See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Birds of Cyprus - ORGANIZED LINKS - Πουλία της Κύπρου - ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
List of Birds of Cyprus - ORGANIZED CHECKLIST - Κατάλογος πουλιών της Κύπρου – ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Καζιβερά, 24/9/2016
Στρειδοφάγος – Haematopus ostralegus
Ο Στρειδοφάγος – Eurasian Oystercatcher (Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758) είναι ένα μεγάλο και εντυπωσιακό παρυδάτιο πουλί της οικογένειας Haematopodidae. Αναγνωρίζεται εύκολα από τον έντονο ασπρόμαυρο χρωματισμό του, το μακρύ και ισχυρό πορτοκαλοκόκκινο ράμφος και τα κοκκινωπά έως ροζ πόδια του.
Στην Κύπρο αποτελεί μεταναστευτικό και σχετικά ασυνήθιστο είδος, που παρατηρείται κυρίως σε παράκτιους υγροτόπους και ακτές. Περιλαμβάνεται κανονικά στον οργανωμένο Κατάλογο Πουλιών της Κύπρου του Biodiversity of Cyprus.
Ταξινομία και ονομασία
Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι:
Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758
Ανήκει στην οικογένεια Haematopodidae και στην τάξη Charadriiformes. Η αγγλική κοινή ονομασία Eurasian Oystercatcher είναι καθιερωμένη διεθνώς, ενώ στον κατάλογο του Biodiversity of Cyprus καταγράφεται ως (Ευρωπαϊκός) Στρειδοφάγος.
Η επιστημονική ονομασία έχει ελληνικές και λατινικές ρίζες. Το Haematopus προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις «αίμα» και «πους», αναφορά στον κοκκινωπό χρωματισμό των ποδιών, ενώ το ostralegus σχετίζεται με τα στρείδια και τη συλλογή τους.
Περιγραφή
Ο Στρειδοφάγος είναι από τα μεγαλύτερα παρυδάτια πουλιά της περιοχής. Έχει μήκος σώματος περίπου 40–45 cm, άνοιγμα φτερών περίπου 80–85 cm και χαρακτηριστικό μακρύ ράμφος μήκους περίπου 8–9 cm.
Το κεφάλι, το στήθος, η ράχη και μεγάλο μέρος των φτερών είναι μαύρα, ενώ η κοιλιά και άλλα τμήματα του κάτω μέρους του σώματος είναι λευκά. Στην πτήση διακρίνεται πολύ εύκολα από τις έντονες λευκές λωρίδες στις φτερούγες, το λευκό ουροπύγιο και το χαρακτηριστικό ασπρόμαυρο σχέδιο της ουράς.
Το μακρύ πορτοκαλοκόκκινο ράμφος, τα κοκκινωπά μάτια και τα ροζ έως κοκκινωπά πόδια συμπληρώνουν την ιδιαίτερα χαρακτηριστική εμφάνισή του.
Νεαρά και χειμερινό πτέρωμα
Τα νεαρά άτομα είναι πιο καστανωπά στα σκούρα τμήματα του πτερώματος και το ράμφος τους είναι πιο θαμπό. Τα ενήλικα σε χειμερινό πτέρωμα μπορεί να παρουσιάζουν λευκό ημικολάρο στον λαιμό.
Ο συνδυασμός μεγάλου μεγέθους, ασπρόμαυρου πτερώματος και μακριού κόκκινου ράμφους κάνει πάντως το είδος σχετικά εύκολο στην αναγνώριση.
Το εξειδικευμένο ράμφος
Το ισχυρό ράμφος αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία επιβίωσης του Στρειδοφάγου. Το σχήμα του μπορεί να παρουσιάζει διαφορές ανάλογα με τη διατροφική εξειδίκευση του κάθε ατόμου.
