See also
Lagocephalus sceleratus (Gmelin, 1789) - Λαγοκέφαλος - Cyprus
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Ο White-spotted Puffer (Arothron hispidus), ένας εντυπωσιακός τροπικός λαγοκέφαλος της οικογένειας Tetraodontidae, αποτελεί ένα από τα ιδιαίτερα ξενικά ψάρια που έχουν καταγραφεί στα θαλάσσια νερά της Κύπρου. Η κυπριακή καταγραφή έχει ξεχωριστή επιστημονική και ιστορική σημασία, καθώς αποτέλεσε την πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή του είδους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Το είδος περιγράφηκε αρχικά από τον Σουηδό φυσιοδίφη Carl Linnaeus το 1758 ως Tetraodon hispidus και σήμερα ταξινομείται ως Arothron hispidus (Linnaeus, 1758).
Πρόκειται για είδος με πολύ μεγάλη φυσική γεωγραφική εξάπλωση στον Ινδο-Ειρηνικό, συμπεριλαμβανομένης της Ερυθράς Θάλασσας. Απαντάται σε θερμά τροπικά και υποτροπικά νερά και χρησιμοποιεί ποικιλία παράκτιων ενδιαιτημάτων, όπως κοραλλιογενείς και βραχώδεις υφάλους, λιμνοθάλασσες και άλλες ρηχές θαλάσσιες περιοχές.
Το σώμα του είναι παχύ, ωοειδές και χαρακτηριστικό των ψαριών της οικογένειας Tetraodontidae. Ο χρωματισμός του είναι συνήθως γκριζωπός, λαδί ή κιτρινωπός και μεγάλο μέρος του σώματος καλύπτεται από πολυάριθμες μικρές λευκές κηλίδες, από τις οποίες προέρχεται και η αγγλική κοινή ονομασία White-spotted Puffer.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστικοί είναι επίσης οι λευκοί σχηματισμοί γύρω από τα μάτια και στην περιοχή των θωρακικών πτερυγίων. Η κοιλιακή επιφάνεια είναι συνήθως πιο ανοιχτόχρωμη.
Το είδος μπορεί να φθάσει περίπου τα 50 εκατοστά σε συνολικό μήκος, αν και πολλά άτομα είναι μικρότερα.
Όπως και οι υπόλοιποι λαγοκέφαλοι, το Arothron hispidus διαθέτει μία από τις πιο εντυπωσιακές αμυντικές προσαρμογές στον κόσμο των ψαριών. Όταν αισθανθεί ότι απειλείται, μπορεί να καταπιεί γρήγορα νερό και να διογκώσει σημαντικά το σώμα του, αυξάνοντας απότομα τον όγκο του και καθιστώντας πολύ δυσκολότερη την κατάποσή του από έναν θηρευτή.
Τα δόντια του είναι επίσης ιδιαίτερα εξειδικευμένα. Τέσσερα μεγάλα δόντια σχηματίζουν ένα ισχυρό ράμφος, χαρακτηριστικό της οικογένειας Tetraodontidae. Με αυτό μπορεί να συνθλίβει οργανισμούς με σκληρά κελύφη ή εξωτερικούς σκελετούς.
Η διατροφή του περιλαμβάνει μεγάλη ποικιλία θαλάσσιων οργανισμών, όπως μαλάκια, καρκινοειδή, εχινόδερμα, πολύχαιτους, σπόγγους και άλλα βενθικά ασπόνδυλα.
Ένα ακόμη σημαντικό χαρακτηριστικό των λαγοκέφαλων είναι η πιθανή παρουσία της εξαιρετικά ισχυρής νευροτοξίνης τετροδοτοξίνης σε διάφορους ιστούς και ιδιαίτερα σε εσωτερικά όργανα. Για τον λόγο αυτό τα ψάρια αυτής της ομάδας δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ασφαλή για ανθρώπινη κατανάλωση.
Η ιστορική ανακάλυψη στην Κύπρο
Στις 2 Φεβρουαρίου 2018, ο Costas Constantinou εντόπισε και φωτογράφισε ένα ασυνήθιστο ψάρι στα παράκτια νερά της περιοχής Πρωταρά – Κάβο Γκρέκο, στη νοτιοανατολική Κύπρο.
Το ψάρι δεν έμοιαζε με τα συνηθισμένα είδη που συναντώνται στα κυπριακά νερά. Ο Costas Constantinou κατέγραψε το άτομο με φωτογραφίες υψηλής ανάλυσης και βίντεο και στη συνέχεια ανέφερε την παρατήρησή του ώστε να διερευνηθεί και να ταυτοποιηθεί επιστημονικά.
