Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou: Striped red mullet or surmullet – Mullus surmuletus Linnaeus, 1758 – Μπαρμπούνι

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Underwater photos by Costas Constantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou.

Το μπαρμπούνι, Mullus surmuletus Linnaeus, 1758, είναι ένα αυτόχθονο βενθικό ψάρι της οικογένειας Mullidae. Απαντά στα νερά της Κύπρου και αποτελεί χαρακτηριστικό είδος της μεσογειακής ιχθυοπανίδας, με ιδιαίτερη οικολογική, αλιευτική και εμπορική σημασία.

Παρά την αγγλική ονομασία “mullet”, δεν είναι στενός συγγενής με τους κεφάλους της οικογένειας Mugilidae. Ανήκει στα goatfishes, μια διαφορετική ομάδα ψαριών που χαρακτηρίζεται από δύο μακριές αισθητήριες προεκτάσεις κάτω από το σαγόνι.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Chordata
Ομοταξία: Actinopterygii
Τάξη: Mulliformes
Οικογένεια: Mullidae – Goatfishes
Γένος: Mullus Linnaeus, 1758
Είδος: Mullus surmuletus Linnaeus, 1758
Αγγλικές κοινές ονομασίες: Striped red mullet, surmullet
Ελληνική κοινή ονομασία: Μπαρμπούνι
Κατάσταση στην Κύπρο: Αυτόχθονο είδος – Native species

Μορφολογία

Το μπαρμπούνι έχει επίμηκες και ελαφρώς πλευρικά πεπλατυσμένο σώμα. Το κεφάλι του έχει σχετικά ήπια κλίση, ενώ το ρύγχος του είναι πιο μυτερό από εκείνο της συγγενικής κουτσομούρας.

Ο χρωματισμός μεταβάλλεται ανάλογα με το περιβάλλον, το βάθος και την κατάσταση του ψαριού. Η ράχη είναι συνήθως κοκκινωπή ή καστανοκόκκινη, τα πλευρά έχουν ρόδινες, ερυθρές ή κιτρινωπές αποχρώσεις και κατά μήκος του σώματος διακρίνονται κοκκινωπές και καστανές λωρίδες. Η κοιλιά είναι ανοιχτότερη.

Διαθέτει δύο χωριστά ραχιαία πτερύγια. Το πρώτο φέρει συνήθως σκούρες κηλίδες ή λωρίδες, σημαντικό γνώρισμα για τη διάκρισή του από το Mullus barbatus. Η ουρά είναι διχαλωτή.

Μπορεί να φτάσει περίπου τα 40 εκατοστά σε μήκος, αλλά τα περισσότερα άτομα είναι σαφώς μικρότερα, συνήθως γύρω στα 15–25 εκατοστά.

Τα χαρακτηριστικά μουστάκια

Κάτω από την κάτω γνάθο υπάρχουν δύο μακριές, σαρκώδεις αισθητήριες προεκτάσεις, γνωστές ως γενειακά μουστάκια. Τα μουστάκια αυτά είναι εξοπλισμένα με αισθητήριους υποδοχείς και βοηθούν το ψάρι να εντοπίζει τροφή μέσα στην άμμο, στη λάσπη και ανάμεσα σε πέτρες.

Όταν αναζητεί τροφή, το μπαρμπούνι κολυμπά κοντά στον βυθό και ψηλαφεί το υπόστρωμα με τα δύο μουστάκια του. Συχνά ανασηκώνει μικρά σύννεφα άμμου και ιζήματος. Άλλα ψάρια μπορεί να το ακολουθούν και να καταναλώνουν μικρούς οργανισμούς που αποκαλύπτονται από αυτή τη δραστηριότητα.

Διάκριση από την κουτσομούρα

Το μπαρμπούνι συγχέεται συχνά με την κουτσομούρα, Mullus barbatus Linnaeus, 1758. Τα δύο είδη ανήκουν στο ίδιο γένος, μοιάζουν αρκετά και πολλές φορές πωλούνται με κοινές εμπορικές ονομασίες.

