Το κατεχόμενο Μαρωνίτικο Χωρίο Κορμακίτης - Kormakitis village - Cyprus
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Κορμακίτης, 8/9/2016
Το ύψωμα Βίκλα στον Κορμακίτη
Η Βίκλα είναι καταγεγραμμένο τοπωνύμιο στην περιοχή του Κορμακίτη της επαρχίας Κερύνειας, στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η ονομασία εμφανίζεται στον επίσημο Complete Gazetteer of Cyprus της Μόνιμης Κυπριακής Επιτροπής Τυποποίησης Γεωγραφικών Ονομάτων ανάμεσα στα τοπωνύμια του Κορμακίτη, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι δεν πρόκειται για σύγχρονη ή ανεπίσημη ονομασία.
Η αρχική φωτογραφική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus καταγράφει τη θέση ως «ύψωμα Βίκλα στον Κορμακίτη» και παρουσιάζει τη θέα προς τα ανατολικά. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν στις 8 Σεπτεμβρίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Η σημασία της ονομασίας «Βίκλα»
Η λέξη βίκλα, ή βίγλα, είναι παλιός όρος που σημαίνει σκοπιά, φρουρά ή παρατηρητήριο. Στην Κύπρο απαντά σε πολλά τοπωνύμια και συνδέεται συνήθως με υπερυψωμένες θέσεις από τις οποίες ήταν δυνατή η εποπτεία μεγάλης έκτασης. Η λέξη σχετίζεται με τη λατινική vigilia και με τη μεσαιωνική χρήση θέσεων παρατήρησης και έγκαιρης προειδοποίησης.
Σε παράκτιες περιοχές της Κύπρου τέτοιες βίγλες είχαν ιδιαίτερη σημασία κατά τους βυζαντινούς και μεσαιωνικούς χρόνους, επειδή επέτρεπαν την παρακολούθηση της θάλασσας και την έγκαιρη επισήμανση πλοίων ή πιθανών επιδρομών. Στην ευρύτερη περιοχή του ακρωτηρίου Κορμακίτη και των Λιβερών υπάρχουν τεκμηριωμένες αναφορές σε βίγλες και βιγλάτορες, δηλαδή φρουρούς που επόπτευαν την ακτογραμμή.
Για τη συγκεκριμένη Βίκλα του Κορμακίτη, η ονομασία και η υπερυψωμένη μορφολογία της θέσης είναι απολύτως συμβατές με αυτή την παλαιότερη σημασία του όρου. Δεν υπάρχει όμως επαρκής τεκμηρίωση ότι στη συγκεκριμένη κορυφή σώζεται σήμερα αρχαιολογικά επιβεβαιωμένο φυλάκιο ή κτιστό παρατηρητήριο, γι’ αυτό η ιστορική χρήση της θέσης πρέπει να αποδίδεται με προσοχή.
Το τοπίο προς τα ανατολικά
Από τη Βίκλα ανοίγεται εκτεταμένη θέα προς τα ανατολικά, πάνω από το κυματοειδές τοπίο της περιοχής του Κορμακίτη και προς την κατεύθυνση της βόρειας Κύπρου. Η θέση του Κορμακίτη, περίπου 29 χιλιόμετρα δυτικά της Κερύνειας και 16 χιλιόμετρα βόρεια της Μόρφου, σε υψόμετρο γύρω στα 190 μέτρα, εξηγεί γιατί τα γύρω υψώματα προσφέρουν τόσο ευρύ οπτικό πεδίο.
Το τοπίο χαρακτηρίζεται από χαμηλούς λόφους, γεωργικές εκτάσεις, θαμνώδη μεσογειακή βλάστηση και ανοιχτές εκτάσεις που κατεβαίνουν σταδιακά προς την παράκτια ζώνη. Η περιοχή του Κορμακίτη βρίσκεται ανάμεσα στη Μόρφου, την ακτή και το δυτικό άκρο της οροσειράς του Πενταδακτύλου, δημιουργώντας ένα ιδιαίτερο μωσαϊκό από πεδινές, λοφώδεις και παράκτιες μορφές.
Η ανατολική θέα από τη Βίκλα έχει ιδιαίτερη τοπιογραφική αξία ακριβώς επειδή επιτρέπει στον παρατηρητή να αντιληφθεί τη μετάβαση από την περιοχή του Κορμακίτη προς την ευρύτερη βόρεια κυπριακή ενδοχώρα. Η φωτογραφική καταγραφή του 2016 διατηρεί αυτή την εικόνα του τοπίου σε μια περίοδο κατά την οποία η πρόσβαση και η χρήση πολλών περιοχών γύρω από τα ιστορικά μαρωνίτικα χωριά παραμένουν επηρεασμένες από την κατάσταση που δημιουργήθηκε μετά το 1974.
