See also
Το κατεχόμενο χωριό Σκυλλούρα - Skylloura Village - Cyprus
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Σκυλλούρα, 12/9/2016
Η Παναγία Χρυσελεούσα της Σκυλλούρας
Η Εκκλησία της Παναγίας Χρυσελεούσας βρίσκεται στο κατεχόμενο χωριό Σκυλλούρα, κοντά στον παλιό οδικό άξονα που συνέδεε τη Λευκωσία με τη Μόρφου και την περιοχή της Κερύνειας. Αποτελούσε τον κύριο ναό της ελληνοκυπριακής κοινότητας πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 και ήταν στενά συνδεδεμένη με τη θρησκευτική και κοινωνική ζωή των κατοίκων.
Η παλαιότερη ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus χρησιμοποιεί την ονομασία Παναγία Χρυσελεούσα, ενώ η σημερινή Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας την καταγράφει επίσημα ως Ιερό Ναό Παναγίας Σκυλλούρας.
Η εορτή της Παναγίας
Η κύρια ετήσια πανήγυρη του ναού τελείται στις 8 Σεπτεμβρίου, ημέρα κατά την οποία η Ορθόδοξη Εκκλησία εορτάζει το Γενέσιο της Υπεραγίας Θεοτόκου.
Σύμφωνα με την Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας, ο εορτασμός αρχίζει με τον Μεγάλο Εσπερινό στις 7 Σεπτεμβρίου και ολοκληρώνεται την επόμενη ημέρα με πανηγυρική Θεία Λειτουργία. Στις ακολουθίες συμμετέχουν οργανωμένα σύνολα και εκτοπισμένοι κάτοικοι της Σκυλλούρας, διατηρώντας τον δεσμό τους με την ενορία και το χωριό τους.
Η θέση του ναού στην κοινότητα
Η Παναγία ήταν ο μεγάλος και κύριος ναός της Σκυλλούρας και χρησιμοποιείτο για την κανονική κυριακάτικη λατρευτική ζωή της κοινότητας πριν από το 1974.
Μαρτυρία κατοίκου, του οποίου ο πατέρας υπηρέτησε ως ιερέας της Σκυλλούρας από το 1961, αναφέρει ότι η Παναγία Χρυσελεούσα ήταν ο ναός όπου τελείτο κανονικά η Θεία Λειτουργία κάθε Κυριακή. Κατά τις διακοινοτικές ταραχές των Χριστουγέννων του 1963, κρίθηκε επικίνδυνο να χρησιμοποιηθεί εξαιτίας της απομονωμένης θέσης της και της γειτνίασης με την τουρκοκυπριακή συνοικία. Για τον λόγο αυτό η χριστουγεννιάτικη ακολουθία τελέστηκε τότε στη μικρότερη εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ μέσα στο χωριό.
Η πληροφορία αυτή δείχνει ότι στη Σκυλλούρα υπήρχαν τουλάχιστον δύο σημαντικοί ορθόδοξοι ναοί: η μεγάλη Παναγία, που αποτελούσε τον βασικό ενοριακό ναό, και ο μικρότερος ναός του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.
Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ και άλλοι ιεροί χώροι
Η Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας καταγράφει σήμερα στη Σκυλλούρα δύο βασικούς ιερούς χώρους:
Ιερό Ναό Παναγίας – συντεταγμένες 35.230372, 33.168336
Ιερό Ναό Αρχαγγέλου Μιχαήλ – συντεταγμένες 35.230183, 33.165642.
Παλιότερος κατάλογος των χριστιανικών μνημείων στις κατεχόμενες περιοχές καταγράφει επίσης στη Σκυλλούρα παρεκκλήσι Αρχαγγέλου Μιχαήλ, Παναγίας Ελεούσας και Αγίου Μάμαντος, γεγονός που δείχνει τον πλούτο της εκκλησιαστικής τοπογραφίας της κοινότητας.
Η Σκυλλούρα πριν από το 1974
Η Σκυλλούρα βρίσκεται περίπου στο μέσο της διαδρομής μεταξύ Λευκωσίας και Μόρφου. Στην περιοχή του χωριού συναντώνταν δύο σημαντικοί οδικοί άξονες: ο δρόμος Λευκωσίας–Μόρφου και ο δρόμος Κερύνειας–Λαπήθου–Σκυλλούρας. Η θέση αυτή προσέδιδε στην κοινότητα ιδιαίτερη συγκοινωνιακή και γεωγραφική σημασία.
