See also
List of butterflys of Cyprus - Λίστα των πεταλούδων της Κύπρου
Confirmation of the presence of nominotypical Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) in Cyprus, with additional notes on breeding and potential colonization
Photos Geri 2021, 2022 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Μια νέα πεταλούδα που εγκαταστάθηκε στην Κύπρο
Η Papilio demoleus είναι μεγάλη και εντυπωσιακή πεταλούδα της οικογένειας Papilionidae. Είναι γνωστή στα αγγλικά ως Lime butterfly, Lemon butterfly, Lime Swallowtail και Chequered Swallowtail. Οι ονομασίες αυτές σχετίζονται με τα εσπεριδοειδή που χρησιμοποιούν οι προνύμφες της ως φυτά ξενιστές.
Παρόλο που ανήκει στις αποκαλούμενες swallowtail butterflies, η Papilio demoleus δεν διαθέτει τις μακριές ουρές στα πίσω φτερά που χαρακτηρίζουν πολλά άλλα είδη του γένους Papilio.
Το είδος δεν ανήκει στην ιστορικά γηγενή πανίδα της Κύπρου. Έφθασε στο νησί το 2021, αναπαράχθηκε σε εσπεριδοειδή, επέζησε από τον χειμώνα και εξαπλώθηκε γρήγορα. Η επιστημονική παρακολούθηση των ετών 2021–2024 παρέχει πλέον ισχυρά στοιχεία ότι έχει εγκατασταθεί επιτυχώς στην Κύπρο.
Επιστημονική ονομασία και ταξινομία
Το είδος περιγράφηκε από τον Carl Linnaeus το 1758 στη δέκατη έκδοση του έργου Systema Naturae. Η αρχική και η σημερινή του ονομασία είναι Papilio demoleus, επομένως το όνομα του συγγραφέα και το έτος δεν τοποθετούνται σε παρένθεση: Papilio demoleus Linnaeus, 1758.
Το γένος Papilio είναι το τυπικό γένος της οικογένειας Papilionidae. Η λατινική λέξη papilio σημαίνει πεταλούδα. Το ειδικό επίθετο demoleus προέρχεται από το κύριο όνομα Δημολέων, το οποίο απαντά στην κλασική μυθολογική και λογοτεχνική παράδοση.
Το υποείδος που εγκαταστάθηκε στην Κύπρο
Η Papilio demoleus περιλαμβάνει γεωγραφικά διαφοροποιημένα υποείδη. Η ταυτότητα του κυπριακού πληθυσμού δεν βασίστηκε μόνο στα εξωτερικά μορφολογικά χαρακτηριστικά. Η μοριακή ανάλυση επιβεβαίωσε ότι τα άτομα της Κύπρου ανήκουν στο ονομαστικό υποείδος:
Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758
Το ίδιο ονομαστικό υποείδος είχε προηγουμένως επιβεβαιωθεί με μοριακές μεθόδους στους πληθυσμούς της μεσογειακής Συρίας. Το αποτέλεσμα αυτό υποστήριξε την άποψη ότι η άφιξη στην Κύπρο αποτελούσε συνέχεια της φυσικής δυτικής εξάπλωσης του είδους από τη Μέση Ανατολή και τις ανατολικές ακτές της Μεσογείου και όχι ανεξάρτητη εισαγωγή με ανθρώπινη μεταφορά.
Περιγραφή του ενήλικου
Η Papilio demoleus είναι μεσαίου έως μεγάλου μεγέθους πεταλούδα, με άνοιγμα φτερών που συνήθως κυμαίνεται περίπου από 80 έως 100 χιλιοστά. Τα φτερά έχουν μαύρο βασικό χρώμα και καλύπτονται από πολλές ακανόνιστες κίτρινες ή κιτρινωπές κηλίδες και ζώνες, σχηματίζοντας ένα έντονα καρό σχέδιο.
Στα πίσω φτερά υπάρχει μια πλατιά κιτρινωπή ζώνη, καθώς και γαλάζιες και κοκκινωπές κηλίδες κοντά στο πίσω άκρο. Σε αντίθεση με πολλές άλλες πεταλούδες της οικογένειας Papilionidae, τα πίσω φτερά δεν φέρουν εμφανείς ουρές.
Η κάτω επιφάνεια των φτερών είναι πιο ανοιχτόχρωμη, αλλά διατηρεί το χαρακτηριστικό μαύρο, κίτρινο, γαλάζιο και κοκκινωπό σχέδιο. Τα δύο φύλα μοιάζουν αρκετά μεταξύ τους, αν και τα θηλυκά είναι συνήθως λίγο μεγαλύτερα και έχουν πιο στρογγυλεμένη κοιλιά.
