See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Dwarf Sea Hare or Pygmy Sea Hare – Aplysia parvula Mörch, 1863: Ένα μικροσκοπικό θαλάσσιο λαγουδάκι και η αμφιλεγόμενη παρουσία του στην Κύπρο
Η Aplysia parvula Mörch, 1863, γνωστή στα αγγλικά ως Dwarf Sea Hare ή Pygmy Sea Hare, είναι ένα μικρό θαλάσσιο γαστερόποδο της οικογένειας Aplysiidae. Ανήκει στα λεγόμενα «θαλάσσια λαγουδάκια» (sea hares), μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ομάδα μαλακίων που πήραν την κοινή ονομασία τους από τους δύο επιμήκεις ρινοφόρους στο κεφάλι, οι οποίοι θυμίζουν αυτιά λαγού.
Για πολλές δεκαετίες η Aplysia parvula θεωρούνταν είδος με σχεδόν παγκόσμια εξάπλωση στις τροπικές και θερμές εύκρατες θάλασσες. Νεότερες γενετικές μελέτες, όμως, αποκάλυψαν ότι κάτω από αυτή την ονομασία κρύβονταν στην πραγματικότητα πολλά διαφορετικά και μορφολογικά παρόμοια είδη. Η ανακάλυψη αυτή άλλαξε σημαντικά όσα γνωρίζαμε για την πραγματική εξάπλωση της A. parvula και έχει ιδιαίτερη σημασία για τις παλαιότερες αναφορές του είδους από τη Μεσόγειο.
Η σημερινή αποδεκτή επιστημονική ονομασία στο World Register of Marine Species (WoRMS) είναι Aplysia parvula Mörch, 1863. Το όνομα «Guilding in Mørch, 1863» συναντάται σε παλαιότερη βιβλιογραφία και σε διάφορες πηγές, αλλά η σύγχρονη ταξινομική βάση WoRMS αποδίδει την ονομασία στον Mörch, 1863.
Ένα από τα μικρότερα θαλάσσια λαγουδάκια
Η Aplysia parvula είναι γνωστή για το μικρό της μέγεθος σε σύγκριση με πολλά άλλα είδη του γένους Aplysia.
Το σώμα είναι μαλακό, σχετικά στρογγυλεμένο και επιμήκες. Στο κεφάλι υπάρχουν δύο μεγάλα στοματικά πλοκάμια και πίσω από αυτά ένα δεύτερο ζεύγος αισθητηρίων οργάνων, οι ρινοφόροι. Η χαρακτηριστική αυτή μορφή δημιουργεί την εντύπωση μικρών «αυτιών», από όπου προέρχεται η ονομασία sea hare.
Στα πλευρά του σώματος υπάρχουν δύο πτυχές που ονομάζονται παραπόδια (parapodia). Τα παραπόδια καλύπτουν εν μέρει την περιοχή του μανδύα και του εξαιρετικά μειωμένου εσωτερικού κελύφους.
Ο χρωματισμός μπορεί να παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία και συχνά σχετίζεται με τα φύκη πάνω στα οποία ζει και τρέφεται το ζώο. Έχουν περιγραφεί άτομα με καστανό, κοκκινωπό, βυσσινί, πρασινωπό ή λαδί χρώμα, συχνά με μικρότερες ανοιχτόχρωμες ή λευκές κηλίδες.
Η μεγάλη μεταβλητότητα του χρωματισμού είναι ένας από τους λόγους που η αναγνώριση αυτών των μικρών Aplysia μόνο από φωτογραφίες μπορεί να είναι δύσκολη.
Ζωή ανάμεσα στα φύκη
Τα μικρά θαλάσσια λαγουδάκια είναι φυτοφάγα.
Τρέφονται με διάφορα είδη θαλάσσιων φυκών, τα οποία ξύνουν με τη ράδουλα, μια εξειδικευμένη δομή στο στόμα που διαθέτουν τα περισσότερα γαστερόποδα.
