Megerlia cf. truncata – Βραχιόποδα προσκολλημένα Dendrophyllia ramea – Brachiopods attached to the coral Dendrophyllia ramea – Cyprus

 See also

Orange tree coral – Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758) – Το διακλαδισμένο κοράλλι των βαθιών νερών της Κύπρου – Cyprus

Marine life of Cyprus in this blog - ORGANIZED LINKS - Θαλάσσια ζωή της Κύπρου σε αυτό το ιστολόγιο - ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Κεντρική πύλη προς όλους τους οργανωμένους καταλόγους της θαλάσσιας ζωής της Κύπρου. / Central gateway to all organized catalogues of Cyprus marine life.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photo 29/10/2026 by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Μικροί οργανισμοί πάνω σε ένα διακλαδισμένο κοράλλι

Οι διακλαδισμένοι σκελετοί των κοραλλιών προσφέρουν επιφάνειες εγκατάστασης σε πολλούς μικρούς θαλάσσιους οργανισμούς. Πάνω στους κλάδους και ανάμεσα στις διακλαδώσεις τους μπορούν να αναπτυχθούν κοινότητες βρυοζώων, σωληνόβιων πολυχαίτων, σπόγγων και βραχιοπόδων. Το κοράλλι δημιουργεί σκληρό υπόστρωμα και μικροενδιαιτήματα που αυξάνουν την πολυπλοκότητα του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Σε δείγμα του κοραλλιού Dendrophyllia ramea από την Κύπρο παρατήρησα μικρά βραχιόποδα προσκολλημένα στον σκελετό του. Τα δείγματα καταχωρίζονται προσωρινά ως Megerlia cf. truncata. Η ένδειξη «cf.» δηλώνει ότι παρουσιάζουν ομοιότητα με το Megerlia truncata, χωρίς ο προσδιορισμός τους σε επίπεδο είδους να θεωρείται οριστικός.

Η προέλευση του δείγματος και το βάθος

Το συγκεκριμένο κοράλλι με τα προσκολλημένα βραχιόποδα μου το έδωσε ψαράς, ο οποίος το ανέσυρε κατά λάθος με τα δίχτυα του. Προέρχεται από την ίδια θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του Πρωταρά και από την ίδια ζώνη βάθους που ερευνήθηκε κατά την αποστολή CYCLAMEN.

Η σχετική δημοσίευση αναφέρει ότι η αποστολή του Ιουνίου 2015 πραγματοποίησε βιντεοσκοπήσεις και δειγματοληψίες με το τηλεχειριζόμενο υποβρύχιο MAX ROVER σε δύο σταθμούς, σε βάθη 118–477 μέτρων. Το εύρος αυτό περιγράφει τις ερευνητικές δειγματοληψίες της αποστολής και τη ζώνη προέλευσης του δείγματος, χωρίς να αποτελεί ακριβή μέτρηση του σημείου όπου πιάστηκε στα δίχτυα.

Η ανάσυρση του κοραλλιού μαζί με τους οργανισμούς του δείχνει ότι η ακούσια απομάκρυνση μιας αποικίας μπορεί να επηρεάσει ολόκληρη μικρή κοινότητα. Περισσότερα για το ερευνητικό ταξίδι παρουσιάζονται επίσης στην ανάρτηση για το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ στην Κύπρο.

Περιγραφή του Megerlia truncata

Το Megerlia truncata (Linnaeus, 1767) είναι μικρό θαλάσσιο βραχιόποδο με κιτρινωπό έως ανοιχτό καστανό κέλυφος. Τα ενήλικα έχουν συνήθως διαστάσεις της τάξης του ενός έως δύο εκατοστών. Το περίγραμμά τους είναι συχνά εγκάρσια ωοειδές, με πλάτος μεγαλύτερο από το μήκος, ενώ το σχήμα και η κυρτότητα διαφέρουν μεταξύ ατόμων.

Το κέλυφος παρουσιάζει λεπτές ακτινωτές ραβδώσεις και συγκεντρικές γραμμές αύξησης. Αποτελείται από δύο θυρίδες, την κοιλιακή και τη ραχιαία, οι οποίες αρθρώνονται στην οπίσθια περιοχή. Τα νεαρά άτομα μπορεί να έχουν διαφορετικές αναλογίες από τα ενήλικα, αποκτώντας σταδιακά πλατύτερο περίγραμμα.

Για ασφαλή αναγνώριση εξετάζονται η διακόσμηση του κελύφους, το περίγραμμα, η άρθρωση και το άνοιγμα του μίσχου. Σημαντικά είναι επίσης τα εσωτερικά χαρακτηριστικά, ιδιαίτερα ο ασβεστολιθικός σκελετός που στηρίζει τον λοφοφόρο. Για τα συγκεκριμένα δείγματα διατηρείται ο προσωρινός προσδιορισμός Megerlia cf. truncata.

Βραχιόποδα και δίθυρα μαλάκια

Παρότι θυμίζουν μικρά κοχύλια δίθυρων μαλακίων, τα βραχιόποδα αποτελούν ξεχωριστό φύλο ζώων, τα Brachiopoda, και δεν ανήκουν στα Mollusca. Στα βραχιόποδα οι θυρίδες είναι ραχιαία και κοιλιακή, ενώ στα δίθυρα μαλάκια είναι αριστερή και δεξιά.

Το επίπεδο συμμετρίας των βραχιοπόδων περνά συνήθως μέσα από κάθε θυρίδα. Η ομοιότητα του κελύφους με εκείνο των δίθυρων δεν αντανακλά αντίστοιχη ομοιότητα στην εσωτερική ανατομία ή στον τρόπο προσκόλλησης.

Προσκόλληση στο κοράλλι

Το Megerlia truncata προσκολλάται σε σκληρές επιφάνειες με έναν σαρκώδη μίσχο, ο οποίος εξέρχεται από άνοιγμα κοντά στην οπίσθια περιοχή του κελύφους. Ο μίσχος συγκρατεί το ζώο στο υπόστρωμα, ενώ οι θυρίδες ανοίγουν για να επιτρέπουν την κυκλοφορία του νερού και τη διατροφή.

Στο δείγμα μου τα βραχιόποδα βρίσκονταν προσκολλημένα στον σκελετό του Dendrophyllia ramea, μαζί με άλλους επικαθήμενους οργανισμούς. Η παρουσία τους δεν αποτελεί από μόνη της ένδειξη παρασιτισμού ή κατανάλωσης του κοραλλιού. Ο σκελετός χρησιμοποιείται ως επιφάνεια στήριξης.

Η σχέση βραχιοπόδων με κοραλλιογενή υποστρώματα είναι γνωστή και από άλλες περιοχές. Σε μελέτη ζωντανών Megerlia truncata περιγράφηκαν άτομα προσκολλημένα σε νεκρά τμήματα αναπτυσσόμενων αποικιών του κοραλλιού Dendrophyllia cornigera στον βορειοανατολικό Ατλαντικό.

Εξάπλωση και ενδιαίτημα

Το Megerlia truncata απαντά στη Μεσόγειο και στον ανατολικό Βόρειο Ατλαντικό. Συνδέεται κυρίως με σκληρά υποστρώματα της υφαλοκρηπίδας και βαθύτερων περιοχών, αλλά έχει καταγραφεί επίσης σε σκοτεινά υποθαλάσσια σπήλαια μικρότερου βάθους.

Στη Μεσόγειο αναφέρεται συχνά από βάθη περίπου 60 έως περισσότερα από 300 μέτρα, χωρίς αυτά να αποτελούν απόλυτα όρια εξάπλωσης. Η κατανομή του επηρεάζεται από τη διαθεσιμότητα σταθερών επιφανειών, την κυκλοφορία του νερού, την παροχή τροφής και την απόθεση ιζημάτων.

Δημοσιευμένες αναφορές από την Κύπρο

Η μελέτη των Achilleos, Jimenez, Berning και Petrou του 2020 αναφέρει βραχιόποδα ανάμεσα στο υλικό που συλλέχθηκε κατά την αποστολή CYCLAMEN στον Πρωταρά. Στο ίδιο σημείο περιγράφεται η συλλογή βρυοζώων από πέντε αποικίες Dendrophyllia ramea, ενώ εξετάστηκαν επιπλέον τέσσερα δείγματα του κοραλλιού που είχαν ανασυρθεί κατά λάθος από ψαράδες στην ίδια περιοχή.

Στην ενότητα συζήτησης της ίδιας εργασίας κατονομάζεται το Megerlia truncata ως ένα από τα σκληρά υποστρώματα πάνω στα οποία βρέθηκαν βρυόζωα. Η δημοσίευση τεκμηριώνει επομένως την παρουσία του στο κυπριακό υλικό της μελέτης, χωρίς να προσδιορίζει ρητά από ποια επιμέρους δειγματοληψία προήλθε ή αν ήταν προσκολλημένο σε συγκεκριμένη αποικία κοραλλιού.

Η δική μου παρατήρηση αφορά την άμεση προσκόλληση των προσωρινά προσδιορισμένων Megerlia cf. truncata στον κοραλλιογενή σκελετό.

