Biodiversity of Cyprus by NGO Protection of the Natural Heritage and the Biodiversity of Cyprus: Odonata of Cyprus - Οι λιβελούλες της Κύπρου. Τα γρηγορότερα έντομα στον πλανήτη - Του Γιώργου Κωνσταντίνου

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of Odonata of Cyprus - (Dragonflies and Damselflies of Cyprus)

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

Below in English.

Κείμενο, φωτογραφία, του Γιώργου Κωνσταντίνου

Οι λιβελούλες τα γνωστά μας αεροπλανάκια ανήκουν στην ομοταξία των εντόμων και στην τάξη οδοντόγναθα (Odonata). Τα συναντούμε σε δυο υποτάξεις τα dragonflies (λιβελούλες) Ανισόπτερα (Anisoptera) και τα damselflies Zυγόπτερα (Zygoptera). Τα Ζυγόπτερα ταξινομουντε σε 18 οικογένειες και τα Ανισόπτερα σε τέσσερις οικογένειες. Το όνομά τής λιβελούλας προέρχεται από τη λατινική λέξη libella που σημαίνει υδρόμετρο και σχετίζεται με τα μέρη που ζει τις πηγές, ποτάμια, λίμνες, και σε κάθε υδροβιότοπο. Οι λιβελούλες αποτελούν τα πιο αγαπητά έντομα για τους ανθρώπους μετά τις πεταλούδες.

Banded demoiselle (Calopteryx splendens)

Στον πλανήτη έχουν καταγραφεί περισσότερα από 6.000 διαφορετικά είδη. Στην Ευρώπη έχουν καταγραφεί περίπου 120 είδη ενώ στην Κύπρο έχουν καταγραφεί 37 διαφορετικά είδη άλλα μερικά από αυτά αποτελούν πολύ σπάνια είδη. Πρόκειται για έντομα που επιβίωσαν δια μέσο εκατομμυρίων ετών αφού απολιθώματα τους έχουν βρεθεί από την Τριαδική περίοδο πριν 320 εκατομμύρια χρόνια.

Το μεγαλύτερο είδος λιβελούλας βρέθηκε ως απολίθωμα και είχε άνοιγμα φτερών 70 εκατοστών. Είναι σαρκοφάγα έντομα και πολύ δεινοί θηρευτές και ίσως σε αυτό να οφείλουν την επιβίωση τους μέχρι και σήμερα. Τα συναντούμε σε πολλούς υπέροχους χρωματισμούς όπως κόκκινο, μοβ, μπλε, γαλάζιο, κίτρινο και σε πολλά άλλα χρώματα. Συνήθως το θηλυκό και το αρσενικό έχουν διαφορετικά χρώματα και πολλοί νομίζουν ότι είναι διαφορετικά είδη. Τα Ανισόπτερα (Anisoptera) έχουν 2 ζευγάρια φτερών και όταν κάθονται ακίνητα έχουν τα φτερά τους ανοιχτά και κάθετα προς το σώμα τους ενώ τα Zυγόπτερα που διαθέτουν και αυτά 2 ζευγάρια φτερών όταν κάθονται έχουν τα φτερά τους κλειστά. Μπορούν εν πτήση να γεννούν τα αυγά τους, να πιάνουν τα θηράματα τους, και να ζευγαρώνουν. Το θηλυκό γεννά εν πτήση τα αυγά του στην επιφάνια του νερού σε επιπλέοντα φυτά.

Οι προνύμφες τους ζουν μέσα στο νερό και τρέφονται κυρίως με προνύμφες άλλων υδρόβιων εντόμων, ασπόνδυλα, μικρά ψαράκια και γυρίνους, αναπνέουν μέσα από βράγχια στον πρωκτό και μπορούν να προωθηθούν γρήγορα εκπέμποντας νερό από τον πρωκτό. Όταν η ζωή της ως προνύμφη τελειώσει βγαίνει έξω από το νερό συνήθως την νύχτα πάνω σε βλάστηση που υπάρχει κοντά στο νερό και μένουν ακίνητες, στην συνέχεια το δέρμα της ράχης ανοίγει και βγαίνει από μέσα το τέλειο έντομο, όπως ακριβώς βγαίνει η πεταλούδα από το κουκούλι της.

Black stream glider (Trithemis festiva).