Η Βίκλα ως τοπωνύμιο του Κορμακίτη
Το επίσημο κυπριακό τοπωνυμικό αρχείο είναι ιδιαίτερα σημαντικό εδώ, επειδή καταγράφει όχι μόνο τον ίδιο τον Κορμακίτη αλλά και μεγάλο αριθμό μικρότερων τοπωνυμίων μέσα στη διοικητική του περιοχή. Μεταξύ αυτών καταγράφονται η Βίκλα, οι Βίκλες, ο Ασπρόκρεμμος, οι Αλωνιές, το Βουνάρι του Μήκκιου, ο Κοκκινοβούναρος, η Λαξιά και πολλά άλλα. Η διατήρηση αυτών των μικροτοπωνυμίων αποτελεί σημαντικό τμήμα της ιστορικής γεωγραφίας και της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς του Κορμακίτη.
Τα τοπωνύμια αυτά μαρτυρούν τον τρόπο με τον οποίο οι κάτοικοι αντιλαμβάνονταν και οργάνωναν το τοπίο τους επί γενιές. Ονόματα που σχετίζονται με μορφές του εδάφους, φυτά, νερό, κτηνοτροφία, γεωργία ή παλιές χρήσεις της γης αποτελούν ένα είδος ιστορικού χάρτη της καθημερινής ζωής του χωριού.
Στην περίπτωση της Βίκλας, η ίδια η λέξη διασώζει την έννοια του υψώματος παρατήρησης. Ακόμη και χωρίς σωζόμενο κτιστό φυλάκιο, το τοπωνύμιο διατηρεί τη μνήμη μιας λειτουργίας του τοπίου που ήταν ιδιαίτερα σημαντική στις παράκτιες και εκτεθειμένες περιοχές της Κύπρου.
Ο Κορμακίτης και το μαρωνίτικο τοπίο
Ο Κορμακίτης είναι το μεγαλύτερο ιστορικό μαρωνίτικο χωριό της Κύπρου και βρίσκεται στην επαρχία Κερύνειας. Μέχρι το 1974 είχε περίπου 1.800 κατοίκους, ενώ αποτελεί μέχρι σήμερα έναν από τους σημαντικότερους τόπους αναφοράς της Μαρωνιτικής Κοινότητας της Κύπρου.
Το τοπίο γύρω από το χωριό δεν έχει μόνο φυσική αξία. Συνδέεται με αγροτικές εκτάσεις, παλιά μονοπάτια, ξωκλήσια, τοπωνύμια, παραδόσεις και την ιδιαίτερη γλωσσική και πολιτιστική κληρονομιά των Μαρωνιτών του Κορμακίτη. Η Βίκλα αποτελεί ένα από αυτά τα μικρότερα αλλά χαρακτηριστικά σημεία που συνδέουν τη φυσική γεωγραφία με την ανθρώπινη ιστορία της περιοχής.
Στοιχεία τοποθεσίας
Ονομασία: Βίκλα
Τύπος τοποθεσίας: Ύψωμα / τοπωνύμιο
Περιοχή: Κορμακίτης
Επαρχία: Κερύνεια
Χώρα: Κυπριακή Δημοκρατία
Κατάσταση περιοχής: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας
Σημασία ονομασίας: Βίκλα / βίγλα = σκοπιά, φρουρά, παρατηρητήριο
Κατεύθυνση φωτογραφικής θέας: Ανατολικά
Σχετικό υψόμετρο Κορμακίτη: περίπου 190 μ.
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Τοποθεσία φωτογραφιών: Ύψωμα Βίκλα, Κορμακίτης
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Θέα προς τα ανατολικά από το ύψωμα Βίκλα στον Κορμακίτη. Αρχική φωτογραφική καταγραφή της 8/9/2016.
Μόνιμη Κυπριακή Επιτροπή Τυποποίησης Γεωγραφικών Ονομάτων – A Complete Gazetteer of Cyprus. Επίσημη καταγραφή της Βίκλας και των υπόλοιπων τοπωνυμίων του Κορμακίτη.
Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια – Βίκλα ή Βίγλα. Ετυμολογία και ιστορική χρήση του όρου ως σκοπιάς και παρατηρητηρίου.
