Common green lacewing - Chrysoperla carnea (Stephens, 1836) - Χρύσωπας - Cyprus

 See also 

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Photo Geri 2005 by George Konstantinou

below in Greek

The Common Green Lacewing (Chrysoperla carnea Stephens, 1836): A Valuable Ally of Agriculture and Natural Ecosystems

The Common Green Lacewing (Chrysoperla carnea Stephens, 1836) is one of the best-known and most beneficial insects in Europe and the Mediterranean region. Although many people notice it flying around lights on warm summer evenings or resting quietly among vegetation, few realise that it is one of the most important natural enemies of numerous agricultural pests. Owing to its extraordinary appetite for aphids and other plant-feeding insects, it is regarded as one of the most valuable agents of biological pest control in both cultivated crops and natural ecosystems.

The species was scientifically described in 1836 by the British entomologist James Francis Stephens and belongs to the family Chrysopidae, a group of insects commonly known worldwide as green lacewings because of their delicate, transparent wings, which resemble finely woven lace.

The family Chrysopidae comprises more than 1,200 species worldwide, while the Chrysoperla carnea species complex occurs throughout most of Europe, North Africa, the Middle East and large parts of Asia. It has also been intentionally introduced into many other regions of the world as a beneficial insect for the biological control of agricultural pests.

In Cyprus, the Common Green Lacewing is extremely common and can be found almost everywhere vegetation occurs, including agricultural fields, citrus groves, vineyards, gardens, parks, shrublands and natural forests.

The adult insect measures approximately 10–15 millimetres in body length, with a wingspan of about 25–35 millimetres. Its entire body is a soft green colour, providing excellent camouflage among leaves and foliage.

Its most striking feature is its four large, transparent wings, crossed by an intricate network of fine veins that resemble delicate lace. When at rest, the wings are folded roof-like over the body.

Equally distinctive are its large golden-green compound eyes, from which both its English common name and its Greek name Chrysopas ("golden eye") are derived. Its long, thread-like antennae are extremely sensitive and are used to detect its surroundings and locate potential mates.

Adult lacewings feed primarily on nectar, pollen, aphid honeydew and other sugary plant secretions, although some individuals occasionally consume small insects. In contrast, their larvae are voracious predators.

The female lays her eggs in a highly distinctive manner. Each egg is deposited individually on the tip of a remarkably thin silken stalk approximately one centimetre long. As a result, the eggs are suspended above the leaf surface, greatly reducing the risk of being eaten by predators or even by other lacewing larvae.

A few days later, the larva hatches. It bears no resemblance whatsoever to the adult insect. Its body is elongated, greyish or brownish in colour and equipped with powerful sickle-shaped jaws specially adapted for capturing and feeding on prey.

The larva is internationally known as the "Aphid Lion", one of the most efficient natural predators of aphids. A single larva may consume between 200 and well over 600 aphids during its development, depending on temperature, prey availability and the aphid species involved.

Besides aphids, the larvae also feed on scale insects, whiteflies, thrips, butterfly and moth eggs, small caterpillars, mites and many other tiny insects that cause serious damage to agricultural crops.

Their hunting method is particularly remarkable. The larva seizes its prey with its hollow jaws, injects digestive enzymes that liquefy the internal tissues, and then sucks out the contents, leaving behind only the empty external shell.

After completing its larval development, it spins a small white silken cocoon within which pupation takes place. A few days later, the fully developed adult lacewing emerges and begins a new life cycle.

In Cyprus, the Common Green Lacewing can be observed throughout most of the year, particularly from spring until autumn. Its populations increase significantly whenever aphid colonies become abundant, as these provide the principal food source for the developing larvae.

During winter, adults seek sheltered places such as bark crevices, dense vegetation, sheds or even human buildings, where they overwinter until the following spring. In many individuals, the characteristic green body colour changes to brownish or reddish during the colder months, providing better camouflage while overwintering.

The Common Green Lacewing is considered one of the most valuable beneficial insects in modern agriculture. In many countries, it is mass-produced and commercially released into greenhouses, orchards and crop fields as a natural biological control agent, significantly reducing the need for chemical insecticides.

It also occupies an important position within food webs, as both larvae and adults serve as prey for birds, spiders, lizards and numerous predatory insects.

Although it is a small and inconspicuous insect, the Common Green Lacewing is one of nature's most effective regulators of agricultural pest populations. Its presence in a garden, orchard or natural habitat is an indication of a healthy and well-balanced ecosystem, where natural biological control continues to function effectively.