Πριν από το 1974 η Παναγία βρισκόταν στο επίκεντρο της θρησκευτικής ζωής των Ελληνοκυπρίων κατοίκων. Γάμοι, βαπτίσεις, Κυριακάτικες λειτουργίες, μεγάλες γιορτές και η πανήγυρη της 8ης Σεπτεμβρίου συνέδεαν τον ναό με πολλές γενιές οικογενειών της Σκυλλούρας.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974
Με την τουρκική εισβολή του 1974, οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι της Σκυλλούρας εκτοπίστηκαν και η κανονική ενοριακή ζωή διακόπηκε.
Η μεγάλη εκκλησία της Παναγίας παρέμεινε χωρίς τη μόνιμη κοινότητα που την χρησιμοποιούσε. Μεταγενέστερες καταγραφές την περιγράφουν ως εγκαταλειμμένη μετά το 1974, ενώ η εκκλησιαστική διοικητική συνέχεια δεν έπαψε να υφίσταται.
Η Εκκλησία της Κύπρου εξακολουθεί να διατηρεί επίσημη Εκκλησιαστική Επιτροπή για τον Ιερό Ναό Παναγίας Σκυλλούρας, γεγονός που αποδεικνύει τη συνεχιζόμενη κανονική σύνδεση της εκτοπισμένης κοινότητας με τον ναό.
Η εκτοπισμένη κοινότητα και η πανήγυρη
Η ετήσια εορτή της Παναγίας παραμένει ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς για τους εκτοπισμένους Σκυλλουρκώτες.
Η Ιερά Μητρόπολη Κυρηνείας οργανώνει τη σύναξη των προσφύγων και εκτοπισμένων κατοίκων για τον εορτασμό στις 7 και 8 Σεπτεμβρίου, με τον Εσπερινό και τη Θεία Λειτουργία. Η συνέχιση της πανήγυρης περισσότερο από μισό αιώνα μετά τον εκτοπισμό αποτελεί σημαντικό στοιχείο διατήρησης της ιστορικής και θρησκευτικής μνήμης της κοινότητας.
Η σημασία του ναού
Η Παναγία Χρυσελεούσα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Σκυλλούρας. Η αξία της δεν βρίσκεται μόνο στο ίδιο το κτίσμα, αλλά και στον ρόλο που διαδραμάτισε στη ζωή της κοινότητας.
Ήταν ο κύριος χώρος λατρείας, το σημείο της μεγάλης ετήσιας πανήγυρης και ένας τόπος άμεσα συνδεδεμένος με τις οικογενειακές και κοινοτικές μνήμες των κατοίκων.
Η φωτογραφική καταγραφή του Γιώργου Κωνσταντίνου στις 12 Σεπτεμβρίου 2016 αποτελεί μέρος της ευρύτερης τεκμηρίωσης του Biodiversity of Cyprus για τις εκκλησίες, τα μνημεία και τις κατεχόμενες κοινότητες της Κύπρου.
Στοιχεία ναού
Ονομασία στην αρχική ανάρτηση: Παναγία Χρυσελεούσα
Επίσημη σημερινή εκκλησιαστική καταγραφή: Ιερός Ναός Παναγίας Σκυλλούρας
Τοποθεσία: Σκυλλούρα
Επαρχία: Λευκωσία
Χώρα: Κυπριακή Δημοκρατία
Κατάσταση περιοχής: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας
Χαρακτήρας πριν από το 1974: Κύριος ορθόδοξος ενοριακός ναός της κοινότητας
Κύρια εορτή: 8 Σεπτεμβρίου – Γενέσιο της Υπεραγίας Θεοτόκου
Έναρξη εορτασμού: 7 Σεπτεμβρίου με Μεγάλο Εσπερινό
Άλλος σημαντικός ναός της Σκυλλούρας: Αρχάγγελος Μιχαήλ
Συντεταγμένες ναού: 35.230372° N, 33.168336° E
Google Maps: https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.230372%2C33.168336
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 12/9/2016
Τοποθεσία φωτογραφιών: Σκυλλούρα, Κύπρος
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Η Εκκλησία η Παναγία Χρυσελεούσα στο κατεχόμενο χωριό Σκυλλούρα. Αρχική ανάρτηση και φωτογραφική καταγραφή της 12/9/2016.
Biodiversity of Cyprus – Το κατεχόμενο χωριό Σκυλλούρα. Βασικά γεωγραφικά στοιχεία και οδικές συνδέσεις της κοινότητας.
Ιερά Μητρόπολις Κυρηνείας – Σκυλλούρα. Επίσημη καταγραφή του Ιερού Ναού Παναγίας και του Ιερού Ναού Αρχαγγέλου Μιχαήλ, συντεταγμένες και στοιχεία για την ετήσια πανήγυρη στις 8 Σεπτεμβρίου.