Το άτομο βρισκόταν σε βάθος περίπου 8 μέτρων, πάνω από βραχώδη βυθό, και το συνολικό μήκος του υπολογίστηκε περίπου στα 25–30 εκατοστά. Παρουσίαζε επίσης εμφανή τραυματισμό στην αριστερή πρόσθια πλευρά του σώματος.
Η φωτογραφική και βιντεοσκοπική τεκμηρίωση που εξασφάλισε ο Costas Constantinou επέτρεψε την ασφαλή αναγνώριση του ψαριού ως Arothron hispidus.
Και τότε έγινε αντιληπτή η πραγματική σημασία της ανακάλυψης.
Μέχρι εκείνη τη στιγμή δεν υπήρχε επιβεβαιωμένη επιστημονική καταγραφή του Arothron hispidus στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Έτσι, ένα ψάρι που εντοπίστηκε και φωτογραφήθηκε στα νερά της Κύπρου αποδείχθηκε ότι αποτελούσε την πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή του είδους σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Η παρατήρηση μελετήθηκε στη συνέχεια επιστημονικά και δημοσιεύθηκε το 2018 στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό BioInvasions Records, στην εργασία με τίτλο:
“First confirmed record of the white-spotted puffer Arothron hispidus (Linnaeus, 1758) in the Mediterranean Sea.”
Συγγραφείς της επιστημονικής δημοσίευσης ήταν οι Michel Bariche, Costas Constantinou και Nancy Sayar.
Είναι σημαντικό να γίνεται σαφής διάκριση ανάμεσα στην ανακάλυψη στο πεδίο και στην επιστημονική δημοσίευση που ακολούθησε.
Ο Costas Constantinou ήταν εκείνος που εντόπισε και φωτογράφισε πρώτος το ψάρι στην Κύπρο και στη συνέχεια ανέφερε την παρουσία του. Η παρατήρηση αυτή αποτέλεσε τη βάση για την επιστημονική διερεύνηση, επιβεβαίωση και τελικά τη δημοσίευση της πρώτης καταγραφής του είδους στη Μεσόγειο.
Η περίπτωση αυτή αποτελεί εξαιρετικό παράδειγμα της τεράστιας σημασίας που μπορούν να έχουν οι παρατηρήσεις στο πεδίο. Μια φωτογραφία ή ένα βίντεο ενός άγνωστου ή ασυνήθιστου οργανισμού μπορεί, όταν τεκμηριωθεί σωστά και γνωστοποιηθεί στους κατάλληλους επιστήμονες, να εξελιχθεί σε σημαντική επιστημονική ανακάλυψη.
Πώς έφθασε το Arothron hispidus στην Κύπρο;
Το πώς ακριβώς έφθασε το συγκεκριμένο άτομο στα κυπριακά νερά δεν κατέστη δυνατό να αποδειχθεί.
Επειδή το Arothron hispidus απαντάται φυσικά στην Ερυθρά Θάλασσα, ένα πιθανό σενάριο είναι η είσοδός του στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.
Η Διώρυγα του Σουέζ έχει λειτουργήσει για περισσότερο από έναν αιώνα ως θαλάσσιος διάδρομος μεταξύ της Ερυθράς Θάλασσας και της Μεσογείου, επιτρέποντας σε εκατοντάδες οργανισμούς του Ινδο-Ειρηνικού να εισέλθουν και, σε πολλές περιπτώσεις, να εγκατασταθούν στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ένα δεύτερο πιθανό σενάριο ήταν η μεταφορά προνυμφών μέσω έρματος πλοίων.
Οι συγγραφείς της επιστημονικής εργασίας εξέτασαν όμως και μια τρίτη πιθανότητα: το συγκεκριμένο ψάρι να προερχόταν από απελευθέρωση ενυδρείου.
Το Arothron hispidus διατηρείται στο διεθνές εμπόριο θαλάσσιων ενυδρείων λόγω της εντυπωσιακής εμφάνισής του. Η παρουσία ενός μόνο σχετικά μεγάλου ατόμου στην Κύπρο, χωρίς προηγούμενες καταγραφές του είδους κατά μήκος της διαδρομής από την Ερυθρά Θάλασσα προς την Κύπρο, έκανε την πιθανότητα ανθρώπινης απελευθέρωσης ένα σενάριο που δεν μπορούσε να αποκλειστεί.
