Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο κατεχόμενο χωριό Λιμνιά Αμμοχώστου
Η εκκλησία Αγίου Νικολάου στα κατεχόμενα Λιμνιά
Limnia (Greek: Λιμνιά, Turkish: Mormenekşe) is a village in the Famagusta District of Cyprus, located just north of the city of Famagusta.
Photos 8/9/2016 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Λιμνιά Αμμοχώστου, 8/9/2016
Τα Λιμνιά είναι κατεχόμενο χωριό της επαρχίας Αμμοχώστου, κτισμένο στην πεδιάδα της Μεσαορίας, βορειοδυτικά της πόλης της Αμμοχώστου και δυτικά της αρχαίας Σαλαμίνας. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια το τοποθετεί περίπου 14 χιλιόμετρα βορειοδυτικά της Αμμοχώστου, ενώ νεότερη επίσημη έκδοση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών το περιγράφει ως χωριό περίπου 10 χιλιόμετρα από το Βαρώσι, πολύ κοντά στη Σαλαμίνα και στον Απόστολο Βαρνάβα.
Συντεταγμένες αναφοράς κέντρου του οικισμού: 35.1996° N, 33.8586° E. Οι συντεταγμένες καταγράφονται από το Getty Thesaurus of Geographic Names και το GeoNames για τον κατοικημένο τόπο Λιμνιά και αφορούν το κέντρο του οικισμού, όχι συγκεκριμένο κτίριο ή σημείο φωτογράφησης.
Google Maps – Λιμνιά Αμμοχώστου
Ονομασία
Η ονομασία Λιμνιά συνδέεται με τη λέξη «λίμνη». Η παραδοσιακή ερμηνεία είναι ότι από το «λιμνίν», δηλαδή μικρή λίμνη, προέκυψε ο πληθυντικός «Λιμνιά». Η μορφολογία της πεδινής περιοχής και τα προβλήματα αποστράγγισης ευνοούσαν παλαιότερα τη συγκέντρωση νερών έπειτα από έντονες βροχοπτώσεις.
Νεότερη επίσημη κυπριακή έκδοση διασώζει την τοπική παράδοση ότι το χωριό ήταν κτισμένο χαμηλότερα από τις γύρω εκτάσεις και, όταν σημειώνονταν μεγάλες βροχοπτώσεις, τα νερά πλημμύριζαν μέρος του οικισμού, με αποτέλεσμα να θυμίζει λίμνη. Από αυτό αποδίδεται η ονομασία Λιμνιά.
Μετά το 1974 η κατοχική διοίκηση αντικατέστησε την ελληνική ονομασία με το Mormenekşe. Η ονομασία αυτή προέρχεται από την τουρκική ονομασία της Δρομολαξιάς, από την οποία προέρχονταν πολλοί Τουρκοκύπριοι που εγκαταστάθηκαν στα Λιμνιά μετά το 1974.
Γεωγραφία και φυσικό περιβάλλον
Τα Λιμνιά βρίσκονται στην ανατολική Μεσαορία, σε μέσο υψόμετρο περίπου 15 μέτρων. Η διοικητική τους έκταση χαρακτηρίζεται από σχεδόν επίπεδο ανάγλυφο. Από γεωλογική άποψη κυριαρχούν οι αποθέσεις του Σχηματισμού Αθαλάσσας, κυρίως ασβεστολιθικοί ψαμμίτες και άμμοι, μαζί με αποθέσεις άμμων και χαλικιών του Πλειστοκαίνου και νεότερες αλλουβιακές αποθέσεις του Ολοκαίνου. Πάνω σε αυτά αναπτύχθηκαν εδάφη τέρρα ρόζα, καφκάλλες και προσχωσιγενή εδάφη.
Η μέση ετήσια βροχόπτωση είναι περίπου 370 χιλιοστά, χαρακτηριστική της σχετικά ξηρής πεδιάδας της ανατολικής Μεσαορίας. Το επίπεδο έδαφος και τα καλλιεργήσιμα εδάφη συνέβαλαν στην ανάπτυξη της γεωργίας και της κτηνοτροφίας, που αποτέλεσαν για πολλές γενιές τη βάση της οικονομίας του χωριού.
