See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Photos George Konstantinou 10/11/2026
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Θέση και ονομασία
Το φράγμα Παλαιχωρίου–Καμπιού βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας, περίπου ένα χιλιόμετρο ανατολικά του Απλικιού, σε κοιλάδα που διασχίζεται από το ρυάκι του Καμπιού. Η γειτνίασή του με το Απλίκι εξηγεί τη σύνδεσή του με το χωριό στις τοπικές αναφορές, ενώ στον επίσημο κατάλογο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων καταγράφεται ως «Παλαιχώρι – Καμπί».
Η τεχνητή λίμνη συγκρατεί νερό ανάμεσα στις πλαγιές της κοιλάδας και αποτελεί μέρος των υδατικών έργων που στηρίζουν την αγροτική δραστηριότητα της ορεινής Λευκωσίας. Η λειτουργία της συνδέεται με τις αρδευτικές ανάγκες της ευρύτερης περιοχής του Παλαιχωρίου.
Κατασκευή και λειτουργία
Το φράγμα τέθηκε σε λειτουργία το 1973. Η μελέτη του εκπονήθηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, ενώ την κατασκευή ανέλαβε η εταιρεία Ιωάννου και Παρασκευαΐδης.
Πρόκειται για φράγμα βαρύτητας, δηλαδή κατασκευή που αντιστέκεται στην πίεση του αποθηκευμένου νερού κυρίως μέσω του ίδιου του βάρους της. Το σώμα του φράγματος κλείνει την κοιλάδα και δημιουργεί τον ταμιευτήρα στην ανάντη πλευρά.
Η επίσημη χωρητικότητα είναι 620.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 620 εκατομμύρια λίτρα.
Τεχνικά χαρακτηριστικά
| Χαρακτηριστικό | Στοιχείο |
|---|---|
| Επίσημη ονομασία | Παλαιχώρι – Καμπί |
| Επαρχία | Λευκωσία |
| Έτος λειτουργίας | 1973 |
| Κύριος σκοπός | Άρδευση |
| Τύπος | Βαρύτητας |
| Κατηγορία στον επίσημο κατάλογο | Μεγάλο φράγμα |
| Ύψος | 33 μέτρα |
| Μήκος σώματος φράγματος | 132 μέτρα |
| Όγκος σώματος φράγματος | 39.000 m³ |
| Χωρητικότητα ταμιευτήρα | 620.000 m³ |
| Επιφάνεια ταμιευτήρα | 110.000 m² |
| Λεκάνη απορροής | 8 km² |
| Μήκος υπερχειλιστή | 45 μέτρα |
| Παροχετευτικότητα υπερχειλιστή | 63 m³/δευτερόλεπτο |
Η επιφάνεια των 110.000 τετραγωνικών μέτρων, δηλαδή 11 εκταρίων, αποτελεί το δημοσιευμένο τεχνικό μέγεθος του ταμιευτήρα. Η πραγματική έκταση του νερού μεταβάλλεται ανάλογα με τη στάθμη.
Το ρυάκι του Καμπιού και το σύστημα του Σερράχη
Η τοπική περιγραφή του Απλικιού τοποθετεί το φράγμα πάνω στο ρυάκι του Καμπιού. Στον επίσημο κατάλογο φραγμάτων, το υδατόρεμα καταγράφεται ως Ακάκι, του συστήματος Σερράχη. Οι ονομασίες αποτυπώνουν διαφορετικές κλίμακες περιγραφής: το τοπικό ρυάκι και το ευρύτερο ποτάμιο σύστημα στο οποίο ανήκει.
Το νερό που καταλήγει στον ταμιευτήρα προέρχεται από την απορροή της λεκάνης του. Οι βροχές, η προηγούμενη υγρασία του εδάφους, η διήθηση και οι απολήψεις για άρδευση επηρεάζουν την ποσότητα που παραμένει αποθηκευμένη. Έτσι, η εικόνα της λίμνης αλλάζει σημαντικά μεταξύ βροχερών περιόδων και παρατεταμένης ανομβρίας.
Η σημασία του για την άρδευση
Ο κύριος καταγεγραμμένος σκοπός του έργου είναι η άρδευση. Η αποθήκευση μέρους της χειμερινής απορροής επιτρέπει την αξιοποίηση του νερού σε περιόδους αυξημένων γεωργικών αναγκών.
Η σημασία ενός τέτοιου έργου για την ορεινή ύπαιθρο συνδέεται με την εποχικότητα των βροχών της Κύπρου: η μεγαλύτερη φυσική τροφοδοσία σημειώνεται συνήθως κατά την υγρή περίοδο, ενώ οι ανάγκες πολλών καλλιεργειών παραμένουν υψηλές κατά τους ξηρότερους μήνες. Η διαθέσιμη ποσότητα, ωστόσο, εξαρτάται από τις εισροές κάθε χρονιάς και τη διαχείριση του αποθέματος.
Τοπίο και περιβαλλοντική διαχείριση
Η δημιουργία του ταμιευτήρα μετέβαλε την αρχική ποτάμια κοιλάδα, προσθέτοντας μια επιφάνεια στάσιμου νερού και όχθες των οποίων η θέση μετακινείται με τις αυξομειώσεις της στάθμης.
Ως τεχνητό υδάτινο σώμα, το φράγμα χρειάζεται προστασία τόσο από τη ρύπανση όσο και από επεμβάσεις στις όχθες. Η αποφυγή απόρριψης σκουπιδιών, η διατήρηση της φυσικής βλάστησης και η αποτροπή εισαγωγής ξενικών οργανισμών αποτελούν βασικές αρχές υπεύθυνης διαχείρισης.
