Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Κοιλάδα των Κέδρων, 5 Ιανουαρίου 2016
Ένα ξεχωριστό ορεινό τοπίο της Κύπρου
Η Κοιλάδα των Κέδρων βρίσκεται βαθιά μέσα στο κρατικό Δάσος Πάφου, στο δυτικό τμήμα της οροσειράς του Τροόδους, κάτω από την κορυφή του Τρίπυλου. Αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα φυσικά τοπία της ορεινής Κύπρου, όπου οι δασωμένες πλαγιές, οι βαθιές πτυχώσεις του εδάφους και η περιορισμένη ανθρώπινη παρουσία δημιουργούν την αίσθηση ενός εκτεταμένου, σχεδόν αδιάκοπου δάσους.
Το όνομά της προέρχεται από τον κυπριακό κέδρο, Cedrus brevifolia, που δίνει στην περιοχή τη χαρακτηριστική φυσιογνωμία της. Η αξία της κοιλάδας, ωστόσο, περιλαμβάνει ολόκληρο το δασικό οικοσύστημα: τη βλάστηση, την άγρια πανίδα, το έδαφος και τις φυσικές διεργασίες που συνδέουν τις πλαγιές με τις χαμηλότερες κοιλάδες.
Γεωγραφική θέση και ανάγλυφο
Η κοιλάδα εντάσσεται στον ορεινό πυρήνα του Δάσους Πάφου και βρίσκεται πάνω από τα χίλια μέτρα υψόμετρο. Ο Τρίπυλος δεσπόζει βορειότερα, ενώ οι διαδοχικές ράχες και οι απότομες πλαγιές διαμορφώνουν ένα έντονα διαμελισμένο ανάγλυφο.
Η περιοχή συνδέεται με τη δασική διαδρομή από τη Μονή της Παναγίας του Κύκκου προς τον Σταυρό της Ψώκας. Η προσέγγιση μέσα από το δάσος αποτελεί μέρος της γνωριμίας με τον τόπο: οι ανοιχτές θέσεις εναλλάσσονται με πυκνότερη βλάστηση και οι στροφές του δρόμου αποκαλύπτουν διαφορετικές όψεις της κοιλάδας.
Η Κοιλάδα των Κέδρων είναι συγκεκριμένη τοποθεσία μέσα σε ένα πολύ μεγαλύτερο δασικό σύνολο. Αντίστοιχα, η ονομασία «Κοιλάδα Κέδρων–Κάμπος», που χρησιμοποιείται στην τεκμηρίωση προστασίας της φύσης, αφορά ευρύτερη περιοχή και δεν ταυτίζεται μόνο με το σημείο στάσης των επισκεπτών.
Το δασικό μωσαϊκό
Το τοπίο περιλαμβάνει αμιγείς και μικτές συστάδες κέδρου, δάση τραχείας πεύκης, Pinus brutia, και βλάστηση της ενδημικής λατζιάς, Quercus alnifolia. Η εναλλαγή τους επηρεάζεται από το υψόμετρο, την έκθεση της πλαγιάς και τις τοπικές συνθήκες.
Από τις ψηλότερες θέσεις γίνεται περισσότερο αντιληπτή η συνέχεια του δάσους. Οι συστάδες δεν αποτελούν απομονωμένα τμήματα πρασίνου, αλλά συνδέονται με γειτονικές πλαγιές, ρεματιές και ορεινές ράχες. Αυτή η συνδεσιμότητα επιτρέπει τη μετακίνηση των ζώων και τη λειτουργία του οικοσυστήματος σε μεγαλύτερη κλίμακα.
Το ιδιαίτερο στοιχείο της κοιλάδας είναι ότι διατηρεί φυσικό δασικό χαρακτήρα. Η προστασία της επομένως αφορά και τον υπόροφο, τις φυσικές αναγεννήσεις και τις μεταβατικές ζώνες ανάμεσα στους διαφορετικούς τύπους βλάστησης.
Άγρια ζωή
Η κοιλάδα και οι γύρω ορεινές εκτάσεις αποτελούν τμήμα του βιότοπου του κυπριακού αγρινού. Το Δάσος Πάφου είναι ο βασικός φυσικός χώρος διαβίωσής του, ενώ η περιοχή του Τρίπυλου συνδέεται με τις εποχικές μετακινήσεις του προς ψηλότερες θέσεις κατά το καλοκαίρι.