Species Summary

Scientific name: Chrysoperla carnea Stephens, 1836

Common names: Common Green Lacewing, Green Lacewing

Family: Chrysopidae

Order: Neuroptera

Body length: 10–15 mm

Wingspan: 25–35 mm

Distribution: Europe, North Africa, the Middle East, Asia and many other regions where it has been introduced

Status in Cyprus: Very common and widespread

Adult diet: Nectar, pollen, honeydew and sugary plant secretions

Larval diet: Aphids, scale insects, whiteflies, thrips, insect eggs, small caterpillars, mites and other soft-bodied arthropods

Reproduction: Eggs are laid individually on the tips of slender silken stalks attached to leaves

Remarkable characteristic: The larvae, commonly known as "Aphid Lions," are capable of consuming hundreds of aphids during their development and are among the world's most important natural biological control agents in agriculture.

Text by George Konstantinou

Ο Χρύσωπας (Chrysoperla carnea Stephens, 1836): Ο πολύτιμος σύμμαχος της γεωργίας και των φυσικών οικοσυστημάτων

Ο Χρύσωπας (Chrysoperla carnea Stephens, 1836) είναι ένα από τα πιο γνωστά και ωφέλιμα έντομα της Ευρώπης και της Μεσογείου. Αν και πολλοί τον παρατηρούν να πετά γύρω από τα φώτα τις καλοκαιρινές νύχτες ή να ξεκουράζεται πάνω στη βλάστηση, ελάχιστοι γνωρίζουν ότι αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς εχθρούς πολλών επιβλαβών εντόμων. Χάρη στην εξαιρετική του όρεξη για αφίδες και άλλα φυτοπαράσιτα, θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους συμμάχους της βιολογικής καταπολέμησης στις καλλιέργειες και στους φυσικούς βιότοπους.

Το είδος περιγράφηκε επιστημονικά το 1836 από τον Βρετανό εντομολόγο James Francis Stephens και ανήκει στην οικογένεια Chrysopidae, μία ομάδα γνωστή διεθνώς ως Green Lacewings, λόγω των λεπτών, διαφανών πτερύγων τους που θυμίζουν περίτεχνη δαντέλα.

Η οικογένεια Chrysopidae περιλαμβάνει περισσότερα από 1.200 είδη παγκοσμίως, ενώ το σύμπλεγμα ειδών γύρω από το Chrysoperla carnea απαντάται σχεδόν σε ολόκληρη την Ευρώπη, τη Βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και μεγάλο μέρος της Ασίας. Έχει επίσης εισαχθεί σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου ως ωφέλιμο έντομο για τη βιολογική αντιμετώπιση γεωργικών εχθρών.

Στην Κύπρο ο Χρύσωπας είναι ιδιαίτερα κοινός και συναντάται σχεδόν παντού όπου υπάρχει βλάστηση, από γεωργικές καλλιέργειες, οπωρώνες και αμπελώνες μέχρι κήπους, πάρκα, θαμνότοπους και φυσικά δάση.

Το ενήλικο έντομο έχει μήκος σώματος περίπου 10–15 χιλιοστά, ενώ το άνοιγμα των πτερύγων του φθάνει περίπου τα 25–35 χιλιοστά. Ολόκληρο το σώμα του έχει απαλό πράσινο χρώμα, γεγονός που του προσφέρει εξαιρετικό καμουφλάζ ανάμεσα στα φύλλα.

Το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι τα τέσσερα μεγάλα, διαφανή φτερά του, τα οποία διασχίζονται από ένα πολύπλοκο δίκτυο λεπτών νευρώσεων που θυμίζει εξαιρετικά λεπτή δαντέλα. Όταν το έντομο ξεκουράζεται, τα φτερά τοποθετούνται σαν μικρή σκεπή πάνω από το σώμα του.

Εξίσου χαρακτηριστικά είναι τα μεγάλα χρυσοκάστανα έως χρυσοπράσινα σύνθετα μάτια του, από τα οποία προέρχεται και η ελληνική κοινή ονομασία «Χρύσωπας», δηλαδή «χρυσό μάτι». Τα μακριά νηματοειδή του κεραιά είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα και χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό του περιβάλλοντος και των πιθανών συντρόφων.

Οι ενήλικοι Χρύσωπες τρέφονται κυρίως με νέκταρ, γύρη, μελίτωμα αφίδων και άλλες γλυκές φυτικές εκκρίσεις, αν και ορισμένα άτομα καταναλώνουν περιστασιακά και μικρά έντομα. Αντίθετα, οι προνύμφες τους είναι αδηφάγοι θηρευτές.

