See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Στις 31 Ιανουαρίου 2018 συνέπεσαν τρία διαφορετικά σεληνιακά φαινόμενα: μια πανσέληνος κοντά στο περίγειο της Σελήνης, η δεύτερη πανσέληνος του ίδιου ημερολογιακού μήνα και μια ολική έκλειψη Σελήνης. Ο συνδυασμός αυτός έγινε ευρέως γνωστός από τα μέσα ενημέρωσης ως “Super Blue Blood Moon”.
Η ονομασία είναι εντυπωσιακή, αλλά χρειάζεται σωστή ερμηνεία. Η Σελήνη δεν έγινε μπλε, ενώ η κοκκινωπή φάση της ολικής έκλειψης δεν ήταν ορατή από την Κύπρο. Από το νησί μπορούσε να παρατηρηθεί η μεγάλη και φωτεινή πανσέληνος μετά την ανατολή της, ενώ η ουσιαστική φάση της έκλειψης είχε ήδη ολοκληρωθεί.
Τρία διαφορετικά φαινόμενα
Ο όρος “Super Blue Blood Moon” συνδύασε τρεις ανεξάρτητους χαρακτηρισμούς:
- Supermoon: πανσέληνος που συμβαίνει όταν η Σελήνη βρίσκεται σχετικά κοντά στο περίγειο, το πλησιέστερο σημείο της τροχιάς της προς τη Γη.
- Blue Moon: η δεύτερη πανσέληνος που συμβαίνει μέσα στον ίδιο ημερολογιακό μήνα.
- Blood Moon: ανεπίσημη ονομασία για την κοκκινωπή όψη που μπορεί να αποκτήσει η Σελήνη κατά την ολική φάση μιας σεληνιακής έκλειψης.
Η ταυτόχρονη εμφάνιση αυτών των συνθηκών προκάλεσε μεγάλο παγκόσμιο ενδιαφέρον, παρόλο που η πλήρης εικόνα του φαινομένου δεν ήταν ορατή από όλες τις περιοχές της Γης.
Τι είναι η υπερπανσέληνος
Η τροχιά της Σελήνης γύρω από τη Γη δεν είναι τέλειος κύκλος αλλά ελαφρώς ελλειπτική. Για τον λόγο αυτό, η απόστασή της από τη Γη μεταβάλλεται. Το πλησιέστερο σημείο της τροχιάς ονομάζεται περίγειο και το πιο απομακρυσμένο απόγειο.
Όταν η πανσέληνος συμβαίνει κοντά στο περίγειο, ο σεληνιακός δίσκος φαίνεται ελαφρώς μεγαλύτερος και φωτεινότερος από ό,τι όταν η πανσέληνος βρίσκεται κοντά στο απόγειο. Ο δημοφιλής όρος “supermoon” δεν αποτελεί επίσημο αστρονομικό χαρακτηρισμό· στην αστρονομία το φαινόμενο περιγράφεται ακριβέστερα ως πανσέληνος κοντά στο περίγειο ή περίγεια πανσέληνος.
Η Σελήνη πέρασε από το περίγειό της στις 30 Ιανουαρίου 2018, περίπου μία ημέρα πριν από την πανσέληνο και την έκλειψη. Έτσι, στις 31 Ιανουαρίου εμφανιζόταν κάπως μεγαλύτερη και φωτεινότερη από μια μέση πανσέληνο. Η διαφορά, αν και μετρήσιμη, δεν γίνεται πάντοτε εύκολα αντιληπτή με γυμνό μάτι χωρίς άμεση σύγκριση.
Τι σημαίνει Blue Moon
Η πανσέληνος της 31ης Ιανουαρίου ήταν η δεύτερη του μήνα, καθώς είχε προηγηθεί πανσέληνος την 1η Ιανουαρίου 2018. Σύμφωνα με τη δημοφιλέστερη σύγχρονη χρήση του όρου, η δεύτερη πανσέληνος ενός ημερολογιακού μήνα ονομάζεται “Blue Moon”.
Η ονομασία δεν σχετίζεται με το πραγματικό χρώμα της Σελήνης. Μια Blue Moon συνήθως έχει το ίδιο χρώμα με οποιαδήποτε άλλη πανσέληνο. Μόνο κάτω από ασυνήθιστες ατμοσφαιρικές συνθήκες, όπως η παρουσία σωματιδίων συγκεκριμένου μεγέθους από μεγάλες πυρκαγιές ή ηφαιστειακές εκρήξεις, μπορεί η Σελήνη να φαίνεται πραγματικά γαλαζωπή.