Ορισμένα πουλιά χρησιμοποιούν πιο πλατιά άκρα του ράμφους για να ανοίγουν δίθυρα μαλάκια, χτυπώντας ή μοχλεύοντας τα κελύφη τους. Άλλα, με περισσότερο μυτερό ράμφος, το χρησιμοποιούν για να αναζητούν σκουλήκια και άλλα ασπόνδυλα μέσα στο έδαφος ή στα ιζήματα.
Αυτές οι διαφορετικές τεχνικές αναζήτησης τροφής μπορούν να μαθαίνονται από τους γονείς και να διατηρούνται ως εξειδίκευση του κάθε ατόμου.
Διατροφή
Παρά την αγγλική ονομασία Oystercatcher, τα στρείδια δεν αποτελούν απαραίτητα το μεγαλύτερο μέρος της διατροφής του. Τρέφεται με ποικιλία θαλάσσιων και χερσαίων ασπονδύλων.
Στις ακτές καταναλώνει κυρίως δίθυρα μαλάκια, όπως μύδια και άλλα οστρακοειδή, καθώς και καβούρια και θαλάσσιους πολύχαιτους. Σε χερσαία ενδιαιτήματα αναζητά γαιοσκώληκες και έντομα.
Το δυνατό ράμφος του επιτρέπει να σπάει κελύφη ή να εισχωρεί ανάμεσα στις θυρίδες των δίθυρων μαλακίων, καθιστώντας το ένα από τα πιο εξειδικευμένα παρυδάτια πουλιά ως προς αυτόν τον τρόπο διατροφής.
Ενδιαίτημα
Ο Στρειδοφάγος είναι στενά συνδεδεμένος με τις ακτές, εκβολές ποταμών, αμμώδεις και βραχώδεις παραλίες, λασπώδεις εκτάσεις και άλλους παράκτιους υγροτόπους. Χρησιμοποιεί όμως και ενδιαιτήματα μακριά από τη θάλασσα, ιδιαίτερα κατά την αναπαραγωγική περίοδο σε ορισμένα τμήματα της εξάπλωσής του.
Μπορεί να παρατηρηθεί σε λιβάδια, γεωργικές εκτάσεις, όχθες ποταμών και λιμνών και χαλικώδεις περιοχές, όπου αναζητά κυρίως σκουλήκια και άλλα χερσαία ασπόνδυλα.
Συμπεριφορά
Είναι δραστήριο και ιδιαίτερα φωνητικό πουλί. Η χαρακτηριστική δυνατή και διαπεραστική φωνή του συχνά προδίδει την παρουσία του πριν ακόμη γίνει ορατό.
Εκτός της αναπαραγωγικής περιόδου μπορεί να σχηματίζει μεγάλα κοπάδια, ιδιαίτερα σε πλούσιες σε τροφή εκβολές και παράκτιους υγροτόπους. Κατά την αναπαραγωγική περίοδο τα ζευγάρια υπερασπίζονται τις περιοχές τους.
Αναπαραγωγή
Η φωλιά είναι συνήθως μια απλή ρηχή κοιλότητα στο έδαφος, σε χαλίκια, βότσαλα, αμμώδεις ή άλλες ανοιχτές εκτάσεις. Συνήθως γεννά 2–4 αυγά, τα οποία έχουν χρωματισμό που τα καμουφλάρει αποτελεσματικά στο υπόστρωμα.
Και οι δύο γονείς συμμετέχουν στην επώαση και στη φροντίδα των νεοσσών. Οι νεοσσοί είναι επίσης πολύ καλά καμουφλαρισμένοι, σημαντική προσαρμογή για ένα είδος που φωλιάζει εκτεθειμένο στο έδαφος.
Μετανάστευση
Ο Στρειδοφάγος είναι μεταναστευτικό είδος στο μεγαλύτερο μέρος της γεωγραφικής του εξάπλωσης. Πολλοί ευρωπαϊκοί πληθυσμοί αναπαράγονται στη βόρεια και δυτική Ευρώπη και μετακινούνται νοτιότερα μετά την αναπαραγωγική περίοδο.
