See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Ο ενοριακός ναός του Κάτω Αμιάντου
Η εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα είναι ο κύριος ενοριακός ναός του Κάτω Αμιάντου, στην επαρχία Λεμεσού. Ανάμεσα στα σπίτια, τα περιβόλια και τις δασωμένες πλαγιές του Τροόδους, ο μεγάλος τρούλος και το καμπαναριό της αποτελούν χαρακτηριστικά σημεία αναφοράς του χωριού.
Ο ναός ανήκει στην Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού και είναι αφιερωμένος στον Απόστολο Ανδρέα τον Πρωτόκλητο. Αποτελεί ενεργό χώρο λατρείας και συνδέει τη σημερινή κοινότητα με την παλαιότερη εκκλησία που υπήρχε στην ίδια θέση.
Από την εκκλησία του 1922 στον σημερινό ναό
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της κοινότητας, ο σημερινός ναός ανεγέρθηκε το 1974–1975, αντικαθιστώντας παλαιότερη εκκλησία του 1922. Από τον προηγούμενο ναό διασώθηκαν εικόνες και ιερά κειμήλια, τα οποία μεταφέρθηκαν στη νέα εκκλησία.
Η συνέχεια αυτή έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την τοπική ιστορία: το εκκλησιαστικό κτήριο άλλαξε, αλλά η αφιέρωση στον Απόστολο Ανδρέα και μέρος της κινητής εκκλησιαστικής κληρονομιάς διατηρήθηκαν.
Αρχιτεκτονική και εξωτερική όψη
Ο ναός είναι τρίκλιτη βασιλική με κεντρικό τρούλο. Η κατασκευή του συνδυάζει σκελετό οπλισμένου σκυροδέματος, τοιχοποιίες από τούβλα και εξωτερική επένδυση με πέτρα της περιοχής. Η λιθένδυση εντάσσει το κτήριο στην εικόνα του ορεινού οικισμού.
Στην πανοραμική άποψη του χωριού διακρίνονται ο μεγάλος τρούλος, το καμπαναριό και οι κεραμοσκεπές. Το μέγεθος και η κατακόρυφη ανάπτυξή τους κάνουν την εκκλησία ευδιάκριτη ανάμεσα στα χαμηλότερα σπίτια.
Εσωτερικό και εκκλησιαστική τέχνη
Η αρχιτεκτονική καταγραφή της Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού, στο ψηφιακό αποθετήριο «Αψίδα» του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, περιγράφει ξυλόγλυπτο τέμπλο και ψηφιδωτό δάπεδο τύπου μωσαϊκού. Ο σολέας και το Ιερό Βήμα βρίσκονται σε διαδοχικά υπερυψωμένα επίπεδα.
Η ίδια καταγραφή αναφέρει αγιογραφίες του Παντοκράτορα στον τρούλο, της Πλατυτέρας στην κόγχη του Ιερού και των Ευαγγελιστών στα σφαιρικά τρίγωνα που στηρίζουν τον τρούλο. Πρόκειται για χαρακτηριστική διάταξη της ορθόδοξης εικονογραφίας.
Ο Απόστολος Ανδρέας και η εορτή του
Ο Απόστολος Ανδρέας, αδελφός του Αποστόλου Πέτρου, ονομάζεται Πρωτόκλητος επειδή, σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, υπήρξε από τους πρώτους μαθητές που ακολούθησαν τον Χριστό. Η μνήμη του εορτάζεται στις 30 Νοεμβρίου.
Η τιμή προς τον Απόστολο είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Κύπρο. Ο ναός του Κάτω Αμιάντου αποτελεί μία από τις τοπικές εκφράσεις αυτής της μακραίωνης θρησκευτικής παράδοσης.
Μια καταγεγραμμένη τοπική θρησκευτική διήγηση
Ο ερευνητής Κωστής Κοκκινόφτας, του Κέντρου Μελετών Ιεράς Μονής Κύκκου, περιλαμβάνει στη μελέτη του για την παρουσία του Αποστόλου Ανδρέα στη ζωή των Κυπρίων μια διήγηση που αφορά τον Κάτω Αμίαντο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα της εφημερίδας «Ελευθερία» της 29ης Αυγούστου 1937, μια μουσουλμάνα κάτοικος του χωριού, η Ακκιλέ, απέδωσε τη θεραπεία της σε όραμα του Αποστόλου και στην προσκύνησή της στην εκκλησία της κοινότητας. Το περιστατικό ενέπνευσε και σχετικό ποίημα του λαϊκού ποιητή Λεωνίδα Καραφωδιά.