Γειτονικά χωριά και συγκοινωνίες
Τα Λιμνιά συνδέονται προς τα βορειοδυτικά με την Αλόα, σε απόσταση περίπου 3 χιλιομέτρων, και προς τα νοτιοανατολικά με τον Άγιο Σέργιο, περίπου 1,5 χιλιόμετρο μακριά, μέσω του οποίου υπήρχε άμεση πρόσβαση στην Αμμόχωστο. Προς βορρά βρίσκονται το Αρναδί και το Σπαθαρικό, περίπου 5 χιλιόμετρα μακριά, ενώ προς νοτιοδυτικά βρίσκονται οι Στύλλοι, περίπου 4 χιλιόμετρα από το χωριό.
Η μικρή απόσταση από την Αμμόχωστο υπήρξε καθοριστικός παράγοντας για την εξέλιξη της κοινότητας, ιδιαίτερα κατά τις δεκαετίες πριν από το 1974, όταν η πόλη γνώριζε μεγάλη εμπορική, βιομηχανική και τουριστική ανάπτυξη. Πολλοί κάτοικοι των Λιμνιών εργάζονταν στην Αμμόχωστο.
Ιστορία του οικισμού
Τα Λιμνιά δεν εμφανίζονται στους γνωστούς μεσαιωνικούς χάρτες ούτε αναφέρονται από τους κυριότερους μεσαιωνικούς χρονικογράφους. Η Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια θεωρεί πιθανό ότι ο σημερινός οικισμός δημιουργήθηκε κυρίως κατά την οθωμανική περίοδο, ή ότι προϋπήρχε ως πολύ μικρός οικισμός χωρίς ιδιαίτερη σημασία.
Υπάρχει, όμως, και διαφορετική τοπική παράδοση, την οποία καταγράφει το Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών: σύμφωνα με αυτήν, οι πρώτοι κάτοικοι ζούσαν διάσπαρτοι σε υψώματα γύρω από το σημερινό χωριό και συγκεντρώθηκαν αργότερα σε χαμηλότερο σημείο ώστε ο οικισμός να μην είναι ορατός από τη θάλασσα και να προστατεύεται από θαλάσσιες επιδρομές. Η παράδοση αυτή δεν συμφωνεί απόλυτα με την ιστορική ερμηνεία που τοποθετεί τη δημιουργία του οργανωμένου οικισμού αργότερα, γι’ αυτό πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τοπική παράδοση και όχι ως βέβαιη χρονολόγηση.
Η περιοχή κατά την Αρχαιότητα
Ανεξάρτητα από την εποχή δημιουργίας του σημερινού χωριού, η περιοχή των Λιμνιών ήταν κατοικημένη και δραστήρια ήδη από την Αρχαιότητα, καθώς βρισκόταν στην άμεση περιφέρεια της μεγάλης αρχαίας πόλης της Σαλαμίνας. Αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη από τη Σαλαμίνα μεταφέρθηκαν και επαναχρησιμοποιήθηκαν σε μεταγενέστερα κτίσματα του χωριού.
Ο Αθανάσιος Σακελλάριος, γράφοντας στα τέλη του 19ου αιώνα, χαρακτήρισε τα Λιμνιά «μικράν κώμην» και κατέγραψε αρχαίες επιγραφές που είχαν μεταφερθεί εκεί από τη Σαλαμίνα. Η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου διατηρεί επίσης εντοιχισμένα αρχιτεκτονικά μέλη τα οποία συνδέονται με τον αρχαιολογικό χώρο της Σαλαμίνας.
Γεωργία
Πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 η καλλιεργήσιμη γη των Λιμνιών χρησιμοποιούνταν κυρίως για σιτηρά, νομευτικά φυτά, εσπεριδοειδή και λαχανικά. Η παραγωγική φυσιογνωμία του χωριού ήταν στενά συνδεδεμένη με τη μεγάλη πεδιάδα της Μεσαορίας και την αγορά της κοντινής Αμμοχώστου.
