See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Marine life of Cyprus - θαλάσσια ζωή της Κύπρου
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Η Berthella ocellata είναι θαλάσσιο γαστερόποδο μαλάκιο της οικογένειας Pleurobranchidae και ανήκει στην τάξη Pleurobranchida. Δεν είναι γυμνοβράγχιο (nudibranch), όπως συχνά αποκαλούνται γενικά οι θαλάσσιοι γυμνοσάλιαγκες, αλλά πλευροβράγχιο, με το χαρακτηριστικό βράγχιο τοποθετημένο στη δεξιά πλευρά του σώματος, ανάμεσα στον μανδύα και το πόδι. Η παρουσία του είδους στην Κύπρο είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και περιλαμβάνεται τόσο σε παλαιότερες καταγραφές όσο και στον σύγχρονο κατάλογο των θαλάσσιων μαλακίων της Κύπρου.
Σημαντική διόρθωση στον παλιό τίτλο της ανάρτησης είναι το έτος της επιστημονικής ονομασίας. Η σημερινή αποδεκτή ονομασία στο World Register of Marine Species είναι Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830) και όχι 1828.
Περιγραφή
Η Berthella ocellata έχει πλατύ, ωοειδές και σχετικά πεπλατυσμένο σώμα, το οποίο καλύπτεται σε μεγάλο βαθμό από τον μανδύα. Μπορεί να ξεπεράσει τα 5 εκατοστά σε μήκος και ο χρωματισμός της παρουσιάζει αξιοσημείωτη ποικιλία. Συνήθως κυριαρχούν καστανές ή υπόλευκες αποχρώσεις.
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά αναγνώρισης είναι τα πολυάριθμα στρογγυλεμένα εξογκώματα του μανδύα. Πολλά περιβάλλονται από λευκούς ή ανοικτόχρωμους δακτυλίους και δημιουργούν την εντύπωση μικρών κηλίδων που μοιάζουν με μάτια. Από αυτό το χαρακτηριστικό προέρχεται και το ειδικό επίθετο ocellata, από το λατινικό ocellatus, που παραπέμπει σε μικρά μάτια ή οφθαλμοειδείς κηλίδες.
Στο πρόσθιο τμήμα βρίσκονται δύο σωληνοειδείς ρινοφόροι, σημαντικά αισθητήρια όργανα που βοηθούν το ζώο να αντιλαμβάνεται χημικά ερεθίσματα στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Το χαρακτηριστικό πλευρικό βράγχιο
Το βράγχιο αποτελεί ένα από τα βασικά ανατομικά γνωρίσματα των Pleurobranchidae.
Στην Berthella ocellata βρίσκεται στη δεξιά πλευρά του σώματος, μεταξύ του μανδύα και του ποδιού. Είναι διπτεροειδές και κιτρινωπό και μπορεί να φέρει πολυάριθμα φυλλάρια εκατέρωθεν του κεντρικού άξονα.
Η θέση αυτή του βραγχίου είναι και η προέλευση της ονομασίας «side-gill sea slugs» που χρησιμοποιείται στα αγγλικά για τα πλευροβράγχια.
Εσωτερικό κέλυφος
Παρότι εξωτερικά μοιάζει με θαλάσσιο γυμνοσάλιαγκα χωρίς κέλυφος, η Berthella ocellata διατηρεί ένα μικρό, υποτυπώδες εσωτερικό κέλυφος, κρυμμένο κάτω από τον μανδύα.
Αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα της εξελικτικής μείωσης του κελύφους που παρατηρείται σε διάφορες ομάδες ετεροβράγχιων γαστεροπόδων.
Βιότοπος και συμπεριφορά
Η Berthella ocellata είναι βενθικό είδος. Απαντά σε βραχώδεις θαλάσσιους βιοτόπους και συνήθως εντοπίζεται κάτω από πέτρες, μέσα σε σχισμές και άλλα σκοτεινά και προστατευμένα σημεία.
Οι περισσότερες παρατηρήσεις γίνονται σε σχετικά μικρά βάθη. Η κρυπτική συμπεριφορά και ο χρωματισμός της μπορούν να κάνουν το ζώο δύσκολο να εντοπιστεί, ακόμη και σε περιοχές όπου υπάρχει.