Πτήση και συμπεριφορά
Η πεταλούδα έχει γρήγορη, δυναμική και συχνά ακανόνιστη πτήση. Είναι ικανή να διανύει σημαντικές αποστάσεις, χαρακτηριστικό που συνέβαλε στη μεγάλη γεωγραφική της εξάπλωση. Τα ενήλικα επισκέπτονται συχνά ανθισμένα φυτά, κήπους, πάρκα, γεωργικές περιοχές και φυτείες εσπεριδοειδών.
Τα αρσενικά μπορεί να επισκέπτονται υγρό έδαφος και λάσπη για να προσλαμβάνουν άλατα και άλλα ανόργανα στοιχεία, συμπεριφορά γνωστή ως mud-puddling. Και τα δύο φύλα τρέφονται με νέκταρ από διάφορα άνθη.
Σε αστικές και περιαστικές περιοχές της Κύπρου, τα ενήλικα μπορούν να εντοπιστούν γύρω από κήπους στους οποίους υπάρχουν λεμονιές, πορτοκαλιές, μανταρινιές και άλλα φυτά της οικογένειας Rutaceae.
Αυγό και προνύμφη
Το θηλυκό τοποθετεί συνήθως τα αυγά μεμονωμένα πάνω στα νεαρά φύλλα και στους τρυφερούς βλαστούς των φυτών ξενιστών. Τα αυγά είναι σχεδόν σφαιρικά και αρχικά έχουν ανοιχτό κίτρινο ή κρεμ χρώμα, το οποίο σκουραίνει πριν από την εκκόλαψη.
Οι νεαρές προνύμφες είναι μαύρες ή σκούρες καστανές με λευκές κηλίδες. Η εμφάνισή τους μοιάζει με περιττώματα πτηνού, προσφέροντάς τους αποτελεσματική παραλλαγή απέναντι σε πιθανούς θηρευτές. Καθώς αναπτύσσονται, αποκτούν πράσινο χρώμα με μαύρες, λευκές και καστανές εγκάρσιες ζώνες.
Όπως και οι άλλες προνύμφες της οικογένειας Papilionidae, διαθέτουν πίσω από το κεφάλι ένα διχαλωτό, αναστρέψιμο όργανο που ονομάζεται οσμητήριο. Όταν ενοχληθούν, το προβάλλουν και απελευθερώνουν έντονα οσμηρές χημικές ουσίες, οι οποίες λειτουργούν αποτρεπτικά εναντίον μυρμηγκιών, μικρών θηρευτών και ορισμένων παρασιτοειδών.
Χρυσαλλίδα και ολοκλήρωση του κύκλου ζωής
Όταν ολοκληρώσει την ανάπτυξή της, η προνύμφη εγκαταλείπει συνήθως το σημείο διατροφής και αναζητά κατάλληλο σταθερό υπόστρωμα. Μεταμορφώνεται σε χρυσαλλίδα, η οποία στερεώνεται με το οπίσθιο άκρο και συγκρατείται όρθια με μια μεταξωτή ζώνη γύρω από το σώμα.
Η χρυσαλλίδα μπορεί να είναι πράσινη ή καστανή, ανάλογα με το περιβάλλον στο οποίο έχει σχηματιστεί. Με αυτόν τον τρόπο εναρμονίζεται οπτικά με πράσινους βλαστούς, ξερά κλαδιά ή άλλες επιφάνειες.
Σε θερμές συνθήκες, ολόκληρος ο κύκλος ζωής μπορεί να ολοκληρωθεί γρήγορα, επιτρέποντας την παραγωγή πολλών γενεών μέσα στο ίδιο έτος. Σε δυσμενείς εποχικές συνθήκες, το στάδιο της χρυσαλλίδας μπορεί να παραταθεί. Η ικανότητα αυτή συνέβαλε στην επιβίωση και στην εγκατάσταση του είδους σε περιοχές με διαφορετικές κλιματικές συνθήκες.
Φυτά ξενιστές και σχέση με τα εσπεριδοειδή
Οι προνύμφες τρέφονται κυρίως με φυτά της οικογένειας Rutaceae. Ανάμεσα στους σημαντικότερους ξενιστές περιλαμβάνονται διάφορα είδη του γένους Citrus, όπως η λεμονιά, η πορτοκαλιά, η μανταρινιά και η λιμεττία, καθώς και συγγενικά καλλιεργούμενα ή αυτοφυή φυτά.
Στην Κύπρο επιβεβαιώθηκε αναπαραγωγή πάνω σε τρία είδη εσπεριδοειδών σε διαφορετικές αστικές τοποθεσίες. Οι καταγραφές αυγών, προνυμφών, χρυσαλλίδων και ενηλίκων απέδειξαν ότι το είδος δεν ήταν απλώς ένας περιστασιακός επισκέπτης, αλλά ολοκλήρωνε κανονικά τον βιολογικό του κύκλο στο νησί.
Οι νεαρές προνύμφες προκαλούν μικρά ακανόνιστα φαγώματα στα φύλλα, ενώ οι μεγαλύτερες μπορούν να καταναλώσουν σημαντικό μέρος της φυλλικής επιφάνειας. Η πιθανή επίδραση είναι μεγαλύτερη στα νεαρά δενδρύλλια και στα φυτώρια, ενώ τα ώριμα και υγιή δέντρα αντέχουν συνήθως περιορισμένη προσβολή.
