All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Photos Agios Theodoros Karpasias , 8/8/2015 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το Gonocerus insidiator στην Κύπρο
Το Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787) είναι φυτοφάγο ετερόπτερο έντομο της οικογένειας Coreidae, υποοικογένειας Coreinae και φυλής Gonocerini. Πρόκειται για χαρακτηριστικό μεσογειακό είδος του γένους Gonocerus, με εξάπλωση γύρω από μεγάλο μέρος της λεκάνης της Μεσογείου.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη. Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera περιλαμβάνει ρητά την Κύπρο στην εξάπλωση του είδους, μαζί με την ασιατική Τουρκία στην ανατολική περιοχή της κατανομής του.
Περιγραφή
Το Gonocerus insidiator είναι σχετικά μεγάλο Coreidae, με μήκος σώματος περίπου 11–14 mm. Το σώμα είναι επίμηκες και το βασικό χρώμα της ραχιαίας επιφάνειας κυμαίνεται σε κοκκινοκάστανες αποχρώσεις. Η κοιλιακή επιφάνεια είναι περισσότερο κιτρινωπή έως κιτρινοπράσινη.
Οι κεραίες είναι μακριές, αποτελούνται από τέσσερα άρθρα και έχουν συνήθως κοκκινοκάστανο χρωματισμό. Τα πόδια μπορεί να είναι κιτρινοπράσινα έως κοκκινοκίτρινα.
Ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα του είδους βρίσκεται στο πρόνωτο. Οι βραχιόνιες γωνίες του είναι έντονα ανεπτυγμένες και σχηματίζουν οξείες προεξοχές. Το κεφάλι είναι βραχύτερο από το πρόνωτο και τα μάτια προεξέχουν πλευρικά.
Το corium των ημιελύτρων φέρει μικρά στίγματα χωρίς τις μεγάλες σκοτεινές κηλίδες που εμφανίζονται σε ορισμένα συγγενικά είδη.
Διάκριση από συγγενικά είδη
Η σωστή αναγνώριση χρειάζεται προσοχή, επειδή το Gonocerus insidiator μοιάζει με άλλα είδη του γένους, ιδιαίτερα τα Gonocerus acuteangulatus και Gonocerus juniperi.
Στο G. insidiator οι βραχιόνιες γωνίες του προνώτου είναι πολύ οξείες και προεξέχουν χαρακτηριστικά, ενώ το πρόνωτο στο επίπεδο αυτών των γωνιών είναι πλατύτερο από την κοιλιά μαζί με το connexivum. Στο G. acuteangulatus η σχετική αναλογία είναι διαφορετική.
Από το G. juniperi μπορεί επίσης να διακριθεί από τον συνδυασμό του μήκους της κεφαλής και του χρωματικού σχεδίου των ημιελύτρων. Για ασφαλή ταυτοποίηση πρέπει πάντοτε να εξετάζεται συνδυασμός μορφολογικών χαρακτήρων και όχι μόνο το γενικό χρώμα.
Διατροφή και φυτά-ξενιστές
Το Gonocerus insidiator είναι φυτοφάγο. Διαθέτει το χαρακτηριστικό ρύγχος των Heteroptera με νύσσοντα-μυζητικά στοματικά μόρια και τρέφεται απομυζώντας φυτικά υγρά.
Έχουν καταγραφεί ως φυτά στα οποία απαντά ιδιαίτερα συχνά η σχινιά (Pistacia lentiscus), η κουμαριά (Arbutus unedo) και είδη Cistus. Υπάρχουν επίσης καταγραφές από Quercus, Pistacia, Daphne, Lavandula και Phlomis.
Η σχέση του με καρπούς και καρποφόρα τμήματα ορισμένων από αυτά τα φυτά είναι σημαντική στη διατροφή του.
Βιότοπος και οικολογία
Πρόκειται κυρίως για είδος θερμών περιοχών με έντονο μεσογειακό χαρακτήρα. Η παρουσία φυτών όπως Pistacia, Cistus και Arbutus δημιουργεί κατάλληλα ενδιαιτήματα για το είδος.
Σε περιοχές της ευρωπαϊκής εξάπλωσής του έχει καταγραφεί επίσης σε θαμνώνες, δασικά περιθώρια και παραποτάμιες δασικές θέσεις. Η οικολογία του συνδέεται γενικότερα με ξυλώδη και θαμνώδη βλάστηση πάνω στην οποία τρέφονται και αναπτύσσονται τα άτομα.