Η δραστηριότητά της είναι κυρίως νυκτερινή. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει συνήθως κρυμμένη και γίνεται περισσότερο δραστήρια όταν μειώνεται το φως.
Διατροφή
Όπως και άλλα πλευροβράγχια, η Berthella ocellata είναι βενθικός καταναλωτής. Για τη βιολογία και ειδικά τη διατροφή της δεν υπάρχουν τόσο εκτεταμένες πληροφορίες όσο για πολλά περισσότερο μελετημένα θαλάσσια γαστερόποδα.
Υπάρχουν αναφορές ότι τρέφεται με σπόγγους, χρησιμοποιώντας τη ράδουλα —τη χαρακτηριστική οδοντωτή δομή των περισσότερων γαστεροπόδων— για να αποσπά υλικό από την επιφάνειά τους. Ωστόσο, ειδικές λεπτομέρειες της διατροφής του είδους παραμένουν περιορισμένες και δεν πρέπει να γενικεύονται χωρίς τεκμηρίωση.
Άμυνα
Η έλλειψη ισχυρού εξωτερικού κελύφους αφήνει τα μαλακά μέρη περισσότερο εκτεθειμένα στους θηρευτές, αλλά τα πλευροβράγχια έχουν αναπτύξει άλλες αμυντικές στρατηγικές.
Για την B. ocellata έχει αναφερθεί ότι το πόδι μπορεί να παράγει όξινες αμυντικές εκκρίσεις, οι οποίες λειτουργούν αποτρεπτικά απέναντι σε πιθανούς θηρευτές.
Ο κρυπτικός χρωματισμός, η ημερήσια απόκρυψη κάτω από πέτρες και η νυκτερινή δραστηριότητα προσφέρουν επιπλέον προστασία.
Αναπαραγωγή
Όπως συμβαίνει γενικότερα στα πλευροβράγχια, τα άτομα είναι ερμαφρόδιτα, δηλαδή κάθε ζώο διαθέτει αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα.
Η γονιμοποίηση είναι εσωτερική και κατά τη σύζευξη δύο άτομα ανταλλάσσουν σπέρμα. Για αρκετές λεπτομέρειες της αναπαραγωγικής βιολογίας της συγκεκριμένης B. ocellata, πάντως, οι διαθέσιμες πληροφορίες παραμένουν περιορισμένες.
Εξάπλωση στη Μεσόγειο
Η Berthella ocellata είναι χαρακτηριστικό είδος της Μεσογείου. Σύγχρονη εξειδικευμένη πηγή για τα οπισθοβράγχια τη θεωρεί μεσογειακό είδος, με καταγραφές τόσο στη δυτική όσο και στην ανατολική λεκάνη.
Παλαιότερη βιβλιογραφία για την κυπριακή θαλάσσια πανίδα επίσης χαρακτηρίζει την εξάπλωσή της ως Ανατολική και Δυτική Μεσόγειο και τη θεωρεί ενδημική της Μεσογείου.
Η Berthella ocellata στην Κύπρο
Η παρουσία του είδους στην Κύπρο δεν βασίζεται μόνο στη φωτογραφική καταγραφή της παλιάς ανάρτησης.
Υπάρχει ιστορική επιστημονική καταγραφή από το Cape Kiti – Ακρωτήριο Κίτι, όπου συλλέχθηκε ένα άτομο στις 27 Αυγούστου 1970, από παράκτιο περιβάλλον.
Επιπλέον, η Berthella ocellata περιλαμβάνεται στην πρόσφατη συστηματική καταγραφή των θαλάσσιων μαλακίων της Κύπρου, η οποία συγκέντρωσε τις γνωστές καταγραφές έως τον Οκτώβριο του 2022 και περιλαμβάνει συνολικά 753 είδη από 185 οικογένειες. Εκεί καταγράφεται στην οικογένεια Pleurobranchidae ως Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830).
Επομένως, σε αντίθεση με περιπτώσεις όπου μια παλιά φωτογραφική αναγνώριση χρειάζεται επιφύλαξη, εδώ έχουμε ανεξάρτητη βιβλιογραφική τεκμηρίωση της παρουσίας του είδους στην Κύπρο.