Συναντώνται κυρίως σε ρηχά παράκτια νερά, σε βραχώδεις βυθούς και ανάμεσα σε πυκνή βλάστηση φυκών. Το μικρό τους μέγεθος και ο χρωματισμός τους τα βοηθούν να παραμένουν καλά καμουφλαρισμένα.
Η παρουσία τους μπορεί εύκολα να περάσει απαρατήρητη ακόμη και από έμπειρους δύτες.
Όπως και άλλα θαλάσσια λαγουδάκια, διαθέτουν ενδιαφέροντες χημικούς αμυντικούς μηχανισμούς. Πολλά είδη Aplysia μπορούν όταν ενοχληθούν να απελευθερώσουν χρωματισμένες εκκρίσεις, ενώ ουσίες που προέρχονται από τη διατροφή τους μπορούν επίσης να συμβάλλουν στη χημική τους άμυνα.
Αναπαραγωγή
Τα θαλάσσια λαγουδάκια είναι ερμαφρόδιτα, δηλαδή κάθε άτομο διαθέτει τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αυτογονιμοποιούνται κανονικά. Συνήθως δύο άτομα ζευγαρώνουν και ανταλλάσσουν γενετικό υλικό.
Σε ορισμένα είδη Aplysia μπορούν να σχηματιστούν ακόμη και χαρακτηριστικές αλυσίδες ζευγαρώματος, όπου πολλά άτομα συμμετέχουν ταυτόχρονα.
Τα αυγά εναποτίθενται σε χαρακτηριστικές μπερδεμένες ζελατινώδεις χορδές, οι οποίες μπορεί να έχουν πορτοκαλί, καστανό ή πρασινωπό χρωματισμό.
Η μεγάλη ταξινομική ανατροπή
Για πολλά χρόνια η Aplysia parvula θεωρούνταν ένα σχεδόν κοσμοπολίτικο ή περιτροπικό είδος.
Υπήρχαν αναφορές από τον Ατλαντικό, τη Μεσόγειο, τον Ινδικό και τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Η εικόνα αυτή άλλαξε δραματικά το 2019.
Μια μεγάλη επιστημονική αναθεώρηση της ομάδας, βασισμένη τόσο σε μορφολογικά όσο και σε μοριακά δεδομένα, έδειξε ότι αυτό που αποκαλούνταν Aplysia parvula αποτελούσε στην πραγματικότητα ένα πολύπλοκο σύμπλεγμα διαφορετικών ειδών.
Η μελέτη αναγνώρισε συνολικά πολλαπλές εξελικτικές γραμμές και επανέφερε παλαιότερες ονομασίες για πληθυσμούς από διαφορετικές γεωγραφικές περιοχές.
Ακόμη σημαντικότερο για εμάς είναι το τι έδειξε η μελέτη για τη Μεσόγειο.
Γενετικές αναλύσεις μεσογειακών δειγμάτων που είχαν προηγουμένως αναγνωριστεί ως Aplysia parvula έδειξαν ότι αυτά αντιστοιχούσαν στην Aplysia punctata, ένα είδος που είναι ήδη γνωστό από τη Μεσόγειο.
Οι ερευνητές κατέληξαν επομένως ότι τα αποτελέσματα δεν υποστηρίζουν την παλαιότερη υπόθεση ότι η πραγματική Aplysia parvula είχε αποικίσει τη Μεσόγειο.
Η καταγραφή στον Πρωταρά της Κύπρου
Στις 4 Μαΐου 2022, ένα μικρό θαλάσσιο λαγουδάκι που αναγνωρίστηκε φωτογραφικά ως Aplysia parvula παρατηρήθηκε και φωτογραφήθηκε υποβρυχίως από τον Costas Constantinou στην περιοχή του Πρωταρά, στην ανατολική Κύπρο.
Το ζώο βρισκόταν σε βάθος περίπου 4 μέτρων.