Επειδή ο Ιανουάριος του 2018 είχε δύο πανσελήνους, ο Φεβρουάριος του ίδιου έτους δεν είχε καμία. Ακολούθησαν ακόμη δύο πανσέληνοι τον Μάρτιο, στις 2 και στις 31 του μήνα.
Πώς δημιουργείται μια ολική έκλειψη Σελήνης
Μια σεληνιακή έκλειψη συμβαίνει όταν η Γη παρεμβάλλεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη και η σκιά της Γης πέφτει επάνω στον σεληνιακό δίσκο. Αυτό μπορεί να συμβεί μόνο κατά την πανσέληνο, όταν τα τρία ουράνια σώματα βρίσκονται σε κατάλληλη ευθυγράμμιση.
Η σκιά της Γης αποτελείται από δύο κύριες περιοχές:
- την παρασκιά, όπου μόνο μέρος του ηλιακού φωτός εμποδίζεται,
- τη σκιά ή umbra, όπου το άμεσο ηλιακό φως αποκλείεται.
Κατά την ολική φάση, ολόκληρη η ορατή επιφάνεια της Σελήνης εισέρχεται στην umbra της Γης. Η Σελήνη όμως δεν εξαφανίζεται εντελώς.
Γιατί η Σελήνη γίνεται κόκκινη
Παρόλο που η Γη εμποδίζει το άμεσο ηλιακό φως, ένα μέρος του φωτός του Ήλιου διαπερνά την ατμόσφαιρα της Γης και διαθλάται προς τη Σελήνη.
Τα μικρότερα μήκη κύματος, κυρίως το μπλε φως, διασκορπίζονται πιο έντονα στην ατμόσφαιρα. Τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, όπως το κόκκινο και το πορτοκαλί, περνούν αποτελεσματικότερα και φτάνουν στην επιφάνεια της Σελήνης. Πρόκειται για την ίδια γενική αρχή που δημιουργεί τους κόκκινους και πορτοκαλί χρωματισμούς κατά την ανατολή και τη δύση του Ήλιου.
Έτσι, κατά την ολικότητα, η Σελήνη φωτίζεται από το φως όλων των ανατολών και των δύσεων που συμβαίνουν ταυτόχρονα γύρω από την περιφέρεια της Γης. Η ένταση και η απόχρωση του κόκκινου χρώματος εξαρτώνται από την κατάσταση της γήινης ατμόσφαιρας, συμπεριλαμβανομένης της ποσότητας σκόνης, νεφών και ηφαιστειακών σωματιδίων.
Ο δημοφιλής όρος “Blood Moon” αναφέρεται σε αυτή την κοκκινωπή εμφάνιση και δεν αποτελεί επίσημο αστρονομικό όρο.
Οι ώρες της έκλειψης
Η ολική έκλειψη της 31ης Ιανουαρίου 2018 εξελίχθηκε στις ακόλουθες περίπου ώρες σε Παγκόσμιο Συντονισμένο Χρόνο:
- Έναρξη παρασκιάς: 10:51 UTC
- Έναρξη μερικής έκλειψης: 11:48 UTC
- Έναρξη ολικότητας: 12:52 UTC
- Μέγιστο της έκλειψης: 13:30 UTC
- Λήξη ολικότητας: 14:08 UTC
- Λήξη μερικής έκλειψης: 15:11 UTC
- Λήξη παρασκιάς: 16:08 UTC
Η Κύπρος βρισκόταν τότε στη ζώνη ώρας UTC+2. Επομένως, σε τοπική ώρα:
- η ολικότητα διήρκεσε περίπου από τις 14:52 μέχρι τις 16:08,
- το μέγιστο σημειώθηκε περίπου στις 15:30,
- η μερική έκλειψη ολοκληρώθηκε περίπου στις 17:11,
- η παρασκιά ολοκληρώθηκε περίπου στις 18:08.
Η συνολική διάρκεια της ολικής φάσης ήταν περίπου 76 λεπτά, ενώ ολόκληρη η διέλευση από την παρασκιά διήρκεσε περισσότερο από πέντε ώρες.