Κατά τον χειμώνα σημαντικοί αριθμοί συγκεντρώνονται στις ακτές της δυτικής και νότιας Ευρώπης και της Αφρικής, ενώ άλλοι πληθυσμοί πραγματοποιούν μετακινήσεις μέσα στην Ασία.
Παγκόσμια εξάπλωση
Το είδος έχει πολύ μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση στην Ευρώπη, την Ασία και τμήματα της Αφρικής. Είναι το ευρύτερα εξαπλωμένο είδος της οικογένειας Haematopodidae στην Παλαιαρκτική.
Σήμερα αναγνωρίζονται τέσσερα υποείδη, με γεωγραφική διαφοροποίηση μεταξύ των πληθυσμών της Ευρώπης και διαφορετικών περιοχών της Ασίας.
Παρουσία στην Κύπρο
Στην Κύπρο ο Στρειδοφάγος εμφανίζεται ως μεταναστευτικό πουλί, κυρίως σε κατάλληλες παράκτιες περιοχές και υγροτόπους. Δεν αποτελεί κοινό αναπαραγόμενο είδος του νησιού.
Η παρουσία του επιβεβαιώνεται τόσο από τον οργανωμένο Κατάλογο Πουλιών της Κύπρου – List of Birds of Cyprus του Biodiversity of Cyprus όσο και από διεθνείς σύγχρονους καταλόγους της ορνιθοπανίδας της Κύπρου.
Η φωτογραφική καταγραφή της παρούσας ανάρτησης έγινε στην Καζιβερά στις 24 Σεπτεμβρίου 2016, ημερομηνία που συμπίπτει με τη φθινοπωρινή μεταναστευτική περίοδο.
Κατάσταση διατήρησης – IUCN
Ο Haematopus ostralegus κατατάσσεται παγκοσμίως στην κατηγορία:
Near Threatened (NT) – Σχεδόν Απειλούμενο.
Η κατηγορία NT σημαίνει ότι ένα είδος δεν πληροί σήμερα τα κριτήρια για να χαρακτηριστεί Απειλούμενο, αλλά βρίσκεται κοντά στα σχετικά όρια ή είναι πιθανό να τα προσεγγίσει εάν συνεχιστούν οι αρνητικές πιέσεις.
Οι πληθυσμιακές μειώσεις που έχουν καταγραφεί σε σημαντικά τμήματα της εξάπλωσής του καθιστούν ιδιαίτερα σημαντική την προστασία των παράκτιων υγροτόπων, των περιοχών τροφοληψίας και των τόπων αναπαραγωγής και διαχείμασης.
Σημασία ως δείκτης παράκτιων οικοσυστημάτων
Ο Στρειδοφάγος έχει μελετηθεί εκτενώς στην Ευρώπη και αποτελεί σημαντικό είδος για την έρευνα της οικολογίας των παρυδάτιων πουλιών. Επειδή εξαρτάται έντονα από την αφθονία των ασπονδύλων των παράκτιων οικοσυστημάτων, οι μεταβολές στους πληθυσμούς και στη συμπεριφορά του μπορούν να παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες για την κατάσταση των περιοχών όπου τρέφεται και συγκεντρώνεται.
