάφορα αλιευτικά καταφύγια για την εξυπηρέτηση των παράκτιων κοινοτήτων.

Σύμφωνα με την υπάρχουσα καταγραφή για τη Γιαλούσα, το ψαρολίμανο του Λιμνιώνα ήταν ένα από τα πέντε που υπήρχαν μεταξύ Κερύνειας και Αποστόλου Ανδρέα.

Το στοιχείο αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό.

Δείχνει ότι το λιμανάκι δεν ήταν απλώς ένας φυσικός όρμος όπου έδεναν περιστασιακά μερικές βάρκες.

Αποτελούσε μέρος της οργανωμένης αλιευτικής υποδομής της βόρειας Κύπρου.

Η σημασία του για τους ψαράδες

Για έναν επαγγελματία ψαρά, η ύπαρξη προστατευμένου σημείου ελλιμενισμού είναι ιδιαίτερα σημαντική.

Τα μικρά αλιευτικά σκάφη χρειάζονται έναν χώρο όπου μπορούν να προστατεύονται όσο γίνεται περισσότερο από τον κυματισμό και τους δυνατούς ανέμους.

Το αλιευτικό καταφύγιο προσφέρει επίσης χώρο για την πρόσδεση των σκαφών, την επιβίβαση και αποβίβαση, τη μεταφορά των αλιευμάτων και τη διαχείριση του αλιευτικού εξοπλισμού.

Στον Λιμνιώνα, όπως και σε άλλα μικρά ψαρολίμανα της Κύπρου, η λειτουργία του λιμανιού ήταν επομένως άμεσα συνδεδεμένη με την καθημερινή εργασία των ψαράδων.

Η αλιεία στην Καρπασία

Η Καρπασία διαθέτει μεγάλη ακτογραμμή και σημαντική σχέση με τη θάλασσα.

Οι παράκτιες κοινότητες της περιοχής ανέπτυξαν από παλιά μικρής κλίμακας αλιευτική δραστηριότητα.

Οι ψαράδες χρησιμοποιούσαν μικρά σκάφη και εργαλεία κατάλληλα για την παράκτια αλιεία, προσαρμοσμένα στα είδη ψαριών και στις συνθήκες της ανατολικής Μεσογείου.

Η αλιεία συμπλήρωνε την αγροτική οικονομία των χωριών και πρόσφερε φρέσκο ψάρι τόσο στους κατοίκους όσο και στις τοπικές αγορές.

Ο Λιμνιώνας αποτελούσε μέρος αυτού του παραθαλάσσιου τρόπου ζωής.

Η καθημερινή εικόνα του ψαρολίμανου

Ένα μικρό αλιευτικό καταφύγιο δεν είναι απλώς μια τεχνική υποδομή.

Γύρω του αναπτύσσεται μια ιδιαίτερη καθημερινότητα.

Βάρκες που επιστρέφουν από τη θάλασσα, δίχτυα που καθαρίζονται και επιδιορθώνονται, σχοινιά, σημαδούρες, αλιευτικός εξοπλισμός και οι συζητήσεις των ψαράδων δημιουργούν μια χαρακτηριστική εικόνα.

Για μια παραθαλάσσια κοινότητα, το λιμανάκι γίνεται συχνά και σημείο συνάντησης.

Η θάλασσα και το ψάρεμα αποτελούν μέρος όχι μόνο της οικονομίας αλλά και της κοινωνικής ζωής.

Το φυσικό παράκτιο τοπίο

Ο Λιμνιώνας βρίσκεται μέσα στο χαρακτηριστικό παράκτιο τοπίο της Καρπασίας.

Η περιοχή συνδυάζει τη θάλασσα με τις ανοικτές εκτάσεις της χερσονήσου και αποτελεί μέρος ενός τοπίου που έχει διαμορφωθεί τόσο από φυσικές διεργασίες όσο και από την ανθρώπινη παρουσία.

Οι μικροί όρμοι και οι προστατευμένες θέσεις της ακτής είχαν ιδιαίτερη σημασία για την παραδοσιακή ναυσιπλοΐα και την αλιεία.

Σε μια εποχή πριν από τις μεγάλες σύγχρονες μαρίνες, ένα μικρό καταφύγιο μπορούσε να έχει καθοριστική σημασία για τους ανθρώπους που ζούσαν από τη θάλασσα.