Η αναφορά αποτελεί τεκμήριο της τοπικής θρησκευτικής παράδοσης και της απήχησης της λατρείας του Αποστόλου και πέρα από τη χριστιανική κοινότητα. Αφορά την παλαιότερη εκκλησία, καθώς προηγείται της ανέγερσης του σημερινού ναού.
Ο ναός στη συλλογική μνήμη
Η εκκλησία συνδέεται επίσης με εκδηλώσεις μνήμης της κοινότητας. Στα δημοσιευμένα εκκλησιαστικά χρονικά καταγράφεται ότι στις 15 Οκτωβρίου 2017 τελέστηκε στον ναό Θεία Λειτουργία και το ετήσιο μνημόσυνο του αγωνιστή της ΕΟΚΑ Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου.
Η παρουσία τέτοιων τελετών αναδεικνύει τον ρόλο της ενοριακής εκκλησίας ως τόπου λατρείας αλλά και διατήρησης της ιστορικής μνήμης του χωριού.
Τοποθεσία και επίσκεψη
Ο ναός βρίσκεται μέσα στον Κάτω Αμίαντο, κοντά στον δρόμο που συνδέει την κοινότητα με τον Καρβουνά. Η επίσκεψή του μπορεί να συνδυαστεί με περιήγηση στον οικισμό και στην ευρύτερη περιοχή.
Για πρόσβαση στο εσωτερικό εκτός ακολουθιών είναι προτιμότερη η προηγούμενη επικοινωνία. Η ιστοσελίδα της κοινότητας αναφέρει κυριακάτικη λειτουργία και δυνατότητα επίσκεψης κατόπιν συνεννόησης.
Στοιχεία ναού
- Ονομασία: Ιερός Ναός Αποστόλου Ανδρέα.
- Τοποθεσία: Κάτω Αμίαντος, επαρχία Λεμεσού.
- Εκκλησιαστική υπαγωγή: Ιερά Μητρόπολη Λεμεσού.
- Σημερινό κτήριο: 1974–1975.
- Προγενέστερος ναός: 1922.
- Αρχιτεκτονικός τύπος: Τρίκλιτη βασιλική με κεντρικό τρούλο.
- Εορτή: 30 Νοεμβρίου.
- Τηλέφωνο που αναγράφεται στην ιστοσελίδα της κοινότητας: +357 25552335.
- Συντεταγμένες σημείου ναού στον χάρτη της κοινότητας: 34.916057, 32.938324.
- Google Maps: Εκκλησία Αποστόλου Ανδρέα, Κάτω Αμίαντος.
Πηγές
- Κοινότητα Αμιάντου – Εκκλησία Αποστόλου Ανδρέα: ιστορία, οικοδόμηση, παλαιότερος ναός και πληροφορίες επίσκεψης. Αμίαντος
- Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου, «Αψίδα» – Φωτογραφικό Αρχείο Ιεράς Μητρόπολης Λεμεσού: αρχιτεκτονική και εσωτερική διακόσμηση. Αψίδα
- Εκκλησία της Κύπρου – Μνήμη Αποστόλου Ανδρέου του Πρωτοκλήτου: εορτή και εκκλησιαστική παράδοση. Εκκλησία της Κύπρου
- Κωστής Κοκκινόφτας – Η θαυμαστή παρουσία του Αποστόλου Ανδρέα στη ζωή των Κυπρίων: καταγραφή της διήγησης του 1937. churchofcyprus.org.cy
- Εκκλησία της Κύπρου – Περιοδικό «Απόστολος Βαρνάβας», Σεπτέμβριος–Οκτώβριος 2017: μνημόσυνο Ευαγόρα Παπαχριστοφόρου. churchofcyprus.org.cy
- Χάρτης ναού από την ιστοσελίδα της κοινότητας: σημείο θέσης της εκκλησίας.
Apostolos Andreas Church, Kato Amiantos – Cyprus
Text by George Konstantinou.