Η προστασία των εκβολών, των παλιρροϊκών εκτάσεων, των αμμωδών και χαλικωδών ακτών και άλλων κατάλληλων ενδιαιτημάτων είναι επομένως σημαντική όχι μόνο για το συγκεκριμένο είδος αλλά και για πολλές άλλες μορφές παράκτιας βιοποικιλότητας.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στην Καζιβερά στις 24 Σεπτεμβρίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Chordata
Κλάση: Aves
Τάξη: Charadriiformes
Οικογένεια: Haematopodidae
Γένος: Haematopus Linnaeus, 1758
Είδος: Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758
Αγγλική κοινή ονομασία: Eurasian Oystercatcher
Ελληνική κοινή ονομασία: Στρειδοφάγος / Ευρωπαϊκός Στρειδοφάγος
Μήκος: περίπου 40–45 cm
Άνοιγμα φτερών: περίπου 80–85 cm
Μήκος ράμφους: περίπου 8–9 cm
Διατροφή: κυρίως δίθυρα μαλάκια, πολύχαιτοι, καβούρια, γαιοσκώληκες και άλλα ασπόνδυλα
Ενδιαίτημα: ακτές, εκβολές, παράκτιοι υγρότοποι, λασπώδεις και χαλικώδεις εκτάσεις, αλλά και ορισμένα εσωτερικά ενδιαιτήματα
Καθεστώς στην Κύπρο: Μεταναστευτικό είδος
IUCN: Near Threatened (NT) – Σχεδόν Απειλούμενο
Τοποθεσία φωτογραφιών: Καζιβερά, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογραφιών: 24/9/2016
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Eurasian Oystercatcher – Haematopus ostralegus – Στρειδοφάγος – Cyprus
Avibase – Bird Checklist of Cyprus
Birds of Europe – Haematopus ostralegus
British Trust for Ornithology – Conservation assessment of Haematopus ostralegus ostralegus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Kazivera, 24/9/2016
Eurasian Oystercatcher – Haematopus ostralegus
The Eurasian Oystercatcher (Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758) is a large and striking wader belonging to the family Haematopodidae. It is readily recognised by its bold black-and-white plumage, long and powerful orange-red bill and reddish to pink legs.
In Cyprus it occurs as a migratory and relatively uncommon species, principally along coasts and at suitable coastal wetlands. It is included in the organised List of Birds of Cyprus on Biodiversity of Cyprus.
Taxonomy and name
The accepted scientific name is Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758. It belongs to the family Haematopodidae and the order Charadriiformes. Eurasian Oystercatcher is its established English common name, while the Biodiversity of Cyprus checklist records the Greek name (Ευρωπαϊκός) Στρειδοφάγος.
The scientific name has Greek and Latin roots. Haematopus derives from Greek words referring to blood and foot, an allusion to the reddish legs, while ostralegus relates to oysters and gathering or collecting them.
Description
The Eurasian Oystercatcher is one of the largest waders of its region, measuring approximately 40–45 cm in length, with a wingspan of about 80–85 cm and a conspicuous bill approximately 8–9 cm long.
The head, breast, back and much of the wings are black, contrasting strongly with the white underparts. In flight it is particularly distinctive because of its broad white wing-bars, white rump and strongly patterned black-and-white tail. The long orange-red bill, reddish eyes and pinkish to reddish legs complete its unmistakable appearance.
Juveniles and winter plumage
Juveniles have browner dark plumage and a duller bill. Adults in winter plumage may show a white half-collar across the throat.
Despite these seasonal and age-related differences, the combination of large size, contrasting black-and-white plumage and long red bill generally makes the species straightforward to identify.
The specialised bill
The powerful bill is one of the Eurasian Oystercatcher's most important feeding adaptations, and its shape can vary according to the feeding specialisation of individual birds.
Some individuals develop broader bill tips suited to opening bivalves by hammering their shells or levering the valves apart. Others possess more pointed bills that are particularly effective for probing sediments and soil for worms and other invertebrates. These feeding techniques can be learned from the parents and maintained as individual specialisations.
Diet
Despite the name Oystercatcher, oysters do not necessarily constitute the largest component of its diet. The species consumes a broad variety of marine and terrestrial invertebrates.
Along coasts it feeds principally on bivalve molluscs, including mussels and other shellfish, as well as crabs and marine polychaete worms. In terrestrial habitats it searches for earthworms and insects. Its exceptionally strong bill allows it to break shells or penetrate between the valves of bivalves.
Habitat
The Eurasian Oystercatcher is strongly associated with coasts, estuaries, sandy and rocky shores, tidal flats and other coastal wetlands. In parts of its range, however, it also uses inland habitats, particularly during the breeding season.