Διατροφή

Τα βραχιόποδα είναι αιωρηματοφάγοι οργανισμοί. Συλλέγουν μικροσκοπικά οργανικά σωματίδια από το νερό με τον λοφοφόρο, ένα εξειδικευμένο όργανο που φέρει πολυάριθμα βλεφαριδοφόρα πλοκάμια.

Οι βλεφαρίδες δημιουργούν ρεύματα νερού και μεταφέρουν τα κατάλληλα σωματίδια προς το στόμα. Στο Megerlia truncata ο λοφοφόρος έχει σύνθετη διάταξη και στηρίζεται από εσωτερικό ασβεστολιθικό σκελετό. Το ζώο τρέφεται από την αιωρούμενη τροφή του νερού και όχι από τον σκελετό πάνω στον οποίο είναι προσκολλημένο.

Κύκλος ζωής και ανάπτυξη

Ο κύκλος ζωής των βραχιοπόδων περιλαμβάνει εμβρυϊκή ανάπτυξη, προνυμφικό στάδιο, εγκατάσταση σε κατάλληλο υπόστρωμα και ανάπτυξη του προσκολλημένου νεαρού. Οι λεπτομέρειες της αναπαραγωγής και της προνυμφικής ζωής διαφέρουν μεταξύ ειδών.

Στο Megerlia truncata έχουν μελετηθεί η ανάπτυξη του λοφοφόρου και οι μεταβολές του κελύφους κατά την αύξηση. Μεγαλώνοντας, το άτομο αυξάνει το κέλυφός του με προσθήκη νέου υλικού, ενώ οι διαδοχικές γραμμές αύξησης αποτυπώνονται στην επιφάνειά του. Για τα συγκεκριμένα κυπριακά δείγματα δεν υπάρχουν στοιχεία που να καθορίζουν την ηλικία, την αναπαραγωγική περίοδο ή τη διάρκεια της προνυμφικής ζωής τους.

Οικολογική σημασία και διατήρηση

Τα βραχιόποδα συμμετέχουν στις κοινότητες των σκληρών υποστρωμάτων και στη μεταφορά αιωρούμενης οργανικής ύλης προς τον βυθό. Τα κελύφη τους μπορούν να φιλοξενούν άλλους μικρούς οργανισμούς, δημιουργώντας διαδοχικά επίπεδα εγκατάστασης πάνω στην ίδια επιφάνεια.

Η προστασία των κοραλλιογενών ενδιαιτημάτων έχει σημασία και για αυτή τη λιγότερο εμφανή πανίδα. Στην Κύπρο έχουν τεκμηριωθεί επιπτώσεις στον πληθυσμό Dendrophyllia ramea από αλιευτικά εργαλεία και απορρίμματα. Η διατήρηση των αποικιών συμβάλλει στη διατήρηση και των οργανισμών που χρησιμοποιούν τον σκελετό τους.

Ταξινομία

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Brachiopoda
Υποφύλο: Rhynchonelliformea
Κλάση: Rhynchonellata
Τάξη: Terebratulida
Οικογένεια: Kraussinidae
Γένος: Megerlia King, 1850
Είδος αναφοράς: Megerlia truncata (Linnaeus, 1767)
Προσωρινός προσδιορισμός των δειγμάτων: Megerlia cf. truncata
Αρχικός συνδυασμός: Anomia truncata Linnaeus, 1767.

Πηγές

• Achilleos et al. (2020) — Bryozoan diversity of Cyprus: first results from census surveys (2011–2018). www.researchgate.net
• Orejas et al. (2017) — First in situ documentation of a population of Dendrophyllia ramea off Cyprus and evidence of human impacts.
• Logan — Περιγραφή και οικολογικά στοιχεία του Megerlia truncata. hrcak.srce.hr
• Atkins (1961) — The growth stages and adult structure of the lophophore of Megerlia truncata and M. echinata. plymsea.ac.uk
• Treatise on Invertebrate Paleontology — Megerlia. brachiopod.treatise.geolex.org
• Κατάλογος με άλλα θαλάσσια είδη στο Biodiversity of Cyprus.

---

Megerlia cf. truncata – Brachiopods attached to the coral Dendrophyllia ramea – Cyprus

Text by George Konstantinou

Small organisms on a branching coral

The branching skeletons of corals provide settlement surfaces for many small marine organisms. Communities of bryozoans, tube-dwelling polychaetes, sponges and brachiopods can develop on their branches and among their ramifications. The coral creates hard substrate and microhabitats that increase the complexity of the marine environment.

On a specimen of the coral Dendrophyllia ramea from Cyprus, I observed small brachiopods attached to its skeleton. The specimens are provisionally recorded as Megerlia cf. truncata. The designation “cf.” indicates resemblance to Megerlia truncata, without treating their identification at species level as definitive.

Origin of the specimen and depth

The coral bearing the attached brachiopods was given to me by a fisherman who accidentally brought it up in his nets. It originated from the same marine area off Protaras and the same depth zone investigated during the CYCLAMEN expedition.

The relevant publication states that the June 2015 expedition conducted video surveys and sampling using the remotely operated vehicle MAX ROVER at two stations, at depths of 118–477 metres. This range describes the expedition’s research sampling and the depth zone from which the specimen originated; it is not an exact measurement of the location where the coral became caught in the nets.

The recovery of the coral together with its associated organisms illustrates how the accidental removal of a colony can affect an entire small community. Further information about the research voyage is also presented in the account of the HCMR research vessel Aegaeo in Cyprus.

Description of Megerlia truncata

Megerlia truncata (Linnaeus, 1767) is a small marine brachiopod with a yellowish to light brown shell. Adults are generally approximately one to two centimetres in size. Their outline is often transversely oval, wider than long, while shape and convexity vary between individuals.

The shell bears fine radial ribbing and concentric growth lines. It consists of two valves, ventral and dorsal, which articulate in the posterior region. Juveniles may have different proportions from adults, gradually developing a broader outline.

Reliable identification involves examining shell ornamentation, outline, articulation and the pedicle opening. Internal features are also important, particularly the calcareous skeleton supporting the lophophore. The provisional identification Megerlia cf. truncata is retained for these specimens.

Brachiopods and bivalve molluscs

Although resembling small bivalve shells, brachiopods constitute a separate animal phylum, Brachiopoda, and do not belong to Mollusca. Brachiopod valves are dorsal and ventral, whereas those of bivalve molluscs are left and right.

The plane of symmetry in brachiopods generally passes through each valve. Their shells’ resemblance to those of bivalves does not reflect an equivalent similarity in internal anatomy or attachment mechanism.

Attachment to the coral

Megerlia truncata attaches to hard surfaces using a fleshy pedicle emerging through an opening near the posterior region of the shell. The pedicle anchors the animal to the substrate, while the valves open to allow water circulation and feeding.

On my specimen, the brachiopods were attached to the skeleton of Dendrophyllia ramea, together with other encrusting organisms. Their presence does not by itself indicate parasitism or consumption of the coral. The skeleton is used as a supporting surface.

Associations between brachiopods and coral substrates are also known from other regions. A study of living Megerlia truncata described individuals attached to dead portions of growing colonies of the coral Dendrophyllia cornigera in the northeastern Atlantic.

Distribution and habitat

Megerlia truncata occurs in the Mediterranean Sea and the eastern North Atlantic. It is associated mainly with hard substrates on the continental shelf and in deeper areas, but has also been recorded in shallower, dark submarine caves.

In the Mediterranean, it is frequently reported from approximately 60 to more than 300 metres, although these are not absolute distribution limits. Its distribution is influenced by the availability of stable surfaces, water circulation, food supply and sediment deposition.

Published records from Cyprus

The study by Achilleos, Jimenez, Berning and Petrou published in 2020 mentions brachiopods among the material collected during the CYCLAMEN expedition off Protaras. The same passage describes the collection of bryozoans from five colonies of Dendrophyllia ramea, while four additional coral specimens accidentally recovered by fishermen in the same area were also examined.

The discussion section of the same paper names Megerlia truncata as one of the hard substrates on which bryozoans were found. The publication therefore documents its presence in the Cypriot material examined, without explicitly identifying the particular sampling event from which it originated or whether it was attached to a specific coral colony.

My observation concerns the direct attachment of the provisionally identified Megerlia cf. truncata to the coral skeleton.

Feeding

Brachiopods are suspension feeders. They collect microscopic organic particles from the water using the lophophore, a specialised organ bearing numerous ciliated tentacles.

The cilia generate water currents and transport suitable particles towards the mouth. In Megerlia truncata, the lophophore has a complex arrangement supported by an internal calcareous skeleton. The animal feeds on material suspended in the water rather than on the skeleton to which it is attached.

Life cycle and development

The brachiopod life cycle includes embryonic development, a larval stage, settlement on suitable substrate and development of the attached juvenile. Details of reproduction and larval life differ between species.

Lophophore development and changes in shell shape during growth have been studied in Megerlia truncata. As the individual grows, its shell increases through the addition of new material, with successive growth lines recorded on its surface. For these particular Cypriot specimens, there are no data establishing their age, reproductive season or larval duration.

Ecological importance and conservation

Brachiopods contribute to hard-substrate communities and to the transfer of suspended organic matter towards the seabed. Their shells can support other small organisms, creating successive levels of settlement on the same surface.