Παγκόσμια εξάπλωση
Η Papilio demoleus είναι μία από τις πιο ευρέως εξαπλωμένες πεταλούδες της οικογένειας Papilionidae. Η φυσική και διευρυμένη εξάπλωσή της περιλαμβάνει μεγάλο μέρος της νότιας και νοτιοανατολικής Ασίας, την ινδική υποήπειρο, τη Μέση Ανατολή και τμήματα της Αυστραλασίας.
Κατά τις τελευταίες δεκαετίες επέκτεινε εντυπωσιακά την κατανομή της. Εξαπλώθηκε προς τη δυτική Παλαιαρκτική και τις ανατολικές ακτές της Μεσογείου, ενώ άλλοι πληθυσμοί εμφανίστηκαν σε νησιά του Ινδικού Ωκεανού και στην Καραϊβική. Η μεγάλη πτητική της ικανότητα, η προσαρμοστικότητά της και η εκτεταμένη καλλιέργεια εσπεριδοειδών διευκολύνουν τη διασπορά της.
Η πορεία προς την Κύπρο
Η εξάπλωση του είδους προς την Κύπρο αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης κίνησης προς τα δυτικά. Πληθυσμοί είχαν εξαπλωθεί από τις περιοχές του Περσικού Κόλπου προς τη Συρία και τη νοτιοανατολική Τουρκία και ακολούθως προς τις μεσογειακές ακτές της Τουρκίας, της Συρίας και του Λιβάνου.
Η άφιξή του στην Κύπρο είχε προβλεφθεί εξαιτίας της συνεχούς γεωγραφικής του επέκτασης και της ισχυρής πτητικής του ικανότητας. Το είδος καταγράφηκε για πρώτη φορά στο νησί τον Αύγουστο του 2021. Η πρώτη επιστημονική δημοσίευση για την παρουσία του στην Κύπρο παρουσιάστηκε την ίδια χρονιά.
Η άφιξη στην Κύπρο θεωρήθηκε αποτέλεσμα φυσικής διασποράς από τις ανατολικές ηπειρωτικές ακτές και όχι μεταφοράς με φυτά ή άλλο ανθρώπινο μέσο. Η μοριακή ταύτιση του κυπριακού πληθυσμού με το ονομαστικό υποείδος της μεσογειακής Συρίας ενίσχυσε σημαντικά αυτή την ερμηνεία.
Αναπαραγωγή στην Κύπρο το 2021
Λίγο μετά την πρώτη άφιξη, εντοπίστηκαν αυγά και προνύμφες σε φυτά εσπεριδοειδών σε αστικές περιοχές. Η αναπαραγωγή επιβεβαιώθηκε σε τρία είδη του γένους Citrus, ενώ οι παρατηρήσεις έδειξαν ότι ολοκληρώθηκαν δύο γενεές κατά το τέλος του καλοκαιριού και το φθινόπωρο του 2021.
Οι καταγραφές αυτές ήταν ιδιαίτερα σημαντικές, επειδή απέδειξαν ότι τα πρώτα άτομα δεν παρέμειναν απλώς στο νησί, αλλά βρήκαν κατάλληλα φυτά ξενιστές και παρήγαγαν απογόνους. Παρέμενε, ωστόσο, το κρίσιμο ερώτημα κατά πόσο το είδος θα μπορούσε να επιβιώσει από τον κυπριακό χειμώνα.
Επιβίωση του χειμώνα 2021–2022
Ο χειμώνας 2021–2022 ήταν ασυνήθιστα ψυχρός για την ανατολική Μεσόγειο. Παρά τις αρχικές αμφιβολίες, νέες παρατηρήσεις ενηλίκων τον Απρίλιο του 2022 και η εμφάνιση νέας γενεάς τον Ιούνιο επιβεβαίωσαν ότι η Papilio demoleus είχε διαχειμάσει επιτυχώς στην Κύπρο.
Η επιτυχής διαχείμαση αποτελούσε βασική προϋπόθεση για μόνιμη εγκατάσταση. Απέδειξε ότι τουλάχιστον μέρος του πληθυσμού μπορούσε να ολοκληρώσει τον ετήσιο κύκλο του στις κλιματικές συνθήκες του νησιού.
Εξάπλωση κατά το 2022
Η συστηματική συλλογή και επαλήθευση παρατηρήσεων από πολίτες, φυσιοδίφες και μέλη της Cyprus Butterfly Study Group αποκάλυψε γρήγορη επέκταση του είδους κατά το 2022. Μέσα σε έναν μόνο χρόνο, οι επιβεβαιωμένες αναφορές κάλυπταν περίπου το 11% της έκτασης της Κύπρου.