Οι υποβρύχιες φωτογραφίες αποτελούν μια ενδιαφέρουσα καταγραφή ενός μικρού Aplysia από τα κυπριακά νερά.
Ωστόσο, υπό το φως της σημαντικής ταξινομικής αναθεώρησης του 2019, η ταυτότητα του συγκεκριμένου ζώου χρειάζεται να αντιμετωπίζεται με προσοχή.
Η εξωτερική μορφολογία μικρών ατόμων αυτής της ομάδας μπορεί να είναι εξαιρετικά παρόμοια και η ασφαλής διάκριση μεταξύ συγγενικών ειδών δεν είναι πάντοτε δυνατή αποκλειστικά από φωτογραφίες.
Επομένως, η κυπριακή παρατήρηση μπορεί να αναφέρεται ως:
Aplysia parvula sensu lato / Aplysia cf. parvula
ή ως άτομο που είχε αρχικά αναγνωριστεί φωτογραφικά ως Aplysia parvula, μέχρι να υπάρξουν ανατομικά ή γενετικά δεδομένα που να επιβεβαιώνουν την ταυτότητά του.
Είναι Alien είδος στην Κύπρο;
Εδώ απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή.
Παλαιότερα η Aplysia parvula είχε αναφερθεί ως Alien species στη Μεσόγειο, με βάση την αντίληψη ότι επρόκειτο για ένα ευρέως εξαπλωμένο τροπικό είδος που είχε εισέλθει στη λεκάνη.
Η μοριακή αναθεώρηση του 2019, όμως, έδειξε ότι τα μεσογειακά δείγματα που εξετάστηκαν ως A. parvula ήταν στην πραγματικότητα Aplysia punctata. Οι συγγραφείς ανέφεραν ότι τα αποτελέσματά τους αντιτίθενται στην υπόθεση αποικισμού της Μεσογείου από την πραγματική A. parvula.
Για τον λόγο αυτό δεν θα ήταν επιστημονικά ορθό να χαρακτηρίσουμε σήμερα την καταγραφή του Πρωταρά ως επιβεβαιωμένο Alien Aplysia parvula μόνο από τη φωτογραφική αναγνώριση.
Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τη σωστή καταγραφή της βιοποικιλότητας της Κύπρου: όταν η ταξινομική ταυτότητα ενός οργανισμού είναι αβέβαιη, είναι προτιμότερο να καταγράφεται αυτή η αβεβαιότητα παρά να παρουσιάζεται ως βέβαιο ένα στοιχείο που η σύγχρονη επιστημονική έρευνα έχει θέσει υπό αμφισβήτηση.
Η παρατήρηση του Costas Constantinou παραμένει πολύτιμη φωτογραφική τεκμηρίωση ενός μικρού θαλάσσιου λαγού στα νερά του Πρωταρά. Ταυτόχρονα, αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η γενετική έρευνα μπορεί να αλλάξει ακόμη και καθιερωμένες ταξινομικές αντιλήψεις.
Ένα ζώο που για δεκαετίες θεωρούνταν ένα είδος εξαπλωμένο σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο αποδείχθηκε ότι έκρυβε πίσω από ένα όνομα ένα πολύπλοκο σύνολο διαφορετικών εξελικτικών γραμμών και ειδών.
Σύνοψη Είδους
Επιστημονική ονομασία: Aplysia parvula Mörch, 1863
Παλαιότερη απόδοση συγγραφέα: Aplysia parvula Guilding in Mørch, 1863
Κοινές αγγλικές ονομασίες: Dwarf Sea Hare, Pygmy Sea Hare
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Τάξη: Aplysiida
Οικογένεια: Aplysiidae
Διατροφή: Φυτοφάγο – τρέφεται κυρίως με θαλάσσια φύκη.
Αναπαραγωγή: Ερμαφρόδιτο.
Τυπική τοποθεσία της A. parvula: Saint Vincent, Μικρές Αντίλλες.