Νεότερη επίσημη κυπριακή καταγραφή επισημαίνει ειδικά και την καπνοκαλλιέργεια ως σημαντική δραστηριότητα των κατοίκων.
Κτηνοτροφία και άλογα
Η κτηνοτροφία ήταν επίσης ιδιαίτερα ανεπτυγμένη. Το 1973 καταγράφονταν στα Λιμνιά 1.166 πρόβατα, 281 κατσίκες, 47 αγελάδες, 20 βόδια και 6.744 πουλερικά.
Στην τοπική μνήμη τα Λιμνιά ήταν επίσης γνωστά για την εκτροφή καλών αλόγων. Επίσημη έκδοση του Γραφείου Τύπου και Πληροφοριών αναφέρει ότι άλογα από το χωριό τροφοδοτούσαν τον κυπριακό ιππόδρομο και ότι ορισμένοι κάτοικοι εργάζονταν στον χώρο των ιπποδρομιών.
Εκπαίδευση
Τα Λιμνιά είχαν οργανωμένη εκπαιδευτική παράδοση ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του 19ου αιώνα. Σύμφωνα με τον Λ. Φιλίππου, σχολείο λειτουργούσε στο χωριό από το 1835. Πρώτος δάσκαλος αναφέρεται ο Χατζηαντώνης Τσαγκάρης, ο οποίος δίδασκε χωρίς αμοιβή, ενώ ακολούθησε ο ιερομόναχος Φιλόθεος, ιερέας του χωριού.
Αργότερα δίδαξαν και άλλοι ιερωμένοι και λαϊκοί δάσκαλοι. Ο χωριανός Γεώργιος Παντελίδης, απόφοιτος του Σχολαρχείου Λευκωσίας, εισήγαγε στα Λιμνιά την αλληλοδιδακτική μέθοδο πριν ακόμη από την έναρξη της βρετανικής διοίκησης της Κύπρου το 1878.
Εκκλησίες και θρησκευτικά μνημεία
Κύριοι ναοί της κοινότητας ήταν η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου και η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Ο σημερινός Άγιος Γεώργιος κτίστηκε το 1862 και αποτελεί σημαντικό δείγμα κυπριακής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής του 19ου αιώνα. Στο κτίριο έχουν ενσωματωθεί αρχαία αρχιτεκτονικά μέλη, πιθανότατα από τη Σαλαμίνα, ενώ η τελευταία μεγάλη προσθήκη, ο γυναικωνίτης, χρονολογείται στο 1895. Ο ναός συντηρήθηκε από τη Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά και το UNDP κατά την περίοδο 2023–2024.
Ο Άγιος Νικόλαος αντικατέστησε παλαιότερο βυζαντινό εκκλησάκι. Ο Rupert Gunnis είχε καταγράψει στον γυναικωνίτη του τέμπλο του παλαιότερου ναού με χρονολογία 1710. Το σημερινό μεγάλο κτίριο χρονολογείται στο 1863.
Στην ευρύτερη εκκλησιαστική κληρονομιά της περιοχής συνδέονται επίσης παλαιότερα παρεκκλήσια και κατάλοιπα, ενώ η επίσημη εκκλησιαστική καταγραφή των κατεχόμενων μνημείων περιλαμβάνει τις ιστορικές εκκλησίες της κοινότητας.
Παραδοσιακή αρχιτεκτονική και παλιός ανεμόμυλος
Βόρεια του χωριού σωζόταν τουλάχιστον μέχρι το 1974 το κυλινδρικό κτίσμα ενός παλιού αλεστικού ανεμόμυλου. Σύμφωνα με έρευνα του Πανεπιστημίου Κύπρου για τους αλεστικούς ανεμόμυλους του νησιού, το κτίσμα είχε νότια είσοδο, μικρά ανοίγματα στους τοίχους και εσωτερική κλίμακα που ακολουθούσε την καμπύλη των τοίχων. Ανήκε στην οικογένεια του μυλωνά Θουκή Μηχανικού.