Οι μεγάλες αποστάσεις μεταξύ του κύριου πυρήνα καταγραφών στην κεντρική και ανατολική Κύπρο και των παρατηρήσεων σε παράκτιες περιοχές έδειχναν ότι η πραγματική εξάπλωση ήταν πιθανότατα πολύ μεγαλύτερη από εκείνη που είχε ήδη χαρτογραφηθεί.
Καταγράφηκαν διαδοχικές γενεές, αναπαραγωγή και παρουσία του είδους σε νέες περιοχές. Τα δεδομένα αυτά οδήγησαν ήδη από το 2023 στο συμπέρασμα ότι η εγκατάστασή του ήταν πολύ πιθανή, παρότι απαιτούνταν πολυετής παρακολούθηση για οριστική επιβεβαίωση.
Η παρακολούθηση 2021–2024 και η επιβεβαίωση της εγκατάστασης
Η νεότερη επιστημονική μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε το 2025, αξιολόγησε τα αποτελέσματα της παρακολούθησης από το 2021 μέχρι το 2024. Συγκεντρώθηκαν 783 παρατηρήσεις από 248 παρατηρητές, προσφέροντας μια πολύ ισχυρότερη εικόνα της εξάπλωσης, της αναπαραγωγής και της εποχικής παρουσίας του είδους στην Κύπρο.
Η συνεχής παρουσία του για τέσσερα διαδοχικά έτη, η επιτυχής διαχείμαση, η παραγωγή πολλών γενεών και η γεωγραφική εξάπλωση σε σημαντικό μέρος του νησιού υποστηρίζουν πλέον την επιτυχή εγκατάσταση της Papilio demoleus στην Κύπρο. Επομένως, δεν πρέπει πλέον να παρουσιάζεται απλώς ως περιστασιακό ή πιθανώς εγκατεστημένο είδος. Πρόκειται για μη γηγενές είδος που έχει εγκαταστήσει αναπαραγόμενο πληθυσμό.
Η σημασία της επιστήμης των πολιτών
Η τεκμηρίωση της εξάπλωσης της Papilio demoleus αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της αξίας της επιστήμης των πολιτών. Φωτογραφίες και αναφορές από μεγάλο αριθμό παρατηρητών, όταν συνοδεύονται από ημερομηνία, τοποθεσία και επιστημονική επαλήθευση, μπορούν να προσφέρουν δεδομένα που θα ήταν πολύ δύσκολο να συγκεντρωθούν αποκλειστικά από μια μικρή ερευνητική ομάδα.
Η εκτεταμένη συμμετοχή επέτρεψε την παρακολούθηση της πεταλούδας σε ολόκληρη σχεδόν την Κύπρο, την καταγραφή νέων περιοχών παρουσίας και την αναγνώριση της χρονικής ακολουθίας των γενεών της. Παράλληλα, απέδειξε τη μεγάλη αξία των φωτογραφικών αρχείων και των παρατηρήσεων των Κυπρίων φυσιοδιφών.
Μη γηγενές είδος και πιθανές επιπτώσεις
Η Papilio demoleus χαρακτηρίζεται ως μη γηγενές είδος στην Κύπρο. Σε αρκετές περιοχές του κόσμου θεωρείται δυνητικά επιβλαβής οργανισμός των εσπεριδοειδών, επειδή οι προνύμφες καταναλώνουν τα φύλλα τους.
Στην Κύπρο έχει επιβεβαιωθεί η χρήση καλλιεργούμενων εσπεριδοειδών, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει αυτομάτως ότι προκαλεί σοβαρή οικονομική ζημιά. Η πυκνότητα των πληθυσμών, η συχνότητα των προσβολών και οι πιθανές συνέπειες για φυτώρια ή καλλιέργειες χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση.
Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται αδιακρίτως εντομοκτόνα μόλις εντοπιστεί μια προνύμφη. Τέτοιες εφαρμογές μπορούν να εξοντώσουν μεγάλο αριθμό γηγενών επικονιαστών και ωφέλιμων εντόμων. Σε μικρά δέντρα και οικιακούς κήπους, η χειρωνακτική απομάκρυνση περιορισμένου αριθμού προνυμφών αποτελεί περισσότερο στοχευμένη επιλογή, όταν πράγματι χρειάζεται προστασία του φυτού.
Φυσικοί εχθροί και οικολογική προσαρμογή
Τα αυγά, οι προνύμφες και οι χρυσαλλίδες της πεταλούδας μπορούν να αποτελέσουν τροφή ή ξενιστές για πτηνά, αράχνες, αρπακτικά έντομα, παρασιτοειδείς σφήκες και άλλους οργανισμούς. Με την πάροδο του χρόνου, οι τοπικοί φυσικοί εχθροί μπορεί να ενσωματώσουν το νέο είδος στα τροφικά δίκτυα της Κύπρου.