Οι μεσογειακές φυτοκοινωνίες της Κύπρου, με εκτεταμένη παρουσία σχινιάς, λαδανιάς και άλλων κατάλληλων θάμνων, προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες για το είδος.
Κύκλος ζωής
Όπως όλα τα Heteroptera, το Gonocerus insidiator παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:
αυγό → διαδοχικά νυμφικά στάδια → ενήλικο
Τα αυγά τοποθετούνται πάνω στα φυτά. Μετά την εκκόλαψη εμφανίζονται οι νεαρές νύμφες, οι οποίες έχουν τη βασική μορφή του ενήλικου αλλά δεν διαθέτουν πλήρως ανεπτυγμένα φτερά.
Με κάθε έκδυση αυξάνονται σε μέγεθος και αναπτύσσονται περισσότερο τα πτερυγικά τους στοιχεία. Με την τελευταία έκδυση εμφανίζεται το πλήρως πτερωτό και αναπαραγωγικά ώριμο ενήλικο.
Εποχική δραστηριότητα και διαχείμαση
Σε μελέτες και παρατηρήσεις από τη δυτική Ευρώπη, τα ενήλικα παρατηρούνται κυρίως από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο. Τα ενήλικα της νέας γενιάς εμφανίζονται προς το τέλος του καλοκαιριού και το είδος διαχειμάζει ως ενήλικο, συχνά προστατευμένο μέσα σε φυτικά υπολείμματα.
Οι ακριβείς ημερομηνίες των σταδίων του κύκλου ζωής εξαρτώνται φυσικά από το τοπικό κλίμα και δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτούσιες από τη δυτική Ευρώπη στην Κύπρο χωρίς ειδικά κυπριακά δεδομένα.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Gonocerus insidiator είναι χαρακτηριστικό μεσογειακό είδος.
Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera καταγράφει την παρουσία του στην Ευρώπη από Βοσνία-Ερζεγοβίνη, Κροατία, Γαλλία, Ελλάδα, Ιταλία, Πορτογαλία και Ισπανία, με παλαιότερη αναφορά και από την πρώην Γιουγκοσλαβία. Στη Βόρεια Αφρική καταγράφεται από Αλγερία, Κανάριες Νήσους, Μαρόκο και Τυνησία, ενώ προς ανατολάς καταγράφεται από ασιατική Τουρκία και Κύπρο.
Η παρουσία του στην Κύπρο ταιριάζει επομένως απόλυτα στο ευρύτερο μεσογειακό πρότυπο εξάπλωσης του είδους.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν υπάρχει παγκόσμια αξιολόγηση του Gonocerus insidiator στην IUCN Red List που να του αποδίδει κατηγορία απειλής. Δεν πρέπει επομένως να χρησιμοποιηθεί κάποια κατηγορία IUCN για το είδος χωρίς σχετική αξιολόγηση.
Ταξινομική ιστορία
Το είδος περιγράφηκε από τον Johan Christian Fabricius το 1787 με το αρχικό όνομα:
Cimex insidiator Fabricius, 1787.
Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Gonocerus Berthold, 1827. Γι' αυτό σήμερα το όνομα του συγγραφέα και το έτος βρίσκονται σε παρένθεση:
Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787).
Στην ταξινομική βιβλιογραφία έχουν εμφανιστεί και άλλα ονόματα, μεταξύ των οποίων Coreus compressicornis Wolff, 1802 και Coreus chloroticus Dufour, 1833, τα οποία αντιμετωπίζονται ως συνώνυμα του G. insidiator. Το όνομα Gonocerus indicator Walker, 1871 ήταν λανθασμένη γραφή του insidiator.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Υπόφυλο: Hexapoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Υπεροικογένεια: Coreoidea
Οικογένεια: Coreidae
Υποοικογένεια: Coreinae
Φυλή: Gonocerini
Γένος: Gonocerus Berthold, 1827
Είδος: Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787)
Αρχικός συνδυασμός: Cimex insidiator Fabricius, 1787.
Πηγές
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Gonocerus insidiator
Catalogue of the Heteroptera of the Palaearctic Region – Coreidae
PESI / Fauna Europaea – Gonocerus insidiator
NCBI Taxonomy – Gonocerus insidiator
Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Gonocerus insidiator in Cyprus
Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787) is a phytophagous true bug belonging to the family Coreidae, subfamily Coreinae and tribe Gonocerini. It is a characteristic Mediterranean member of the genus Gonocerus.
