See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Photos Rizokarpaso, 7/8/2015, by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το μεγαλύτερο τζιτζίκι που απαντά στην Κύπρο
Το Lyristes plebejus (Scopoli, 1763) είναι ένα μεγάλο και εντυπωσιακό τζιτζίκι της οικογένειας Cicadidae και υποοικογένειας Cicadinae. Αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά μεγάλα τζιτζίκια της Μεσογείου και απαντά και στην Κύπρο. Το γένος Lyristes καθιερώθηκε από τον Horváth το 1926 με είδος-τύπο το Cicada plebeja Scopoli, 1763.
Πρόκειται για το μεγαλύτερο είδος τζιτζικιού που απαντά στην Κύπρο, εμφανώς μεγαλύτερο και πιο ογκώδες από τα μικρότερα είδη που συναντώνται στο νησί. Το μεγάλο σώμα, τα πλατιά διαφανή φτερά και το δυνατό τραγούδι των αρσενικών το κάνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικό.
Περιγραφή
Το Lyristes plebejus είναι μεγαλόσωμο τζιτζίκι με στιβαρό σώμα. Ο γενικός χρωματισμός του είναι καστανός έως σκούρος καστανόμαυρος, με ανοιχτότερες κιτρινωπές ή ωχροκάστανες περιοχές και σχέδια στο κεφάλι, στον θώρακα και στην κοιλιά.
Το κεφάλι είναι πλατύ, με μεγάλα σύνθετα μάτια τοποθετημένα πλευρικά και τρία μικρά απλά μάτια, τα ocelli, στην επάνω επιφάνειά του. Οι κεραίες είναι πολύ μικρές σε σχέση με το μέγεθος του σώματος.
Τα δύο ζεύγη φτερών είναι κυρίως διαφανή, με ισχυρή και ευδιάκριτη νεύρωση. Σε κατάσταση ηρεμίας τοποθετούνται σαν στέγη πάνω από την κοιλιά και εκτείνονται αρκετά πέρα από το άκρο της.
Τα πόδια είναι ισχυρά και προσαρμοσμένα κυρίως για συγκράτηση πάνω σε κορμούς και κλαδιά. Τα πρόσθια πόδια των υπόγειων νυμφών, αντίθετα, είναι ιδιαίτερα ισχυρά και τροποποιημένα για σκάψιμο.
Αρσενικά και θηλυκά
Όπως στα πραγματικά τζιτζίκια γενικότερα, μόνο τα αρσενικά παράγουν το χαρακτηριστικό δυνατό τραγούδι. Ο ήχος παράγεται από εξειδικευμένα όργανα, τα tymbals, που βρίσκονται στην κοιλιακή περιοχή.
Στο Lyristes τα tymbals καλύπτονται σε μεγάλο βαθμό από ειδικές πλευρικές προεκτάσεις του πρώτου κοιλιακού τμήματος. Αυτό το μορφολογικό χαρακτηριστικό έχει παίξει σημαντικό ρόλο στην ταξινομική ιστορία της ομάδας.
Τα θηλυκά δεν διαθέτουν το αντίστοιχο ηχητικό σύστημα των αρσενικών. Στο άκρο της κοιλιάς διαθέτουν ωοθέτη, με τον οποίο δημιουργούν μικρές τομές σε φυτικούς ιστούς για την εναπόθεση των αυγών.
Το τραγούδι
Το τραγούδι αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μέσα επικοινωνίας των τζιτζικιών. Στα αρσενικά παράγεται με την ταχύτατη παραμόρφωση των ειδικών μεμβρανών των tymbals μέσω ισχυρών μυών. Οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις δημιουργούν διαδοχικούς ηχητικούς παλμούς, οι οποίοι ενισχύονται από το σώμα.
Η βασική βιολογική λειτουργία του τραγουδιού είναι η προσέλκυση των θηλυκών για αναπαραγωγή. Τα ηχητικά χαρακτηριστικά είναι επίσης σημαντικά για την αναγνώριση των ειδών, ιδιαίτερα σε ομάδες τζιτζικιών που είναι μορφολογικά παρόμοιες.
Διατροφή
Το Lyristes plebejus, όπως τα τζιτζίκια γενικότερα, είναι φυτοφάγο. Διαθέτει μακρύ νύσσον-μυζητικό ρύγχος με το οποίο προσλαμβάνει υγρά από τους αγγειακούς ιστούς των φυτών.