Protecting coral habitats is also important for this less conspicuous fauna. Impacts from fishing gear and litter have been documented in the Cypriot Dendrophyllia ramea population. Preserving the colonies also helps preserve the organisms using their skeletons.

Taxonomy

Kingdom: Animalia
Phylum: Brachiopoda
Subphylum: Rhynchonelliformea
Class: Rhynchonellata
Order: Terebratulida
Family: Kraussinidae
Genus: Megerlia King, 1850
Reference species: Megerlia truncata (Linnaeus, 1767)
Provisional identification of the specimens: Megerlia cf. truncata
Original combination: Anomia truncata Linnaeus, 1767.

Sources

• Achilleos et al. (2020) — Bryozoan diversity of Cyprus: first results from census surveys (2011–2018).
• Orejas et al. (2017) — First in situ documentation of a population of Dendrophyllia ramea off Cyprus and evidence of human impacts.
• Logan — Description and ecology of Megerlia truncata.
• Atkins (1961) — The growth stages and adult structure of the lophophore of Megerlia truncata and M. echinata.
• Treatise on Invertebrate Paleontology — Megerlia.
• Catalogue of Other Marine Species on the Biodiversity of Cyprus Blog.

Orange tree coral – Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758) – Το διακλαδισμένο κοράλλι των βαθιών νερών της Κύπρου – Cyprus

 See also

The CYCLAMEN Expedition in Cyprus – From a Coral Specimen to Seabed Exploration aboard HCMR’s “Aegaeo” - Η αποστολή CYCLAMEN στην Κύπρο – Από ένα δείγμα κοραλλιού στην εξερεύνηση του βυθού με το «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ – Cyprus

ΣΤΗΝ ΚΥΠΡΟ ΤΟ ΕΡΕΥΝΗΤΙΚΟ ΣΚΑΦΟΣ ΑΙΓΑΙΟ ΤΟΥ ΕΛΚΕΘΕ (Ελληνικό Κέντρο Θαλάσσιων Ερευνών) - VIDEO

Marine life of Cyprus in this blog - ORGANIZED LINKS - Θαλάσσια ζωή της Κύπρου σε αυτό το ιστολόγιο - ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ

Κεντρική πύλη προς όλους τους οργανωμένους καταλόγους της θαλάσσιας ζωής της Κύπρου. / Central gateway to all organized catalogues of Cyprus marine life.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photos 29/10/2026 by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Το Dendrophyllia ramea είναι ένα αποικιακό, σκληρό κοράλλι που σχηματίζει διακλαδισμένες δομές, σαν μικρά υποθαλάσσια δέντρα. Ο πορτοκαλί έως ρόδινος ζωντανός ιστός του και οι λευκοί πολύποδες το κάνουν ιδιαίτερα εντυπωσιακό. Στα αγγλικά αναφέρεται και ως Orange tree coral.

Στην Κύπρο απέκτησε ιδιαίτερο επιστημονικό ενδιαφέρον όταν η αποστολή CYCLAMEN, με το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ, κατέγραψε πληθυσμό του ανοιχτά του Πρωταρά. Οι αποικίες ζούσαν σε σημαντικό βάθος και πάνω σε μαλακό υπόστρωμα, διευρύνοντας τη γνώση για το περιβάλλον στο οποίο μπορεί να αναπτύσσεται το είδος.

Τι είναι το Dendrophyllia ramea

Το είδος ανήκει στα Κνιδόζωα, στην ομάδα των ανθοζώων και στην τάξη Scleractinia, δηλαδή στα σκληρά ή λιθώδη κοράλλια. Παρά τη μορφή του, δεν είναι φυτό. Η διακλαδισμένη αποικία αποτελείται από πολλούς μικρούς ζωικούς οργανισμούς, τους πολύποδες, που συνδέονται μεταξύ τους με κοινό ζωντανό ιστό.

Κάθε πολύποδας διαθέτει στόμα και πλοκάμια. Στα πλοκάμια υπάρχουν εξειδικευμένα κύτταρα με κνίδες, τα οποία χρησιμοποιούνται στη σύλληψη τροφής και στην άμυνα. Κάτω από τον ζωντανό ιστό βρίσκεται ο σκληρός ασβεστιτικός σκελετός της αποικίας.

Το Dendrophyllia ramea είναι ιθαγενές είδος της μεσογειακής πανίδας, με ευρύτερη εξάπλωση και στον Ατλαντικό. Δεν είναι ενδημικό της Κύπρου.

Ονομασία και επιστημονική ιστορία

Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758). Το είδος περιγράφηκε αρχικά ως Madrepora ramea και αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Dendrophyllia.

Η δενδρόμορφη ανάπτυξή του αποτυπώνεται τόσο στην αγγλική κοινή ονομασία όσο και στη μορφή της αποικίας. Στα ελληνικά μπορεί να περιγραφεί ως πορτοκαλί διακλαδισμένο κοράλλι, χωρίς η περιγραφική αυτή φράση να αποτελεί καθιερωμένη επιστημονική κοινή ονομασία.

Περιγραφή και αναγνώριση

Η αποικία σχηματίζει επιμήκεις κλάδους, με μεγαλύτερους επάκριους κοραλλίτες και μικρότερους πλευρικούς. Οι κοραλλίτες είναι οι σκληρές κυπελλοειδείς δομές μέσα στις οποίες βρίσκονται οι πολύποδες. Οι πλευρικοί κοραλλίτες συχνά σχηματίζουν δύο αντίθετες σειρές κατά μήκος των κλάδων.

Ο ζωντανός ιστός που καλύπτει τον σκελετό έχει συνήθως πορτοκαλί, πορτοκαλοκίτρινη ή ρόδινη απόχρωση, ενώ οι πολύποδες είναι λευκοί. Όταν εκπτύσσονται τα πλοκάμια τους, η αποικία αποκτά διαφορετική εμφάνιση από εκείνη που έχει όταν οι πολύποδες είναι συσπειρωμένοι.

Οι αποικίες μπορούν να ξεπεράσουν τα 50 εκατοστά, ενώ περιγραφές από άλλες περιοχές αναφέρουν ακόμη μεγαλύτερα μεγέθη. Το σχήμα και η στιβαρότητα των κλάδων ποικίλλουν. Οι αποικίες που μελετήθηκαν στην Κύπρο είχαν συχνά περισσότερο επιμήκη και λεπτή μορφή από αποικίες άλλων πληθυσμών.

Το χαρακτηριστικό χρώμα αφορά τον ζωντανό ιστό. Ένας γυμνός, νεκρός σκελετός δεν διατηρεί απαραίτητα την πορτοκαλί εμφάνιση του ζωντανού κοραλλιού.

Διαφορές από παρόμοια κοράλλια

Το συγγενικό Dendrophyllia cornigera μπορεί επίσης να σχηματίζει διακλαδισμένες αποικίες. Συνήθως έχει εντονότερο κίτρινο χρώμα και διαφορετική διάταξη των κοραλλιτών.

Η ασφαλής αναγνώριση δεν βασίζεται μόνο στο χρώμα. Εξετάζονται η μορφή της αποικίας, η διάταξη των κοραλλιτών και τα εσωτερικά χαρακτηριστικά του σκελετού. Σε δύσκολες περιπτώσεις, η γενετική έρευνα συμπληρώνει τη μορφολογική εξέταση.

Εξάπλωση

Το Dendrophyllia ramea απαντά στον Ατλαντικό και στη Μεσόγειο. Στη Μεσόγειο παρουσιάζει ασυνεχή κατανομή: μπορεί να σχηματίζει τοπικά σημαντικές συγκεντρώσεις, ενώ απουσιάζει ή παραμένει άγνωστο από πολλές ενδιάμεσες περιοχές.

Πληθυσμοί και αποικίες έχουν μελετηθεί στη δυτική και στην κεντρική Μεσόγειο, καθώς και στην ανατολική λεκάνη, μεταξύ άλλων στην Ελλάδα, στην Κύπρο και στον Λίβανο.

Η περιορισμένη δυνατότητα εξερεύνησης μεγάλων βαθών επηρεάζει τη γνώση της εξάπλωσής του. Η έλλειψη καταγραφών από μια περιοχή δεν αποδεικνύει απαραίτητα ότι το είδος απουσιάζει.

Βάθος και ενδιαίτημα

Το είδος δεν περιορίζεται σε ένα στενό εύρος βάθους. Υπάρχουν μεσογειακοί πληθυσμοί σε σχετικά ρηχότερα νερά, περίπου 15–40 μέτρων, αλλά και καταγραφές σε βάθη που φτάνουν περίπου τα 240 μέτρα.

Συχνά αναπτύσσεται σε βραχώδη ή βιογενή υποστρώματα, όπως επιφάνειες που περιλαμβάνουν κελύφη και άλλα σκληρά υλικά. Η ύπαρξη ρευμάτων συνδέεται με τη μεταφορά τροφής προς τους πολύποδες.

Στην Κύπρο ο πληθυσμός του Πρωταρά καταγράφηκε σε μαλακό, αμμώδες υπόστρωμα, σε βάθη 125–170 μέτρων. Η καταγραφή αυτή είχε ιδιαίτερη σημασία, επειδή έδειξε ότι το είδος μπορεί να σχηματίζει ανεπτυγμένες συγκεντρώσεις και σε διαφορετικό περιβάλλον από τους τυπικούς βραχώδεις βυθούς.