Πριν από το 1974

Πριν από την τουρκική εισβολή, το ψαρολίμανο αποτελούσε μέρος της καθημερινής ζωής της Γιαλούσας.

Οι ψαράδες είχαν άμεση πρόσβαση στο λιμάνι και στη θάλασσα.

Το λιμανάκι συνδεόταν με την οικονομία της κοινότητας και με τον παραθαλάσσιο χαρακτήρα του χωριού.

Η Γιαλούσα δεν ήταν μόνο αγροτικό κέντρο της Καρπασίας.

Η θέση της κοντά στη θάλασσα δημιούργησε μια δεύτερη διάσταση στη ζωή της κοινότητας, στην οποία η αλιεία είχε τη δική της θέση.

Το 1974 και η αλλαγή

Η τουρκική εισβολή του 1974 άλλαξε τη σχέση της ιστορικής ελληνοκυπριακής κοινότητας της Γιαλούσας με το ψαρολίμανο.

Η περιοχή πέρασε υπό τουρκική κατοχή και οι περισσότεροι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι απομακρύνθηκαν σταδιακά από τον τόπο τους.

Μαζί με τα σπίτια, τα χωράφια και τις εκκλησίες, χάθηκε και η καθημερινή πρόσβαση στο παραθαλάσσιο τοπίο και στις αλιευτικές υποδομές της κοινότητας.

Ο Λιμνιώνας παρέμεινε στη θέση του, αλλά κάτω από εντελώς διαφορετικές συνθήκες.

Το ψαρολίμανο εξακολουθεί να λειτουργεί

Η παλαιότερη καταγραφή στο Biodiversity of Cyprus αναφέρει ότι το αλιευτικό καταφύγιο της Γιαλούσας εξακολουθεί να λειτουργεί μέχρι σήμερα.

Αυτό είναι σημαντικό, επειδή δείχνει μια συνέχεια στη βασική χρήση του χώρου.

Παρά τις τεράστιες πολιτικές, κοινωνικές και δημογραφικές αλλαγές που σημειώθηκαν μετά το 1974, το μικρό λιμανάκι εξακολουθεί να σχετίζεται με την αλιεία και τα μικρά σκάφη.

Δεν έχουμε όμως αρκετά τεκμηριωμένα στοιχεία ώστε να περιγράψουμε με ακρίβεια τις μεταγενέστερες επεκτάσεις ή τεχνικές αλλαγές που μπορεί να έχουν πραγματοποιηθεί.

Τι δεν γνωρίζουμε ακόμη

Για τον Λιμνιώνα υπάρχουν σημαντικά ερωτήματα που χρειάζονται περαιτέρω έρευνα.

Πότε ακριβώς κατασκευάστηκε το αλιευτικό καταφύγιο;

Ποια υπηρεσία ανέλαβε την κατασκευή του;

Ποια ήταν η αρχική μορφή των λιμενικών έργων;

Πόσα αλιευτικά σκάφη εξυπηρετούσε πριν από το 1974;

Έγιναν μεταγενέστερες επεκτάσεις ή ανακατασκευές;

Χωρίς επίσημα τεχνικά αρχεία δεν πρέπει να δώσουμε αυθαίρετες απαντήσεις.

Η σωστή ιστορική καταγραφή απαιτεί να ξεχωρίζουμε τα επιβεβαιωμένα στοιχεία από όσα παραμένουν άγνωστα.

Η σημασία της φωτογραφικής καταγραφής

Η φωτογραφική τεκμηρίωση του ψαρολίμανου έχει ιδιαίτερη αξία.

Τα λιμανάκια αλλάζουν συχνά με την πάροδο των δεκαετιών.

Μπορεί να προστεθούν νέοι κυματοθραύστες, να επεκταθούν προβλήτες, να αλλάξει η ακτογραμμή ή να δημιουργηθούν νέες εγκαταστάσεις.

Μια σειρά φωτογραφιών σε διαφορετικές χρονικές περιόδους επιτρέπει τη σύγκριση της μορφής και της χρήσης του χώρου.

Η φωτογραφία μπορεί να καταγράψει επίσης τα είδη των σκαφών, τον τρόπο ελλιμενισμού και τη γενικότερη εικόνα της παράκτιας ζώνης.

Για τον Λιμνιώνα, αυτή η καταγραφή αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορίας της Γιαλούσας.

Η αλιευτική κληρονομιά της Γιαλούσας

Όταν μιλάμε για την ιστορία ενός χωριού, συχνά δίνουμε μεγαλύτερη προσοχή στις εκκλησίες, τα σχολεία και τα παλαιά σπίτια.