Τα αγρινά είναι άγρια ζώα και η παρατήρησή τους δεν είναι εξασφαλισμένη σε κάθε επίσκεψη. Η ησυχία και η απόσταση επιτρέπουν την παρακολούθησή τους χωρίς να διακόπτονται η τροφοληψία και οι μετακινήσεις τους.
Η ευρύτερη δασική περιοχή έχει επίσης σημαντική ορνιθολογική αξία. Ανάμεσα στα αρπακτικά που συνδέονται με το Δάσος Πάφου είναι ο Σπιζαετός ή Περτικοσιάχινο, Aquila fasciata. Τα δέντρα, ο υπόροφος και τα ανοίγματα του δάσους προσφέρουν διαφορετικούς χώρους τροφοληψίας και καταφυγίου για την πανίδα.
Πεζοπορία και ο Τρίπυλος
Η κοιλάδα αποτελεί σημείο γνωριμίας με τις δασικές διαδρομές προς τον Τρίπυλο. Η ανάβαση προσφέρει σταδιακά ευρύτερη εικόνα του αναγλύφου, με θέα στις δασωμένες πλαγιές και στις διαδοχικές κορυφογραμμές. Στην κορυφή βρίσκεται πυροφυλάκιο του Τμήματος Δασών, συνδεδεμένο με την επιτήρηση της περιοχής για πυρκαγιές.
Το ευρωπαϊκό μονοπάτι μεγάλων αποστάσεων Ε4 διασχίζει τον κεντρικό πυρήνα του κεδρόδασους, εντάσσοντας την περιοχή στο ευρύτερο δίκτυο πεζοπορικών διαδρομών της Κύπρου.
Η επίσκεψη απαιτεί προετοιμασία ανάλογη με το ορεινό και σχετικά απομονωμένο περιβάλλον. Η κατάσταση των δασικών δρόμων και τυχόν περιορισμοί πρόσβασης χρειάζεται να ελέγχονται πριν από τη διαδρομή. Κατά την πεζοπορία ακολουθούνται η σήμανση και οι οδηγίες του Τμήματος Δασών.
Καθεστώς προστασίας
Η περιοχή διαθέτει μακρά ιστορία θεσμικής προστασίας. Ο Τρίπυλος καταγράφεται από το Τμήμα Δασών ως προστατευόμενη δασική περιοχή έκτασης 823 εκταρίων, με κήρυξη το 1984.
Στην ευρωπαϊκή τεκμηρίωση της περιοχής «Κοιλάδα Κέδρων–Κάμπος» αναγνωρίζεται ο οικότοπος 9590 – Δάση Cedrus brevifolia*, ενδημικός οικότοπος προτεραιότητας. Στην περιοχή του Τρίπυλου έχουν επίσης δημιουργηθεί φυσικά μικροαποθέματα για τη διατήρηση σημαντικών φυτικών ειδών και οικοτόπων.
Τα διαφορετικά αυτά επίπεδα προστασίας έχουν συμπληρωματικό χαρακτήρα. Η διατήρηση ενός μικρού, ιδιαίτερα ευαίσθητου πυρήνα χρειάζεται να συνοδεύεται από προστασία του ευρύτερου δασικού τοπίου που τον περιβάλλει.
Το έργο LIFE-KEDROS
Η περιοχή αποτέλεσε πεδίο εφαρμογής του έργου LIFE-KEDROS, με αντικείμενο την ολοκληρωμένη διαχείριση και τη μακροπρόθεσμη διατήρηση του δασικού οικοτόπου.
Οι παρεμβάσεις περιλάμβαναν αποκατάσταση υποβαθμισμένων εκτάσεων, ενίσχυση της αναγέννησης, δασοκομικούς χειρισμούς και σχεδιασμό πυροπροστασίας. Παράλληλα, περιορίστηκε η χρήση περιττών δασικών δρόμων, με στόχο τη βελτίωση της συνοχής του οικοσυστήματος, και τοποθετήθηκαν τεχνητές φωλιές για κουκουβάγιες και καταφύγια νυχτερίδων.
Το έργο τιμήθηκε με το ευρωπαϊκό LIFE Award for Nature το 2022. Η προσέγγισή του αναδεικνύει ότι η προστασία ενός ιδιαίτερου δάσους απαιτεί συνδυασμό έρευνας, διαχείρισης, παρακολούθησης και πρόληψης των κινδύνων.