Ωστόσο, δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν με βεβαιότητα ποιος ήταν ο τρόπος εισόδου του συγκεκριμένου ατόμου στη Μεσόγειο.
Η σημασία της κυπριακής ανακάλυψης ενισχύθηκε όταν, περίπου δύο χρόνια αργότερα, καταγράφηκε ακόμη ένα άτομο Arothron hispidus στην Ανατολική Μεσόγειο, αυτή τη φορά στον Λίβανο.
Οι καταγραφές αυτές είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες για την παρακολούθηση της εξάπλωσης ξενικών θαλάσσιων οργανισμών στην περιοχή.
Μέχρι σήμερα, όμως, δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι το Arothron hispidus έχει δημιουργήσει μόνιμο αναπαραγόμενο πληθυσμό στην Κύπρο. Για τον λόγο αυτό η παρουσία του αντιμετωπίζεται ως περιστασιακή και όχι ως εγκατεστημένο ξενικό είδος.
Η Κύπρος και οι αλλαγές στη θαλάσσια βιοποικιλότητα
Η ιστορία του Arothron hispidus αποτελεί μέρος μιας πολύ μεγαλύτερης αλλαγής που βρίσκεται σε εξέλιξη στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου, σχετικά κοντά στη Διώρυγα του Σουέζ και μέσα στα θερμά νερά της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου, την καθιστά ιδιαίτερα σημαντικό τόπο για την παρακολούθηση νέων θαλάσσιων ειδών.
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες, πολλά είδη με καταγωγή από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδο-Ειρηνικό έχουν εμφανιστεί στα κυπριακά νερά. Ορισμένα παρέμειναν σπάνιοι επισκέπτες, ενώ άλλα δημιούργησαν μεγάλους και μόνιμους πληθυσμούς.
Η κλιματική αλλαγή και η αύξηση της θερμοκρασίας της Μεσογείου δημιουργούν παράλληλα ολοένα και πιο ευνοϊκές συνθήκες για θερμόφιλα είδη.
Για τον λόγο αυτό η συστηματική παρατήρηση της κυπριακής θάλασσας από επιστήμονες, φυσιοδίφες, δύτες, ψαράδες, υποβρύχιους φωτογράφους και πολίτες μπορεί να προσφέρει εξαιρετικά σημαντικές πληροφορίες.
Η περίπτωση του White-spotted Puffer το απέδειξε με τον καλύτερο τρόπο.
Ένα ψάρι που παρατηρήθηκε στον βυθό του Κάβο Γκρέκο, φωτογραφήθηκε και αναφέρθηκε από τον Costas Constantinou, πέρασε τελικά στην επιστημονική βιβλιογραφία ως η πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή του Arothron hispidus στη Μεσόγειο Θάλασσα.
Μια ακόμη μικρή αλλά σημαντική ιστορία από τη συνεχώς μεταβαλλόμενη βιοποικιλότητα της Κύπρου και της Ανατολικής Μεσογείου.
Σύνοψη Είδους
Επιστημονική ονομασία: Arothron hispidus (Linnaeus, 1758)
Κοινή αγγλική ονομασία: White-spotted Puffer
Οικογένεια: Tetraodontidae
Τάξη: Tetraodontiformes
Μέγιστο μήκος: Περίπου 50 cm
Φυσική εξάπλωση: Ινδο-Ειρηνικός, συμπεριλαμβανομένης της Ερυθράς Θάλασσας.
Χρωματισμός: Γκριζωπό, λαδί ή κιτρινωπό σώμα καλυμμένο από πολυάριθμες μικρές λευκές κηλίδες.
Άμυνα: Όταν απειλείται μπορεί να καταπιεί νερό και να διογκώσει σημαντικά το σώμα του.
Διατροφή: Μαλάκια, καρκινοειδή, εχινόδερμα, πολύχαιτοι, σπόγγοι και άλλα βενθικά ασπόνδυλα.
Τοξικότητα: Όπως και άλλα είδη της οικογένειας Tetraodontidae, μπορεί να περιέχει την ισχυρή νευροτοξίνη τετροδοτοξίνη και δεν πρέπει να θεωρείται ασφαλές για κατανάλωση.
Πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή στη Μεσόγειο: Κάβο Γκρέκο – Πρωταράς, Κύπρος, 2 Φεβρουαρίου 2018.