Καταγραφή στην Κύπρο: Πρωταράς, 4 Μαΐου 2022, σε βάθος περίπου 4 m.
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Costas Constantinou.
Κατάσταση στην Κύπρο: Η φωτογραφική καταγραφή είχε αναγνωριστεί ως Aplysia parvula, αλλά η ταυτότητα χρειάζεται επανεξέταση σύμφωνα με τη σύγχρονη ταξινομική αναθεώρηση του συμπλέγματος A. parvula.
Alien status: Δεν πρέπει προς το παρόν να παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένο Alien Aplysia parvula στην Κύπρο χωρίς πρόσθετη ταξινομική ή γενετική επιβεβαίωση.
Σημαντική ταξινομική παρατήρηση: Μοριακή μελέτη του 2019 έδειξε ότι μεσογειακά δείγματα που είχαν αναγνωριστεί ως Aplysia parvula ανήκαν στην Aplysia punctata, θέτοντας υπό αμφισβήτηση τις παλαιότερες αναφορές της πραγματικής A. parvula από τη Μεσόγειο.
Aplysia parvula Mörch, 1863, commonly known as the Dwarf Sea Hare or Pygmy Sea Hare, is a small marine gastropod belonging to the family Aplysiidae. It belongs to the animals commonly known as sea hares, a fascinating group of molluscs that acquired their name from the two elongated rhinophores on the head, which resemble the ears of a hare.
For many decades, Aplysia parvula was considered to have an almost worldwide distribution throughout tropical and warm-temperate seas. More recent genetic research, however, revealed that animals previously grouped under this name actually represented several different, morphologically similar species. This discovery considerably changed our understanding of the true distribution of A. parvula and is particularly important when evaluating older records from the Mediterranean.
The currently accepted scientific name in the World Register of Marine Species (WoRMS) is Aplysia parvula Mörch, 1863. The authorship “Guilding in Mørch, 1863” can be encountered in older literature and other sources, but modern taxonomic databases attribute the name to Mörch, 1863.
One of the Smallest Sea Hares
Aplysia parvula is notable for its small size compared with many other members of the genus Aplysia.
Its body is soft, relatively rounded and elongated. Two large oral tentacles are situated on the head, while behind them is a second pair of sensory structures known as rhinophores. Their distinctive shape gives the impression of a pair of small ears and is responsible for the common name “sea hare”.
Along the sides of the body are two folds known as parapodia. These partially cover the mantle region and the greatly reduced internal shell.
Colouration can be extremely variable and is often associated with the algae upon which the animal lives and feeds. Individuals may appear brown, reddish, burgundy, greenish or olive, frequently with smaller pale or whitish markings.
This considerable variation in colour is one reason why identifying small Aplysia species from photographs alone can be difficult.
Life Among the Algae
Small sea hares are primarily herbivorous.
They feed on various marine algae, which they scrape using the radula, a specialised feeding structure present in most gastropods.
They are generally associated with shallow coastal waters, rocky substrates and areas supporting abundant algal growth. Their small size and colouration provide effective camouflage among marine vegetation.
As a result, they can easily remain unnoticed even by experienced divers.
Like other sea hares, they possess interesting chemical defence mechanisms. Many Aplysia species can release coloured secretions when disturbed, while chemical compounds derived from their algal diet may also contribute to protection against predators.
Reproduction
Sea hares are hermaphrodites, meaning that each individual possesses both male and female reproductive organs.
This does not normally mean that they reproduce through self-fertilisation. Individuals usually mate with other sea hares and exchange reproductive material.
In some Aplysia species, remarkable mating chains can form, involving several animals simultaneously.
The eggs are deposited in characteristic tangled gelatinous strings, which may be orange, brownish or greenish depending on the species and developmental stage.
A Major Taxonomic Revision
For many years, Aplysia parvula was regarded as an almost cosmopolitan or circumtropical species.