Απειλές και υπεύθυνη επίσκεψη
Οι δασικές πυρκαγιές αποτελούν σοβαρό κίνδυνο για την περιοχή. Οι παρατεταμένες ξηρασίες και η κλιματική αλλαγή μπορούν επίσης να επιβαρύνουν την κατάσταση του δάσους και να δυσκολεύουν τη φυσική αναγέννηση.
Η ανεξέλεγκτη διέλευση οχημάτων, η διάνοιξη νέων διαδρομών, τα απορρίμματα και η ενόχληση της πανίδας προσθέτουν πιέσεις. Ο επισκέπτης συμβάλλει στην προστασία όταν παραμένει στις επιτρεπόμενες διαδρομές, δεν ανάβει φωτιά, δεν συλλέγει φυτά και δεν πλησιάζει ή ταΐζει τα αγρινά.
Η Κοιλάδα των Κέδρων προσφέρεται για ήρεμη παρατήρηση του τοπίου και της άγριας ζωής. Η διατήρηση της φυσικότητάς της είναι απαραίτητη ώστε να συνεχίσει να λειτουργεί ως δασικό οικοσύστημα και ως τόπος γνωριμίας με την ορεινή φύση της Κύπρου.
Ο χώρος πικνίκ στην Κοιλάδα των Κέδρων
Στην Κοιλάδα των Κέδρων υπάρχει μικρός χώρος πικνίκ, ο οποίος προσφέρει τη δυνατότητα για μια στάση μέσα στο ιδιαίτερο δασικό τοπίο της περιοχής. Η παρουσία του αναφέρεται και σε επίσημο τουριστικό έντυπο του Υφυπουργείου Τουρισμού. Αποτελεί σημείο ανάπαυσης για τους επισκέπτες που έρχονται να γνωρίσουν την κοιλάδα και να απολαύσουν την ηρεμία του Δάσους Πάφου.
Η χρήση του χώρου χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή, καθώς βρίσκεται μέσα σε ευαίσθητο φυσικό περιβάλλον. Απομακρύνουμε όλα τα απορρίμματά μας, αποφεύγουμε τον θόρυβο και δεν τραυματίζουμε τα δέντρα ούτε συλλέγουμε φυτά. Για οποιαδήποτε χρήση φωτιάς ισχύουν οι οδηγίες και οι εκάστοτε απαγορεύσεις του Τμήματος Δασών· η ύπαρξη χώρου πικνίκ δεν σημαίνει ότι επιτρέπεται το άναμμα φωτιάς.
Ο μικρός αυτός χώρος είναι διαφορετικός από τον οργανωμένο εκδρομικό και κατασκηνωτικό χώρο του Σταυρού της Ψώκας, ο οποίος βρίσκεται στον ομώνυμο δασικό σταθμό.
Γεωγραφική και οικολογική ταξινόμηση
| Στοιχείο | Πληροφορία |
|---|---|
| Ελληνική ονομασία | Κοιλάδα των Κέδρων |
| Αγγλική ονομασία | Cedar Valley |
| Ευρύτερη περιοχή | Κρατικό Δάσος Πάφου, δυτικό Τρόοδος |
| Χαρακτήρας | Ορεινή δασική κοιλάδα |
| Γειτονική κορυφή | Τρίπυλος |
| Κύρια ενδιαιτήματα | Κεδρόδασος, πευκοδάσος, μικτές συστάδες και βλάστηση λατζιάς |
| Χαρακτηριστικός οικότοπος προτεραιότητας | 9590* – Δάση Cedrus brevifolia |
| Προστατευόμενη περιοχή Τρίπυλου | 823 εκτάρια, κήρυξη το 1984 |
| Χαρτογραφημένο σημείο στάθμευσης επισκεπτών | 34.99100° N, 32.68843° E |
| Φωτογραφική καταγραφή | Γιώργος Κωνσταντίνου, 5 Ιανουαρίου 2016 |
Πηγές
- Υφυπουργείο Τουρισμού: Cedar Valley — θέση και διαδρομή προσέγγισης. Visit Cyprus
- Τμήμα Δασών: Το Δάσος Πάφου — ευρύτερο δασικό περιβάλλον. moa.gov.cy
- Τμήμα Δασών – Εθνική Πύλη Ανοικτών Δεδομένων: Περιοχές Προστασίας της Φύσης ή Περιοχές Φυσικών Αποθεμάτων — έκταση και έτος κήρυξης Τρίπυλου. National Opendata Portal
- Τμήμα Δασών: Protected Forest Areas — προστατευόμενες περιοχές και φυσικά μικροαποθέματα. Protected Forest Areas
- LIFE-KEDROS: Η περιοχή Κοιλάδα Κέδρων–Κάμπος και ο οικότοπος 9590* — οικολογικό μωσαϊκό, διαδρομή Ε4 και οικότοπος προτεραιότητας. The Habitat 9590*
- Ευρωπαϊκή Επιτροπή – CINEA: Conserving cedar forests in Cyprus — δράσεις διατήρησης και ευρωπαϊκή βράβευση. cinea.ec.europa.eu
- Τμήμα Περιβάλλοντος: Χλωρίδα και Πανίδα — αγρινό και εποχικές μετακινήσεις στην περιοχή Τρίπυλου. Χλωρίδα και Πανίδα
- BirdLife Cyprus: Bonelli’s Eagle — παρουσία στο Δάσος Πάφου. BirdLife Cyprus
- Χαρτογραφική θέση: Σημείο στάθμευσης Cedar Valley — Google Maps.Υφυπουργείο Τουρισμού – Pafos Cruise Map – αναφορά στον χώρο πικνίκ της Κοιλάδας των Κέδρων / reference to the Cedar Valley picnic area. www.visitcyprus.comΤμήμα Δασών – Κατασκηνωτικοί χώροι – πληροφορίες για τον ξεχωριστό χώρο του Σταυρού της Ψώκας / information about the separate site at Stavros tis Psokas.