Τι ήταν ορατό από την Κύπρο
Κατά την ολικότητα και το μεγαλύτερο μέρος της μερικής έκλειψης, η Σελήνη βρισκόταν κάτω από τον ορίζοντα της Κύπρου. Ανέτειλε στην Κύπρο αφού είχε ουσιαστικά εξέλθει από τη σκοτεινή κεντρική σκιά της Γης.
Συνεπώς, η εντυπωσιακή χάλκινη ή βαθυκόκκινη “Blood Moon” της ολικότητας δεν ήταν ορατή από το νησί. Κατά την ανατολή της Σελήνης απέμενε μόνο το τελευταίο και πολύ δυσδιάκριτο τμήμα της έκλειψης παρασκιάς. Η ελαφρά μείωση της φωτεινότητας που προκαλεί η παρασκιά είναι συνήθως δύσκολο να διακριθεί, ιδιαίτερα όταν η Σελήνη βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα και ο ουρανός δεν έχει σκοτεινιάσει πλήρως.
Αυτό σημαίνει ότι οι εικόνες που λήφθηκαν αργότερα το ίδιο βράδυ στην Κύπρο καταγράφουν τη φωτεινή Super Blue Moon και όχι την κόκκινη ολική φάση της έκλειψης.
Οι καλύτερες συνθήκες παρατήρησης υπήρχαν στην ανατολική και κεντρική Ασία, στην Αυστραλία, στη Νέα Ζηλανδία, στον Ειρηνικό Ωκεανό και σε τμήματα της Βόρειας Αμερικής.
Γιατί δεν έχουμε έκλειψη σε κάθε πανσέληνο
Η τροχιά της Σελήνης έχει κλίση περίπου πέντε μοιρών σε σχέση με το επίπεδο της τροχιάς της Γης γύρω από τον Ήλιο. Τις περισσότερες φορές, κατά την πανσέληνο, η Σελήνη περνά λίγο πάνω ή λίγο κάτω από τη σκιά της Γης.
Σεληνιακή έκλειψη συμβαίνει μόνο όταν η πανσέληνος βρίσκεται κοντά σε έναν από τους δύο κόμβους της σεληνιακής τροχιάς, δηλαδή στα σημεία όπου η τροχιά της Σελήνης τέμνει το επίπεδο της γήινης τροχιάς.
Η έκλειψη της 31ης Ιανουαρίου 2018 ανήκε στη σειρά Saros 124. Ο κύκλος Saros διαρκεί περίπου 18 χρόνια, 11 ημέρες και 8 ώρες και χρησιμοποιείται για την πρόβλεψη εκλείψεων με παρόμοια γεωμετρικά χαρακτηριστικά.
Είναι ασφαλής η παρατήρηση;
Η παρατήρηση μιας σεληνιακής έκλειψης είναι απολύτως ασφαλής με γυμνό μάτι. Σε αντίθεση με την ηλιακή έκλειψη, δεν απαιτούνται ειδικά προστατευτικά γυαλιά ή φίλτρα.
Κιάλια ή ένα μικρό τηλεσκόπιο μπορούν να αποκαλύψουν περισσότερες λεπτομέρειες στην επιφάνεια της Σελήνης, αλλά δεν είναι απαραίτητα. Για φωτογράφιση βοηθούν ένας τηλεφακός, σταθερό τρίποδο και χειροκίνητες ρυθμίσεις έκθεσης.
Η επόμενη ολική έκλειψη του 2018
Η επόμενη ολική έκλειψη Σελήνης πραγματοποιήθηκε στις 27 Ιουλίου 2018 και, σε αντίθεση με το φαινόμενο της 31ης Ιανουαρίου, ήταν ορατή από την Κύπρο. Εκείνη η έκλειψη δεν συνέπεσε με Blue Moon ή υπερπανσέληνο.
Η φωτογραφική καταγραφή
Η φωτογραφία και το βίντεο της αρχικής ανάρτησης λήφθηκαν στις 31 Ιανουαρίου 2018 από τον George Konstantinou.
Η αρχική ανάρτηση δεν προσδιορίζει συγκεκριμένη τοποθεσία φωτογράφισης και, επομένως, δεν προστίθενται αυθαίρετες συντεταγμένες.