Ανακάλυψη και πρώτη φωτογραφική καταγραφή: Costas Constantinou, ο οποίος εντόπισε και φωτογράφισε το ψάρι και στη συνέχεια ανέφερε την παρουσία του.
Βάθος παρατήρησης: Περίπου 8 m.
Μέγεθος του ατόμου: Περίπου 25–30 cm.
Κατάσταση στην Κύπρο: Ξενικό, περιστασιακά καταγεγραμμένο είδος, χωρίς αποδεδειγμένο εγκατεστημένο αναπαραγόμενο πληθυσμό.
Επιστημονική σημασία: Η παρατήρηση στην Κύπρο αποτέλεσε την πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή του Arothron hispidus σε ολόκληρη τη Μεσόγειο Θάλασσα.
Επιστημονική δημοσίευση: Bariche, M., Constantinou, C. & Sayar, N. (2018). First confirmed record of the white-spotted puffer Arothron hispidus (Linnaeus, 1758) in the Mediterranean Sea. BioInvasions Records, 7(4): 433–436.
White-spotted Puffer – Arothron hispidus (Linnaeus, 1758): The First Confirmed Record of the Species in the Mediterranean Was Made in Cyprus
The White-spotted Puffer (Arothron hispidus), a remarkable tropical pufferfish belonging to the family Tetraodontidae, is one of the unusual alien fish species that have been recorded in the marine waters of Cyprus. The Cypriot record is of particular scientific and historical importance, as it represented the first confirmed record of the species in the entire Mediterranean Sea.
The species was originally described by the Swedish naturalist Carl Linnaeus in 1758 as Tetraodon hispidus and is today classified as Arothron hispidus (Linnaeus, 1758).
It has an extensive natural distribution throughout the Indo-Pacific, including the Red Sea. It inhabits warm tropical and subtropical waters and occurs in a variety of coastal habitats, including coral and rocky reefs, lagoons and other shallow marine environments.
The body is thick and oval, with the characteristic appearance of fishes belonging to the family Tetraodontidae. Its colouration is usually greyish, olive or yellowish, while much of the body is covered with numerous small white spots, from which its English common name, White-spotted Puffer, is derived.
White markings around the eyes and in the region of the pectoral fins are also characteristic, while the underside of the body is generally paler.
The species can reach approximately 50 centimetres in total length, although many individuals are considerably smaller.
Like other pufferfishes, Arothron hispidus possesses one of the most remarkable defensive adaptations found among fishes. When threatened, it can rapidly swallow water and greatly inflate its body, dramatically increasing its size and making itself much more difficult for a predator to swallow.
Its teeth are also highly specialised. Four large teeth form a powerful beak, a characteristic feature of the family Tetraodontidae. This structure enables the fish to crush organisms protected by hard shells or external skeletons.
Its diet includes a wide variety of marine organisms, such as molluscs, crustaceans, echinoderms, polychaete worms, sponges and other benthic invertebrates.
Another important characteristic of pufferfishes is the potential presence of the extremely powerful neurotoxin tetrodotoxin in various tissues, particularly the internal organs. For this reason, fishes belonging to this group should not be regarded as safe for human consumption.
The Historic Discovery in Cyprus
On 2 February 2018, Costas Constantinou encountered and photographed an unusual fish in the coastal waters of the Protaras – Cape Greco area, in south-eastern Cyprus.
The fish did not resemble the species normally encountered in Cypriot waters. Costas Constantinou documented the individual with high-resolution photographs and video and subsequently reported his observation so that the fish could be investigated and scientifically identified.
The individual was observed at a depth of approximately 8 metres, over a rocky seabed, and its total length was estimated at approximately 25–30 centimetres. It also had a conspicuous injury on the left anterior side of its body.
The photographic and video documentation obtained by Costas Constantinou enabled the fish to be confidently identified as Arothron hispidus.
It was then that the true importance of the discovery became apparent.
Until that time, there had been no scientifically confirmed record of Arothron hispidus from the Mediterranean Sea.
A fish discovered and photographed in Cypriot waters had therefore proved to represent the first confirmed record of the species in the entire Mediterranean.
The observation was subsequently studied scientifically and published in 2018 in the international scientific journal BioInvasions Records, in a paper entitled:
“First confirmed record of the white-spotted puffer Arothron hispidus (Linnaeus, 1758) in the Mediterranean Sea.”
The authors of the scientific publication were Michel Bariche, Costas Constantinou and Nancy Sayar.
It is important to distinguish clearly between the original field discovery and the scientific publication that followed.