Cedar Valley in Paphos Forest – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Cedar Valley, 5 January 2016
A distinctive mountain landscape of Cyprus
Cedar Valley lies deep within Paphos State Forest, in the western Troodos Mountains, below the summit of Tripylos. It is one of the most characteristic natural landscapes of mountainous Cyprus, where wooded slopes, deeply folded terrain and limited human presence create the impression of an extensive, almost continuous forest.
Its name comes from the Cyprus cedar, Cedrus brevifolia, which gives the area its distinctive appearance. The valley’s value, however, encompasses the entire forest ecosystem: vegetation, wildlife, soils and the natural processes connecting the slopes with the lower valleys.
Geographical setting and terrain
The valley forms part of the mountainous core of Paphos Forest and lies above one thousand metres in elevation. Tripylos rises to the north, while successive ridges and steep slopes create a strongly dissected landscape.
The area is connected with the forest route from Kykkos Monastery towards Stavros tis Psokas. Travelling through the forest is part of experiencing the locality: open areas alternate with denser vegetation, and bends in the road reveal different views of the valley.
Cedar Valley is a particular locality within a much larger forest landscape. Similarly, “Koilada Kedron–Kampos”, the name used in nature-conservation documentation, refers to a broader area and is not confined to the visitors’ stopping point.
The forest mosaic
The landscape includes pure and mixed cedar stands, Calabrian pine, Pinus brutia forests and vegetation dominated by the endemic golden oak, Quercus alnifolia. Their distribution is influenced by elevation, slope aspect and local conditions.
From higher viewpoints, the continuity of the forest becomes more apparent. The stands are connected with neighbouring slopes, gullies and mountain ridges. This connectivity enables wildlife movement and supports ecosystem functioning across a larger area.
An important feature of the valley is its natural forest character. Its conservation therefore also concerns the understorey, natural regeneration and transitional zones between different vegetation types.
Wildlife
The valley and surrounding mountains form part of the habitat of the Cyprus mouflon. Paphos Forest is its principal natural home, while the Tripylos area is associated with its seasonal movements towards higher ground in summer.
Mouflon are wild animals, and sightings cannot be guaranteed on every visit. Quiet observation from a distance allows their feeding and movements to continue undisturbed.
The wider forest also has considerable ornithological importance. Raptors associated with Paphos Forest include Bonelli’s Eagle, Aquila fasciata. Trees, understorey and forest openings provide different feeding and sheltering opportunities for wildlife.
Walking and Tripylos
The valley provides access to forest walking routes towards Tripylos. The ascent progressively reveals more of the terrain, with views across wooded slopes and successive ridgelines. A Department of Forests fire lookout stands at the summit and is associated with monitoring the area for forest fires.
The European long-distance path E4 crosses the central cedar-forest area, connecting it with the wider walking network of Cyprus.
A visit requires preparation appropriate to a mountainous and relatively remote environment. Forest-road conditions and any access restrictions should be checked before travelling. Walkers should follow signs and Department of Forests instructions.