Αστρονομικά στοιχεία
- Φαινόμενο: Πανσέληνος και ολική έκλειψη Σελήνης
- Ημερομηνία: 31 Ιανουαρίου 2018
- Δημοφιλής ονομασία: Super Blue Blood Moon
- Τύπος έκλειψης: Ολική σεληνιακή έκλειψη
- Σειρά Saros: 124
- Μέγιστο έκλειψης: περίπου 13:30 UTC / 15:30 ώρα Κύπρου
- Διάρκεια ολικότητας: περίπου 76 λεπτά
- Ορατότητα της ολικότητας από την Κύπρο: Όχι
- Ορατότητα από την Κύπρο: Μόνο το τελευταίο, αμυδρό στάδιο της παρασκιάς κατά την ανατολή της Σελήνης
- Blue Moon: Δεύτερη πανσέληνος του Ιανουαρίου 2018
- Supermoon: Πανσέληνος κοντά στο σεληνιακό περίγειο
- Blood Moon: Ανεπίσημη ονομασία της κοκκινωπής Σελήνης κατά την ολικότητα
Πηγές
- Αρχική ανάρτηση – Biodiversity of Cyprus
- NASA – “Super Blue Blood Moon” Coming Jan. 31
- NASA Scientific Visualization Studio – Super Blue Blood Lunar Eclipse
- NASA – Χάρτης ορατότητας της έκλειψης της 31ης Ιανουαρίου 2018
- Time and Date – Total Lunar Eclipse, 31 January 2018
- EclipseWise – Eclipses During 2018
Super Blue Moon over Cyprus on 31 January 2018 – The Total Eclipse Was Not Visible from Cyprus
Text by George Konstantinou
On 31 January 2018, three different lunar phenomena coincided: a full Moon occurring near lunar perigee, the second full Moon of the same calendar month and a total lunar eclipse. This combination became widely known through the media as a “Super Blue Blood Moon”.
The name is striking, but it requires careful interpretation. The Moon did not turn blue, while the reddish total phase of the lunar eclipse was not visible from Cyprus. The island witnessed the large and bright full Moon after moonrise, by which time the substantial phases of the eclipse had already ended.
Three different phenomena
The expression “Super Blue Blood Moon” combined three independent descriptions:
- Supermoon: a full Moon occurring when the Moon is relatively close to perigee, the nearest point of its orbit to Earth.
- Blue Moon: the second full Moon occurring within the same calendar month.
- Blood Moon: an informal name for the reddish appearance that the Moon may acquire during the total phase of a lunar eclipse.
The simultaneous occurrence of these conditions attracted considerable worldwide interest, although the complete event was not visible from every part of Earth.
What is a supermoon?
The Moon’s orbit around Earth is not a perfect circle but is slightly elliptical. Consequently, its distance from Earth varies. The nearest point of its orbit is called perigee, while the most distant point is known as apogee.
When a full Moon occurs near perigee, the lunar disc appears slightly larger and brighter than it does when a full Moon occurs near apogee. The popular expression “supermoon” is not a formal astronomical term; astronomers describe the phenomenon more precisely as a full Moon near perigee or a perigean full Moon.
The Moon passed through perigee on 30 January 2018, approximately one day before the full Moon and eclipse. It therefore appeared somewhat larger and brighter than an average full Moon on 31 January. Although measurable, the difference is not always easily noticeable to the unaided eye without a direct comparison.
What does Blue Moon mean?
The full Moon of 31 January was the second of the month, following an earlier full Moon on 1 January 2018. Under the most popular modern definition, the second full Moon within a calendar month is called a “Blue Moon”.
The name is unrelated to the Moon’s actual colour. A Blue Moon normally has the same colour as any other full Moon. Only under unusual atmospheric conditions, such as the presence of particles of a particular size produced by major fires or volcanic eruptions, can the Moon genuinely appear bluish.
Because January 2018 had two full Moons, February of that year had none. Two more full Moons followed in March, on 2 and 31 March.
How a total lunar eclipse occurs
A lunar eclipse occurs when Earth moves between the Sun and the Moon and Earth’s shadow falls across the lunar disc. This can happen only at full Moon, when the three celestial bodies are suitably aligned.
Earth’s shadow consists of two principal regions:
- the penumbra, where only part of the Sun’s light is obstructed;
- the umbra, where direct sunlight is blocked.
During the total phase, the Moon’s entire visible surface enters Earth’s umbra. However, the Moon does not disappear completely.
Why the Moon turns red
Although Earth blocks direct sunlight, some sunlight passes through Earth’s atmosphere and is refracted towards the Moon.
Shorter wavelengths, particularly blue light, are scattered more strongly by the atmosphere. Longer wavelengths, including red and orange light, pass through more effectively and reach the lunar surface. This is the same general principle responsible for the red and orange colours seen at sunrise and sunset.