Το Mullus surmuletus διακρίνεται συνήθως από:

το πιο επιμήκες κεφάλι και τη λιγότερο απότομη κατατομή του μετώπου,
τις επιμήκεις κοκκινωπές ή καστανές γραμμές στα πλευρά,
τις σκούρες κηλίδες ή λωρίδες στο πρώτο ραχιαίο πτερύγιο,
και τα γενειακά μουστάκια, τα οποία είναι συνήθως μακρύτερα από τα θωρακικά πτερύγια.

Η κουτσομούρα έχει συνήθως πιο απότομο μέτωπο, απουσία έντονων επιμήκων λωρίδων και πρώτο ραχιαίο πτερύγιο χωρίς το χαρακτηριστικό σκούρο σχέδιο του μπαρμπουνιού.

Ο χρωματισμός από μόνος του δεν είναι πάντοτε ασφαλές γνώρισμα, καθώς μπορεί να μεταβληθεί γρήγορα μετά τη σύλληψη ή ανάλογα με το υπόστρωμα.

Εξάπλωση

Το είδος έχει ευρεία φυσική εξάπλωση στον ανατολικό Ατλαντικό, από τις ακτές της δυτικής και βόρειας Ευρώπης μέχρι τη Σενεγάλη και τα Κανάρια Νησιά. Απαντά επίσης σε ολόκληρη τη Μεσόγειο και στη Μαύρη Θάλασσα.

Η παρουσία του στην Κύπρο αποτελεί μέρος της φυσικής μεσογειακής εξάπλωσής του. Δεν εισήλθε από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και δεν χαρακτηρίζεται λεσσεψιανός μετανάστης ή ξενικό είδος.

Αυτό το διαχωρίζει από ορισμένα άλλα μέλη της οικογένειας Mullidae που έχουν φτάσει στην ανατολική Μεσόγειο από την Ερυθρά Θάλασσα, όπως το Parupeneus forsskali.

Βιότοπος και βάθος

Το μπαρμπούνι είναι θαλάσσιο βενθικό ή βενθοπελαγικό ψάρι. Ζει κοντά στον πυθμένα και προτιμά περιοχές όπου μπορεί να αναζητεί μικρά ασπόνδυλα μέσα ή πάνω στο υπόστρωμα.

Απαντά σε:

βραχώδεις και μικτούς βυθούς,
αμμώδεις και χαλικώδεις περιοχές,
λασπώδη υποστρώματα,
όρια ανάμεσα σε βράχους και άμμο,
και λιβάδια θαλάσσιων φανερόγαμων.

Συναντάται συχνά σε βάθη μικρότερα των 100 μέτρων. Έχει, ωστόσο, καταγραφεί από περίπου 5 μέχρι και περισσότερα από 400 μέτρα σε ορισμένες περιοχές της εξάπλωσής του.

Τα νεαρά άτομα μπορεί να παρατηρηθούν σε σχετικά ρηχά παράκτια νερά, ενώ τα μεγαλύτερα μετακινούνται και σε βαθύτερες περιοχές.

Διατροφή

Το Mullus surmuletus είναι κυρίως σαρκοφάγο και τρέφεται με μικρούς βενθικούς οργανισμούς. Στη διατροφή του περιλαμβάνονται:

γαρίδες και άλλα μικρά καρκινοειδή,
αμφίποδα,
πολύχαιτοι σκώληκες,
μικρά μαλάκια,
προνύμφες ασπονδύλων,
και περιστασιακά μικρά ψάρια.

Η αναζήτηση τροφής διαταράσσει το επιφανειακό στρώμα του ιζήματος. Με τον τρόπο αυτό το μπαρμπούνι επηρεάζει τη μικροκατανομή των οργανισμών του βυθού και συμμετέχει ενεργά στη λειτουργία των παράκτιων βενθικών οικοσυστημάτων.