Η Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή για την Πολιτιστική Κληρονομιά και το UNDP έχουν εντάξει τόσο τον ανεμόμυλο όσο και παραδοσιακή οικία στα Λιμνιά σε προγράμματα τεκμηρίωσης και συντήρησης. Το UNDP δίνει μάλιστα επιβεβαιωμένες συντεταγμένες 35.206433° N, 33.861008° E για τον παλιό ανεμόμυλο και 35.200005° N, 33.861099° E για την οικία Δημήτρη Παντελή Χατζηλουκά.
Πληθυσμιακή εξέλιξη
Τα Λιμνιά γνώρισαν μεγάλη πληθυσμιακή ανάπτυξη από τα τέλη του 19ου αιώνα έως το 1974. Ο πληθυσμός σχεδόν τριπλασιάστηκε μέσα σε λιγότερο από έναν αιώνα, λόγω της γεωργικής ανάπτυξης αλλά και της εγγύτητας στην Αμμόχωστο. Το 1973, με 1.330 κατοίκους, τα Λιμνιά ήταν ο 19ος μεγαλύτερος οικισμός της επαρχίας Αμμοχώστου.
Η τελευταία επίσημη μικροαπογραφή πριν από την εισβολή καταγράφει αύξηση 10,8% μεταξύ 1960 και 1973, σε αντίθεση με πολλές πιο απομακρυσμένες αγροτικές κοινότητες που παρουσίαζαν πληθυσμιακή μείωση.
Σημαντικές προσωπικότητες
Από τα Λιμνιά καταγόταν ο Μητροπολίτης Κιτίου Νικόδημος Μυλωνάς, κατά κόσμον Νεόφυτος Μυλωνάς, ο οποίος γεννήθηκε στο χωριό το 1889 και έμαθε εκεί τα πρώτα του γράμματα. Διετέλεσε Μητροπολίτης Κιτίου από το 1918 έως το 1937 και συνδέθηκε ιδιαίτερα με το εθνικό και κοινωνικό κίνημα της εποχής του και τα γεγονότα των Οκτωβριανών του 1931.
Στα Λιμνιά γεννήθηκε επίσης στις 30 Ιουλίου 1926 ο ποιητής Παντελής Μηχανικός, ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της μεταπολεμικής κυπριακής ποίησης.
Η τουρκική εισβολή και ο εκτοπισμός του 1974
Τον Αύγουστο του 1974, με την προέλαση του τουρκικού στρατού κατά τη δεύτερη φάση της εισβολής, ολόκληρος ο ελληνοκυπριακός πληθυσμός των Λιμνιών εγκατέλειψε το χωριό και κατέφυγε στις ελεύθερες περιοχές. Υπολογίζεται ότι περίπου 1.350 άνθρωποι εκτοπίστηκαν, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στους 1.330 κατοίκους της απογραφής του 1973.
Πριν από το 1974 τα Λιμνιά ήταν ουσιαστικά αμιγώς ελληνοκυπριακή κοινότητα. Η απογραφή του 1831 κατέγραψε μόνο χριστιανούς κατοίκους, και η ίδια πληθυσμιακή εικόνα παρέμεινε κατά τη βρετανική περίοδο.
Από το 1975 εγκαταστάθηκαν στο χωριό Τουρκοκύπριοι που είχαν μετακινηθεί από χωριά της επαρχίας Λάρνακας, κυρίως από τη Δρομολαξιά, την Απλάντα, την Αναφωτίδα, τα Σοφτάδες και την Κλαυδιά. Αργότερα, κυρίως το 1976 και το 1977, εγκαταστάθηκαν και έποικοι από την Τουρκία, ιδιαίτερα από την περιοχή της επαρχίας Αδάνων.
Η αλλαγή της ονομασίας σε Mormenekşe έγινε το 1975 και συνδέεται άμεσα με τους Τουρκοκύπριους της Δρομολαξιάς, η οποία έφερε στα τουρκικά την ίδια ονομασία.