Ελληνική κοινή ονομασία
Δεν εντόπισα τεκμηριωμένη καθιερωμένη ελληνική ή ειδικά κυπριακή κοινή ονομασία για την Berthella ocellata στις αξιόπιστες πηγές που ελέγχθηκαν.
Γι' αυτό δεν δημιουργώ ελληνική ονομασία μεταφράζοντας κάποιο ξένο common name. Στα ελληνικά είναι ασφαλέστερο να αναφέρεται απλώς ως Berthella ocellata ή περιγραφικά μέσα στο κείμενο ως θαλάσσιο πλευροβράγχιο γαστερόποδο.
Απειλές και προστασία
Δεν εντοπίστηκε ειδική αξιολόγηση απειλών για τον πληθυσμό της Berthella ocellata στην Κύπρο. Επίσης, δεν είναι σωστό να αποδοθούν αυτόματα στο συγκεκριμένο είδος γενικές απειλές που αφορούν τους παράκτιους θαλάσσιους οικοτόπους χωρίς ειδική τεκμηρίωση.
Δεν εντοπίστηκε ειδικό διεθνές καθεστώς προστασίας ή αξιολόγηση του είδους στην IUCN Red List στις πηγές που εξετάστηκαν.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Υποκλάση: Heterobranchia
Υπερτάξη: Nudipleura
Τάξη: Pleurobranchida
Υπεροικογένεια: Pleurobranchoidea
Οικογένεια: Pleurobranchidae Gray, 1827
Γένος: Berthella Blainville, 1824
Είδος: Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830)
Συνώνυμο / αρχικός συνδυασμός: Pleurobranchus ocellatus Delle Chiaje, 1830.
Αγγλική κοινή ονομασία: Δεν εντοπίστηκε μία ενιαία, ευρέως καθιερωμένη ειδική αγγλική κοινή ονομασία στις κύριες ταξινομικές βάσεις που ελέγχθηκαν.
Ελληνική κοινή ονομασία: Δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη.
Παρουσία στην Κύπρο: Τεκμηριωμένη.
Ιστορική κυπριακή καταγραφή: Cape Kiti, 27/8/1970, ένα άτομο, littoral.
Φωτογράφος της παλιάς ανάρτησης: Δεν μπόρεσα να επιβεβαιώσω από προσβάσιμη έκδοση της παλιάς ανάρτησης και δεν τον υποθέτω.
Απειλές / Πιέσεις: Δεν εντοπίστηκε ειδική τεκμηριωμένη αξιολόγηση για την Κύπρο.
Καθεστώς κινδύνου: Δεν εντοπίστηκε ειδική αξιολόγηση.
Καθεστώς προστασίας: Δεν εντοπίστηκε ειδικό τεκμηριωμένο καθεστώς προστασίας.
IUCN: Δεν εντοπίστηκε αξιολόγηση στην IUCN Red List.
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Berthella ocellata – Cyprus
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Catalogue of the Marine Molluscs of Cyprus
World Register of Marine Species – Berthella / Berthella ocellata
OPK Opistobranquis – Berthella ocellata
English
Text by George Konstantinou.
Berthella ocellata is a marine gastropod mollusc of the family Pleurobranchidae, belonging to the order Pleurobranchida. It is not a nudibranch in the strict taxonomic sense, although such animals are sometimes loosely grouped together as sea slugs. It is a side-gill slug, characterised by a gill positioned on the right side of the body between the mantle and foot. The species is scientifically documented from Cyprus in both historical records and the modern catalogue of the island's marine molluscs.
An important correction is required to the original post title. The currently accepted name is Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830), not 1828.
Description
Berthella ocellata has a broad, oval and relatively flattened body, largely covered by the mantle. It can exceed 5 cm in length, and its coloration is variable, commonly including brownish or whitish forms.
One of its most distinctive features is the presence of numerous rounded mantle tubercles. Many are surrounded by pale or white rings, creating eye-like markings. The specific epithet ocellata derives from the Latin ocellatus, referring to small eyes or eye-shaped spots.
At the anterior end are two tubular rhinophores, important sensory structures involved in detecting chemical signals in the surrounding seawater.
The side gill
One of the defining anatomical characteristics of the Pleurobranchidae is the position of the gill.