Its occurrence in Cyprus is scientifically documented. The Catalogue of the Heteroptera of the Palaearctic Region explicitly includes Cyprus within its distribution, together with Asiatic Turkey at the eastern end of its Mediterranean range.
Description
Gonocerus insidiator is a relatively large coreid, measuring approximately 11–14 mm in body length. The dorsal surface is predominantly reddish-brown, while the underside is yellowish to yellowish-green.
The antennae are long, four-segmented and generally reddish-brown. The legs may range from yellowish-green to reddish-yellow.
One of its most conspicuous features is the pronotum, whose humeral angles form prominent, sharply pointed projections. The head is shorter than the pronotum and the eyes protrude laterally.
The corium bears small spots but lacks the extensive dark markings found in some related species.
Identification and Similar Species
Gonocerus insidiator can be confused with related species, particularly Gonocerus acuteangulatus and Gonocerus juniperi.
In G. insidiator, the humeral angles of the pronotum are conspicuously sharp, and the pronotum at this level is wider than the abdomen including the connexivum. G. acuteangulatus differs in these proportions.
Gonocerus juniperi can also be distinguished by a combination of head proportions and the markings of the corium. Reliable identification should therefore be based on several diagnostic characters rather than general colour alone.
Feeding and Host Plants
Gonocerus insidiator is phytophagous, feeding by means of piercing-sucking mouthparts.
Documented plant associations include Pistacia lentiscus, Arbutus unedo and species of Cistus. Records also exist from Quercus, Pistacia, Daphne, Lavandula and Phlomis.
Feeding on fruits and other reproductive plant structures is an important component of its biology.
Habitat and Ecology
The species is strongly associated with warm Mediterranean environments. Shrubby vegetation containing Pistacia, Cistus, Arbutus and other suitable plants provides favourable habitat.
Elsewhere within its European range it has also been recorded in scrub, woodland margins and riverine woodland.
Mediterranean vegetation in Cyprus, with abundant mastic, rockroses and other suitable shrubs, provides appropriate ecological conditions for the species.
Life Cycle
Like other Heteroptera, Gonocerus insidiator undergoes incomplete metamorphosis:
egg → successive nymphal instars → adult
Young nymphs resemble adults in their general body form but are smaller and lack fully developed wings.
Through successive moults, they increase in size and gradually develop their wing structures. The final moult produces the fully winged, sexually mature adult.
Seasonal Activity and Overwintering
Observations from western Europe indicate that adults are primarily active from spring through autumn. Adults of the new generation appear towards the end of summer, and the species overwinters as an adult, often sheltered among plant debris.
The precise seasonal timing in Cyprus may differ because of local climatic conditions.
Distribution
Gonocerus insidiator is essentially a Mediterranean species.
The Catalogue of the Heteroptera of the Palaearctic Region records it in Europe from Bosnia-Herzegovina, Croatia, France, Greece, Italy, Portugal and Spain, with an older record from the former Yugoslavia. In North Africa it is recorded from Algeria, the Canary Islands, Morocco and Tunisia, while farther east it occurs in Asiatic Turkey and Cyprus.
Cyprus therefore lies well within the wider Mediterranean distribution pattern of the species.
Conservation Status
There is no global IUCN Red List assessment assigning Gonocerus insidiator a threat category.
Taxonomic History
Johan Christian Fabricius originally described the species in 1787 as:
Cimex insidiator Fabricius, 1787.
It was subsequently transferred to the genus Gonocerus Berthold, 1827. This explains the parentheses surrounding the author and year in the currently accepted combination:
Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787).
Historical synonyms include Coreus compressicornis Wolff, 1802 and Coreus chloroticus Dufour, 1833. Gonocerus indicator Walker, 1871 was a lapsus for insidiator.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Hexapoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Superfamily: Coreoidea
Family: Coreidae
Subfamily: Coreinae
Tribe: Gonocerini
Genus: Gonocerus Berthold, 1827
Species: Gonocerus insidiator (Fabricius, 1787)
Original combination: Cimex insidiator Fabricius, 1787.
Sources
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Gonocerus insidiator
Catalogue of the Heteroptera of the Palaearctic Region – Coreidae