Οι επαγγελματικές υποδομές όμως αποτελούν εξίσου σημαντικό μέρος της ιστορικής μνήμης.

Ένα ψαρολίμανο διατηρεί τη μνήμη ανθρώπων που εργάζονταν στη θάλασσα.

Των ψαράδων που έφευγαν πριν ξημερώσει.

Των ανθρώπων που περίμεναν τις βάρκες να επιστρέψουν.

Των δικτύων, των μικρών σκαφών και της καθημερινής προσπάθειας για το μεροκάματο.

Ο Λιμνιώνας είναι επομένως κάτι περισσότερο από ένα μικρό λιμενικό έργο.

Είναι μέρος της κοινωνικής και οικονομικής ιστορίας της Γιαλούσας.

Ένα μικρό λιμάνι με μεγάλη ιστορική αξία

Το ψαρολίμανο του Λιμνιώνα δεν μπορεί να συγκριθεί σε μέγεθος με τα μεγάλα λιμάνια της Κύπρου.

Η σημασία του βρίσκεται αλλού.

Βρίσκεται στη σχέση του με μια παράκτια κοινότητα και με τους ανθρώπους που χρησιμοποιούσαν τη θάλασσα για την εργασία και την επιβίωσή τους.

Πριν από το 1974 αποτελούσε ένα από τα οργανωμένα αλιευτικά καταφύγια της βόρειας ακτής.

Σήμερα εξακολουθεί να υπάρχει και να λειτουργεί ως μικρό λιμανάκι.

Η συστηματική καταγραφή της ιστορίας και της σημερινής του κατάστασης αποτελεί μέρος της ευρύτερης προσπάθειας να διατηρηθεί η μνήμη της κατεχόμενης Γιαλούσας και του παραθαλάσσιου πολιτισμού της Καρπασίας.

Συνοπτικά στοιχεία

Ονομασία: Ψαρολίμανο Λιμνιώνας

Άλλη περιγραφή: Αλιευτικό καταφύγιο Γιαλούσας

Τοποθεσία: Γιαλούσα

Επαρχία: Αμμοχώστου, Κύπρος

Γεωγραφική περιοχή: Καρπασία

Τύπος υποδομής: Αλιευτικό καταφύγιο / μικρό ψαρολίμανο

Χρήση πριν από το 1974: Εξυπηρέτηση αλιευτικών σκαφών και ψαράδων της Γιαλούσας και της γύρω περιοχής

Ιστορική σημασία: Ένα από τα πέντε αλιευτικά καταφύγια που καταγράφονται στη βόρεια ακτή της Κύπρου μεταξύ Κερύνειας και Αποστόλου Ανδρέα πριν από το 1974

Ακριβής χρονολογία κατασκευής: Δεν έχει επιβεβαιωθεί από επαρκή επίσημη πηγή

Τεχνικά χαρακτηριστικά αρχικής κατασκευής: Δεν έχουν επιβεβαιωθεί

Κατάσταση μετά το 1974: Το αλιευτικό καταφύγιο εξακολουθεί να υπάρχει και να λειτουργεί σύμφωνα με διαθέσιμη καταγραφή

Σχέση με την κοινότητα: Σημαντική υποδομή της παραδοσιακής αλιευτικής δραστηριότητας και του παραθαλάσσιου χαρακτήρα της Γιαλούσας

Σημερινή σημασία: Τμήμα της ιστορικής, κοινωνικής και αλιευτικής κληρονομιάς της κατεχόμενης Γιαλούσας.

Σημαντική παρατήρηση: Μέχρι να εντοπιστούν επίσημα λιμενικά ή τεχνικά αρχεία, δεν πρέπει να αποδίδονται στο ψαρολίμανο συγκεκριμένο έτος κατασκευής, αρχικές διαστάσεις, αριθμός σκαφών ή μεταγενέστερες επεκτάσεις ως δεδομένα.

The Limnionas Fishing Harbour of Occupied Gialousa

Text: George Konstantinou

In the coastal area of occupied Gialousa, on the Karpasia Peninsula, lies the small fishing harbour known as Limnionas.

Before the Turkish invasion of 1974, an organised fishing shelter operated here, serving the fishermen of Gialousa and the surrounding area.

The small harbour was one of the fishing shelters that had been created along the northern coast of Cyprus, from the Kyrenia area to Apostolos Andreas.