Υπάρχει σημαντική οικολογική διαφοροποίηση ανάμεσα στα υπόγεια και στα ενήλικα στάδια. Οι νύμφες περνούν το μεγαλύτερο μέρος της ζωής τους κάτω από το έδαφος, όπου τρέφονται από υγρά των ριζών. Τα ενήλικα ζουν πάνω από το έδαφος, κυρίως σε δέντρα και μεγάλους θάμνους, όπου επίσης τρέφονται από φυτικά υγρά.
Κύκλος ζωής
Ο κύκλος ζωής των τζιτζικιών είναι από τους πιο ενδιαφέροντες μεταξύ των Hemiptera. Το Lyristes plebejus παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση, χωρίς στάδιο χρυσαλλίδας:
αυγό → υπόγεια νύμφη → διαδοχικά νυμφικά στάδια → τελικό νυμφικό στάδιο → ενήλικο
Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό τοποθετεί τα αυγά σε φυτικό ιστό. Οι νεαρές νύμφες που εκκολάπτονται πέφτουν στο έδαφος και εισχωρούν σε αυτό.
Εκεί αρχίζει η μεγάλη υπόγεια περίοδος της ζωής τους. Οι νύμφες ζουν κοντά σε ρίζες φυτών, τρέφονται και αναπτύσσονται μέσα από διαδοχικές εκδύσεις.
Όταν ολοκληρωθεί η υπόγεια ανάπτυξη, η ώριμη νύμφη ανεβαίνει προς την επιφάνεια και αναζητά σταθερό κατακόρυφο υπόστρωμα, όπως κορμό ή κλαδί.
Η εντυπωσιακή τελική έκδυση
Η μεταμόρφωση από την τελευταία νύμφη στο πτερωτό ενήλικο είναι ένα από τα πιο εντυπωσιακά στάδια της ζωής του τζιτζικιού.
Η ώριμη νύμφη βγαίνει από το έδαφος και αναρριχάται σε κορμό, κλαδί ή άλλη επιφάνεια. Το νυμφικό περίβλημα σχίζεται κατά μήκος της ράχης και το ενήλικο βγαίνει σταδιακά.
Αρχικά το νέο ενήλικο είναι μαλακό και τα φτερά του είναι μικρά, διπλωμένα και εύκαμπτα. Στη συνέχεια τα φτερά επεκτείνονται, το σώμα σκληραίνει και αποκτά τον τελικό χρωματισμό του.
Το άδειο νυμφικό περίβλημα, το exuvia, παραμένει συχνά προσκολλημένο στον κορμό και αποτελεί χαρακτηριστικό σημάδι της παρουσίας τζιτζικιών.
Υπόγεια ζωή
Σε αντίθεση με τη σύντομη και πολύ εμφανή ενήλικη ζωή, μεγάλο μέρος του βιολογικού κύκλου των τζιτζικιών πραγματοποιείται κρυμμένο κάτω από το έδαφος.
Οι νύμφες διαθέτουν ισχυρά πρόσθια άκρα κατάλληλα για σκάψιμο και δημιουργία υπόγειων διαδρομών. Η υπόγεια ζωή τις προστατεύει από πολλές εξωτερικές περιβαλλοντικές μεταβολές, ενώ η πρόσβαση στις ρίζες εξασφαλίζει συνεχή πηγή τροφής.
Δεν πρέπει όμως να αποδίδουμε στο L. plebejus τους πολύ συγκεκριμένους πολυετείς κύκλους των γνωστών περιοδικών τζιτζικιών της Βόρειας Αμερικής. Πρόκειται για διαφορετική βιολογική στρατηγική και διαφορετικά taxa.
Αναπαραγωγή
Μετά την εμφάνιση των ενηλίκων αρχίζει η αναπαραγωγική περίοδος. Τα αρσενικά τραγουδούν για να προσελκύσουν τα θηλυκά και μετά την επιλογή συντρόφου πραγματοποιείται το ζευγάρωμα.
Το θηλυκό χρησιμοποιεί τον ωοθέτη για να δημιουργήσει μικρές σχισμές σε κατάλληλο φυτικό υπόστρωμα και να τοποθετήσει εκεί τα αυγά. Με την εκκόλαψη ολοκληρώνεται η υπέργεια φάση της νέας γενιάς και αρχίζει ξανά η υπόγεια νυμφική ζωή.