Πολιτιστική κληρονομιά σήμερα
Τα τελευταία χρόνια τα Λιμνιά έχουν συμπεριληφθεί σε σημαντικά προγράμματα διάσωσης της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου συντηρήθηκε ολοκληρωμένα το 2023–2024, ενώ το UNDP και η Δικοινοτική Τεχνική Επιτροπή έχουν εντάξει στα προγράμματά τους τον ιστορικό ανεμόμυλο και παραδοσιακή οικία του χωριού.
Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία, επειδή τα σωζόμενα εκκλησιαστικά, οικιστικά και αγροτικά κτίσματα αποτελούν άμεσες μαρτυρίες της ιστορικής φυσιογνωμίας της κοινότητας πριν από το 1974.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016 κατά την επίσκεψή του στα κατεχόμενα Λιμνιά της επαρχίας Αμμοχώστου. Η ακριβής ημερομηνία και ο φωτογράφος καταγράφονται στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Λιμνιά
Αγγλικά: Limnia
Επαρχία: Αμμοχώστου
Γεωγραφική περιοχή: Ανατολική Μεσαορία
Μέσο υψόμετρο: περίπου 15 μ.
Απόσταση από Αμμόχωστο: περίπου 14 χλμ. βορειοδυτικά σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια
Προέλευση ονομασίας: από τη λέξη «λίμνη» / «λιμνίν»
Ονομασία που χρησιμοποιείται από την κατοχική διοίκηση: Mormenekşe
Καθεστώς: κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Συντεταγμένες κέντρου οικισμού: 35.1996° N, 33.8586° E
Μέση ετήσια βροχόπτωση: περίπου 370 χιλιοστά
1881: 498 κάτοικοι
1891: 580
1901: 668
1911: 802
1921: 916
1931: 993
1946: 1.210
1960: 1.201
1973: 1.330
Κύριοι ιστορικοί ναοί: Άγιος Γεώργιος, Άγιος Νικόλαος
Σχολική παράδοση: τεκμηριωμένη από το 1835
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Το κατεχόμενο χωριό Λιμνιά Αμμοχώστου
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια / Polignosi – Λιμνιά
Γραφείο Τύπου και Πληροφοριών – Οδοιπορικό στην κατεχόμενη γη μας: Λιμνιά
UNDP Cyprus – Agios Georgios Church in Limnia/Mormenekşe
PRIO Cyprus Displacement – Limnia
Getty Thesaurus of Geographic Names – Limnia
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – LIMNIA, FAMAGUSTA DISTRICT, 8 SEPTEMBER 2016
Limnia is an occupied village in Famagusta District, situated on the Mesaoria plain northwest of the city of Famagusta and west of ancient Salamis. The Great Cypriot Encyclopedia places the village approximately 14 kilometres northwest of Famagusta, while a recent official publication of the Cyprus Press and Information Office describes it as lying approximately 10 kilometres from Varosha, close to Salamis and the Monastery of Apostolos Barnabas.
Reference coordinates for the centre of the settlement: 35.1996° N, 33.8586° E. These coordinates are recorded by the Getty Thesaurus of Geographic Names and GeoNames for the inhabited place of Limnia and refer to the settlement centre rather than to a particular building or photograph location.
Google Maps – Limnia, Famagusta District
Name
The name Limnia is derived from the Greek word limni, meaning “lake”. The traditional explanation connects it with limnin, meaning a small lake, and its plural form Limnia. The very flat terrain and drainage conditions formerly allowed water to collect around parts of the settlement following heavy rainfall.
A recent official Cypriot publication also preserves the local tradition that the settlement occupied relatively low ground surrounded by higher land, so that heavy rain could cause flooding and make the village resemble a lake.
After 1974 the occupation administration replaced the historic name with Mormenekşe. This name was taken from the Turkish name of Dromolaxia in Larnaca District, from where many of the Turkish Cypriots resettled in Limnia originated.
