Pelican's foot - Aporrhais pespelecani Linnaeus, 1758 - Fossils from Nicosia, Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Pelican's foot - Aporrhais pespelecani (Linnaeus, 1758) - Cyprus

Family: Aporrhaidae

Photos 

by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Περιγραφή

Η Aporrhais pespelecani (Linnaeus, 1758), γνωστή διεθνώς ως Pelican's foot ή Common pelican's foot, είναι είδος θαλάσσιου γαστερόποδου μαλακίου της οικογένειας Aporrhaidae. Σε αντίθεση με πολλά είδη που γνωρίζουμε αποκλειστικά ως απολιθώματα, η A. pespelecani εξακολουθεί να ζει σήμερα και απαντά στον ανατολικό Ατλαντικό και στη Μεσόγειο.

Το είδος περιγράφηκε από τον Carl Linnaeus το 1758, αρχικά με την ονομασία Strombus pespelecani.

Τα απολιθώματα που παρουσιάζονται εδώ προέρχονται από τη Λευκωσία της Κύπρου. Το είδος έχει πράγματι καταγραφεί σε παλαιοντολογικές μελέτες από απολιθωματοφόρες θέσεις της Κύπρου.

Το κέλυφος

Το κέλυφος της Aporrhais pespelecani είναι εξαιρετικά χαρακτηριστικό όταν το ζώο φτάσει στην ενηλικίωση. Διαθέτει ψηλή σπείρα με αρκετές περιελίξεις και έντονη γλυπτική από αξονικές νευρώσεις και λεπτές σπειροειδείς γραμμώσεις. Στην τελευταία περιέλιξη αναπτύσσονται ισχυρές σπειροειδείς ακμές με φυμάτια.

Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα βρίσκεται στο εξωτερικό χείλος του ανοίγματος, το οποίο στα ενήλικα άτομα διευρύνεται και σχηματίζει μακριές δακτυλοειδείς προεκτάσεις. Το σχήμα αυτό θυμίζει το μεμβρανώδες πόδι ενός πελεκάνου και έδωσε στο είδος τόσο την κοινή ονομασία Pelican's foot όσο και την επιστημονική ονομασία pespelecani, που σημαίνει «πόδι πελεκάνου».

Τα νεαρά άτομα διαφέρουν σημαντικά, καθώς δεν έχουν ακόμη αναπτύξει το χαρακτηριστικό πλατύ εξωτερικό χείλος. Αυτό είναι σημαντικό και για την αναγνώριση απολιθωμένων νεαρών κελυφών.

Γεωλογική παρουσία

Η Aporrhais pespelecani διαθέτει σημαντικό απολιθωματικό αρχείο στη Μεσόγειο. Απολιθωμένα κελύφη του είδους είναι γνωστά, μεταξύ άλλων, από πλειοκαινικές θαλάσσιες αποθέσεις, ενώ υπάρχουν καταγραφές του από διάφορες νεογενείς και νεότερες απολιθωματοφόρες θέσεις της ευρύτερης μεσογειακής περιοχής.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι το είδος επέζησε από τις σημαντικές κλιματικές και ωκεανογραφικές μεταβολές των τελευταίων εκατομμυρίων ετών και αποτελεί μέχρι σήμερα μέρος της θαλάσσιας πανίδας της Μεσογείου.

Έτσι, η Aporrhais pespelecani μάς επιτρέπει να συγκρίνουμε άμεσα απολιθωμένους πληθυσμούς με το ίδιο είδος που εξακολουθεί να ζει στις σημερινές θάλασσες.

Τρόπος ζωής και παλαιοπεριβάλλον

Η Aporrhais pespelecani είναι βενθικό θαλάσσιο γαστερόποδο, δηλαδή ζει πάνω ή μέσα στα επιφανειακά στρώματα του θαλάσσιου πυθμένα.

Το σημερινό είδος συναντάται κυρίως σε λασπώδεις και αμμοϊλυώδεις πυθμένες της υποπαράλιας ζώνης. Διάφορες πηγές δίνουν παρουσία του σε βάθη που φτάνουν περίπου τα 130–180 μέτρα, ανάλογα με την περιοχή και τα δεδομένα που χρησιμοποιούνται.

Τρέφεται με οργανικά υπολείμματα και μικροσκοπικό υλικό που συνδέεται με το μαλακό υπόστρωμα. Η μορφολογία του κελύφους και ιδιαίτερα το διευρυμένο εξωτερικό χείλος των ενηλίκων αποτελεί χαρακτηριστική προσαρμογή του τρόπου ζωής των Aporrhaidae στον θαλάσσιο πυθμένα.

Η παρουσία απολιθωμάτων του είδους μπορεί επομένως, όταν εξετάζεται μαζί με τα υπόλοιπα απολιθώματα και τα ιζηματολογικά δεδομένα μιας θέσης, να συμβάλει στην ανασύσταση του αρχαίου θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Ένα είδος που ζει ακόμη στην Κύπρο

Η Aporrhais pespelecani παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Κύπρο επειδή δεν αποτελεί μόνο μέρος του απολιθωματικού αρχείου του νησιού. Το είδος απαντά και σήμερα στις θάλασσες της Κύπρου.