Η εξέλιξη του πληθυσμού της πρέπει να παρακολουθείται τόσο για τις πιθανές επιδράσεις στα εσπεριδοειδή όσο και για τις σχέσεις που αναπτύσσει με τη γηγενή πανίδα. Η εγκατάσταση ενός μη γηγενούς είδους είναι μια δυναμική οικολογική διαδικασία και οι μακροχρόνιες συνέπειές της δεν μπορούν να αξιολογηθούν μόνο από τις πρώτες χρονιές παρουσίας του.
Οι επιστημονικές εργασίες για την Κύπρο
Η άφιξη, η αναπαραγωγή, η διαχείμαση και η εγκατάσταση της Papilio demoleus στην Κύπρο τεκμηριώθηκαν σταδιακά μέσα από μια σειρά επιστημονικών δημοσιεύσεων:
1. Πρώτη εμφάνιση στην Κύπρο – 2021
John, E., Bağlar, H., Başbay, O. & Salimeh, M. (2021). “First appearance in Cyprus of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae), as it continues its predicted westward spread in the Palaearctic region”. Entomologist’s Gazette 72(4): 257–264.
Η εργασία τεκμηρίωσε την πρώτη εμφάνιση του είδους στην Κύπρο τον Αύγουστο του 2021, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης δυτικής επέκτασής του.
2. Ταυτοποίηση του υποείδους και επιβεβαίωση αναπαραγωγής – 2022
John, E., Bağlar, H., Başbay, O., Konstantinou, G., Salimeh, M. & Wiemers, M. (2022). “Confirmation of the presence of nominotypical Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) in Cyprus, with additional notes on breeding and potential colonization”. Entomologist’s Gazette 73(2): 117–128. DOI: 10.31184/G00138894.732.1846.
Η μοριακή ανάλυση επιβεβαίωσε το ονομαστικό υποείδος P. d. demoleus, ενώ καταγράφηκε αναπαραγωγή σε τρία είδη εσπεριδοειδών και η παραγωγή δύο γενεών το 2021.
3. Επιτυχής διαχείμαση – 2022
John, E., Bağlar, H., Konstantinou, G., Başbay, O. & Salimeh, M. (2022). “Early observations confirm overwintering success of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) in 2021/2022, enhancing potential for establishment in Cyprus”. Entomologist’s Gazette 73: 150–154.
Οι ανοιξιάτικες παρατηρήσεις και η εμφάνιση νέας γενεάς επιβεβαίωσαν ότι το είδος επέζησε από τον χειμώνα 2021–2022.
4. Εξάπλωση μέσω δεδομένων επιστήμης των πολιτών – 2023
John, E., Bağlar, H. & Konstantinou, G. (2023). “Has Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) succeeded in becoming established in Cyprus? Evidence from citizen science reports in 2022”. Entomologist’s Monthly Magazine 159: 87–95. DOI: 10.31184/M00138908.1592.4178.
Η εργασία χαρτογράφησε τη γρήγορη εξάπλωση κατά το 2022 και ανέδειξε τον καθοριστικό ρόλο των επαληθευμένων αναφορών πολιτών.
5. Επιτυχής εγκατάσταση στην Κύπρο – 2025
John, E., Bağlar, H., Kolokotronis, D., Konstantinou, G., Tzirkalli, E., White, R. & Wijnker, P. (2025). “Papilio demoleus Linnaeus (Lepidoptera: Papilionidae): results of community science monitoring 2021–2024 imply successful establishment in Cyprus”. Entomologist’s Monthly Magazine 161(3): 209–223. DOI: 10.31184/M00138908.1613.4311.
Η πολυετής μελέτη, βασισμένη σε 783 παρατηρήσεις από 248 παρατηρητές, τεκμηρίωσε ότι το είδος έχει πλέον εγκατασταθεί επιτυχώς στην Κύπρο.
Φωτογραφίες
Οι φωτογραφίες λήφθηκαν στο Γέρι κατά τα έτη 2021 και 2022.
Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Animalia – Ζώα
- Συνομοταξία: Arthropoda – Αρθρόποδα
- Ομοταξία: Insecta – Έντομα
- Τάξη: Lepidoptera – Λεπιδόπτερα
- Υπεροικογένεια: Papilionoidea
- Οικογένεια: Papilionidae
- Υποοικογένεια: Papilioninae
- Φυλή: Papilionini
- Γένος: Papilio Linnaeus, 1758
- Είδος: Papilio demoleus Linnaeus, 1758
- Υποείδος στην Κύπρο: Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758
- Αγγλικές κοινές ονομασίες: Lime butterfly, Lemon butterfly, Lime Swallowtail, Chequered Swallowtail
- Κατάσταση στην Κύπρο: Μη γηγενές, εγκατεστημένο και αναπαραγόμενο είδος
Πηγές
- John, E., Bağlar, H., Başbay, O. & Salimeh, M. (2021) – Πρώτη εμφάνιση της Papilio demoleus στην Κύπρο.