Εκκλησία της Κύπρου – Ναοί / Ενορίες Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας. Επίσημη καταγραφή της Εκκλησιαστικής Επιτροπής του Ιερού Ναού Παναγίας Σκυλλούρας.
Εκκλησία της Κύπρου – Χριστιανικά Μνημεία της Κύπρου υπό στρατιωτική κατοχή. Καταγραφή των ιερών χώρων της Σκυλλούρας, μεταξύ των οποίων Αρχάγγελος Μιχαήλ, Παναγία Ελεούσα και Άγιος Μάμας.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – SKYLLOURA, 12 SEPTEMBER 2016
The Church of Panagia Chryseleousa at Skylloura
The Church of Panagia Chryseleousa stands in the occupied village of Skylloura, close to the historic road network connecting Nicosia, Morphou and the Kyrenia region. Before the Turkish invasion of 1974 it was the principal church of the Greek Cypriot community and was closely associated with the religious and social life of the village.
The original Biodiversity of Cyprus post identifies the church as Panagia Chryseleousa, while the present-day Holy Metropolis of Kyrenia officially lists it more simply as the Church of Panagia, Skylloura.
Feast of Panagia
The principal annual feast is celebrated on 8 September, the Orthodox Feast of the Nativity of the Theotokos.
According to the Holy Metropolis of Kyrenia, celebrations begin with Great Vespers on 7 September and continue with the festive Divine Liturgy on 8 September. Organised groups and displaced residents of Skylloura participate in these services, preserving their religious connection with the village.
The principal parish church
Before 1974, Panagia Chryseleousa was the large church in which regular Sunday worship took place.
A testimony from a resident whose father served as the priest of Skylloura from 1961 records that the church was normally used every Sunday. During the intercommunal disturbances at Christmas 1963, however, worship there was considered unsafe because of its relatively isolated location close to the Turkish Cypriot quarter. Christmas services were therefore celebrated at the smaller Church of Archangel Michael.
This account confirms the importance of Panagia as the principal parish church and also the presence of Archangel Michael as the smaller church within the village.
Other sacred sites
The Holy Metropolis of Kyrenia currently records:
Church of Panagia – coordinates 35.230372, 33.168336
Church of Archangel Michael – coordinates 35.230183, 33.165642.
An older inventory of Christian monuments in occupied Cyprus also records chapels dedicated to Archangel Michael, Panagia Eleousa and Agios Mamas at Skylloura.
After 1974
Following the Turkish invasion of 1974, the Greek Cypriot inhabitants of Skylloura were displaced and normal parish life ended.
Panagia remained without the permanent community that had used and maintained it. Later records describe the large church as abandoned after 1974, while the canonical ecclesiastical connection with the displaced parish has continued.
The Church of Cyprus continues officially to maintain an Ecclesiastical Committee for the Church of Panagia at Skylloura.
The displaced community
The annual feast of Panagia remains an important point of reference for the displaced people of Skylloura.
The Holy Metropolis of Kyrenia continues to organise the gathering of displaced villagers on 7–8 September, preserving the connection between the people, their church and their occupied village.
Historical significance
Panagia Chryseleousa is one of the most important monuments associated with Skylloura. Its value lies not only in the church building itself but in its former role as the principal centre of worship, its annual feast and its connection with generations of residents.
The photographs in this article were taken by George Konstantinou on 12 September 2016 and form part of the Biodiversity of Cyprus documentation of the churches, monuments and occupied communities of Cyprus.
Church details
Name in the original post: Panagia Chryseleousa
Current official ecclesiastical listing: Church of Panagia, Skylloura
Location: Skylloura
District: Nicosia
Country: Republic of Cyprus
Status of area: Occupied part of the Republic of Cyprus
Pre-1974 role: Principal Orthodox parish church
Principal feast: 8 September – Nativity of the Theotokos
Vespers: 7 September
Other important church: Archangel Michael
Church coordinates: 35.230372° N, 33.168336° E
Google Maps: https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.230372%2C33.168336
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 12 September 2016
Photograph location: Skylloura, Cyprus
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – The Church of Panagia Chryseleousa at occupied Skylloura. Original post and photographic record, 12 September 2016.
Biodiversity of Cyprus – The occupied village of Skylloura. Basic geographical information.
Holy Metropolis of Kyrenia – Skylloura. Official church listings, coordinates and information on the annual feast.
Church of Cyprus – Churches and Parishes of the Holy Metropolis of Kyrenia. Official Ecclesiastical Committee listing for Panagia, Skylloura.
Church of Cyprus – Christian Monuments of Cyprus under military occupation. Inventory of sacred sites at Skylloura.
No comments:
Post a Comment