Διατροφή και ζωή χωρίς φωτοσυνθετικά φύκη

Το Dendrophyllia ramea είναι αζωοξανθελλικό κοράλλι: δεν εξαρτάται από συμβιωτικά φωτοσυνθετικά φύκη για την ενεργειακή του τροφοδοσία, όπως συμβαίνει με πολλά τροπικά κοράλλια ρηχών νερών.

Οι πολύποδες χρησιμοποιούν τα πλοκάμια τους για τη σύλληψη ζωικής τροφής που μεταφέρεται με το νερό. Η τροφή οδηγείται στο στόμα και στη συνέχεια χωνεύεται στο εσωτερικό του πολύποδα. Στο υλικό του Πανεπιστημίου της Γρανάδας υπάρχουν καταγραφές πολυπόδων που τρέφονται ακόμη και με ιστό μέδουσας.

Η ανεξαρτησία του από τη φωτοσύνθεση τού επιτρέπει να ζει σε βάθη με λίγο φως. Αυτό δεν σημαίνει ότι είναι ανεξάρτητο από όσα συμβαίνουν κοντά στην επιφάνεια: η παραγωγή και η μεταφορά τροφής μέσα στη θάλασσα εξακολουθούν να επηρεάζουν το περιβάλλον του.

Κοράλλι «ψυχρών νερών» ή κοράλλι βαθιών νερών;

Στην επιστημονική βιβλιογραφία το είδος συχνά περιλαμβάνεται στα κοράλλια ψυχρών νερών — cold-water corals. Ο όρος δεν σημαίνει ότι ζει αποκλειστικά σε πολύ κρύες θάλασσες.

Επειδή εμφανίζεται και σε μεσογειακά νερά με θερμοκρασίες πάνω από εκείνες που υποδηλώνει καθημερινά η λέξη «ψυχρό», ο όρος κοράλλι βαθιών νερών χρησιμοποιείται επίσης. Παράλληλα, ορισμένοι πληθυσμοί του αναπτύσσονται σε σχετικά μικρότερα βάθη.

Αναπαραγωγή

Η λεπτομερής μελέτη που δημοσιεύτηκε το 2023 βασίστηκε σε δείγματα από τη Θάλασσα Αλμποράν της Ισπανίας, όχι από την Κύπρο.

Οι αποικίες που εξετάστηκαν ήταν χωριστών φύλων: αρσενικές ή θηλυκές. Δεν βρέθηκαν ερμαφρόδιτες αποικίες. Η απουσία εμβρύων και προνυμφών μέσα στους πολύποδες υποστηρίζει την πιθανότητα απελευθέρωσης γαμετών στο νερό και εξωτερικής γονιμοποίησης.

Τα αποτελέσματα υποδεικνύουν παρατεταμένη ανάπτυξη των ωαρίων και εποχική απελευθέρωση γαμετών, πιθανότατα από Αύγουστο έως Οκτώβριο στον πληθυσμό που μελετήθηκε. Η ίδια ακριβώς εποχικότητα δεν έχει τεκμηριωθεί για τον κυπριακό πληθυσμό.

Κύκλος ζωής και ανάπτυξη της αποικίας

Ο κύκλος ζωής των σκληρών κοραλλιών περιλαμβάνει τη γονιμοποίηση, την ανάπτυξη προνύμφης, την εγκατάστασή της και τον σχηματισμό του πρώτου πολύποδα. Η αποικία μεγαλώνει με την προσθήκη νέων πολυπόδων μέσω εκβλάστησης και με την απόθεση νέου σκελετικού υλικού.

Στο Dendrophyllia ramea, η διαδοχική δημιουργία νέων πολυπόδων διαμορφώνει τους κλάδους της αποικίας. Η ανάπτυξή της εξαρτάται από το περιβάλλον, τη διαθεσιμότητα τροφής και την κατάσταση των ζωντανών ιστών.

Η ακριβής διάρκεια της προνυμφικής φάσης, η ηλικία πρώτης αναπαραγωγής και η ηλικία μεγάλων αποικιών στην Κύπρο παραμένουν πεδία για περαιτέρω έρευνα.

Η καταγραφή στην Κύπρο και η αποστολή CYCLAMEN

Τον Ιούνιο του 2015, η αποστολή CYCLAMEN, με το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ, κατέγραψε τον πληθυσμό ανοιχτά του Πρωταρά με τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα.

Η πρώτη επιτόπια επιστημονική τεκμηρίωση δημοσιεύτηκε το 2017. Η αναλυτικότερη μελέτη του 2019 εξέτασε την κατανομή και την πυκνότητα των αποικιών, το περιβάλλον τους και τις ανθρώπινες πιέσεις. Η μέγιστη πυκνότητα που καταγράφηκε στη συγκεκριμένη ανάλυση έφθασε τις έξι αποικίες ανά τετραγωνικό μέτρο.

Οι μελέτες αυτές τεκμηρίωσαν την παρουσία ενός ανεπτυγμένου πληθυσμού στην ανατολική Κύπρο. Η ημερομηνία της επιστημονικής καταγραφής δεν αποτελεί ημερομηνία άφιξης του είδους στο νησί.

Η δική μου σύνδεση με την έρευνα

Η δική μου σύνδεση με την έρευνα άρχισε όταν έδειξα ένα δείγμα κοραλλιού στον Carlos Jiménez και στον Αντώνη Πέτρου. Από αυτή την επαφή ξεκίνησε η διερεύνηση που ακολούθησε. Στη συνέχεια είχα την ευκαιρία να βρίσκομαι πάνω στο «Αιγαίο» και να βιντεογραφήσω μέρος της αποστολής.

Το υλικό παρουσιάζεται στις αναρτήσεις Cold water corals of the deep in Cyprus and CYCLAMEN project — Video by George Konstantinou και Στην Κύπρο το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίο» του ΕΛΚΕΘΕ.

Στην επιστημονική αφίσα του CYCLAMEN αναφέρονται στις ευχαριστίες τα ονόματα «George and Fani Constantinou».

Η γενετική επιβεβαίωση του κυπριακού πληθυσμού

Η λεπτότερη μορφή ορισμένων κυπριακών αποικιών δημιούργησε ερωτήματα για τη σχέση τους με πληθυσμούς άλλων περιοχών.

Η εργασία των Aurelle και συνεργατών, δημοσιευμένη στο Zoologica Scripta, συνδύασε μορφολογική και γενετική εξέταση. Τα αποτελέσματα επιβεβαίωσαν ότι τα κυπριακά δείγματα ανήκουν στο Dendrophyllia ramea.

Η διαφορετική εμφάνιση δεν αποτελεί επομένως απόδειξη διαφορετικού είδους. Η μελέτη υπογράμμισε παράλληλα το ενδιαφέρον για περαιτέρω έρευνα των σχέσεων και της πιθανής διαφοροποίησης των μεσογειακών πληθυσμών.

Οικολογική σημασία

Οι αποικίες προσθέτουν τρισδιάστατη δομή στον βυθό. Οι κλάδοι τους προσφέρουν επιφάνειες εγκατάστασης και μικροχώρους για άλλους οργανισμούς.

Μελέτες σε άλλους μεσογειακούς πληθυσμούς έχουν καταγράψει ποικιλία οργανισμών που συνδέονται με τις αποικίες, ανάμεσά τους βρυόζωα και άλλα ασπόνδυλα. Έτσι, η καταστροφή ενός κοραλλιού μπορεί να επηρεάσει και οργανισμούς που χρησιμοποιούν τη δομή του.

Οι συγκεντρώσεις του είδους έχουν σημασία ως ευάλωτα θαλάσσια ενδιαιτήματα και δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται απλώς ως μεμονωμένα διακοσμητικά αντικείμενα του βυθού.

Απειλές

Σημαντική απειλή είναι η επαφή με αλιευτικά εργαλεία. Δίχτυα και πετονιές μπορούν να μπλεχτούν στους κλάδους, να προκαλέσουν τραυματισμούς ή να αποσπάσουν αποικίες από τη θέση τους. Εργαλεία που σύρονται στον πυθμένα μπορούν επίσης να προκαλέσουν ζημιές στα ενδιαιτήματα.

Στην Κύπρο έχουν καταγραφεί εγκαταλειμμένα αλιευτικά εργαλεία και απορρίμματα στην περιοχή των κοραλλιών. Η δημοσίευση του 2017 αναφέρει επίσης την τυχαία ανάσυρση μεγάλων αποικιών και απόπειρες πώλησής τους ως διακοσμητικών.

Η συλλογή, η ρύπανση και η μηχανική καταστροφή είναι ιδιαίτερα ανησυχητικές για ένα είδος με ασυνεχείς πληθυσμούς. Οι επιπτώσεις των μεταβολών της θερμοκρασίας και της χημείας του νερού χρειάζονται επίσης συνεχή έρευνα.

Κατάσταση διατήρησης

Στη μεσογειακή αξιολόγηση της IUCN για τα ανθόζωα, που δημοσιεύτηκε το 2017, το Dendrophyllia ramea κατατάσσεται ως Τρωτό — Vulnerable, VU.