- John, E., Bağlar, H., Başbay, O., Konstantinou, G., Salimeh, M. & Wiemers, M. (2022) – Επιβεβαίωση του ονομαστικού υποείδους στην Κύπρο και στοιχεία αναπαραγωγής και πιθανής αποίκησης.
- John, E., Bağlar, H., Konstantinou, G., Başbay, O. & Salimeh, M. (2022) – Επιτυχής διαχείμαση κατά το 2021–2022 και ενίσχυση της πιθανότητας εγκατάστασης.
- John, E., Bağlar, H. & Konstantinou, G. (2023) – Στοιχεία επιστήμης των πολιτών για την εξάπλωση του είδους κατά το 2022.
- John, E. et al. (2025) – Αποτελέσματα παρακολούθησης 2021–2024 και επιτυχής εγκατάσταση στην Κύπρο.
- EPPO – Εξάπλωση και κατάσταση της Papilio demoleus
- Biodiversity of Cyprus – Αναφορές πεδίου, φωτογραφίες και επιστημονικές εργασίες για την Papilio demoleus στην Κύπρο.
.JPG)
.JPG)
%20-%20Copy.JPG)
.JPG)
Lime butterfly or Lemon butterfly – Papilio demoleus Linnaeus, 1758 – Cyprus
Text: George Konstantinou
A newly arrived butterfly now established in Cyprus
Papilio demoleus is a large and striking butterfly belonging to the family Papilionidae. It is known as the Lime butterfly, Lemon butterfly, Lime Swallowtail and Chequered Swallowtail. These names are associated with the citrus plants used by its larvae as host plants.
Although it belongs to the butterflies commonly known as swallowtails, Papilio demoleus lacks the long hindwing tails characteristic of many other species of the genus Papilio.
The species does not belong to the historically native fauna of Cyprus. It reached the island in 2021, bred on citrus plants, survived the winter and spread rapidly. Scientific monitoring conducted from 2021 to 2024 now provides strong evidence that it has become successfully established in Cyprus.
Scientific name and taxonomy
The species was described by Carl Linnaeus in 1758 in the tenth edition of Systema Naturae. Its original and current name is Papilio demoleus, so the author’s name and year are not placed in parentheses: Papilio demoleus Linnaeus, 1758.
The genus Papilio is the type genus of the family Papilionidae. The Latin word papilio means butterfly. The specific epithet demoleus derives from the personal name Demoleon, which occurs in classical mythology and literary tradition.
The subspecies established in Cyprus
Papilio demoleus includes a number of geographically differentiated subspecies. The identity of the Cyprus population was not determined solely from external morphological features. Molecular analysis confirmed that the individuals found in Cyprus belong to the nominate subspecies:
Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758
The same nominate subspecies had previously been confirmed through molecular methods in populations from Mediterranean Syria. This result supported the conclusion that its arrival in Cyprus represented a continuation of the species’ natural westward expansion from the Middle East and the eastern Mediterranean coasts, rather than an independent human-assisted introduction.
Description of the adult
Papilio demoleus is a medium-sized to large butterfly, with a wingspan generally ranging from approximately 80 to 100 millimetres. The wings have a black ground colour covered by numerous irregular yellow or yellowish spots and bands, producing a strongly chequered pattern.
The hindwings bear a broad yellowish band and blue and reddish markings near the rear margin. Unlike many other members of the family Papilionidae, the hindwings do not possess prominent tails.
The undersides of the wings are paler but retain the characteristic black, yellow, blue and reddish pattern. The sexes are quite similar, although females are generally slightly larger and have a more rounded abdomen.
Flight and behaviour
The butterfly has a rapid, powerful and often irregular flight. It is capable of travelling considerable distances, a characteristic that has contributed to its extensive geographical expansion. Adults frequently visit flowering plants, gardens, parks, agricultural areas and citrus plantations.
Males may visit damp ground and mud to obtain salts and other minerals, a behaviour known as mud-puddling. Both sexes feed on nectar from a variety of flowers.
In urban and suburban areas of Cyprus, adults can be found around gardens containing lemon, orange, mandarin and other plants of the family Rutaceae.
Egg and larva
The female usually lays its eggs singly on young leaves and tender shoots of the host plants. The eggs are almost spherical and initially pale yellow or cream, becoming darker before hatching.
Young larvae are black or dark brown with white markings. Their appearance resembles bird droppings, providing effective camouflage against potential predators. As they develop, they become green with black, white and brown transverse bands.
Like other larvae of the family Papilionidae, they possess a forked, reversible organ behind the head known as an osmeterium. When disturbed, they extend it and release strongly scented chemical substances that deter ants, small predators and some parasitoids.
Pupa and completion of the life cycle
After completing its growth, the larva normally leaves its feeding site and searches for a suitable stable surface. It transforms into a pupa, attached at the rear and supported in an upright position by a silken girdle around its body.
The pupa may be green or brown, depending on the environment in which it forms. It consequently blends visually with green stems, dry twigs or other surrounding surfaces.