Biodiversity of Cyprus – Το κατεχόμενο Μαρωνίτικο χωριό Κορμακίτης. Γεωγραφικά και ιστορικά στοιχεία για τον Κορμακίτη.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – KORMAKITIS, 8 SEPTEMBER 2016
Vikla hill at Kormakitis
Vikla is an officially recorded place name within the area of Kormakitis in Kyrenia District, in the occupied part of the Republic of Cyprus. The name appears in the official Complete Gazetteer of Cyprus of the Permanent Committee for the Standardization of Geographical Names among the recognised toponyms of Kormakitis, confirming that it is an established historical place name rather than a modern informal designation.
The original Biodiversity of Cyprus photographic post identifies the site specifically as “Vikla hill at Kormakitis” and records an eastward view from the height. The photographs were taken on 8 September 2016 by George Konstantinou.
Meaning of the name “Vikla”
The word Vikla, also found as Vigla, means a watchpoint, guard post or lookout. The name occurs in numerous Cypriot toponyms and is normally associated with elevated places from which wide areas could be observed. The term is connected with the Latin vigilia and with the medieval use of lookout positions for surveillance and early warning.
Such watchpoints were particularly important in coastal areas of Cyprus during Byzantine and medieval times, when they could be used to observe the sea and detect approaching vessels or raids. Historical references from the broader Cape Kormakitis and Livera area document the use of vigla lookout positions and guards known as viglatores.
For the specific Vikla of Kormakitis, the place name and elevated character of the locality are fully consistent with this traditional meaning. There is, however, no sufficiently strong evidence presently available to identify a surviving built watchtower or archaeologically confirmed guard post at the exact photographic location.
The eastward landscape
Vikla offers an extensive view eastwards across the rolling landscape of the Kormakitis area and towards the wider northern Cypriot countryside. Kormakitis lies approximately 29 kilometres west of Kyrenia and 16 kilometres north of Morphou, at an elevation of around 190 metres, explaining why the surrounding hills provide such wide views.
The landscape consists of low hills, agricultural land, Mediterranean scrub and open country gradually extending towards the coastal zone. Kormakitis occupies a distinctive position between the Morphou region, the coast and the western end of the Kyrenia mountain system, producing a varied combination of lowland, hilly and coastal scenery.
The eastward view from Vikla is valuable as a landscape record because it reveals this transition from the Kormakitis area towards the broader northern interior of Cyprus. George Konstantinou's 2016 photographs preserve a visual record of this landscape in an area whose historic Maronite communities and surrounding countryside have remained affected by the post-1974 situation.
Vikla as a Kormakitis place name
The official Cyprus gazetteer is particularly valuable because it records not only Kormakitis itself but also numerous smaller place names within its territory. These include Vikla, Vikles, Asprokremmos, Alonia, Vounari tou Mikkiou, Kokkinovounaros, Laxia and many others. Preserving these microtoponyms is an important part of the historical geography and intangible cultural heritage of Kormakitis.
Such names record the way generations of local inhabitants understood and organised their landscape. Names associated with landforms, vegetation, water, farming, livestock and older land uses together form a historical map of everyday village life.
In the case of Vikla, the name itself preserves the idea of an elevated lookout point. Even in the absence of a surviving built watchtower, the toponym retains the memory of a type of landscape function that was particularly important in exposed coastal parts of Cyprus.
Kormakitis and the Maronite landscape
Kormakitis is the largest historic Maronite village of Cyprus and lies in Kyrenia District. Before 1974 it had a population of about 1,800, and it remains one of the most important places of reference for the Maronite Community of Cyprus.
The landscape surrounding the village is significant not only for its natural character but also for its agricultural land, old paths, chapels, historic place names, traditions and the distinctive linguistic and cultural heritage of the Maronites of Kormakitis. Vikla is one of the smaller but characteristic places where physical geography and human history meet.
Location details
Name: Vikla
Type: Hill / historic toponym
Area: Kormakitis
District: Kyrenia
Country: Republic of Cyprus
Status of area: Occupied part of the Republic of Cyprus
Meaning of name: Vikla / Vigla = lookout, guard post or observation point
Direction of photographic view: East
Kormakitis elevation: approximately 190 m
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 8 September 2016
Photograph location: Vikla hill, Kormakitis
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Eastward view from Vikla hill at Kormakitis. Original photographic record of 8 September 2016.
Permanent Committee for the Standardization of Geographical Names – A Complete Gazetteer of Cyprus. Official record of Vikla and other Kormakitis toponyms.
Great Cyprus Encyclopaedia – Vikla or Vigla. Etymology and historical meaning of the term as a lookout or guard position.
Biodiversity of Cyprus – The occupied Maronite village of Kormakitis. Geographical and historical information on Kormakitis.
No comments:
Post a Comment