It may occur in meadows, agricultural land, riverbanks, lakeshores and gravelly areas, where earthworms and other terrestrial invertebrates become important components of its diet.
Behaviour
It is an active and highly vocal bird. Its loud, penetrating piping calls frequently reveal its presence before the bird itself is seen.
Outside the breeding season Eurasian Oystercatchers can form large flocks, particularly at estuaries and other productive coastal feeding areas. During the breeding season pairs become territorial and defend nesting and feeding areas.
Breeding
The nest is generally a simple shallow scrape on the ground, often among gravel or pebbles or on other open substrates. A typical clutch consists of 2–4 cryptically coloured eggs, which blend effectively with their surroundings.
Both parents participate in incubation and in caring for the young. The chicks are also strongly camouflaged, an important adaptation for a ground-nesting species breeding in exposed habitats.
Migration
The Eurasian Oystercatcher is migratory over much of its geographical range. Many European populations breed in northern and western Europe and move south after the breeding season.
During winter, important concentrations occur along the coasts of western and southern Europe and Africa, while Asian populations undertake comparable seasonal movements across their respective ranges.
Global distribution
The species has a very extensive distribution across Europe, Asia and parts of Africa and is the most widespread member of the Haematopodidae in the Palaearctic.
Four subspecies are currently recognised, representing geographically differentiated populations across Europe and different regions of Asia.
Occurrence in Cyprus
In Cyprus the Eurasian Oystercatcher occurs as a migrant, principally at suitable coastal habitats and wetlands. It is not a common breeding species of the island.
Its occurrence is documented both in the organised List of Birds of Cyprus on Biodiversity of Cyprus and in current international checklists covering the avifauna of Cyprus.
The photographic record accompanying this article was made at Kazivera on 24 September 2016, during the autumn migration period.
Conservation status – IUCN
Haematopus ostralegus is globally classified as:
Near Threatened (NT).
NT – Near Threatened indicates that a species does not currently meet the criteria for one of the threatened categories but is close to qualifying or may qualify in the foreseeable future if adverse pressures continue.
Population declines recorded in important parts of its range make the protection of coastal wetlands, feeding areas, breeding grounds and wintering sites particularly important.
Importance as an indicator of coastal ecosystems
The Eurasian Oystercatcher has been studied extensively in Europe and is an important species in research on shorebird ecology. Because it depends heavily on the abundance and availability of invertebrate prey, changes in its populations and behaviour can provide useful information about the condition of the coastal ecosystems where it feeds and congregates.
Protecting estuaries, tidal flats, sandy and gravel shores and other suitable habitats therefore benefits not only the Eurasian Oystercatcher but also a wide range of other coastal organisms.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Kazivera on 24 September 2016 by George Konstantinou.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Aves
Order: Charadriiformes
Family: Haematopodidae
Genus: Haematopus Linnaeus, 1758
Species: Haematopus ostralegus Linnaeus, 1758
English common name: Eurasian Oystercatcher
Greek common name: Στρειδοφάγος / Ευρωπαϊκός Στρειδοφάγος
Length: approximately 40–45 cm
Wingspan: approximately 80–85 cm
Bill length: approximately 8–9 cm
Diet: mainly bivalve molluscs, polychaetes, crabs, earthworms and other invertebrates
Habitat: coasts, estuaries, coastal wetlands, mudflats and gravel areas, as well as some inland habitats
Status in Cyprus: Migrant
IUCN: Near Threatened (NT)
Photographic locality: Kazivera, Cyprus
Date of photographs: 24/9/2016
Photographer: George Konstantinou
Sources
Biodiversity of Cyprus – List of Birds of Cyprus – ORGANIZED CHECKLIST
Biodiversity of Cyprus – Eurasian Oystercatcher – Haematopus ostralegus – Cyprus
Avibase – Bird Checklist of Cyprus
Birds of Europe – Haematopus ostralegus
British Trust for Ornithology – Conservation assessment of Haematopus ostralegus ostralegus