Πρόκειται για περιφερειακή αξιολόγηση της Μεσογείου. Η κατηγορία δεν πρέπει να παρουσιάζεται αυτομάτως ως ξεχωριστή αξιολόγηση του πληθυσμού της Κύπρου.

Η τοπική αφθονία δεν αναιρεί την ευπάθεια: ένας πυκνός πληθυσμός μπορεί να καταλαμβάνει περιορισμένη έκταση και να επηρεαστεί σημαντικά από συγκεκριμένες δραστηριότητες.

Προστασία και διαχείριση

Το είδος περιλαμβάνεται στο Παράρτημα II του Πρωτοκόλλου για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα της Σύμβασης της Βαρκελώνης, στον κατάλογο απειλούμενων ή κινδυνευόντων ειδών.

Ως σκληρό κοράλλι της τάξης Scleractinia, καλύπτεται επίσης από το Παράρτημα II της CITES, που ρυθμίζει το διεθνές εμπόριο των ειδών που περιλαμβάνει.

Για την προστασία των κυπριακών πληθυσμών έχουν σημασία η ακριβής χαρτογράφηση, η επαναλαμβανόμενη παρακολούθηση και η αποφυγή καταστροφικής επαφής αλιευτικών εργαλείων με τις αποικίες. Η ενημέρωση των αλιέων μπορεί να βοηθήσει στον εντοπισμό νέων θέσεων και στην αναφορά τυχαίων συλλήψεων.

Η απομάκρυνση μπλεγμένων εργαλείων πρέπει να γίνεται από κατάλληλα εκπαιδευμένες ομάδες, καθώς μια απρόσεκτη προσπάθεια μπορεί να σπάσει περισσότερους κλάδους.

Σχέση με τον άνθρωπο

Το Dendrophyllia ramea έχει μεγάλη αξία για την επιστημονική έρευνα, την περιβαλλοντική εκπαίδευση και τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Η μελέτη του στην Κύπρο συνέβαλε στη γνώση της οικολογίας και της γενετικής του.

Οι πολύποδες διαθέτουν κνίδες, όπως άλλα κνιδόζωα. Η επαφή και ο χειρισμός πρέπει να αποφεύγονται, τόσο για την προστασία του ανθρώπου όσο και για την αποφυγή τραυματισμού των εύθραυστων αποικιών. Η φυσική θέση ενός ζωντανού κοραλλιού είναι στον βυθό και όχι σε συλλογές ή ως διακοσμητικό αντικείμενο.

Περισσότερες αναρτήσεις για τους θαλάσσιους οργανισμούς βρίσκονται στη Θαλάσσια ζωή της Κύπρου — Οργανωμένοι σύνδεσμοι.

Ταξινομία

• Βασίλειο: Animalia
• Φύλο: Cnidaria
• Ομοταξία: Anthozoa
• Ομάδα: Hexacorallia
• Τάξη: Scleractinia
• Οικογένεια: Dendrophylliidae
• Γένος: Dendrophyllia
• Είδος: Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758)
• Αρχική ονομασία: Madrepora ramea Linnaeus, 1758
• Κατάσταση στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό θαλάσσιο είδος.

Πηγές

• Πανεπιστήμιο Γρανάδας — Dendrophyllia ramea: μορφολογία και καταγραφές διατροφής. litoraldegranada.ugr.es
• Orejas και συνεργάτες, 2017 — Πρώτη επιτόπια τεκμηρίωση στην Κύπρο. www.jstage.jst.go.jp
• Orejas και συνεργάτες, 2019 — Κατανομή και περιβάλλον του κυπριακού πληθυσμού. nora.nerc.ac.uk
• Aurelle και συνεργάτες — Μορφολογική και γενετική επιβεβαίωση των κοραλλιών της Κύπρου. sapientia.ualg.pt
• Orejas και συνεργάτες, 2023 — Αναπαραγωγή και γαμετογενετικός κύκλος. PMC
• Angiolillo και συνεργάτες, 2022 — Πληθυσμός στο Ιόνιο και ανθρώπινες επιπτώσεις. frontiersin.org
• IUCN, 2017 — Κατάσταση διατήρησης των μεσογειακών ανθοζώων. portals.iucn.org
• SPA/RAC — Πρωτόκολλο και κατάλογοι προστατευόμενων ειδών. rac-spa.org
• CITES — Παραρτήματα της Σύμβασης. CITES
• Επιστημονική αφίσα CYCLAMEN. Προσωπική μαρτυρία George Konstantinou για την αρχή της έρευνας και την παρουσία στην αποστολή. www.centrescientifique.mc

---

Orange tree coral – Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758) – Cyprus

Text by George Konstantinou

Dendrophyllia ramea is a colonial stony coral that forms branching structures resembling small underwater trees. Its orange to pink living tissue and white polyps give it a striking appearance. It is also known in English as the Orange tree coral.

In Cyprus it attracted particular scientific interest when the CYCLAMEN expedition, aboard HCMR’s research vessel “Aegaeo”, documented a population off Protaras. The colonies lived at considerable depth on soft substrate, expanding knowledge of the environments in which the species can develop.

What Dendrophyllia ramea is

The species belongs to the Cnidaria, within the anthozoans and the order Scleractinia, the stony corals. Despite its appearance, it is not a plant. The branching colony consists of numerous small animals called polyps, connected by shared living tissue.

Each polyp has a mouth and tentacles. Specialised stinging cells in the tentacles are used to capture food and for defence. Beneath the living tissue lies the colony’s hard calcareous skeleton.

Dendrophyllia ramea is native to the Mediterranean fauna, with a wider distribution in the Atlantic. It is not endemic to Cyprus.

Name and scientific history

The accepted scientific name is Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758). Originally described as Madrepora ramea, it was subsequently transferred to the genus Dendrophyllia.

Its tree-like growth is reflected in its English common name and the form of the colony. In Greek it can be described as an orange branching coral, although this descriptive expression is not an established scientific common name.

Description and identification

Colonies form elongated branches with larger terminal corallites and smaller lateral ones. Corallites are the hard cup-like structures housing the polyps. The lateral corallites often form two opposing rows along the branches.

The living tissue covering the skeleton is usually orange, yellowish-orange or pink, while the polyps are white. A colony with expanded tentacles looks different from one with contracted polyps.

Colonies can exceed 50 centimetres, and descriptions from other areas report still larger sizes. Branch shape and robustness vary. Colonies studied in Cyprus often had a more elongated, slender form than those of other populations.

The characteristic colour belongs to the living tissue. A bare, dead skeleton does not necessarily retain the orange appearance of a living coral.

Differences from similar corals

The related Dendrophyllia cornigera can also form branching colonies. It is usually more intensely yellow and has a different arrangement of corallites.

Reliable identification is not based on colour alone. Colony form, corallite arrangement and internal skeletal features are examined. In difficult cases, genetic research complements morphological examination.

Distribution

Dendrophyllia ramea occurs in the Atlantic and Mediterranean. Its Mediterranean distribution is patchy: it can form substantial local concentrations while remaining absent or unrecorded across intervening areas.

Populations and colonies have been studied in the western and central Mediterranean and in the eastern basin, including Greece, Cyprus and Lebanon.

The difficulty of exploring deeper water affects knowledge of its distribution. A lack of records does not necessarily demonstrate that the species is absent.

Depth and habitat

The species is not restricted to a narrow depth range. Mediterranean populations occur in relatively shallow water, around 15–40 metres, while other records reach approximately 240 metres.

It often grows on rocky or biogenic substrates, including surfaces containing shells and other hard material. Currents are associated with the delivery of food to the polyps.

In Cyprus, the Protaras population was recorded on soft, sandy substrate at 125–170 metres. This was significant because it demonstrated that well-developed concentrations could occur in an environment different from the rocky seabeds typically associated with the species.

Feeding and life without photosynthetic algae

Dendrophyllia ramea is azooxanthellate: it does not depend on symbiotic photosynthetic algae for energy, unlike many tropical shallow-water corals.

Its polyps use their tentacles to capture animal food carried by the water. Food is transferred to the mouth and digested inside the polyp. The University of Granada’s material includes observations of polyps feeding even on jellyfish tissue.

Independence from photosynthesis allows it to inhabit poorly lit depths. This does not make it independent of surface processes: food production and transport through the sea still influence its environment.

A cold-water coral or a deep-water coral?

Scientific literature frequently includes the species among cold-water corals. This does not mean that it lives exclusively in very cold seas.

Because it also occurs in Mediterranean water warmer than the everyday meaning of “cold” might suggest, deep-water coral is another term used for it. Some populations nevertheless develop at relatively shallow depths.

Reproduction

The detailed study published in 2023 examined samples from the Alboran Sea in Spain, not Cyprus.

The colonies examined had separate sexes, being male or female; no hermaphroditic colonies were found. The absence of embryos and larvae inside polyps supports the likelihood of gametes being released into the water and external fertilisation.

The findings suggest prolonged egg development and seasonal gamete release, probably between August and October in the population studied. The same precise timing has not been established for the Cypriot population.