Τα ώριμα πτερωτά έντομα τρέφονται με κουνούπια, μύγες, πεταλούδες, μέλισσες και γενικά όποιο έντομο μπορούν να πιάσουν. Είναι εξαιρετικοί κυνηγοί και κυνηγούν άλλα έντομα με 2 τρόπους. Μερικά είδη τριγυρίζουν ψάχνοντας για λεία ενώ άλλα είδη κάθονται σε ένα μέρος με καλή θέα, περιμένοντας για λεία που περνάει, μετά ορμούν πάνω της την αρπάζουν και την τρώνε είτε στον αέρα η κάθονται κάπου. Μπορούν να πετάνε προς όλες τις κατευθύνσεις. Μπροστά, πίσω, πάνω, κάτω. Επίσης μπορούν να πετάξουν με το σώμα τους να εφάπτεται στο νερό.

Blue emperor (Anax imperator)

Οι λιβελούλες περνούν την περισσότερη ζωή τους σαν νύμφες κάτω από την επιφάνεια του νερού. Σε κατάσταση προνύμφης αναλόγως του είδους ζουν από 1 μέχρι 5 χρόνια μέσα στο νερό ενώ ως ενήλικα έντομα έχουν πολύ μικρή διάρκεια ζωής και η ζωή τους κυμαίνεται αναλόγως του είδους και του κλίματος της περιοχής που ζουν από μερικές βδομάδες μέχρι και 1 χρόνο. Το μέγεθος του σώματος τους ποικίλη αναλόγως του είδους και κυμαίνεται σε μήκος από 2 μέχρι 9 πόντους και με άνοιγμα φτερών από 2 μέχρι 11 πόντους. Έχουν εξωσκελετό και το σώμα τους αποτελείται από τρία τμήματα το κεφάλι με πολύ μεγάλα μάτια, τον θώρακα με τα έξι πόδια τους και την κοιλία. Στο κεφάλι τους έχουν δύο κοντές και λεπτές κεραίες και δύο μεγάλα μάτια. Το κάθε μάτι αποτελείται από 30.000 φακούς. Ο μικροσκοπικός της εγκέφαλος μπορεί και αποκωδικοποιεί τα σήματα που δίνουν αυτοί οι φακοί και εντοπίζει την παραμικρή κίνηση γύρω της.

Blue-tailed Damselfly (Ischnura elegans)

Τα συναντούμε συνήθως κοντά σε λίμνες, ρυάκια, ποταμούς, έλη και γενικά όπου υπάρχει νερό αν και μερικά είδη μπορούμε να τα βρούμε και σε περιοχές πολύ μακριά από νερά. Συναντούμε τα Οδοντόγναθα σε όλο τον κόσμο με εξαίρεση μόνο τις πολικές περιοχές. Τη μεγαλύτερη ποικιλία τη βρίσκουμε στις τροπικές ζώνες.

Πρόκειται για πολύ γρήγορα και αθόρυβα έντομα και αποτελούν τα πιο γρήγορα έντομα στον πλανήτη, μερικά είδη μπορούν να πιάσουν ταχύτητα μέχρι 80 χιλιόμετρα. Μερικά είδη όπως τα είδη του γένους Anax που αποτελούν και τα μεγαλύτερα από όλα τα είδη που συναντούμε στον τόπο μας, όταν ο καιρός το επιτρέπει ανεβαίνουν σε πολύ μεγάλα ύψη και κυνηγούν άλλα έντομα κυρίως μέλισσες. Οι κυνηγητικές ικανότητες της λιβελούλας είναι εκπληκτικές, καταφέρνει να σκοτώσει το 95% των στόχων της, γεγονός που την κατατάσσει σε πολύ ψηλή θέση στην λίστα με τους πιο ικανούς θηρευτές του κόσμου.

Common winter damselfly (Sympecma fusca).

Οι λιβελούλες είναι πολύ ωφέλιμες γιατί κρατούν τον πληθυσμό των κουνουπιών χαμηλό μίας και είναι η βασική τροφή τους ως προνύμφες τρώγοντας τα αυγά και τις προνύμφες των κουνουπιών.

Η Λιβελούλα είναι ένα έντομο που λατρεύτηκε ως σύμβολο μυστικισμού, αφού συμβολίζει την αναγέννηση, τον μετασχηματισμό και την προσαρμοστικότητα, από την Εποχή τού Μινωϊκού Πολιτισμού.

Φυσικοί εχθροί των λιβελούλων είναι η ανομβρία καθώς τα έντομα αυτά χρειάζονται νερό για να ολοκληρώσουν τον κύκλο της ζωής τους. ΟΙ λιβελούλες αποτελούν λιχουδιά για πολλά αρπαχτικά πουλιά όπως μερικά είδη φαλκονιών, για εντομοφάγα πουλιά, μεγαλόσωμες αράχνες, ερπετά και αμφίβια. Καταστροφές των λιβελούλων που οφείλονται σε ανθρωπίνους παράγοντες είναι οι ψεκασμοί και οι καταστροφή των υγροτόπων με συνεπεία οι λιβελούλες να μην μπορούν να αναπαραχθούν.