Its presence demonstrates the close relationship of Gialousa not only with agriculture and the inland areas of Karpasia, but also with the sea.

Limnionas and Gialousa

Gialousa is one of the important coastal communities of Karpasia.

The relationship of its inhabitants with the sea was natural and direct.

Fishing was a profession and source of income for some residents, while for others it was a supplementary activity alongside agriculture and the other occupations of the community.

The fishing harbour of Limnionas was created precisely to provide safer shelter for small fishing boats.

A Fishing Shelter on the Northern Coast

Before 1974, several fishing shelters had been created along the northern coast of Cyprus to serve coastal communities.

According to the existing record for Gialousa, the fishing harbour of Limnionas was one of five located between Kyrenia and Apostolos Andreas.

This detail is particularly important.

It shows that the small harbour was not simply a natural cove where a few boats occasionally anchored.

It formed part of the organised fishing infrastructure of northern Cyprus.

Its Importance for Fishermen

For a professional fisherman, the existence of a protected mooring place is particularly important.

Small fishing boats need a place where they can be protected as much as possible from waves and strong winds.

A fishing shelter also provides space for mooring boats, boarding and disembarking, transporting the catch and handling fishing equipment.

At Limnionas, as at other small fishing harbours in Cyprus, the function of the harbour was therefore directly connected with the everyday work of fishermen.

Fishing in Karpasia

Karpasia has an extensive coastline and a strong relationship with the sea.

The coastal communities of the area developed small-scale fishing activity from an early period.

Fishermen used small boats and equipment suited to coastal fishing, adapted to the fish species and conditions of the eastern Mediterranean.

Fishing supplemented the agricultural economy of the villages and provided fresh fish both for local residents and for nearby markets.

Limnionas formed part of this coastal way of life.

The Everyday Scene of the Fishing Harbour

A small fishing shelter is not simply a piece of technical infrastructure.

A distinctive everyday life develops around it.

Boats returning from the sea, nets being cleaned and repaired, ropes, buoys, fishing equipment and the conversations of fishermen create a characteristic scene.

For a coastal community, the harbour often also becomes a meeting point.

The sea and fishing form part not only of the economy but also of social life.

The Natural Coastal Landscape

Limnionas lies within the characteristic coastal landscape of Karpasia.

The area combines the sea with the open spaces of the peninsula and forms part of a landscape shaped both by natural processes and by human presence.

Small coves and sheltered parts of the coast were particularly important for traditional navigation and fishing.

In a period before large modern marinas, a small shelter could be of crucial importance to people who depended on the sea for their livelihood.

Before 1974

Before the Turkish invasion, the fishing harbour formed part of the everyday life of Gialousa.

Fishermen had direct access to the harbour and the sea.

The small port was connected with the economy of the community and with the coastal character of the village.

Gialousa was not only an agricultural centre of Karpasia.

Its position near the sea created a second dimension in the life of the community, in which fishing had its own place.

1974 and the Change

The Turkish invasion of 1974 changed the relationship of the historic Greek Cypriot community of Gialousa with the fishing harbour.

The area came under Turkish occupation and most Greek Cypriot residents were gradually separated from their homeland.

Together with their homes, fields and churches, everyday access to the coastal landscape and the fishing infrastructure of the community was also lost.

Limnionas remained in place, but under completely different circumstances.

The Fishing Harbour Continues to Operate

The older record in Biodiversity of Cyprus states that the fishing shelter of Gialousa continues to operate today.

This is important because it shows continuity in the basic use of the site.

Despite the enormous political, social and demographic changes that took place after 1974, the small harbour continues to be associated with fishing and small boats.

However, we do not have enough documented information to describe with precision any later extensions or technical changes that may have taken place.

What We Still Do Not Know

There are important questions concerning Limnionas that require further research.

When exactly was the fishing shelter constructed?

Which authority was responsible for its construction?

What was the original form of the harbour works?

How many fishing boats did it serve before 1974?

Were later extensions or reconstructions carried out?

Without official technical records, we should not provide arbitrary answers.

Proper historical documentation requires us to distinguish confirmed information from what remains unknown.

The Importance of Photographic Documentation

Photographic documentation of the fishing harbour is particularly valuable.

Small harbours often change over the decades.

New breakwaters may be added, piers may be extended, the coastline may change or new facilities may be created.

A series of photographs from different periods allows comparison of the form and use of the site.