Βιότοπος
Το Lyristes plebejus είναι θερμόφιλο είδος που συνδέεται κυρίως με θερμές περιοχές της νότιας και κεντρικής Ευρώπης και της Μεσογείου, καθώς και με τμήματα της Εγγύς Ανατολής. Η βιβλιογραφία αναφέρει παρουσία του στην κεντρική και νότια Ευρώπη και στην Εγγύς Ανατολή.
Η παρουσία δέντρων και μεγάλων ξυλωδών φυτών είναι σημαντική, τόσο για τη διατροφή των ενηλίκων όσο και επειδή οι ρίζες αποτελούν το περιβάλλον διατροφής των υπόγειων νυμφών.
Εποχικότητα
Τα ενήλικα είναι χαρακτηριστικά θερινά έντομα. Η υψηλή θερμοκρασία ευνοεί τη δραστηριότητά τους και ιδιαίτερα το τραγούδι των αρσενικών.
Στην Κύπρο, όπως συμβαίνει γενικότερα με τα μεγάλα τζιτζίκια του νησιού, η παρουσία και κυρίως το τραγούδι τους αποτελούν χαρακτηριστικό στοιχείο του καλοκαιρινού τοπίου.
Άμυνα και συμπεριφορά
Ο κυριότερος τρόπος αποφυγής κινδύνου των ενηλίκων είναι η πτήση. Όταν ενοχληθούν μπορούν να εγκαταλείψουν γρήγορα τον κορμό ή το κλαδί στο οποίο βρίσκονται.
Ο χρωματισμός τους προσφέρει επίσης σημαντική κάλυψη όταν παραμένουν ακίνητα πάνω σε φλοιούς δέντρων. Παρά το μεγάλο μέγεθος και τον πολύ δυνατό ήχο των αρσενικών, ένα ακίνητο άτομο μπορεί να είναι δύσκολο να εντοπιστεί οπτικά.
Θηρευτές και οικολογικός ρόλος
Τα τζιτζίκια αποτελούν τροφή για πολλά ζώα, ιδιαίτερα πουλιά, ερπετά, αρθρόποδα και άλλα εντομοφάγα ζώα. Η μαζική εποχική εμφάνιση ενηλίκων μπορεί να δημιουργεί σημαντική πρόσκαιρη πηγή τροφής για τους θηρευτές τους.
Παράλληλα, τα υπόγεια στάδια αποτελούν μέρος του εδαφικού οικοσυστήματος και, όταν τα ενήλικα πεθαίνουν, η βιομάζα τους επιστρέφει στο οικοσύστημα.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Lyristes plebejus έχει ευρεία Παλαιαρκτική, κυρίως νοτιοευρωπαϊκή και μεσογειακή εξάπλωση. Είναι γνωστό από την κεντρική και νότια Ευρώπη και εκτείνεται προς την ανατολική Μεσόγειο και την Εγγύς Ανατολή.
Η κατανομή του στην περιοχή της Μεσογείου είναι συμβατή με την προτίμησή του για θερμές κλιματικές συνθήκες.
Το Lyristes plebejus στην Κύπρο
Στην Κύπρο το είδος αποτελεί το μεγαλύτερο από τα τζιτζίκια που απαντούν στο νησί. Το μεγάλο του μέγεθος σε συνδυασμό με το δυνατό τραγούδι του αρσενικού το κάνει ένα από τα πλέον εντυπωσιακά μέλη της κυπριακής πανίδας των Cicadidae.
Η καταγραφή του έχει επίσης ιδιαίτερο βιογεωγραφικό ενδιαφέρον, καθώς η Κύπρος βρίσκεται στην ανατολική Μεσόγειο, μέσα στη νοτιοευρωπαϊκή–μεσογειακή και εγγύς ανατολική ζώνη εξάπλωσης του είδους.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν υπάρχει τεκμηριωμένη παγκόσμια αξιολόγηση του Lyristes plebejus στην IUCN Red List που να του αποδίδει κατηγορία απειλής. Επομένως δεν πρέπει να εμφανίζεται αυθαίρετα ως LC ή σε άλλη κατηγορία.
Ταξινομική ιστορία
Το είδος περιγράφηκε από τον Giovanni Antonio Scopoli το 1763 ως:
Cicada plebeja Scopoli, 1763.
