Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η κοινή γαρίδα της Κύπρου
Η Palaemon serratus είναι θαλάσσια γαρίδα της οικογένειας Palaemonidae και ένα από τα χαρακτηριστικά δεκάποδα καρκινοειδή των παράκτιων νερών της Μεσογείου. Η αγγλική κοινή ονομασία της είναι Common prawn, ενώ για την Κύπρο αναφέρεται επίσημα η εμπορική ονομασία «γαρίδα».
Το είδος είναι αυτόχθονο στη Μεσόγειο και αποτελεί φυσικό στοιχείο της θαλάσσιας πανίδας της Κύπρου. Δεν πρέπει να συγχέεται με ξενικά είδη γαρίδων που έχουν εισέλθει στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ ή με ανθρώπινες δραστηριότητες.
Ταξινομική κατάταξη
Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Arthropoda
- Υποφύλο: Crustacea
- Ομοταξία: Malacostraca
- Τάξη: Decapoda
- Υπόταξη: Pleocyemata
- Υποτάξη: Caridea
- Οικογένεια: Palaemonidae
- Γένος: Palaemon
- Είδος: Palaemon serratus (Pennant, 1777)
Το είδος περιγράφηκε αρχικά από τον Thomas Pennant το 1777 με την ονομασία Astacus serratus. Η τοποθέτηση του ονόματος του συγγραφέα και του έτους μέσα σε παρενθέσεις δείχνει ότι το είδος μεταφέρθηκε αργότερα σε διαφορετικό γένος.
Αναγνώριση και μορφολογία
Η Palaemon serratus έχει επίμηκες, σχετικά διαφανές σώμα, στο οποίο διακρίνονται καστανές, κοκκινωπές ή ροζ γραμμώσεις και κηλίδες. Ο ημιδιαφανής χρωματισμός της λειτουργεί ως αποτελεσματική παραλλαγή ανάμεσα στους βράχους, στα φύκη και στη θαλάσσια βλάστηση.
Το χαρακτηριστικότερο γνώρισμά της είναι το μακρύ ρύγχος, το οποίο καμπυλώνεται προς τα πάνω. Συνήθως φέρει έξι έως επτά δόντια στην άνω πλευρά και τέσσερα έως πέντε στην κάτω. Η μορφή και η οδόντωση του ρύγχους αποτελούν σημαντικά γνωρίσματα για τη διάκρισή της από άλλα συγγενικά είδη του γένους Palaemon.
Διαθέτει πέντε ζεύγη βαδιστικών ποδιών, όπως όλα τα δεκάποδα, μακριές κεραίες και καλά ανεπτυγμένη κοιλιά. Η ουρά της μπορεί να κάμπτεται απότομα, επιτρέποντάς της να απομακρύνεται γρήγορα προς τα πίσω όταν αισθανθεί κίνδυνο. Το συνολικό μήκος των μεγαλύτερων ατόμων μπορεί να προσεγγίσει τα δέκα εκατοστά, με τα θηλυκά να γίνονται συνήθως μεγαλύτερα από τα αρσενικά.
Εξάπλωση
Η φυσική εξάπλωση της Palaemon serratus καλύπτει τον βορειοανατολικό Ατλαντικό, από τις ακτές της Δανίας προς τα νότια μέχρι τη Μαυριτανία, καθώς και τη Μεσόγειο και τη Μαύρη Θάλασσα.
Η παρουσία της στην Κύπρο εντάσσεται στη φυσική μεσογειακή εξάπλωση του είδους. Αποτελεί συνεπώς αυτόχθονο και όχι ξενικό θαλάσσιο οργανισμό του νησιού.
Ενδιαιτήματα και συμπεριφορά
Η κοινή γαρίδα ζει κυρίως σε ρηχά παράκτια νερά. Συναντάται σε βραχώδεις ακτές, λιμνούλες της παλιρροιακής ζώνης, σχισμές βράχων, κάτω από πέτρες, ανάμεσα σε φύκη και σε λιβάδια θαλάσσιων φανερόγαμων. Μπορεί επίσης να εμφανιστεί σε εκβολές και άλλες περιοχές όπου η αλατότητα παρουσιάζει διακυμάνσεις.