Records were reported from the Atlantic, Mediterranean, Indian and Pacific Oceans.
This interpretation changed dramatically in 2019.
A major scientific revision based on morphological evidence and molecular data demonstrated that what had traditionally been called Aplysia parvula actually represented a complex containing several distinct evolutionary lineages and species.
The study recognised multiple species and resurrected older scientific names for populations from different geographical regions.
Most importantly for Cyprus, the research also examined the situation in the Mediterranean Sea.
Genetic analyses of Mediterranean specimens previously identified as Aplysia parvula demonstrated that they corresponded to Aplysia punctata, a species already known from the Mediterranean.
The researchers therefore concluded that their results did not support the previous hypothesis that true Aplysia parvula had colonised the Mediterranean.
This discovery has major implications for historical records of A. parvula throughout the region.
The Record from Protaras, Cyprus
On 4 May 2022, a small sea hare photographically identified as Aplysia parvula was observed and photographed underwater by Costas Constantinou in the Protaras area of eastern Cyprus.
The animal was observed at a depth of approximately 4 metres.
The underwater photographs provide interesting documentation of a small Aplysia from Cypriot waters.
However, in light of the major taxonomic revision published in 2019, the identity of this particular animal needs to be treated with caution.
The external morphology of small members of this group can be extremely similar, and reliable separation of closely related species is not always possible from photographs alone.
The Cypriot observation can therefore more cautiously be referred to as:
Aplysia cf. parvula
or as an individual originally identified photographically as Aplysia parvula, pending anatomical or molecular evidence capable of confirming its identity.
Is It an Alien Species in Cyprus?
This question requires particular caution.
Historically, Aplysia parvula was sometimes regarded as an Alien species in the Mediterranean, based on the assumption that it was a widespread tropical species that had entered the basin from elsewhere.
The molecular revision published in 2019, however, demonstrated that the Mediterranean specimens examined as A. parvula were actually Aplysia punctata. The results therefore challenged the earlier hypothesis that true A. parvula had colonised the Mediterranean.
For this reason, the Protaras observation should not presently be described as a confirmed Alien Aplysia parvula record in Cyprus solely on the basis of photographic identification.
This distinction is particularly important for accurately documenting the biodiversity of Cyprus. When the taxonomic identity of an organism remains uncertain, it is scientifically preferable to acknowledge that uncertainty rather than present an unconfirmed identification as established fact.
The observation made by Costas Constantinou nevertheless remains valuable photographic documentation of a small sea hare in the waters of Protaras.
It also provides an excellent example of how modern genetic research can transform long-established ideas about species identity and geographical distribution.
An animal once believed to represent a single species distributed across much of the world's tropical and warm-temperate seas was ultimately shown to conceal a complex of distinct evolutionary lineages and species.
Species Summary
Scientific name: Aplysia parvula Mörch, 1863
Older authorship attribution: Aplysia parvula Guilding in Mørch, 1863
Common names: Dwarf Sea Hare, Pygmy Sea Hare
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Order: Aplysiida
Family: Aplysiidae
Diet: Herbivorous, feeding primarily on marine algae.
Reproduction: Hermaphroditic.
Type locality of A. parvula: Saint Vincent, Lesser Antilles.
Cyprus observation: Protaras, 4 May 2022, at approximately 4 m depth.
Underwater photographs: Costas Constantinou.
Status in Cyprus: The photographed animal was originally identified as Aplysia parvula, but its identity requires reassessment in light of the modern taxonomic revision of the A. parvula species complex.
Alien status: It should not currently be regarded as a confirmed Alien Aplysia parvula in Cyprus without additional anatomical or molecular confirmation.
Important taxonomic note: Molecular research published in 2019 demonstrated that Mediterranean specimens previously identified as Aplysia parvula belonged to Aplysia punctata, casting doubt on historical reports of true A. parvula from the Mediterranean Sea.
Text: George Konstantinou
No comments:
Post a Comment