Photography can also record the types of boats, mooring practices and the general appearance of the coastal zone.

For Limnionas, such documentation forms an important part of the history of Gialousa.

The Fishing Heritage of Gialousa

When discussing the history of a village, attention is often focused mainly on churches, schools and old houses.

Professional infrastructure, however, forms an equally important part of historical memory.

A fishing harbour preserves the memory of people who worked at sea.

Of fishermen who left before dawn.

Of people waiting for the boats to return.

Of nets, small vessels and the daily effort to earn a living.

Limnionas is therefore more than a small harbour structure.

It forms part of the social and economic history of Gialousa.

A Small Harbour with Great Historical Value

The fishing harbour of Limnionas cannot be compared in size with the major ports of Cyprus.

Its importance lies elsewhere.

It lies in its relationship with a coastal community and with the people who used the sea for work and survival.

Before 1974, it was one of the organised fishing shelters of the northern coast.

Today it continues to exist and operate as a small harbour.

The systematic recording of its history and present condition forms part of the broader effort to preserve the memory of occupied Gialousa and the coastal culture of Karpasia.

Summary

Name: Limnionas Fishing Harbour

Other description: Gialousa Fishing Shelter

Location: Gialousa

District: Famagusta, Cyprus

Geographical region: Karpasia

Type of infrastructure: Fishing shelter / small fishing harbour

Use before 1974: Serving fishing boats and fishermen of Gialousa and the surrounding area

Historical significance: One of the five fishing shelters recorded on the northern coast of Cyprus between Kyrenia and Apostolos Andreas before 1974

Exact construction date: Not confirmed by a sufficient official source

Technical characteristics of the original construction: Not confirmed

Status after 1974: The fishing shelter continues to exist and operate according to the available record

Relationship with the community: Important infrastructure of the traditional fishing activity and coastal character of Gialousa

Present significance: Part of the historical, social and fishing heritage of occupied Gialousa

Important note: Until official harbour or technical records are identified, a specific construction year, original dimensions, number of boats served or later extensions should not be presented as established facts.

Potamos Liopetriou Fishing Shelter from the sky - Ποταμός Λιοπετρίου - 21/12/2019 - Liopetri, Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Εξωκλήσι Αγίου Γεωργίου τροπαιοφόρου στον Ποταμό Λιοπετρίου στο χωριό Λιοπέτρι (Ποταμός Λιοπετρίου)

Thanks to my son Chrysantho Konstantinou for his drone footage.

At the end the baby boy is my grandson George Konstantinou five years old.

Located just past the western edge of Ayia Napa is Potamos Liopetri, or Liopetri River. This small fishing enclave boasts some idyllic scenery and is a peaceful and relaxing area.  

Fishing here has pretty much gone unchanged for decades and the river is home to an eclectic mix of traditional and modern fishing vessels. A small sand and rocky beach and 2 excellent fish restaurants make this area well worth a visit. In springtime the surrounding countryside is abundant with wildflowers and it is easy to forget that the hustle and bustle of the centre of Ayia Napa is just a few miles away.  

From https://www.loveayianapa.com/potamos-...

Θαυμάσια παραθαλάσσια τοποθεσία στις εκβολές του ποταμού του Λιοπετρίου, περί τα 4 χιλιόμετρα νότια του χωριού Λιοπέτρι. Ο ποταμός του Λιοπετρίου άνοιξε αρχικά μια κοιλάδα που έφθανε μέχρι τη θάλασσα στη σημερινή τοποθεσία του «ποταμού» που επεκράτησε σαν «ποταμός της Ξυλοφάγου». Στη συνέχεια με τεχνητή εκβάθυνση της κοιλάδας στις εκβολές του ποταμού, η θάλασσα εισχώρησε σε αρκετό βάθος μέσα στη ξηρά (περί τα 800 μέτρα) και δημιουργήθηκε το γνωστό μακρόστενο αλιευτικό καταφύγιο που εντυπωσιάζει με τη γραφικότητά του. Το πλάτος του καταφυγίου στην είσοδό του από τη θάλασσα είναι 150 μέτρα περίπου ενώ στη συνέχεια μειώνεται σημαντικά και φθάνει τα 15 περίπου μέτρα σε ορισμένες περιοχές του.