Costas Constantinou was the person who first encountered and photographed the fish in Cyprus and subsequently reported its presence. His observation provided the basis for the scientific investigation, confirmation and eventual publication of the first record of the species in the Mediterranean.
This case provides an excellent example of the enormous scientific value of careful observations made in the field. A photograph or video of an unfamiliar or unusual organism, when properly documented and reported to the appropriate specialists, can develop into an important scientific discovery.
How Did Arothron hispidus Reach Cyprus?
Exactly how this particular individual reached Cypriot waters could not be established with certainty.
Because Arothron hispidus occurs naturally in the Red Sea, one possible explanation is that it entered the Mediterranean through the Suez Canal.
For more than a century, the Suez Canal has acted as a marine corridor between the Red Sea and the Mediterranean, allowing hundreds of Indo-Pacific organisms to enter the eastern Mediterranean and, in many cases, establish permanent populations.
A second possible explanation considered was the transportation of larvae through ships' ballast water.
The authors of the scientific paper also considered a third possibility: that the individual originated from an aquarium release.
Arothron hispidus occurs in the international marine aquarium trade because of its unusual and attractive appearance. The occurrence of a single relatively large individual in Cyprus, without previous records along the expected route between the Red Sea and Cyprus, meant that deliberate or accidental release from captivity could not be excluded.
However, there was insufficient evidence to establish with certainty how this particular fish entered the Mediterranean.
The significance of the Cypriot discovery increased when, approximately two years later, another Arothron hispidus was recorded in the eastern Mediterranean, this time in Lebanon.
Such observations are particularly valuable for monitoring the arrival and possible spread of non-native marine organisms in the region.
To date, however, there is no evidence demonstrating that Arothron hispidus has established a self-sustaining breeding population in Cyprus. Its occurrence is therefore regarded as casual rather than that of an established alien species.
Cyprus and the Changing Biodiversity of the Mediterranean
The story of Arothron hispidus forms part of a much larger ecological transformation currently taking place in the eastern Mediterranean.
Cyprus' geographical position, relatively close to the Suez Canal and within the warm waters of the eastern Mediterranean basin, makes the island particularly important for monitoring the appearance of new marine species.
During recent decades, numerous species originating from the Red Sea and Indo-Pacific have appeared in Cypriot waters. Some have remained rare visitors, while others have established large and permanent populations.
At the same time, climate change and the increasing temperature of Mediterranean waters are creating increasingly favourable conditions for warm-water species.
Systematic observation of the seas around Cyprus by scientists, naturalists, divers, fishers, underwater photographers and members of the public can therefore provide extremely valuable information.
The case of the White-spotted Puffer demonstrated this particularly well.
A fish observed on the seabed at Cape Greco, photographed and reported by Costas Constantinou, eventually entered the scientific literature as the first confirmed record of Arothron hispidus in the Mediterranean Sea.
It is another small but important chapter in the continuously changing story of the biodiversity of Cyprus and the eastern Mediterranean.
Species Summary
Scientific name: Arothron hispidus (Linnaeus, 1758)
Common name: White-spotted Puffer
Family: Tetraodontidae
Order: Tetraodontiformes
Maximum length: Approximately 50 cm
Native distribution: Indo-Pacific, including the Red Sea.
Colouration: Greyish, olive or yellowish body covered with numerous small white spots.
Defence: When threatened, it can swallow water and greatly inflate its body.
Diet: Molluscs, crustaceans, echinoderms, polychaete worms, sponges and other benthic invertebrates.
Toxicity: Like other members of the family Tetraodontidae, it may contain the powerful neurotoxin tetrodotoxin and should not be regarded as safe for human consumption.
First confirmed Mediterranean record: Cape Greco – Protaras, Cyprus, 2 February 2018.
Discovery and first photographic documentation: Costas Constantinou, who encountered and photographed the fish and subsequently reported its presence.
Depth of observation: Approximately 8 m.
Size of the Cypriot individual: Approximately 25–30 cm.
Status in Cyprus: Alien, casually recorded species, with no evidence of an established breeding population.
Scientific significance: The observation in Cyprus represented the first confirmed record of Arothron hispidus in the entire Mediterranean Sea.
Scientific publication: Bariche, M., Constantinou, C. & Sayar, N. (2018). First confirmed record of the white-spotted puffer Arothron hispidus (Linnaeus, 1758) in the Mediterranean Sea. BioInvasions Records, 7(4): 433–436.
Text: George Konstantinou
.JPG)
.JPG)
%20-%20Copy.JPG)
.JPG)