Στο αρχείο του Biodiversity of Cyprus υπάρχει ξεχωριστή καταγραφή σύγχρονου κελύφους Aporrhais pespelecani από την Κύπρο, καθώς και η καταγραφή των απολιθωμένων δειγμάτων από τη Λευκωσία.

Αυτό δημιουργεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα σύνδεση μεταξύ της παλαιοντολογικής και της σημερινής θαλάσσιας πανίδας της Κύπρου: το ίδιο είδος που βρίσκουμε απολιθωμένο σε παλαιές θαλάσσιες αποθέσεις της Λευκωσίας εξακολουθεί να αποτελεί μέλος της σύγχρονης μεσογειακής πανίδας.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Υποκλάση: Caenogastropoda
Τάξη: Littorinimorpha
Υπεροικογένεια: Stromboidea
Οικογένεια: Aporrhaidae
Γένος: Aporrhais
Είδος: Aporrhais pespelecani (Linnaeus, 1758)
Αρχική ονομασία: Strombus pespelecani Linnaeus, 1758
Διεθνείς κοινές ονομασίες: Pelican's foot, Common pelican's foot

                                                                   juvenile 

Text by George Konstantinou

Description

Aporrhais pespelecani (Linnaeus, 1758), internationally known as the Pelican's foot or Common pelican's foot, is a species of marine gastropod mollusc belonging to the family Aporrhaidae.

Unlike many species known only from the fossil record, Aporrhais pespelecani still survives today and forms part of the modern marine fauna of the Mediterranean and eastern Atlantic.

The species was described by Carl Linnaeus in 1758, originally under the name Strombus pespelecani.

The fossils presented here come from Nicosia, Cyprus.

The Shell

The shell of Aporrhais pespelecani becomes particularly distinctive when the animal reaches adulthood. It has a relatively high spire composed of several whorls and a sculptured surface with axial ribs and spiral elements.

Its most characteristic feature is the expanded outer lip of the aperture, which in mature individuals develops into long finger-like projections.

The resulting shape resembles the webbed foot of a pelican, giving the species its English common name Pelican's foot. The scientific name pespelecani likewise refers to this characteristic form.

Juvenile shells can look considerably different because the expanded and finger-like outer lip has not yet developed. This is particularly important when identifying juvenile fossil specimens.

The slender projections of the adult outer lip are also relatively fragile. Consequently, fossil shells are frequently discovered with these structures partly or completely broken.

Geological Occurrence

Aporrhais pespelecani has a significant fossil record in the Mediterranean region and is known from Neogene and younger marine deposits.

Fossil shells have been recorded from Pliocene deposits and other fossiliferous marine formations around the Mediterranean.

One particularly interesting aspect of the species is its persistence through major climatic and oceanographic changes. While many marine molluscs changed their geographical ranges or disappeared from the Mediterranean during the later Cenozoic, Aporrhais pespelecani survived and remains part of the region's living fauna.

It therefore provides an interesting opportunity to compare fossil representatives with individuals of the same species living in modern seas.

Lifestyle and Palaeoenvironment

Aporrhais pespelecani is a benthic marine gastropod, living on or close to the sea floor.

The living species is particularly associated with muddy, sandy-muddy and other soft marine substrates, where it may live partly associated with the surface sediments.

Its specialised adult shell, especially the expanded outer lip, is characteristic of the bottom-dwelling lifestyle of the Aporrhaidae.

The presence of fossil Aporrhais pespelecani, when considered together with associated molluscs, microfossils and sedimentological evidence, can therefore contribute to the reconstruction of the ancient marine environment in which the fossil-bearing sediments accumulated.

Aporrhais pespelecani in the Mediterranean

The long history of Aporrhais pespelecani in the Mediterranean makes it particularly interesting from a palaeontological and biogeographical perspective.

The species was already present in Mediterranean marine communities during the geological past and survived the major environmental changes that affected the region through the Neogene and Quaternary.

Changes in climate, sea temperature, ocean circulation and connections between marine basins caused substantial changes in Mediterranean molluscan faunas. The continued presence of Aporrhais pespelecani provides an example of a species whose evolutionary lineage successfully persisted through these changes.

A Species Still Living in Cyprus

Aporrhais pespelecani is especially interesting in the context of Cyprus because it is not represented only by fossils. The species also occurs today in the seas around Cyprus.

This creates a fascinating connection between the palaeontological record and the modern marine fauna of the island.

The same species represented by fossil shells in ancient marine deposits around Nicosia remains a member of the living Mediterranean gastropod fauna.

This continuity provides a particularly interesting example of how some species found in the fossil record can survive enormous geological and environmental changes and persist into the present day.

Fossils from Nicosia

The specimens presented in this article are fossils of Aporrhais pespelecani from Nicosia, Cyprus.

The identification of the species alone, however, is not sufficient to establish the precise geological age of an individual fossil. Reliable dating requires information about the exact locality and, particularly, the geological formation and stratigraphic horizon from which the specimens originated.

For this reason, no precise geological age should be assigned to these particular specimens without adequate stratigraphic evidence.

Taxonomy

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Caenogastropoda
Order: Littorinimorpha
Superfamily: Stromboidea
Family: Aporrhaidae
Genus: Aporrhais
Species: Aporrhais pespelecani (Linnaeus, 1758)
Original combination: Strombus pespelecani Linnaeus, 1758
International common names: Pelican's foot, Common pelican's foot