Life cycle and colony development

The life cycle of stony corals includes fertilisation, larval development, settlement and formation of the first polyp. A colony grows by adding new polyps through budding and depositing new skeletal material.

In Dendrophyllia ramea, successive production of new polyps shapes the branches. Colony growth depends on environmental conditions, food availability and the condition of the living tissue.

The exact duration of the larval phase, age at first reproduction and age of large colonies in Cyprus remain subjects for further research.

The Cyprus record and CYCLAMEN expedition

In June 2015, the CYCLAMEN expedition aboard HCMR’s research vessel “Aegaeo” documented the population off Protaras using a remotely operated vehicle.

The first in situ scientific documentation was published in 2017. A more detailed 2019 study examined colony distribution and density, environmental conditions and human pressures. Maximum density in that analysis reached six colonies per square metre.

These studies documented a well-developed population in eastern Cyprus. The date of scientific documentation does not represent the date when the species arrived on the island.

My connection with the research

My connection with the research began when I showed a coral specimen to Carlos Jiménez and Antonis Petrou. This contact initiated the investigation that followed. I subsequently had the opportunity to be aboard “Aegaeo” and film part of the expedition.

The material appears in Cold water corals of the deep in Cyprus and CYCLAMEN project — Video by George Konstantinou and The HCMR research vessel “Aegaeo” in Cyprus.

The CYCLAMEN scientific poster acknowledges “George and Fani Constantinou”.

Genetic confirmation of the Cypriot population

The slender appearance of some Cypriot colonies raised questions about their relationship with populations elsewhere.

The study by Aurelle and colleagues, published in Zoologica Scripta, combined morphological and genetic examination. Its findings confirmed that the Cypriot specimens belong to Dendrophyllia ramea.

Their different appearance therefore does not establish a separate species. The study also highlighted the interest of further research into relationships and possible differentiation among Mediterranean populations.

Ecological importance

Colonies add three-dimensional structure to the seabed. Their branches provide surfaces for settlement and small spaces for other organisms.

Studies of other Mediterranean populations have recorded diverse associated organisms, including bryozoans and other invertebrates. Destroying a coral can therefore affect organisms using its structure.

Concentrations of the species are important as vulnerable marine habitats and should not be treated simply as individual decorative objects on the seabed.

Threats

Contact with fishing gear is a major threat. Nets and fishing lines can become entangled in branches, injure colonies or remove them from their position. Gear dragged along the bottom can also damage habitats.

Abandoned fishing gear and litter have been recorded in the Cypriot coral area. The 2017 publication also reports the accidental removal of large colonies and attempts to sell them as ornaments.

Collection, pollution and physical destruction are especially concerning for a species with patchily distributed populations. The effects of changes in water temperature and chemistry also require continuing research.

Conservation status

In the IUCN Mediterranean assessment of anthozoans, published in 2017, Dendrophyllia ramea is classified as Vulnerable — VU.

This is a regional Mediterranean assessment. The category should not automatically be presented as a separate assessment of the Cypriot population.

Local abundance does not remove vulnerability: a dense population may occupy a limited area and be substantially affected by particular activities.

Protection and management

The species is included in Annex II of the Protocol concerning Specially Protected Areas and Biological Diversity of the Barcelona Convention, in the list of endangered or threatened species.

As a stony coral of the order Scleractinia, it is also covered by CITES Appendix II, which regulates international trade in listed species.

Accurate mapping, repeated monitoring and preventing destructive fishing-gear contact are important for protecting Cypriot populations. Informing fishers can help identify additional locations and encourage reporting of accidental catches.

Entangled gear should be removed by appropriately trained teams, because an ill-judged attempt can break additional branches.

Relationship with people

Dendrophyllia ramea has considerable value for scientific research, environmental education and marine biodiversity conservation. Research in Cyprus has contributed to knowledge of its ecology and genetics.

Like other cnidarians, its polyps possess stinging cells. Touching and handling should be avoided, both to protect people and to prevent damage to fragile colonies. A living coral belongs on the seabed rather than in collections or as an ornament.

Further posts about marine organisms can be found in Marine Life of Cyprus — Organized Links.

Taxonomy

• Kingdom: Animalia
• Phylum: Cnidaria
• Class: Anthozoa
• Group: Hexacorallia
• Order: Scleractinia
• Family: Dendrophylliidae
• Genus: Dendrophyllia
• Species: Dendrophyllia ramea (Linnaeus, 1758)
• Original name: Madrepora ramea Linnaeus, 1758
• Status in Cyprus: Native, non-endemic marine species.

Sources

• University of Granada — Dendrophyllia ramea: morphology and feeding observations.
• Orejas et al., 2017 — First in situ documentation in Cyprus.
• Orejas et al., 2019 — Distribution and environment of the Cypriot population.
• Aurelle et al. — Morphological and genetic confirmation of Cypriot corals.
• Orejas et al., 2023 — Reproduction and gametogenic cycle.
• Angiolillo et al., 2022 — Ionian Sea population and human impacts.
• IUCN, 2017 — Conservation status of Mediterranean anthozoans.
• SPA/RAC — Protocol and protected species lists.
• CITES — Convention Appendices.
• CYCLAMEN scientific poster. Personal account by George Konstantinou concerning the beginning of the research and his presence on the expedition.

Orange Godiva, Lady Godiva - Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960) - Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Photo Karavas, Kerynia, 22mts deep, 16.07.2025 by Costas Constantinou

Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου

Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960) – Ένα εντυπωσιακό γυμνοβράγχιο της Μεσογείου

Το Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960) είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά γυμνοβράγχια της Μεσογείου. Με το επιμήκες σώμα του, τις πολυάριθμες κεραίες που μοιάζουν με φλόγες και τις χαρακτηριστικές λευκές γραμμές που διατρέχουν το σώμα του, δύσκολα περνά απαρατήρητο όταν κινείται πάνω σε βραχώδεις επιφάνειες και αποικίες υδροζώων.

Ανήκει στην οικογένεια Myrrhinidae και είναι το μοναδικό σήμερα αποδεκτό είδος του γένους Nemesignis. Η ταξινομική του ιστορία είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα, καθώς για δεκαετίες ήταν γνωστό ως Dondice banyulensis και αργότερα μεταφέρθηκε σε νέο γένος.

Ένα εντυπωσιακό αιολίδιο γυμνοβράγχιο

Το σώμα του Nemesignis banyulensis είναι μακρύ και σχετικά λεπτό και μπορεί να φτάσει περίπου τα 7 εκατοστά σε μήκος.

Στο κεφάλι ξεχωρίζουν δύο πολύ μακριά στοματικά πλοκάμια, τα οποία είναι αισθητά μεγαλύτερα από τους ρινοφόρους.

Οι ρινοφόροι είναι λεπτοί και φέρουν χαρακτηριστικές εγκάρσιες ελασματώσεις. Αποτελούν σημαντικά αισθητήρια όργανα, με τα οποία το ζώο αντιλαμβάνεται χημικά ερεθίσματα στο θαλάσσιο περιβάλλον.

Κατά μήκος της ράχης υπάρχουν πολλές ομάδες επιμήκων cerata, δηλαδή δακτυλοειδών προεκτάσεων που αποτελούν ένα από τα πιο χαρακτηριστικά γνωρίσματα των αιολίδιων γυμνοβράγχιων.

Στο συγκεκριμένο είδος οι cerata οργανώνονται σε ομάδες κατά μήκος των δύο πλευρών του σώματος και συχνά έχουν πορτοκαλί, καστανές ή κοκκινωπές αποχρώσεις.

Οι χαρακτηριστικές λευκές γραμμές

Ένα από τα καλύτερα γνωρίσματα για την αναγνώριση του είδους είναι οι έντονες λευκές γραμμές που διατρέχουν το σώμα.

Μια μεσαία λευκή γραμμή εκτείνεται από το οπίσθιο άκρο του σώματος προς το κεφάλι, περνά ανάμεσα στους ρινοφόρους και συνεχίζει προς τα στοματικά πλοκάμια.

Παράλληλα υπάρχουν δύο ακόμη πλευρικές λευκές γραμμές χαμηλότερα στο σώμα.

Αυτό το σχέδιο, σε συνδυασμό με τα μακριά στοματικά πλοκάμια και τις πορτοκαλί cerata, δίνει στο ζώο μια ιδιαίτερα κομψή και αναγνωρίσιμη εμφάνιση.

Χρωματισμός

Ο χρωματισμός παρουσιάζει κάποια παραλλακτικότητα.

Το σώμα μπορεί να είναι διαφανές, υπόλευκο, κιτρινωπό ή πορτοκαλί, ενώ οι cerata συχνά αποκτούν έντονο πορτοκαλί ή κοκκινωπό χρώμα προς τα άκρα.

Επειδή το σώμα είναι σε μεγάλο βαθμό ημιδιαφανές, τμήματα του πεπτικού αδένα μέσα στις cerata μπορούν συχνά να διακρίνονται.

Οι λευκές γραμμές δημιουργούν έντονη αντίθεση με το υπόλοιπο σώμα και αποτελούν χρήσιμο χαρακτηριστικό αναγνώρισης.

Πού ζει

Το Nemesignis banyulensis είναι είδος της Μεσογείου, ενώ υπάρχουν καταγραφές και από γειτονικές περιοχές του ανατολικού Ατλαντικού.