Crocothemis erythraea

Οι λιβελούλες λόγο της μεγάλης πολυχρωμίας και ομορφιάς που διαθέτουν αποτελούν ένα εξαιρετικό θέμα για πολλούς φωτογράφους άγριας ζωής.

Γιώργος Κωνσταντίνου

Απο άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης

Keeled skimmer - Orthetrum coerulescens

Text and photograph by George Konstantinou

Dragonflies, commonly known to us as “little aeroplanes,” belong to the class of insects and to the order Odonata. They are divided into two suborders: dragonflies, Anisoptera, and damselflies, Zygoptera. The Zygoptera are classified into 18 families and the Anisoptera into four families. The name “dragonfly” comes from the Latin word libella, meaning water level, and is related to the places where they live: springs, rivers, lakes and every kind of wetland. Dragonflies are among the most beloved insects for people, after butterflies.

More than 6,000 different species have been recorded on the planet. Approximately 120 species have been recorded in Europe, while 37 different species have been recorded in Cyprus, although some of them are very rare species. These are insects that have survived through millions of years, since their fossils have been found from the Triassic period, 320 million years ago. The largest dragonfly species was found as a fossil and had a wingspan of 70 centimetres. They are carnivorous insects and highly skilled predators, and perhaps this is what has enabled them to survive until today. We encounter them in many wonderful colours, such as red, purple, blue, light blue, yellow and many others. Usually, the female and the male have different colours, and many people think they are different species. The Anisoptera have two pairs of wings, and when they sit still, they hold their wings open and perpendicular to their bodies, while the Zygoptera, which also have two pairs of wings, hold their wings closed when at rest. They can lay their eggs, catch their prey and mate while in flight. The female lays her eggs in flight on the surface of the water and on floating plants. Their larvae live in the water and feed mainly on the larvae of other aquatic insects, invertebrates, small fish and tadpoles. They breathe through gills in the anus and can propel themselves rapidly by expelling water from the anus. When their life as larvae comes to an end, they emerge from the water, usually at night, climbing onto vegetation near the water, where they remain motionless. Then the skin on their back splits open and the fully developed insect emerges from inside, exactly as a butterfly emerges from its cocoon.

The mature winged insects feed on mosquitoes, flies, butterflies, bees and generally any insect they can catch. They are excellent hunters and hunt other insects in two ways. Some species fly around searching for prey, while other species sit in a place with a good view, waiting for passing prey. They then rush towards it, seize it and eat it either in the air or after landing somewhere. They can fly in every direction: forwards, backwards, upwards and downwards. They can also fly with their bodies touching the surface of the water.

Dragonflies spend most of their lives as nymphs beneath the surface of the water. In the larval stage, depending on the species, they live for one to five years in the water, while as adult insects they have a very short lifespan. Depending on the species and the climate of the region in which they live, their adult life ranges from a few weeks to one year. Their body size varies according to the species and ranges from 2 to 9 centimetres in length, with a wingspan of 2 to 11 centimetres. They have an exoskeleton, and their body consists of three sections: the head with very large eyes, the thorax with their six legs, and the abdomen. On their head they have two short, thin antennae and two large eyes. Each eye consists of 30,000 lenses. Their microscopic brain is able to decode the signals provided by these lenses and detect the slightest movement around them.

We usually encounter them near lakes, streams, rivers, marshes and generally wherever there is water, although some species can also be found in areas very far from water. Odonata are found throughout the world, with the exception of the polar regions. The greatest variety is found in tropical zones.

They are very fast and silent insects and are the fastest insects on the planet, with some species able to reach speeds of up to 80 kilometres per hour. Some species, such as those of the genus Anax, which are also the largest of all the species found in our country, rise to great heights when the weather permits and hunt other insects, mainly bees. The hunting abilities of the dragonfly are astonishing. It manages to kill 95% of its targets, a fact that places it very high on the list of the most efficient predators in the world.

Dragonflies are very beneficial because they keep mosquito populations low, since mosquitoes are their main food during the larval stage, when they eat mosquito eggs and larvae.

The dragonfly is an insect that has been revered as a symbol of mysticism, as it represents rebirth, transformation and adaptability, since the era of the Minoan civilisation.

Natural enemies of dragonflies include drought, since these insects require water in order to complete their life cycle. Dragonflies are a delicacy for many birds of prey, such as some species of falcons, as well as insect-eating birds, large spiders, reptiles and amphibians. Destruction of dragonfly populations caused by human factors includes spraying and the destruction of wetlands, with the result that dragonflies are unable to reproduce.

Because of their great variety of colours and their beauty, dragonflies are an excellent subject for many wildlife photographers.

George Konstantinou

From my article in the newspaper Politis