Συμπεριφορά

Μπορεί να παρατηρηθεί μόνο του, σε μικρές ομάδες ή σε μεγαλύτερα κοπάδια. Κατά τη διάρκεια της ημέρας αναζητεί ενεργά τροφή κοντά στον πυθμένα, χρησιμοποιώντας συνεχώς τα μουστάκια του.

Ο χρωματισμός του μπορεί να αλλάζει ως έναν βαθμό ανάλογα με το υπόστρωμα και την κατάσταση του ζώου. Πάνω σε βραχώδεις βυθούς τα χρώματα και οι γραμμές του φαίνονται συχνά εντονότερα, ενώ πάνω στην άμμο μπορεί να εμφανίζεται πιο ανοιχτόχρωμο.

Η δραστηριότητά του κατά την αναζήτηση τροφής προσελκύει συχνά άλλα είδη ψαριών, δημιουργώντας μικρές διατροφικές συναθροίσεις πάνω από τον βυθό.

Αναπαραγωγή

Η αναπαραγωγική περίοδος ποικίλλει γεωγραφικά. Σε μεγάλο μέρος της Μεσογείου η ωοτοκία πραγματοποιείται κυρίως από την άνοιξη μέχρι το καλοκαίρι, με το FishBase να αναφέρει περίοδο από τον Μάιο μέχρι τον Ιούλιο.

Τα αυγά είναι πελαγικά και παρασύρονται μέσα στη στήλη του νερού. Οι προνύμφες είναι επίσης πελαγικές κατά τα πρώτα στάδια της ζωής τους. Καθώς αναπτύσσονται, τα νεαρά ψάρια πλησιάζουν τον βυθό και αποκτούν τον χαρακτηριστικό βενθικό τρόπο ζωής των ενηλίκων.

Αυτή η πελαγική φάση βοηθά στη διασπορά του είδους σε μεγαλύτερες αποστάσεις.

Οικολογική σημασία

Το μπαρμπούνι αποτελεί σημαντικό μεσαίο κρίκο του θαλάσσιου τροφικού πλέγματος. Τρέφεται με μικρά ζώα του βυθού και με τη σειρά του αποτελεί λεία για μεγαλύτερα ψάρια και άλλους θαλάσσιους θηρευτές.

Η συστηματική αναζήτηση τροφής αναμοχλεύει το επιφανειακό ίζημα, μια διαδικασία γνωστή ως βιοαναμόχλευση. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα επηρεάζεται η οξυγόνωση του επιφανειακού υποστρώματος και αποκαλύπτονται οργανισμοί που διαφορετικά θα παρέμεναν κρυμμένοι.

Αλιευτική και εμπορική σημασία στην Κύπρο

Το Mullus surmuletus είναι σημαντικό αλιευτικό είδος της Κύπρου. Αλιεύεται κυρίως με στατικά δίχτυα από την παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας και σε μικρότερο βαθμό με τράτες βυθού και άλλα εργαλεία.

Διατίθεται στην αγορά φρέσκο ή κατεψυγμένο και θεωρείται ψάρι υψηλής γαστρονομικής αξίας. Η ζήτηση και η εμπορική του αξία μπορούν να δημιουργήσουν έντονη αλιευτική πίεση, ιδιαίτερα όταν αλιεύονται πολλά νεαρά άτομα πριν προλάβουν να αναπαραχθούν.

Αξιολόγηση του αποθέματος γύρω από την Κύπρο, με δεδομένα μέχρι το 2016, υπέδειξε κατάσταση υπεραλίευσης. Ωστόσο, η ίδια έκθεση επισήμανε περιορισμούς και αβεβαιότητες στα διαθέσιμα δεδομένα. Το συμπέρασμα πρέπει επομένως να διαβάζεται μέσα στο συγκεκριμένο χρονικό και μεθοδολογικό πλαίσιο και όχι ως σημερινή αξιολόγηση του αποθέματος.

Απειλές

Οι βασικές πιέσεις που μπορεί να επηρεάσουν τους πληθυσμούς του περιλαμβάνουν:

την υπεραλίευση,
την αλίευση ανώριμων ατόμων,
την υποβάθμιση των παράκτιων βυθών,
την καταστροφή θαλάσσιων λιβαδιών,
τη ρύπανση,
και τις μεταβολές στα οικοσυστήματα λόγω της κλιματικής αλλαγής και της εξάπλωσης ξενικών ειδών.