In B. ocellata, the yellowish bipinnate gill lies on the right side between the mantle and the foot and may bear numerous lamellae along either side of its central axis.
This lateral position of the respiratory organ explains the English group name “side-gill sea slugs”.
Internal shell
Although externally it resembles a shell-less sea slug, Berthella ocellata retains a small, reduced internal shell concealed beneath the mantle.
It therefore provides an interesting example of shell reduction among heterobranch gastropods.
Habitat and behaviour
Berthella ocellata is a benthic marine animal associated particularly with rocky habitats. It is commonly encountered beneath stones, in crevices and in other dark, sheltered situations.
Most observations are from relatively shallow water. Its cryptic coloration and tendency to remain concealed can make it difficult to detect even where it is present.
Activity is predominantly nocturnal, with animals generally remaining concealed during daylight and becoming more active after dark.
Feeding
Like other pleurobranchs, Berthella ocellata is a benthic feeder. Its detailed biology remains less thoroughly studied than that of many better-known marine gastropods.
There are reports of feeding on sponges, with the radula being used to rasp food material from the substrate. However, detailed information on the diet of this particular species remains limited and should not be overgeneralised.
Defence
The loss of a strong external shell leaves the soft body relatively exposed, but pleurobranchs have evolved alternative defensive mechanisms.
B. ocellata has been reported to produce acidic defensive secretions from the foot that can discourage potential predators.
Cryptic coloration, concealment beneath stones during daylight and nocturnal activity provide additional protection.
Reproduction
As in pleurobranchs generally, individuals are hermaphroditic, possessing both male and female reproductive systems.
Fertilisation is internal, and mating individuals exchange sperm. Detailed information concerning some aspects of reproduction specifically in B. ocellata remains limited.
Mediterranean distribution
Berthella ocellata is a characteristic Mediterranean species, documented from both western and eastern parts of the basin.
Earlier scientific literature dealing with the Cyprus marine fauna similarly describes its distribution as the eastern and western Mediterranean and regards it as Mediterranean endemic.
Berthella ocellata in Cyprus
The presence of this species in Cyprus does not depend solely on the photographic observation presented in the original blog post.
A historical scientific record documents one specimen from Cape Kiti on 27 August 1970, from the littoral zone.
Furthermore, Berthella ocellata is included in the modern systematic catalogue of Cyprus marine molluscs, which compiled records up to October 2022 and documented 753 species belonging to 185 families. Within that catalogue, the species appears under Pleurobranchidae as Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830).
Its occurrence in Cyprus can therefore be regarded as independently documented in the scientific literature.
Greek common name
I found no reliably documented established Greek or specifically Cyprus vernacular name for Berthella ocellata in the sources examined.
For this reason, I do not create a Greek name by translating a foreign common name. In Greek text, the scientifically safest approach is to use Berthella ocellata itself, with “marine side-gill gastropod” used only as a description rather than as an invented common name.
Threats and conservation
No species-specific assessment of threats to Berthella ocellata in Cyprus was located. General threats affecting coastal marine habitats should not automatically be attributed to this species without specific evidence.
No specific international protection status or IUCN Red List assessment was located in the sources examined.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Heterobranchia
Superorder: Nudipleura
Order: Pleurobranchida
Superfamily: Pleurobranchoidea
Family: Pleurobranchidae Gray, 1827
Genus: Berthella Blainville, 1824
Species: Berthella ocellata (Delle Chiaje, 1830)
Synonym / original combination: Pleurobranchus ocellatus Delle Chiaje, 1830.
English common name: No single well-established species-specific English common name was located in the principal taxonomic databases examined.
Greek common name: No documented established name located.
Occurrence in Cyprus: Documented.
Historical Cyprus record: Cape Kiti, 27 August 1970, one specimen, littoral.
Photographer of the original post: Could not be confirmed from an accessible version of the original post and is therefore not assumed.
Threats / Pressures: No species-specific assessment for Cyprus located.
Threat status: No specific assessment located.
Protection status: No specific documented protection status located.
IUCN: No IUCN Red List assessment located.
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Berthella ocellata – Cyprus
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Catalogue of the Marine Molluscs of Cyprus
World Register of Marine Species – Berthella / Berthella ocellata
OPK Opistobranquis – Berthella ocellata
No comments:
Post a Comment