Conservation status
The area has a long history of formal protection. The Department of Forests records Tripylos as a protected forest area covering 823 hectares, designated in 1984.
European documentation for “Koilada Kedron–Kampos” recognises 9590 – Cedrus brevifolia forests*, an endemic priority habitat. Natural micro-reserves have also been established in the Tripylos area to conserve important plant species and habitats.
These different levels of protection complement one another. Conserving a small, particularly sensitive core needs to be accompanied by protection of the wider forest landscape surrounding it.
The LIFE-KEDROS project
The area was the setting for LIFE-KEDROS, a project concerned with integrated management and the long-term conservation of the forest habitat.
Its interventions included restoring degraded areas, supporting regeneration, undertaking silvicultural treatments and planning fire protection. Use of unnecessary forest roads was also restricted to improve ecosystem connectivity, while artificial owl nests and bat shelters were installed.
The project received the European LIFE Award for Nature in 2022. Its approach demonstrates that conserving a distinctive forest requires a combination of research, management, monitoring and risk prevention.
Threats and responsible visiting
Forest fires pose a serious risk to the area. Prolonged droughts and climate change can also place additional stress on the forest and hinder natural regeneration.
Uncontrolled vehicle access, the creation of new tracks, litter and wildlife disturbance add further pressures. Visitors help protect the area by remaining on permitted routes, lighting no fires, leaving plants undisturbed and avoiding approaching or feeding mouflon.
Cedar Valley offers opportunities for quiet appreciation of the landscape and wildlife. Maintaining its natural character is essential to its continued functioning as a forest ecosystem and as a place to experience the mountain environment of Cyprus.
The picnic area in Cedar Valley
Cedar Valley has a small picnic area, offering visitors an opportunity to pause within the area’s distinctive forest landscape. Its presence is also mentioned in an official tourism publication by the Deputy Ministry of Tourism. It provides a resting place for visitors exploring the valley and enjoying the tranquillity of Paphos Forest.
The site should be used with particular care because it lies within a sensitive natural environment. Visitors should take all litter away, avoid excessive noise and refrain from damaging trees or collecting plants. Any use of fire is subject to the Department of Forests’ instructions and restrictions in force; the presence of a picnic area does not mean that lighting a fire is permitted.
This small site is separate from the organised picnic and camping area at Stavros tis Psokas, which is situated at the forest station of the same name.
Geographical and ecological classification
| Item | Information |
|---|---|
| Greek name | Κοιλάδα των Κέδρων |
| English name | Cedar Valley |
| Wider area | Paphos State Forest, western Troodos |
| Landscape type | Mountain forest valley |
| Neighbouring summit | Tripylos |
| Principal habitats | Cedar forest, pine forest, mixed stands and golden-oak vegetation |
| Characteristic priority habitat | 9590* – Cedrus brevifolia forests |
| Tripylos protected area | 823 hectares, designated in 1984 |
| Mapped visitor parking point | 34.99100° N, 32.68843° E |
| Photographic record | George Konstantinou, 5 January 2016 |
Sources
- Deputy Ministry of Tourism: Cedar Valley — location and approach route. Visit Cyprus
- Department of Forests: Paphos Forest — wider forest setting. moa.gov.cy
- Department of Forests – National Open Data Portal: Nature Protection Areas and Nature Reserves — Tripylos area and designation year. National Opendata Portal
- Department of Forests: Protected Forest Areas — protected areas and natural micro-reserves. Protected Forest Areas
- LIFE-KEDROS: Koilada Kedron–Kampos and Habitat 9590* — habitat mosaic, E4 route and priority habitat. The Habitat 9590*
- European Commission – CINEA: Conserving cedar forests in Cyprus — conservation actions and European award. cinea.ec.europa.eu
- Department of Environment: Flora and Fauna — mouflon and seasonal movements in the Tripylos area. Χλωρίδα και Πανίδα
- BirdLife Cyprus: Bonelli’s Eagle — occurrence in Paphos Forest. BirdLife Cyprus
- Mapped location: Cedar Valley visitor parking point — Google Maps. Υφυπουργείο Τουρισμού – Pafos Cruise Map – αναφορά στον χώρο πικνίκ της Κοιλάδας των Κέδρων / reference to the Cedar Valley picnic area. www.visitcyprus.com
- Τμήμα Δασών – Κατασκηνωτικοί χώροι – πληροφορίες για τον ξεχωριστό χώρο του Σταυρού της Ψώκας / information about the separate site at Stavros tis Psokas. www.moa.gov.cy