The parish church of Kato Amiantos
Apostolos Andreas Church is the principal parish church of Kato Amiantos, in Limassol District. Among the houses, orchards and wooded slopes of Troodos, its large dome and bell tower are distinctive village landmarks.
The church belongs to the Holy Metropolis of Limassol and is dedicated to Saint Andrew the First-Called. It remains an active place of worship, connecting the present community with the earlier church that occupied the same site.
From the church of 1922 to the present building
According to the community website, the present church was built in 1974–1975, replacing an earlier church dating from 1922. Icons and sacred objects survived from the previous building and were transferred to the new church.
This continuity is particularly relevant to local history: although the building changed, its dedication to Saint Andrew and part of its movable ecclesiastical heritage were preserved.
Architecture and exterior
The church is a three-aisled basilica with a central dome. Its construction combines a reinforced-concrete frame, brick walls and an external facing of local stone. The stone cladding integrates the building into the appearance of the mountain settlement.
In the panoramic view of the village, the large dome, bell tower and tiled roofs are clearly distinguishable. Their size and height make the church prominent among the lower houses.
Interior and ecclesiastical art
The architectural record of the Holy Metropolis of Limassol, held in the Cyprus University of Technology’s “Apsida” digital repository, describes a carved wooden iconostasis and terrazzo flooring. The solea and sanctuary occupy successively raised levels.
The same record mentions paintings of Christ Pantocrator in the dome, the Virgin Platytera in the sanctuary apse and the Evangelists on the pendentives supporting the dome. This is a characteristic arrangement in Orthodox church iconography.
Saint Andrew and his feast day
Saint Andrew, the brother of the Apostle Peter, is known as the First-Called because, according to ecclesiastical tradition, he was among the first disciples to follow Christ. His feast is celebrated on 30 November.
Devotion to the Apostle is particularly widespread in Cyprus. The church of Kato Amiantos represents one local expression of this longstanding religious tradition.
A recorded local religious account
Researcher Kostis Kokkinoftas, of the Research Centre of Kykkos Monastery, includes an account concerning Kato Amiantos in his study of Saint Andrew’s place in Cypriot life.
According to a report in the newspaper Eleftheria dated 29 August 1937, a Muslim resident of the village named Akkile attributed her recovery from illness to a vision of the Apostle and her subsequent visit to venerate him at the community’s church. The episode also inspired a poem by the folk poet Leonidas Karafodias.
The account documents local religious tradition and the appeal of devotion to the Apostle beyond the Christian community. It concerns the earlier church, since it predates the construction of the present building.
The church and collective memory
The church is also associated with community commemorations. Published ecclesiastical chronicles record that a Divine Liturgy and the annual memorial service for EOKA fighter Evagoras Papachristoforou took place there on 15 October 2017.
Such ceremonies demonstrate the parish church’s role both as a place of worship and as a setting for preserving the village’s historical memory.
Location and visiting
The church stands within Kato Amiantos, near the road connecting the community with Karvounas. A visit can be combined with a walk around the settlement and its surrounding area.
Visitors wishing to enter outside service times should arrange their visit beforehand. The community website lists Sunday worship and visits by arrangement.
Church details
- Name: Apostolos Andreas Church.
- Location: Kato Amiantos, Limassol District.
- Ecclesiastical jurisdiction: Holy Metropolis of Limassol.
- Present building: 1974–1975.
- Earlier church: 1922.
- Architectural type: Three-aisled basilica with a central dome.
- Feast day: 30 November.
- Telephone listed on the community website: +357 25552335.
- Church location coordinates from the community’s map: 34.916057, 32.938324.
- Google Maps: Apostolos Andreas Church, Kato Amiantos.
Sources
- Amiantos Community – Apostolos Andreas Church: history, construction, earlier church and visitor information. Amiantos Village
- Cyprus University of Technology, “Apsida” – Holy Metropolis of Limassol photographic archive: architecture and interior decoration. Αψίδα
- Church of Cyprus – Saint Andrew the First-Called: feast day and ecclesiastical tradition. Εκκλησία της Κύπρου
- Kostis Kokkinoftas – Saint Andrew in the lives of the Cypriots: documentation of the 1937 account. churchofcyprus.org.cy
- Church of Cyprus – “Apostolos Varnavas”, September–October 2017: memorial service for Evagoras Papachristoforou. churchofcyprus.org.cy
- Church map linked by the community website: location of the church.