Η παρουσία συγκεκριμένων ειδών φυτών ή ζώων στον ταμιευτήρα χρειάζεται επιτόπια καταγραφή. Η ύπαρξη νερού από μόνη της δεν τεκμηριώνει έναν κατάλογο ειδών για τη συγκεκριμένη τοποθεσία.
Τοποθεσία στον χάρτη
Το ψηφιακό αρχείο Αψίδα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, σε καταχώριση με υλικό του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, δίνει τη θέση:
34.92947° N, 33.12655° E
Ο σύνδεσμος Google Maps παρατίθεται στις πηγές.
Περισσότερα υδάτινα σώματα παρουσιάζονται στον Κατάλογο Φραγμάτων και Λιμνών της Κύπρου.
Πηγές
- Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων – Κατάλογος φραγμάτων. Επίσημη ονομασία, έτος, τύπος, ύψος και χωρητικότητα. Gov.cy
- Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων – Dams of Cyprus, 2009, σελ. 60. Τεχνικά χαρακτηριστικά και σκοπός του έργου. moi.gov.cy
- Αψίδα, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου – Palaichori Dam. Στοιχεία κατασκευής και γεωγραφική θέση από υλικό του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Αψίδα
- Cyprus Highlights – Απλίκι, με πηγή το Κοινοτικό Συμβούλιο Απλικίου. Τοπική θέση και ρυάκι Καμπιού. www.cyprushighlights.com
- Google Maps – Φράγμα Παλαιχωρίου–Καμπιού.
Palaichori–Kampi Dam, near Apliki, Cyprus
Text by George Konstantinou
Location and name
Palaichori–Kampi Dam lies in Nicosia District, approximately one kilometre east of Apliki, in a valley crossed by the Kampi stream. Its proximity to Apliki explains its association with the village in local references, while the Water Development Department’s official catalogue lists it as “Palaichori – Kampi”.
The artificial lake holds water between the valley slopes and forms part of the water infrastructure supporting agriculture in mountainous Nicosia. Its operation is associated with irrigation needs in the wider Palaichori area.
Construction and operation
The dam entered operation in 1973. It was designed by the Water Development Department and constructed by Ioannou & Paraskevaides.
It is a gravity dam, a structure that resists the pressure of stored water primarily through its own weight. The dam body closes the valley, creating the reservoir on its upstream side.
Its official storage capacity is 620,000 cubic metres, equivalent to 620 million litres.
Technical characteristics
| Characteristic | Detail |
|---|---|
| Official name | Palaichori – Kampi |
| District | Nicosia |
| Year of operation | 1973 |
| Principal purpose | Irrigation |
| Type | Gravity |
| Official classification | Large dam |
| Height | 33 metres |
| Dam body length | 132 metres |
| Dam body volume | 39,000 m³ |
| Reservoir capacity | 620,000 m³ |
| Reservoir surface area | 110,000 m² |
| Catchment area | 8 km² |
| Spillway length | 45 metres |
| Spillway discharge capacity | 63 m³/second |
The surface area of 110,000 square metres, or 11 hectares, is the reservoir’s published engineering figure. The actual water-covered area varies with the water level.
The Kampi stream and the Serrachis system
The local description of Apliki places the dam on the Kampi stream. The official dam catalogue identifies the watercourse as Akaki, within the Serrachis system. These names reflect different scales of description: the local stream and the wider river system to which it belongs.
Water reaching the reservoir comes from runoff within its catchment. Rainfall, antecedent soil moisture, infiltration and irrigation withdrawals influence the volume remaining in storage. Consequently, the lake’s appearance changes considerably between wet periods and prolonged drought.
Its importance for irrigation
The project’s principal recorded purpose is irrigation. Storing part of the winter runoff allows water to be used during periods of increased agricultural demand.
The importance of such infrastructure to the mountain countryside is linked to the seasonality of rainfall in Cyprus: most natural replenishment generally occurs during the wet season, while the requirements of many crops remain high during the drier months. The available quantity nevertheless depends on each year’s inflows and the management of stored water.
Landscape and environmental management
The reservoir’s creation transformed the original river valley, introducing an area of standing water and shorelines that shift as the water level rises and falls.
As an artificial water body, the dam requires protection from pollution and disturbance along its shores. Preventing litter disposal, retaining natural vegetation and avoiding the introduction of non-native organisms are basic principles of responsible management.
The presence of particular plant or animal species at the reservoir requires field documentation. The existence of water alone does not substantiate a species list for this particular location.
Map location
The Apsida digital archive of the Cyprus University of Technology, in a record containing material from the Water Development Department, gives the following location:
34.92947° N, 33.12655° E
The Google Maps link is included in the sources.
Further water bodies are presented in the List of Dams and Lakes of Cyprus.
Sources
- Water Development Department – Catalogue of reservoirs. Official name, year, type, height and capacity. Gov.cy
- Water Development Department – Dams of Cyprus, 2009, p. 60. Technical characteristics and project purpose. moi.gov.cy
- Apsida, Cyprus University of Technology – Palaichori Dam. Construction details and geographical location from Water Development Department material. Αψίδα
- Cyprus Highlights – Apliki, drawing on Apliki Community Council information. Local setting and Kampi stream. cyprushighlights.com
- Google Maps – Palaichori–Kampi Dam.