Ο Géza Horváth καθιέρωσε το γένος Lyristes το 1926 και όρισε το Cicada plebeja ως είδος-τύπο. Έτσι προέκυψε ο σημερινός συνδυασμός:
Lyristes plebejus (Scopoli, 1763).
Η ταξινομική ιστορία του είδους είναι αρκετά περίπλοκη και στη βιβλιογραφία εμφανίζεται με διάφορους παλαιότερους συνδυασμούς και συνώνυμα. Μεταξύ αυτών είναι τα Tibicen plebejus (Scopoli, 1763), Tettigonia fraxini Fabricius, 1803 και Tettigonia obscura Fabricius, 1803.
Η World Auchenorrhyncha Database καταγράφει εκτενή ονοματολογική ιστορία με δεκάδες βιβλιογραφικούς συνδυασμούς και παραλλαγές του ονόματος.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Auchenorrhyncha
Infraorder: Cicadomorpha
Υπεροικογένεια: Cicadoidea
Οικογένεια: Cicadidae
Υποοικογένεια: Cicadinae
Φυλή: Cryptotympanini
Γένος: Lyristes Horváth, 1926
Είδος: Lyristes plebejus (Scopoli, 1763)
Αρχικός συνδυασμός: Cicada plebeja Scopoli, 1763.
Πηγές
World Auchenorrhyncha Database – Lyristes plebejus
MNHN – Muséum national d’Histoire naturelle – Lyristes plebejus
GBIF / Catalogue of Life – Lyristes plebejus
Lyristes plebejus (Scopoli, 1763) – The largest cicada found in Cyprus
Text by George Konstantinou.
The largest cicada found in Cyprus
Lyristes plebejus (Scopoli, 1763) is a large and impressive true cicada belonging to the family Cicadidae and subfamily Cicadinae. It is one of the characteristic large cicadas of the Mediterranean region and also occurs in Cyprus. The genus Lyristes was established by Horváth in 1926, with Cicada plebeja Scopoli, 1763 as its type species.
It is the largest cicada species occurring in Cyprus, conspicuously larger and more robust than the smaller cicadas found on the island. Its large body, broad transparent wings and the powerful song produced by males make it particularly distinctive.
Description
Lyristes plebejus is a large-bodied cicada with a robust build. Its general coloration ranges from brown to dark brown or almost black, with paler yellowish or ochre-brown areas and markings on the head, thorax and abdomen.
The head is broad, with large compound eyes positioned laterally and three small simple eyes, the ocelli, on its upper surface. The antennae are very short relative to the size of the body.
Both pairs of wings are predominantly transparent with strong, conspicuous venation. At rest they are held roof-like over the abdomen and extend considerably beyond its tip.
Males and Females
As in true cicadas generally, only males produce the characteristic powerful calling song. Sound is generated by specialised organs called tymbals associated with the abdomen.
In Lyristes, the tymbals are largely covered by lateral extensions of the first abdominal segment. This morphological feature has played an important role in the taxonomic history of the group.
Females lack the male sound-producing system and possess an ovipositor at the end of the abdomen, which is used to make small incisions in plant tissue for egg laying.
Song
The song is one of the most important means of communication in cicadas. Males produce it through rapid deformation of the specialised tymbal membranes by powerful muscles. Repeated movements generate a sequence of sound pulses that is amplified by the body.
Its principal biological function is to attract females for mating. Acoustic characteristics are also important in species recognition, especially among morphologically similar cicadas.
Feeding
Like other cicadas, Lyristes plebejus is phytophagous. Its piercing-sucking rostrum allows it to obtain fluids from the vascular tissues of plants.
There is an important ecological difference between the underground and adult stages. Nymphs spend most of their lives underground, feeding from fluids associated with plant roots. Adults live above ground, mainly on trees and large shrubs, where they also obtain plant fluids.
Life Cycle
Lyristes plebejus undergoes incomplete metamorphosis, without a pupal stage:
egg → underground nymph → successive nymphal instars → final-stage nymph → adult
After mating, females deposit their eggs in plant tissue. Newly hatched nymphs reach the ground and burrow beneath the surface.
There they begin the long subterranean phase of their lives, living close to plant roots and growing through successive moults.
When underground development is complete, the mature nymph comes to the surface and climbs a tree trunk, branch or other firm vertical structure.