Σε παγκόσμιο επίπεδο το είδος αξιολογείται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος. Η παγκόσμια κατηγορία, όμως, δεν αποκλείει την τοπική μείωση ή υπερεκμετάλλευση επιμέρους αποθεμάτων.

Υπεύθυνη κατανάλωση

Η υπεύθυνη διαχείριση απαιτεί την τήρηση των αλιευτικών κανονισμών και την αποφυγή αγοράς ή κατανάλωσης πολύ μικρών, ανώριμων ψαριών. Η προστασία των περιοχών αναπαραγωγής και ανάπτυξης των νεαρών ατόμων είναι απαραίτητη για τη διατήρηση βιώσιμων πληθυσμών.

Η ακριβής εκτίμηση της κατάστασης του αποθέματος στην Κύπρο χρειάζεται συνεχή συλλογή δεδομένων για τα αλιεύματα, το μέγεθος και την ηλικία των ψαριών, την αναπαραγωγική βιομάζα και την αλιευτική θνησιμότητα.

Στοιχεία φωτογραφιών

Φωτογραφίες: George Konstantinou
Χώρα: Κύπρος

Πηγές

Striped red mullet or surmullet – Mullus surmuletus Linnaeus, 1758 – Cyprus

Text by George Konstantinou.

The striped red mullet or surmullet, Mullus surmuletus Linnaeus, 1758, is a native demersal fish belonging to the family Mullidae. It occurs in Cypriot waters and is a characteristic component of the Mediterranean fish fauna, with considerable ecological, fisheries and commercial importance.

Despite the word “mullet” in its English name, it is not closely related to the grey mullets of the family Mugilidae. It belongs to the goatfishes, a different group characterised by two long sensory barbels beneath the chin.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Order: Mulliformes
Family: Mullidae – Goatfishes
Genus: Mullus Linnaeus, 1758
Species: Mullus surmuletus Linnaeus, 1758
English common names: Striped red mullet, surmullet
Greek common name: Μπαρμπούνι
Status in Cyprus: Native species

Appearance

The striped red mullet has an elongated, slightly laterally compressed body. Its head has a relatively gentle profile, and the snout is more pointed than that of the closely related red mullet.

Its colouring varies with habitat, depth and the condition of the fish. The back is generally reddish or reddish-brown, while the sides display pink, red or yellowish shades with longitudinal reddish and brown lines. The underside is paler.

It possesses two clearly separated dorsal fins. The first generally bears dark markings or stripes, an important feature distinguishing it from Mullus barbatus. The tail is forked.

It may reach approximately 40 centimetres in length, although most individuals are considerably smaller, commonly measuring around 15–25 centimetres.

The characteristic barbels

Beneath the lower jaw are two long, fleshy sensory barbels. These contain sensory receptors that allow the fish to locate food concealed in sand, mud and among stones.

While feeding, the surmullet swims close to the seabed and probes the substrate with its barbels. This frequently produces small clouds of sand and sediment. Other fish may follow it and consume organisms exposed by its activity.

Distinction from Mullus barbatus

The striped red mullet is frequently confused with the red mullet, Mullus barbatus Linnaeus, 1758. The two belong to the same genus, resemble one another and are sometimes marketed under shared commercial names.

Mullus surmuletus can generally be distinguished by:

its more elongated head and less steep forehead,
the longitudinal reddish or brown lines along its sides,
the dark markings or stripes on its first dorsal fin,
and barbels that are generally longer than the pectoral fins.

Mullus barbatus usually has a steeper forehead, lacks pronounced longitudinal body stripes and does not possess the characteristic dark pattern on the first dorsal fin.

Colour alone is not always reliable because it may change rapidly after capture or according to the substrate.