Under warm conditions, the complete life cycle can be completed rapidly, allowing several generations to develop during the same year. Under unfavourable seasonal conditions, the pupal stage may be prolonged. This ability has contributed to the species’ survival and establishment in regions with differing climatic conditions.
Host plants and association with citrus
The larvae feed mainly on plants belonging to the family Rutaceae. Important hosts include various species of the genus Citrus, such as lemon, orange, mandarin and lime, as well as related cultivated or wild plants.
Breeding in Cyprus was confirmed on three citrus species at different urban locations. Records of eggs, larvae, pupae and adults demonstrated that the species was not merely an occasional visitor but was successfully completing its life cycle on the island.
Young larvae produce small, irregular feeding marks on the leaves, while larger larvae can consume a substantial part of the leaf surface. The potential effect is greater on young saplings and nursery plants, whereas mature, healthy trees can generally withstand limited feeding.
Global distribution
Papilio demoleus is one of the most widely distributed butterflies in the family Papilionidae. Its natural and expanded range includes much of southern and south-eastern Asia, the Indian subcontinent, the Middle East and parts of Australasia.
During recent decades, it has expanded its distribution dramatically. It spread into the western Palaearctic and along the eastern Mediterranean coasts, while other populations appeared on islands in the Indian Ocean and in the Caribbean. Its strong flight, adaptability and the widespread cultivation of citrus facilitate its dispersal.
The route towards Cyprus
The species’ expansion towards Cyprus formed part of a wider westward movement. Populations had spread from the Gulf region into Syria and south-eastern Türkiye and subsequently along the Mediterranean coasts of Türkiye, Syria and Lebanon.
Its arrival in Cyprus had been predicted because of its continuing geographical expansion and strong flight. The species was first recorded on the island in August 2021. The first scientific publication documenting its presence in Cyprus appeared in the same year.
Its arrival was considered the result of natural dispersal from the eastern mainland coasts rather than transportation on plants or by another human-assisted means. Molecular matching of the Cyprus population with the nominate subspecies from Mediterranean Syria strongly supported this interpretation.
Breeding in Cyprus during 2021
Soon after the initial arrival, eggs and larvae were discovered on citrus plants in urban areas. Breeding was confirmed on three Citrus species, while the observations indicated that two generations were completed during late summer and autumn 2021.
These records were particularly important because they demonstrated that the first individuals had not simply remained on the island but had found suitable host plants and produced offspring. The crucial question remained whether the species would be capable of surviving the Cyprus winter.
Survival of the 2021–2022 winter
The winter of 2021–2022 was unusually cold for the eastern Mediterranean. Despite the initial uncertainty, new adult observations in April 2022 and the appearance of a new generation in June confirmed that Papilio demoleus had overwintered successfully in Cyprus.
Successful overwintering was an essential requirement for permanent establishment. It demonstrated that at least part of the population could complete its annual cycle under the island’s climatic conditions.
Expansion during 2022
The systematic collection and verification of observations submitted by citizens, naturalists and members of the Cyprus Butterfly Study Group revealed rapid expansion during 2022. In only one year, confirmed reports covered approximately 11% of the area of Cyprus.
The considerable distances separating the main concentration of records in central and eastern Cyprus from observations in coastal areas indicated that its true distribution was probably much greater than the area already mapped.
Successive generations, breeding and presence in new areas were recorded. By 2023, these data had already led to the conclusion that establishment was highly probable, although multi-year monitoring was required for firm confirmation.
Monitoring during 2021–2024 and confirmation of establishment
The most recent scientific study, published in 2025, evaluated the results of monitoring conducted from 2021 to 2024. A total of 783 observations submitted by 248 observers provided a much stronger picture of the species’ spread, breeding and seasonal occurrence in Cyprus.
Its continuous presence for four consecutive years, successful overwintering, production of multiple generations and geographical spread across a substantial part of the island now support the successful establishment of Papilio demoleus in Cyprus. It should therefore no longer be presented merely as an occasional or possibly established species. It is a non-native species with an established breeding population.
The importance of community science
The documentation of the spread of Papilio demoleus is a characteristic example of the value of community science. Photographs and reports submitted by numerous observers, when accompanied by a date, location and scientific verification, can provide data that would be extremely difficult for a small research team to collect alone.
Extensive participation made it possible to monitor the butterfly across almost the whole of Cyprus, record new areas of occurrence and recognize the chronological sequence of its generations. It also demonstrated the considerable value of photographic archives and observations made by Cypriot naturalists.
A non-native species and its potential effects
Papilio demoleus is classified as a non-native species in Cyprus. In several parts of the world, it is regarded as a potential pest of citrus because its larvae consume citrus leaves.
Its use of cultivated citrus has been confirmed in Cyprus, although this does not automatically mean that it causes serious economic damage. Population density, the frequency of infestations and possible effects on nurseries or commercial orchards require continued monitoring.