During totality, the Moon is therefore illuminated by light passing through all the sunrises and sunsets occurring simultaneously around Earth’s circumference. The intensity and shade of red depend on the condition of Earth’s atmosphere, including the amount of dust, cloud and volcanic particles present.
The popular expression “Blood Moon” refers to this reddish appearance and is not a formal astronomical term.
Times of the eclipse
The total lunar eclipse of 31 January 2018 progressed at approximately the following times in Coordinated Universal Time:
- Penumbral eclipse began: 10:51 UTC
- Partial eclipse began: 11:48 UTC
- Total eclipse began: 12:52 UTC
- Greatest eclipse: 13:30 UTC
- Total eclipse ended: 14:08 UTC
- Partial eclipse ended: 15:11 UTC
- Penumbral eclipse ended: 16:08 UTC
Cyprus was then using the UTC+2 time zone. In local time:
- totality lasted approximately from 14:52 until 16:08;
- greatest eclipse occurred at about 15:30;
- the partial eclipse ended at about 17:11;
- the penumbral eclipse ended at about 18:08.
The total phase lasted approximately 76 minutes, while the complete passage through the penumbra lasted more than five hours.
What was visible from Cyprus?
During totality and most of the partial eclipse, the Moon was below the horizon in Cyprus. It rose over the island after it had essentially left Earth’s dark central shadow.
Consequently, the impressive coppery or deep-red “Blood Moon” of totality was not visible from Cyprus. At moonrise, only the final and very subtle portion of the penumbral eclipse remained. The slight reduction in brightness caused by the penumbra is generally difficult to detect, particularly while the Moon is low on the horizon and the sky is not yet completely dark.
This means that photographs taken later that evening in Cyprus recorded the bright Super Blue Moon rather than the red total phase of the eclipse.
The best observing conditions occurred in central and eastern Asia, Australia, New Zealand, the Pacific region and parts of North America.
Why an eclipse does not occur at every full Moon
The Moon’s orbit is inclined by approximately five degrees relative to the plane of Earth’s orbit around the Sun. At most full Moons, the Moon passes slightly above or below Earth’s shadow.
A lunar eclipse occurs only when the full Moon is near one of the two nodes of its orbit—the points at which the Moon’s orbit crosses the plane of Earth’s orbit.
The eclipse of 31 January 2018 belonged to Saros series 124. The Saros cycle lasts approximately 18 years, 11 days and 8 hours and is used to predict eclipses with similar geometrical characteristics.
Is it safe to observe?
A lunar eclipse is completely safe to observe with the unaided eye. Unlike a solar eclipse, no protective glasses or special filters are required.
Binoculars or a small telescope can reveal additional detail on the lunar surface, but they are not essential. A telephoto lens, stable tripod and manual exposure settings are useful for photography.
The next total lunar eclipse of 2018
The next total lunar eclipse occurred on 27 July 2018. Unlike the event of 31 January, that eclipse was visible from Cyprus. It did not, however, coincide with a Blue Moon or a supermoon.
The photographic record
The photograph and video in the original post were taken on 31 January 2018 by George Konstantinou.
The original post does not identify a specific photographic location; therefore, no speculative coordinates are added.
Date: 31 January 2018
Photo and video: George Konstantinou
Astronomical data
- Phenomenon: Full Moon and total lunar eclipse
- Date: 31 January 2018
- Popular name: Super Blue Blood Moon
- Eclipse type: Total lunar eclipse
- Saros series: 124
- Greatest eclipse: approximately 13:30 UTC / 15:30 Cyprus time
- Duration of totality: approximately 76 minutes
- Visibility of totality from Cyprus: No
- Visibility from Cyprus: Only the final, faint penumbral stage around moonrise
- Blue Moon: The second full Moon of January 2018
- Supermoon: A full Moon occurring near lunar perigee
- Blood Moon: An informal name for the reddish Moon during totality
Sources
- Original post – Biodiversity of Cyprus
- NASA – “Super Blue Blood Moon” Coming Jan. 31
- NASA Scientific Visualization Studio – Super Blue Blood Lunar Eclipse
- NASA – Viewing map for the eclipse of 31 January 2018
- Time and Date – Total Lunar Eclipse, 31 January 2018
- EclipseWise – Eclipses During 2018
No comments:
Post a Comment