Distribution

The species has a broad natural distribution in the eastern Atlantic, from western and northern European waters southwards to Senegal and the Canary Islands. It also occurs throughout the Mediterranean and in the Black Sea.

Its occurrence in Cyprus forms part of its natural Mediterranean distribution. It did not enter through the Suez Canal from the Red Sea and is not classified as a Lessepsian migrant or alien species.

This distinguishes it from several other members of the family Mullidae that have entered the eastern Mediterranean from the Red Sea, including Parupeneus forsskali.

Habitat and depth

The striped red mullet is a marine demersal or benthopelagic fish. It lives close to the seabed and favours places where small invertebrates can be located within or upon the substrate.

It occurs over:

rocky and mixed bottoms,
sand and gravel,
muddy substrates,
boundaries between rock and sand,
and seagrass meadows.

It is commonly encountered at depths shallower than 100 metres, although it has been recorded from approximately 5 metres to more than 400 metres in parts of its range.

Juveniles may occur in relatively shallow coastal waters, while larger individuals also move into deeper areas.

Diet

Mullus surmuletus is principally carnivorous and feeds on small benthic organisms. Its diet includes:

shrimps and other small crustaceans,
amphipods,
polychaete worms,
small molluscs,
invertebrate larvae,
and occasionally small fish.

Its feeding activity disturbs the surface layer of sediment. It consequently influences the local distribution of seabed organisms and plays an active role in the functioning of coastal benthic ecosystems.

Behaviour

The species may be observed alone, in small groups or in larger schools. During the day it actively searches for food near the seabed, continually using its barbels.

Its colouring can change to some degree according to the substrate and the condition of the animal. Over rocky bottoms, its colours and stripes often appear more intense, while over sand it may become paler.

Its sediment-disturbing feeding behaviour frequently attracts other fish and creates small feeding associations above the seabed.

Reproduction

The reproductive period varies geographically. Across much of the Mediterranean, spawning occurs mainly from spring to summer, with FishBase reporting a period from May to July.

The eggs are pelagic and drift within the water column. The larvae are also pelagic during their early development. As they grow, juveniles approach the seabed and adopt the characteristic bottom-associated lifestyle of the adults.

This pelagic phase assists the dispersal of the species over greater distances.

Ecological importance

The striped red mullet is an important intermediate member of the marine food web. It consumes small seabed animals and is itself eaten by larger fish and other marine predators.

Its systematic search for food turns over the surface sediment in a process known as bioturbation. This activity influences oxygenation of the upper substrate and exposes organisms that would otherwise remain concealed.

Fisheries and commercial importance in Cyprus

Mullus surmuletus is an important fishery species in Cyprus. It is caught mainly with set nets by small-scale coastal fisheries and, to a lesser extent, by bottom trawlers and other fishing gear.

It is marketed fresh or frozen and is highly valued as food. Strong demand and high commercial value can produce considerable fishing pressure, particularly when many juveniles are caught before reproducing.

An assessment of the stock surrounding Cyprus, based on information available up to 2016, suggested that it was subject to overfishing. The same report identified limitations and uncertainty in the available data. Its conclusion must therefore be understood within its particular historical and methodological context and should not be presented as a current assessment.

Threats

The principal pressures potentially affecting its populations include:

overfishing,
capture of immature individuals,
degradation of coastal seabeds,
destruction of seagrass meadows,
pollution,
and ecosystem changes associated with climate change and the expansion of alien species.

Globally, the species is assessed as Least Concern. This worldwide category does not exclude local decline or overexploitation of individual stocks.

Responsible consumption

Responsible management requires compliance with fisheries regulations and avoidance of very small, immature fish. Protecting spawning grounds and juvenile nursery habitats is essential for maintaining sustainable populations.

An accurate assessment of the stock in Cyprus requires continuous collection of data concerning catches, fish size and age, spawning biomass and fishing mortality.

Photograph details

Photographs: George Konstantinou
Country: Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou

Translate

Saturday, 30 December 2017

Striped red mullet or surmullet – Mullus surmuletus Linnaeus, 1758 – Μπαρμπούνι – Cyprus