Insecticides should not be used indiscriminately when a larva is discovered. Such treatments can kill large numbers of native pollinators and beneficial insects. On small trees and in private gardens, the manual removal of a limited number of larvae is a more targeted option when protection of the plant is genuinely necessary.
Natural enemies and ecological adaptation
The eggs, larvae and pupae may serve as prey or hosts for birds, spiders, predatory insects, parasitoid wasps and other organisms. Over time, local natural enemies may incorporate the newly established butterfly into Cyprus food webs.
Its population should be monitored both for its possible effects on citrus and for the relationships it develops with native fauna. The establishment of a non-native species is a dynamic ecological process, and its long-term consequences cannot be evaluated solely from the first few years of its presence.
Scientific papers concerning Cyprus
The arrival, breeding, overwintering and establishment of Papilio demoleus in Cyprus were documented gradually through a series of scientific publications:
1. First appearance in Cyprus – 2021
John, E., Bağlar, H., Başbay, O. & Salimeh, M. (2021). “First appearance in Cyprus of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae), as it continues its predicted westward spread in the Palaearctic region”. Entomologist’s Gazette 72(4): 257–264.
The paper documented the species’ first appearance in Cyprus in August 2021 as part of its continuing westward expansion.
2. Subspecies identification and confirmation of breeding – 2022
John, E., Bağlar, H., Başbay, O., Konstantinou, G., Salimeh, M. & Wiemers, M. (2022). “Confirmation of the presence of nominotypical Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) in Cyprus, with additional notes on breeding and potential colonization”. Entomologist’s Gazette 73(2): 117–128. DOI: 10.31184/G00138894.732.1846.
Molecular analysis confirmed the nominate subspecies P. d. demoleus, while breeding on three citrus species and the production of two generations during 2021 were recorded.
3. Successful overwintering – 2022
John, E., Bağlar, H., Konstantinou, G., Başbay, O. & Salimeh, M. (2022). “Early observations confirm overwintering success of Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) in 2021/2022, enhancing potential for establishment in Cyprus”. Entomologist’s Gazette 73: 150–154.
Spring observations and the appearance of a new generation confirmed that the species had survived the winter of 2021–2022.
4. Expansion documented through community-science data – 2023
John, E., Bağlar, H. & Konstantinou, G. (2023). “Has Papilio demoleus Linnaeus, 1758 (Lepidoptera: Papilionidae) succeeded in becoming established in Cyprus? Evidence from citizen science reports in 2022”. Entomologist’s Monthly Magazine 159: 87–95. DOI: 10.31184/M00138908.1592.4178.
The study mapped the rapid expansion recorded during 2022 and highlighted the essential contribution of verified citizen reports.
5. Successful establishment in Cyprus – 2025
John, E., Bağlar, H., Kolokotronis, D., Konstantinou, G., Tzirkalli, E., White, R. & Wijnker, P. (2025). “Papilio demoleus Linnaeus (Lepidoptera: Papilionidae): results of community science monitoring 2021–2024 imply successful establishment in Cyprus”. Entomologist’s Monthly Magazine 161(3): 209–223. DOI: 10.31184/M00138908.1613.4311.
The multi-year study, based on 783 observations submitted by 248 observers, documented the species’ successful establishment in Cyprus.
Photographs
The photographs were taken at Geri during 2021 and 2022.
Photographs: George Konstantinou.
Classification
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Arthropoda
- Class: Insecta
- Order: Lepidoptera
- Superfamily: Papilionoidea
- Family: Papilionidae
- Subfamily: Papilioninae
- Tribe: Papilionini
- Genus: Papilio Linnaeus, 1758
- Species: Papilio demoleus Linnaeus, 1758
- Subspecies in Cyprus: Papilio demoleus demoleus Linnaeus, 1758
- Common names: Lime butterfly, Lemon butterfly, Lime Swallowtail, Chequered Swallowtail
- Status in Cyprus: Non-native, established and breeding species
Sources
- John, E., Bağlar, H., Başbay, O. & Salimeh, M. (2021) – First appearance of Papilio demoleus in Cyprus.
- John, E., Bağlar, H., Başbay, O., Konstantinou, G., Salimeh, M. & Wiemers, M. (2022) – Confirmation of the nominate subspecies in Cyprus, with evidence of breeding and potential colonization.
- John, E., Bağlar, H., Konstantinou, G., Başbay, O. & Salimeh, M. (2022) – Successful overwintering during 2021–2022 and increased potential for establishment.
- John, E., Bağlar, H. & Konstantinou, G. (2023) – Community-science evidence concerning the species’ spread during 2022.
- John, E. et al. (2025) – Monitoring results from 2021–2024 and successful establishment in Cyprus.
- EPPO – Distribution and status of Papilio demoleus
- Biodiversity of Cyprus – Field records, photographs and scientific papers concerning Papilio demoleus in Cyprus.
No comments:
Post a Comment