Συναντάται κυρίως σε βραχώδεις υποθαλάσσιους βιότοπους, όπου υπάρχουν αποικίες υδροζώων και άλλων ασπόνδυλων.

Μπορεί να παρατηρηθεί από σχετικά μικρά βάθη και βαθύτερα σε κατάλληλο υπόστρωμα. Καταγραφές από τη δυτική Μεσόγειο το δείχνουν ακόμη και σε βάθη περίπου 5–20 μέτρων.

Η παρουσία του συνδέεται περισσότερο με την ύπαρξη τροφής παρά με ένα συγκεκριμένο είδος υποστρώματος.

Με τι τρέφεται

Όπως πολλά άλλα αιολίδια γυμνοβράγχια, το Nemesignis banyulensis είναι σαρκοφάγο.

Τρέφεται κυρίως με υδρόζωα, μικρούς αποικιακούς συγγενείς των μεδουσών που αναπτύσσονται πάνω σε βράχους, φύκη και άλλες σκληρές επιφάνειες.

Η σχέση αυτή εξηγεί γιατί το γυμνοβράγχιο συχνά βρίσκεται πάνω ή πολύ κοντά σε αποικίες υδροζώων.

Οι αποικίες αυτές αποτελούν τόσο την πηγή τροφής του όσο και το μικροενδιαίτημα μέσα στο οποίο κινείται και αναζητά λεία.

Οι cerata και η άμυνα του ζώου

Οι cerata δεν αποτελούν απλώς διακοσμητικά εξαρτήματα.

Έχουν σημαντικό ρόλο στην πέψη, στην ανταλλαγή αερίων και στην άμυνα.

Σε πολλά αιολίδια γυμνοβράγχια, τα κνιδοκύτταρα που προέρχονται από τα υδρόζωα της τροφής μπορούν να μεταφερθούν άθικτα μέσα από το πεπτικό σύστημα και να αποθηκευτούν στα άκρα των cerata.

Με αυτόν τον τρόπο, το ίδιο το γυμνοβράγχιο μπορεί να χρησιμοποιήσει τις αμυντικές δομές της λείας του προς όφελός του.

Πρόκειται για μία από τις πιο εντυπωσιακές εξελικτικές προσαρμογές των γυμνοβράγχιων.

Αναπαραγωγή

Όπως τα περισσότερα γυμνοβράγχια, το Nemesignis banyulensis είναι ερμαφρόδιτο.

Κάθε άτομο διαθέτει τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα.

Κατά το ζευγάρωμα, δύο άτομα ανταλλάσσουν γενετικό υλικό και στη συνέχεια μπορούν να αποθέσουν αυγά.

Τα αυγά τοποθετούνται σε χαρακτηριστικές ζελατινώδεις κορδέλες ή ελικοειδείς μάζες, οι οποίες προσκολλώνται πάνω στο υπόστρωμα ή κοντά στις αποικίες με τις οποίες συνδέεται το είδος.

Από τα αυγά εκκολάπτονται μικροσκοπικές προνύμφες που περνούν αρχικά μέρος της ζωής τους μέσα στο πλαγκτόν πριν εγκατασταθούν στον πυθμένα.

Η ταξινομική ιστορία του είδους

Το είδος περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1960 από τους Portmann και Sandmeier με την ονομασία:

Dondice banyulensis.

Για πολλά χρόνια αυτή ήταν η ονομασία με την οποία εμφανιζόταν στα περισσότερα βιβλία και καταδυτικούς οδηγούς.

Το 2021, νεότερη ταξινομική έρευνα οδήγησε στη δημιουργία νέου γένους για το είδος.

Αρχικά προτάθηκε το όνομα Nemesis, αλλά διαπιστώθηκε ότι αυτό το όνομα χρησιμοποιούνταν ήδη για γένος κωπηπόδων καρκινοειδών από το 1826.

Σύμφωνα με τους κανόνες της ζωολογικής ονοματολογίας, το νεότερο όνομα δεν μπορούσε να διατηρηθεί.

Έτσι, το ίδιο έτος δημιουργήθηκε το αντικαταστατικό όνομα Nemesignis.

Η αποδεκτή σημερινή επιστημονική ονομασία είναι επομένως:

Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960).

Παλαιότερες επιστημονικές ονομασίες

Στη βιβλιογραφία μπορεί να συναντήσει κανείς το ίδιο είδος με διαφορετικά ονόματα.

Μεταξύ των σημαντικότερων συνωνύμων είναι:

Dondice banyulensis Portmann & Sandmeier, 1960

Godiva banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960)

και Dondice nicolae Vicente, 1967.

Αυτό είναι σημαντικό για όποιον αναζητά παλαιότερη βιβλιογραφία ή καταγραφές, επειδή πολλές φωτογραφίες και επιστημονικές αναφορές εξακολουθούν να εμφανίζονται με το όνομα Dondice banyulensis.

Είναι Alien species στην Κύπρο;

Δεν υπάρχει λόγος να χαρακτηρίζεται το Nemesignis banyulensis ως Alien species στην Κύπρο μόνο και μόνο επειδή μπορεί να αποτελεί σπάνια ή νεότερη καταγραφή.

Πρόκειται για είδος με φυσική εξάπλωση στη Μεσόγειο Θάλασσα.

Επομένως, μια παρουσία του στις κυπριακές θάλασσες είναι βιογεωγραφικά συμβατή με τη φυσική μεσογειακή εξάπλωση του είδους.

Για να χαρακτηριστεί ένα είδος ως Alien απαιτείται τεκμηρίωση ότι έφτασε σε μια περιοχή έξω από τη φυσική του εξάπλωση μέσω άμεσης ή έμμεσης ανθρώπινης δραστηριότητας.

Στην περίπτωση του Nemesignis banyulensis, δεν έχω βρει τέτοια τεκμηρίωση για την Κύπρο.

Οικολογικός ρόλος

Τα μικρά γυμνοβράγχια μπορεί να φαίνονται ασήμαντα μέσα στην απεραντοσύνη της θάλασσας, αλλά αποτελούν σημαντικό μέρος των παράκτιων τροφικών πλεγμάτων.

Το Nemesignis banyulensis λειτουργεί ως θηρευτής υδροζώων, επηρεάζοντας τις μικρές αποικίες ασπόνδυλων πάνω στους βραχώδεις πυθμένες.

Ταυτόχρονα αποτελεί και το ίδιο μέρος του τροφικού πλέγματος.

Η παρουσία τέτοιων εξειδικευμένων μικρών θηρευτών δείχνει πόσο πολύπλοκη μπορεί να είναι η ζωή πάνω σε λίγα τετραγωνικά εκατοστά ενός μεσογειακού βράχου.

Μια αποικία υδροζώων μπορεί να φαίνεται στον άνθρωπο σαν ένας απλός «θάμνος» κάτω από το νερό.

Για το Nemesignis banyulensis, όμως, είναι ολόκληρος κόσμος: τροφή, χώρος κίνησης, αναπαραγωγικό περιβάλλον και μέρος του οικοσυστήματος από το οποίο εξαρτάται η επιβίωσή του.

Ένα μικρό κόσμημα της Μεσογείου

Το Nemesignis banyulensis αποτελεί ένα ακόμη παράδειγμα της εντυπωσιακής ποικιλίας των μεσογειακών γυμνοβράγχιων.

Δεν διαθέτει κέλυφος.

Δεν έχει μεγάλη ταχύτητα.

Δεν έχει ισχυρά σαγόνια ή κάποιο εμφανές αμυντικό όπλο.

Και όμως, μέσα από εκατομμύρια χρόνια εξέλιξης έχει αποκτήσει έναν ιδιαίτερα αποτελεσματικό τρόπο ζωής.

Βρίσκει και καταναλώνει αποικιακά υδρόζωα.

Μεταφέρει μέσα στο σώμα του ουσίες και αμυντικές δομές που προέρχονται από την τροφή του.

Καλύπτει τη ράχη του με δεκάδες πολύχρωμες cerata.

Και μέσα σε έναν κόσμο από βράχους, φύκη και μικροσκοπικά ασπόνδυλα, αποτελεί έναν εξαιρετικά εξειδικευμένο θαλάσσιο θηρευτή.

Το Nemesignis banyulensis είναι μικρό σε μέγεθος, αλλά η φυσική του ιστορία αποκαλύπτει τη μεγάλη πολυπλοκότητα και την εξελικτική εφευρετικότητα της ζωής στη Μεσόγειο.

Σύνοψη Είδους

Επιστημονική ονομασία: Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960)

Αρχική ονομασία: Dondice banyulensis Portmann & Sandmeier, 1960

Παλαιότερα συνώνυμα: Godiva banyulensis, Dondice nicolae

Κοινές ονομασίες που χρησιμοποιούνται διεθνώς: Orange Godiva, Lady Godiva

Φύλο: Mollusca

Κλάση: Gastropoda

Τάξη: Nudibranchia

Υποτάξη: Aeolidina

Οικογένεια: Myrrhinidae

Γένος: Nemesignis

Μέγιστο αναφερόμενο μήκος: Περίπου 7 cm.