Geography and natural environment
Limnia lies in the eastern Mesaoria at an average elevation of approximately 15 metres. Its administrative area is almost entirely flat. Geologically, the area is dominated by deposits of the Athalassa Formation, especially calcareous sandstones and sands, together with Pleistocene sands and gravels and more recent Holocene alluvial deposits. Terra rossa, kafkalla and alluvial soils developed over these formations.
Average annual rainfall is approximately 370 mm, characteristic of the relatively dry eastern Mesaoria. The flat terrain and cultivable soils favoured agriculture and livestock breeding, which formed the economic basis of the village for generations.
Nearby villages and communications
Limnia is connected northwestwards with Aloa, about 3 km away, and southeastwards with Agios Sergios, approximately 1.5 km away, through which it had easy access to Famagusta. Arnadi and Spathariko lie about 5 km to the north, while Stylloi is approximately 4 km to the southwest.
Its proximity to Famagusta was crucial to the development of the community, particularly during the decades immediately before 1974, when the city underwent rapid commercial, industrial and tourist expansion. Many economically active inhabitants of Limnia worked in Famagusta.
History of the settlement
Limnia does not appear on the better-known medieval maps and is not mentioned by the principal medieval Cypriot chroniclers. The Great Cypriot Encyclopedia therefore considers it possible that the organised settlement developed mainly during the Ottoman period, although an earlier small and relatively insignificant settlement cannot be excluded.
A different local tradition is preserved by the Cyprus Press and Information Office. According to this account, the earliest inhabitants lived on various higher areas surrounding the present village and later concentrated at a location concealed from the sea for protection from maritime raids. Since this tradition differs from the historical interpretation that places the organised settlement considerably later, it is best regarded as local oral tradition rather than a securely dated historical event.
The area in Antiquity
Whatever the date of the present settlement, the Limnia area was certainly occupied and used in Antiquity, as it formed part of the immediate hinterland of the great ancient city of Salamis. Architectural elements from Salamis were later transported and reused in buildings at Limnia.
In the late nineteenth century Athanasios Sakellarios described Limnia as a small town and recorded ancient inscriptions that had been brought there from Salamis. The Church of Agios Georgios also contains reused architectural material associated with the ancient city.
Agriculture
Before the Turkish invasion of 1974, the agricultural land of Limnia was principally used for cereals, fodder crops, citrus and vegetables. Agriculture benefited from the broad Mesaoria plain and from the nearby urban market of Famagusta.
A recent official Cypriot account also identifies tobacco cultivation as an important activity of the villagers.
Livestock and horses
Livestock breeding was well developed. In 1973, Limnia had approximately 1,166 sheep, 281 goats, 47 cows, 20 oxen and 6,744 poultry.
Local tradition also remembers Limnia for the quality of its horses. An official Press and Information Office publication records that horses from the village supplied the Cyprus racecourse and that some villagers were employed in horse racing.
Education
Limnia had an organised educational tradition from at least the early nineteenth century. According to L. Philippou, a school was functioning in the village by 1835. Its first recorded teacher was Hadjianthonis Tsangaris, who taught without payment, followed by the hieromonk Philotheos, the village priest.
Other clerics and lay teachers subsequently served the community. Georgios Pantelidis, a native of Limnia and graduate of the Nicosia School, introduced the monitorial teaching system to the village before the beginning of British administration in 1878.
Churches and religious monuments
The principal churches of the community were the Church of Agios Georgios and the Church of Agios Nikolaos. The present Agios Georgios was built in 1862 and is an important example of nineteenth-century Cypriot church architecture. It incorporates ancient architectural material probably originating from Salamis, while its women's gallery was added in 1895. The church underwent major conservation works by the Technical Committee on Cultural Heritage and UNDP in 2023–2024.
Agios Nikolaos replaced an earlier Byzantine chapel. Rupert Gunnis recorded that an iconostasis from the former church, dated 1710, had been preserved in its gallery. The present large church dates from 1863.