The Final Moult
The transformation from the final nymphal stage into the winged adult is one of the most spectacular stages of a cicada's life.
The mature nymph emerges from the soil and climbs onto a suitable surface. Its nymphal cuticle splits along the back and the adult gradually emerges.
At first, the newly emerged adult is soft and its wings are small, folded and flexible. The wings then expand, while the body hardens and develops its final coloration.
The empty nymphal skin, or exuvia, often remains firmly attached to the tree and provides conspicuous evidence of cicada emergence.
Subterranean Life
In contrast to the conspicuous adult stage, a major part of the cicada's life cycle takes place hidden beneath the soil.
The nymphs possess powerful forelegs adapted for digging and constructing underground passages. Their subterranean existence provides protection from many surface environmental fluctuations while allowing access to plant roots as a food source.
The highly specific multi-year cycles of North American periodical cicadas should not be attributed to L. plebejus. They represent a different biological strategy in unrelated cicada lineages.
Reproduction
Following adult emergence, males sing to attract females. Mating takes place after mate recognition and courtship.
Females use their ovipositor to make small incisions in suitable plant material and lay their eggs. After hatching, the next generation begins its subterranean nymphal phase.
Habitat
Lyristes plebejus is a thermophilous cicada associated mainly with warm regions of southern and central Europe and the Mediterranean, extending into parts of the Near East. Published sources record it from central and southern Europe and the Near East.
Trees and large woody plants are important to its ecology because adults live above ground on vegetation while the root systems provide the feeding environment for the subterranean nymphs.
Seasonality
Adults are characteristic summer insects. High temperatures favour their activity and especially the calling behaviour of males.
In Cyprus, the presence and powerful calls of large cicadas form a characteristic element of the summer landscape.
Defence and Behaviour
Flight is the principal means by which adults escape immediate danger. When disturbed, they can rapidly leave the trunk or branch on which they are resting.
Their coloration also provides effective camouflage against tree bark. Despite their large size and the conspicuous calls of males, motionless individuals can be surprisingly difficult to locate visually.
Predators and Ecological Role
Cicadas provide food for numerous predators, including birds, reptiles, arthropods and other insectivorous animals. Their seasonal appearance can provide a substantial temporary food resource.
Their underground stages also form part of the soil ecosystem, while the bodies of dead adults return nutrients and biomass to the ecosystem.
Distribution
Lyristes plebejus has a broad Palaearctic distribution centred on southern Europe and the Mediterranean, extending into the eastern Mediterranean and Near East.
Its Mediterranean distribution corresponds well with its preference for warm climatic conditions.
Lyristes plebejus in Cyprus
In Cyprus, Lyristes plebejus is the largest cicada species occurring on the island. Its large size combined with the powerful male calling song makes it one of the most impressive representatives of the Cypriot Cicadidae.
Its occurrence is also biogeographically interesting because Cyprus lies within the eastern Mediterranean portion of the species' broader southern European–Mediterranean and Near Eastern range.
Conservation Status
There is no documented global IUCN Red List assessment assigning Lyristes plebejus a threat category. It should therefore not be arbitrarily labelled LC or assigned another IUCN category.
Taxonomic History
Giovanni Antonio Scopoli originally described the species in 1763 as:
Cicada plebeja Scopoli, 1763.
Géza Horváth established the genus Lyristes in 1926 and designated Cicada plebeja as its type species. The currently accepted combination is therefore:
Lyristes plebejus (Scopoli, 1763).
Its nomenclatural history is complex, and older literature contains several combinations and synonyms, including Tibicen plebejus (Scopoli, 1763), Tettigonia fraxini Fabricius, 1803 and Tettigonia obscura Fabricius, 1803.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Auchenorrhyncha
Infraorder: Cicadomorpha
Superfamily: Cicadoidea
Family: Cicadidae
Subfamily: Cicadinae
Tribe: Cryptotympanini
Genus: Lyristes Horváth, 1926
Species: Lyristes plebejus (Scopoli, 1763)
Original combination: Cicada plebeja Scopoli, 1763.
Sources
World Auchenorrhyncha Database – Lyristes plebejus
MNHN – Muséum national d’Histoire naturelle – Lyristes plebejus
GBIF / Catalogue of Life – Lyristes plebejus
NCBI Taxonomy – Lyristes plebejus