Χαρακτηριστικά: Μακρύ σώμα, πολύ επιμήκη στοματικά πλοκάμια, ελασματωτοί ρινοφόροι, πολυάριθμες cerata και χαρακτηριστικές λευκές γραμμές κατά μήκος του σώματος.

Χρωματισμός: Υπόλευκος, κιτρινωπός έως πορτοκαλί, με πορτοκαλί ή κοκκινωπές cerata και έντονες λευκές γραμμές.

Εξάπλωση: Μεσόγειος Θάλασσα και γειτονικές περιοχές του ανατολικού Ατλαντικού.

Βιότοπος: Κυρίως βραχώδεις πυθμένες και περιοχές με αποικίες υδροζώων.

Διατροφή: Σαρκοφάγο· τρέφεται κυρίως με υδρόζωα.

Αναπαραγωγή: Ερμαφρόδιτο, όπως τα περισσότερα γυμνοβράγχια.

Alien status στην Κύπρο: Δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται ως Alien χωρίς ειδική τεκμηρίωση. Η φυσική του εξάπλωση περιλαμβάνει τη Μεσόγειο.

Ταξινομική ιδιαιτερότητα: Το γένος Nemesignis δημιουργήθηκε το 2021 ως αντικαταστατικό όνομα, επειδή το αρχικά προτεινόμενο Nemesis ήταν ήδη κατειλημμένο από γένος καρκινοειδών.

Οικολογικός ρόλος: Εξειδικευμένος θηρευτής μικρών αποικιακών ασπόνδυλων, ιδιαίτερα υδροζώων, και σημαντικό μέλος της μικροπανίδας των βραχωδών μεσογειακών οικοσυστημάτων.

Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960) – A Striking Mediterranean Nudibranch

Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960) is one of the most striking aeolid nudibranchs of the Mediterranean Sea. With its elongated body, numerous flame-like cerata and characteristic white longitudinal lines, it is a highly distinctive species when encountered on rocky substrates and among colonies of hydroids.

It belongs to the family Myrrhinidae and is currently the only accepted species in the genus Nemesignis.

Its taxonomic history is particularly interesting, because for many years it was widely known under the name Dondice banyulensis before being transferred to a newly established genus.

A Distinctive Aeolid Nudibranch

The body of Nemesignis banyulensis is long and relatively slender and can reach approximately 7 centimetres in length.

At the head are two very long oral tentacles, which are noticeably longer than the rhinophores.

The rhinophores are slender and bear characteristic transverse lamellae. They are important sensory organs that help the animal detect chemical signals in the surrounding marine environment.

Along the back are numerous groups of elongated cerata, the finger-like projections that are one of the most characteristic features of aeolid nudibranchs.

In this species, the cerata are arranged in groups along both sides of the body and are often orange, reddish or brownish in colour.

The Characteristic White Lines

One of the most useful identification features is the pattern of strong white longitudinal lines running along the body.

A median white line extends from the posterior part of the body towards the head, passes between the rhinophores and continues towards the oral tentacles.

Two additional lateral white lines are also present lower on the body.

Together with the long oral tentacles and orange-coloured cerata, these white markings give the animal a very elegant and recognisable appearance.

Colouration

Colour can vary between individuals.

The body may appear transparent, whitish, yellowish or orange, while the cerata often become deeper orange or reddish towards their tips.

Because much of the body is translucent, parts of the digestive gland running through the cerata can often be seen.

The bright white lines contrast strongly with the surrounding body colour and are among the best field characters for recognising the species.

Habitat and Distribution

Nemesignis banyulensis is a species of the Mediterranean Sea, with records also extending into nearby areas of the eastern Atlantic.

It is found mainly on rocky underwater habitats where colonies of hydroids and other sessile invertebrates are present.

It can occur from relatively shallow water to greater depths where suitable prey is available.

Its presence is often more closely related to the distribution of its food than to one particular type of seabed.

Diet

Like many aeolid nudibranchs, Nemesignis banyulensis is carnivorous.

It feeds mainly on hydroids, colonial relatives of jellyfish that grow on rocks, algae and other hard underwater surfaces.

This feeding relationship explains why the nudibranch is often found directly on or very close to hydroid colonies.

These colonies provide both a food source and the small-scale habitat through which the animal moves while feeding.

The Cerata and Defence

The cerata are not simply decorative structures.

They play important roles in digestion, gas exchange and defence.

In many aeolid nudibranchs, stinging cells obtained from hydroid prey can pass through the digestive system without being discharged and are then stored in specialised structures at the tips of the cerata.

In this way, the nudibranch can effectively make use of part of the defensive equipment of its prey.

This ability is one of the most remarkable adaptations found among aeolid nudibranchs.

Reproduction

Like most nudibranchs, Nemesignis banyulensis is hermaphroditic.

Each individual possesses both male and female reproductive organs.

During mating, two individuals exchange reproductive material, after which each may lay eggs.

The eggs are deposited in characteristic gelatinous ribbons or coiled masses attached to the substrate, often close to the habitats where the adults feed.

After hatching, the larvae pass through a planktonic stage before eventually settling onto the seabed and developing into juvenile nudibranchs.

Taxonomic History

The species was originally described in 1960 by Portmann and Sandmeier under the name:

Dondice banyulensis.

For decades, this was the name most commonly used in books, identification guides and diving literature.

In 2021, later taxonomic work resulted in the establishment of a new genus for the species.

The name Nemesis was initially proposed, but it was subsequently recognised that this generic name was already occupied by a genus of copepod crustaceans established in 1826.

Under the rules of zoological nomenclature, the newer use of the name could not be retained.

A replacement genus name, Nemesignis, was therefore introduced.

The currently accepted scientific name is:

Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960).

Earlier Scientific Names

Older literature may refer to the same species under several different names.

Important synonyms include:

Dondice banyulensis Portmann & Sandmeier, 1960

Godiva banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960)

and Dondice nicolae Vicente, 1967.

This is important when searching older scientific papers, diving records or photographic archives, because many observations still appear under the former name Dondice banyulensis.

Is It an Alien Species in Cyprus?

There is no reason to classify Nemesignis banyulensis as an Alien species in Cyprus simply because it may be uncommon or newly recorded.

Its natural distribution includes the Mediterranean Sea.

A record from Cypriot waters is therefore geographically compatible with the natural Mediterranean range of the species.

For a species to be considered Alien, there must be evidence that it reached an area outside its natural range through direct or indirect human activity.

At present, I am not aware of evidence supporting such a classification for Nemesignis banyulensis in Cyprus.

Ecological Role

Small nudibranchs may appear insignificant within the immense marine environment, but they are important components of coastal food webs.

Nemesignis banyulensis acts as a predator of hydroids, influencing small colonial invertebrate communities on rocky substrates.

At the same time, it forms part of the food web itself.

The presence of such specialised predators demonstrates how complex life can be within only a few square centimetres of a Mediterranean rocky reef.

A hydroid colony may look to a diver like a small underwater bush.

For Nemesignis banyulensis, however, it represents an entire world: food, habitat, feeding ground and part of the ecological system upon which its survival depends.

A Small Jewel of the Mediterranean

Nemesignis banyulensis is another remarkable example of the extraordinary diversity of Mediterranean nudibranchs.

It has no shell.

It is not fast.

It does not possess large jaws or any obvious defensive weapon.

Yet through millions of years of evolution it has developed a highly specialised way of life.

It locates and consumes colonial hydroids.

It can retain defensive structures obtained from its prey.

Its back is covered with numerous colourful cerata.

And within a world of rocks, algae and tiny invertebrates, it functions as an exceptionally specialised marine predator.

Although Nemesignis banyulensis is small in size, its natural history reveals the remarkable complexity and evolutionary ingenuity of life in the Mediterranean Sea.

Species Summary

Scientific name: Nemesignis banyulensis (Portmann & Sandmeier, 1960)

Original name: Dondice banyulensis Portmann & Sandmeier, 1960

Earlier synonyms: Godiva banyulensis, Dondice nicolae

Common names sometimes used internationally: Orange Godiva, Lady Godiva nudibranch

Phylum: Mollusca

Class: Gastropoda

Order: Nudibranchia

Group: Aeolidina

Family: Myrrhinidae

Genus: Nemesignis

Maximum reported length: Approximately 7 cm

Main identification features: Elongated body, very long oral tentacles, lamellate rhinophores, numerous cerata and characteristic white longitudinal lines

Colouration: Whitish, yellowish to orange, with orange or reddish cerata and conspicuous white lines

Distribution: Mediterranean Sea and nearby areas of the eastern Atlantic

Habitat: Mainly rocky substrates and areas with hydroid colonies

Diet: Carnivorous; feeds mainly on hydroids

Reproduction: Hermaphroditic, like most nudibranchs

Alien status in Cyprus: It should not be classified as Alien without specific evidence. Its natural distribution includes the Mediterranean Sea.

Taxonomic note: The genus Nemesignis was established in 2021 as a replacement name because the originally proposed genus name Nemesis was already occupied by a genus of crustaceans.

Ecological role: A specialised predator of colonial marine invertebrates, particularly hydroids, and an important component of rocky Mediterranean benthic ecosystems.

Text: George Konstantinou