 Ακριβώς εκεί που συναντάται ο ποταμός με τη θάλασσα υπάρχει μια μικρή αμμουδιά με λεπτόκοκκο άμμο, που είναι το δημιούργημα των κοχυλιών τα οποία αφθονούν στην περιοχή και που κατατεμαχίστηκαν σε μικροσκοπικά κομμάτια.

 Η μοναδικότητα του τοπίου, με τις πολλές και πολύχρωμες ψαρόβαρκες, αγκυροβολημένες σε τόση μακριά και στενή έκταση γης, προσελκύει κάθε χρόνο πολυάριθμους επισκέπτες — Κυπρίους και ξένους. Στην περιοχή δημιουργήθηκαν και μερικά εστιατόρια που προσφέρουν εύγευστο φρέσκο ψάρι.

Εκτός από τις ψαρόβαρκες, το καταφύγιο–αγκυροβόλιο χρησιμοποιούν και μερικά σκάφη αναψυχής, ενώ το επισκέπτονται και άλλα σκάφη με τουρίστες, κυρίως από την Αγία Νάπα, εφόσον αποτελεί και γραφικό τουριστικό αξιοθέατο.

 Στην περιοχή του ποταμού και του αλιευτικού καταφυγίου φαίνεται ότι είχε κάποτε λειτουργήσει και λατομείο, πράγμα που είναι σήμερα ευδιάκριτο ιδίως στη δεξιά όχθη, δίπλα στον αυτοκινητόδρομο, όπου είναι πολύ ορατά τα «κοψίματα» στους βράχους.

Ο ποταμός του Λιοπετρίου πιθανότατα εχρησιμοποιείτο ως αγκυροβόλιο ήδη από την Αρχαιότητα, οπωσδήποτε δε από τα Μεσαιωνικά χρόνια και εξής, πράγμα που μαρτυρείται σε γραπτές πηγές. Μεταξύ άλλων, ο Οθωμανός αρχιναύαρχος Πίρι Ρέις, στη ναυτική περιγραφή της Κύπρου που έκανε περί το 1550, αναφέρει στην περιοχή την ύπαρξη «ξέβαθου αγκυροβολίου» όπου τα καράβια «ρίχνουν άγκυρα εκεί όπου υπάρχει μία εκκλησία...» Εκκλησία ωστόσο στον χώρο δεν σώζεται σήμερα.

 Εξάλλου ο ταξιδιώτης Πιέτρο ντέλλα Βάλλε, που περιηγήθηκε την Κύπρο το έτος 1625, πέρασε και από τον ποταμό του Λιοπετρίου ταξιδεύοντας από το ακρωτήριο Πύλας, που τότε ονομαζόταν ακρωτήριο Αγίου Γεωργίου, προς την Αγία Νάπα. Αναφέρει δε ότι «πέρα από το ακρωτήριο του Αγίου Γεωργίου υπάρχει ένα ρυάκι όπου προσεγγίζουν πολλά καράβια, κυρίως πειρατικά, για να πάρουν πόσιμο νερό...»

Προφανώς τα πειρατικά προτιμούσαν το αγκυροβόλιο του ποταμού του Λιοπετρίου επειδή ήταν σχετικά απομονωμένο και δεν ελεγχόταν από τις τοπικές φρουρές.

Το 1760, πάλι, κατά μαρτυρία του αρχιμανδρίτη Κυπριανού (που είχε ζήσει τα γεγονότα) ο τότε αρχιεπίσκοπος Παΐσιος και οι λοιποί αρχιερείς είχαν δοκιμάσει να αναχωρήσουν κρυφά από την Κύπρο για την Κωνσταντινούπολη προκειμένου να καταγγείλουν την τυραννία του τότε Τούρκου κυβερνήτη της Κύπρου, του Τζηλ Οσμάν. Ο κυβερνήτης, ωστόσο, πληροφορήθηκε την πρόθεσή τους και τους συνέλαβε ακριβώς στον ποταμό του Λιοπετρίου, από όπου σκόπευαν να αναχωρήσουν, και τους έθεσε υπό περιορισμό στην Αρχιεπισκοπή.

Σύμφωνα προς μαρτυρίες, πριν από το 1900 από τον ποταμό του Λιοπετρίου γίνονταν εξαγωγές κυπριακών γεωργικών προϊόντων, όπως ρόδια και ριζάρι, αλλά και ασβέστης, και πέτρες ακόμη, από λατομεία της ευρύτερης περιοχής. Πηγή Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια

Photos 28/7/2011 by George Konstantinou

Photos 15/9/2012 by George Konstantinou