Traditional architecture and the old windmill
North of Limnia there survived, at least until 1974, the cylindrical structure of an old grain windmill. Research by the University of Cyprus records a southern entrance, small openings in its walls and internal steps following the circular line of the structure. It belonged to the family of the miller Thoukis Michanikos.
The Technical Committee on Cultural Heritage and UNDP have included both the historic windmill and a traditional house at Limnia in documentation and conservation programmes. UNDP records verified coordinates of 35.206433° N, 33.861008° E for the windmill and 35.200005° N, 33.861099° E for the traditional house of Dimitris Panteli Hadjiloukas.
Population development
Limnia experienced substantial population growth from the late nineteenth century until 1974. Its population almost tripled over less than a century, supported both by agriculture and by the rapid development of nearby Famagusta. In 1973, with 1,330 inhabitants, Limnia was the 19th-largest settlement in Famagusta District.
Between 1960 and 1973 its population increased by approximately 10.8%, reflecting the growth experienced by several Greek Cypriot villages close to Famagusta.
Notable people
Limnia was the birthplace of Nikodimos Mylonas, Metropolitan of Kition, whose secular name was Neophytos Mylonas. He was born in the village in 1889, received his first education there and later served as Metropolitan of Kition from 1918 until 1937. He played a notable role in the political and ecclesiastical life of Cyprus and was associated with the events of the 1931 October uprising.
The village was also the birthplace, on 30 July 1926, of the poet Pantelis Michanikos, one of the important representatives of post-war Cypriot poetry.
The Turkish invasion and displacement of 1974
In August 1974, during the second phase of the Turkish invasion, the entire Greek Cypriot population of Limnia fled before the advancing Turkish forces and was displaced to the government-controlled areas. Approximately 1,350 Greek Cypriots were displaced, broadly corresponding to the 1,330 inhabitants recorded in the 1973 census.
Before 1974 Limnia was essentially an exclusively Greek Cypriot village. The 1831 Ottoman census recorded only Christian inhabitants, and this demographic pattern continued throughout the British period.
From 1975, displaced Turkish Cypriots from the Larnaca District villages of Dromolaxia, Aplanda, Anafotida, Softades and Klavdia were resettled at Limnia. Settlers from Turkey, particularly from areas of Adana Province, also arrived mainly during 1976 and 1977.
The change of name to Mormenekşe in 1975 was directly associated with Turkish Cypriots from Dromolaxia, whose village carried the same Turkish name.
Cultural heritage today
In recent years Limnia has been included in important cultural-heritage conservation programmes. The Church of Agios Georgios underwent full conservation in 2023–2024, while UNDP and the Technical Committee on Cultural Heritage have also included the historic windmill and a traditional village house in their programmes.
These surviving churches, houses and agricultural structures constitute important physical evidence of the history and character of Limnia before 1974.
The photographs of 2016
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou on 8 September 2016 during his visit to occupied Limnia in Famagusta District. The exact date and photographer are explicitly recorded in the original Biodiversity of Cyprus post.
Classification
Name: Limnia
Greek: Λιμνιά
District: Famagusta
Geographical region: Eastern Mesaoria
Average elevation: approximately 15 m
Distance from Famagusta: approximately 14 km northwest according to the Great Cypriot Encyclopedia
Name origin: Greek limni / limnin, “lake / small lake”
Name used by the occupation administration: Mormenekşe
Status: Occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
Reference coordinates for settlement centre: 35.1996° N, 33.8586° E
Average annual rainfall: approximately 370 mm
1881: 498 inhabitants
1891: 580
1901: 668
1911: 802
1921: 916
1931: 993
1946: 1,210
1960: 1,201
1973: 1,330
Principal historic churches: Agios Georgios and Agios Nikolaos
Documented educational tradition: from 1835
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 8 September 2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – The occupied village of Limnia, Famagusta District
Great Cypriot Encyclopedia / Polignosi – Limnia
Cyprus Press and Information Office – Occupied Land: Limnia
UNDP Cyprus – Agios Georgios Church in Limnia/Mormenekşe
PRIO Cyprus Displacement – Limnia
Getty Thesaurus of Geographic Names – Limnia