Έχει καταγραφεί από την παλιρροιακή ζώνη μέχρι βάθος περίπου 40 μέτρων. Κατά τη διάρκεια της ημέρας συχνά παραμένει κρυμμένη σε προστατευμένες θέσεις, ενώ γίνεται περισσότερο δραστήρια όταν μειώνεται ο φωτισμός. Μπορεί να συγκεντρώνεται σε μικρές ομάδες μέσα σε βραχώδεις κοιλότητες.
Διατροφή
Η Palaemon serratus είναι ευκαιριακός παμφάγος οργανισμός. Τρέφεται με μικρά ασπόνδυλα, προνύμφες, μικρά καρκινοειδή, σκουλήκια, ζωικό υλικό, φύκη και οργανικά υπολείμματα που βρίσκει στον βυθό.
Με τη διατροφή της συμβάλλει στην ανακύκλωση της οργανικής ύλης στα παράκτια οικοσυστήματα. Παράλληλα αποτελεί σημαντική λεία για πολλά ψάρια και άλλους θαλάσσιους θηρευτές.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό μεταφέρει τα γονιμοποιημένα αυγά κάτω από την κοιλιά του, προσκολλημένα στα κοιλιακά εξαρτήματα. Με τις συνεχείς κινήσεις των εξαρτημάτων εξασφαλίζεται η κυκλοφορία οξυγονωμένου νερού γύρω από τα αυγά.
Από τα αυγά εκκολάπτονται μικροσκοπικές πλαγκτονικές προνύμφες. Οι προνύμφες περνούν από διαδοχικά αναπτυξιακά στάδια μέσα στη στήλη του νερού, πριν μεταμορφωθούν σε νεαρές γαρίδες και εγκατασταθούν στον βυθό. Η εποχικότητα της αναπαραγωγής και της αφθονίας μπορεί να διαφέρει ανάλογα με τη θερμοκρασία και τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες.
Οικολογική σημασία
Η κοινή γαρίδα καταλαμβάνει ενδιάμεση θέση στο παράκτιο τροφικό πλέγμα. Καταναλώνει μικρούς οργανισμούς και οργανικά κατάλοιπα, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί τροφή για ψάρια πολλών οικογενειών.
Η παρουσία της σε βραχώδεις ακτές, λιβάδια θαλάσσιας βλάστησης και άλλα ρηχά ενδιαιτήματα συνδέεται με τη λειτουργία αυτών των οικοσυστημάτων. Η προστασία των παράκτιων βιοτόπων ωφελεί όχι μόνο την ίδια αλλά και μεγάλο αριθμό άλλων θαλάσσιων ειδών.
Απειλές και προστασία
Σε τοπικό επίπεδο, οι πληθυσμοί της μπορούν να επηρεαστούν από τη ρύπανση, την υποβάθμιση των παράκτιων ενδιαιτημάτων, την καταστροφή της θαλάσσιας βλάστησης και την υπερβολική συλλογή.
Η διατήρηση καθαρών παράκτιων νερών και η προστασία των βραχωδών ακτών και των λιβαδιών θαλάσσιων φυτών είναι σημαντικές για το είδος και γενικότερα για τη θαλάσσια βιοποικιλότητα της Κύπρου.
Στοιχεία φωτογραφιών
Γαρίδα – Palaemon serratus (Pennant, 1777) – Κύπρος. Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου.
Δεν προστίθενται περιοχή, συντεταγμένες ή σύνδεσμος Google Maps επειδή δεν υπάρχουν αυτά τα στοιχεία στην αρχική ανάρτηση.
Πηγές
- World Register of Marine Species – Palaemon serratus
- European Commission – Commercial designations for Palaemon serratus
- Ocean Biodiversity Information System – Palaemon serratus
- Marine Life Information Network – Common prawn
- FAO – The suitability of the English prawn Palaemon serratus for cultivation






No comments:
Post a Comment