Το θηλυκό γεννά τα αυγά του με έναν μοναδικό τρόπο. Κάθε αυγό τοποθετείται στην κορυφή ενός εξαιρετικά λεπτού μεταξένιου μίσχου μήκους περίπου ενός εκατοστού. Έτσι τα αυγά αιωρούνται πάνω από την επιφάνεια των φύλλων, μειώνοντας σημαντικά τον κίνδυνο να καταναλωθούν από αρπακτικά ή ακόμη και από άλλες προνύμφες Χρυσωπών.

Λίγες ημέρες αργότερα εκκολάπτεται η προνύμφη, η οποία διαφέρει εντελώς από το ενήλικο έντομο. Το σώμα της είναι επιμήκες, καστανόχρωμο ή γκριζωπό και φέρει ισχυρές, δρεπανοειδείς σιαγόνες, ειδικά προσαρμοσμένες για τη σύλληψη και την αναρρόφηση της λείας.

Η προνύμφη είναι γνωστή διεθνώς ως "Aphid Lion", δηλαδή «Λιοντάρι των Αφίδων», επειδή αποτελεί έναν από τους αποτελεσματικότερους φυσικούς θηρευτές των αφίδων. Μία μόνο προνύμφη μπορεί να καταναλώσει από 200 έως και περισσότερες από 600 αφίδες κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής της, ανάλογα με τη θερμοκρασία, τη διαθεσιμότητα τροφής και το είδος της αφίδας.

Εκτός από αφίδες, οι προνύμφες τρέφονται επίσης με κοκκοειδή, αλευρώδεις, θρίπες, αυγά λεπιδοπτέρων, μικρές κάμπιες, ακάρεα και πολλά ακόμη μικροσκοπικά έντομα που προκαλούν σοβαρές ζημιές στις καλλιέργειες.

Ο τρόπος θήρευσης είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακός. Η προνύμφη αρπάζει το θήραμα με τις κοίλες σιαγόνες της, εγχέει πεπτικά ένζυμα που υγροποιούν τους εσωτερικούς ιστούς και στη συνέχεια απομυζά το περιεχόμενό του, αφήνοντας μόνο το άδειο εξωτερικό περίβλημα.

Μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξής της, υφαίνει ένα μικρό λευκό μεταξένιο κουκούλι μέσα στο οποίο πραγματοποιείται η νύμφωση. Από το κουκούλι εξέρχεται λίγες ημέρες αργότερα το τέλειο έντομο.

Στην Κύπρο ο Χρύσωπας μπορεί να παρατηρηθεί σχεδόν ολόκληρο τον χρόνο, ιδιαίτερα όμως από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο. Οι πληθυσμοί του αυξάνονται σημαντικά όταν υπάρχουν άφθονες αποικίες αφίδων, καθώς αυτές αποτελούν την κύρια τροφή των προνυμφών.

Κατά τη διάρκεια του χειμώνα τα ενήλικα άτομα αναζητούν προστατευμένα σημεία, όπως σχισμές φλοιών, πυκνή βλάστηση, αποθήκες ή ακόμη και ανθρώπινες κατοικίες, όπου διαχειμάζουν μέχρι την επόμενη άνοιξη. Σε αρκετές περιπτώσεις το χαρακτηριστικό πράσινο χρώμα τους μετατρέπεται σε καστανό ή κοκκινωπό, προσφέροντας καλύτερη απόκρυψη κατά τους ψυχρούς μήνες.

Ο Χρύσωπας θεωρείται από τα σημαντικότερα ωφέλιμα έντομα στη σύγχρονη γεωργία. Σε πολλές χώρες εκτρέφεται μαζικά και απελευθερώνεται σε θερμοκήπια, οπωρώνες και καλλιέργειες ως φυσικός παράγοντας βιολογικής καταπολέμησης, μειώνοντας σημαντικά την ανάγκη χρήσης χημικών εντομοκτόνων.

Παράλληλα, αποτελεί σημαντικό κρίκο στις τροφικές αλυσίδες, καθώς τόσο οι προνύμφες όσο και τα ενήλικα άτομα αποτελούν τροφή για πουλιά, αράχνες, σαύρες και διάφορα αρπακτικά έντομα.

Παρότι πρόκειται για ένα μικρό και διακριτικό έντομο, ο Χρύσωπας αποτελεί έναν από τους αποτελεσματικότερους φυσικούς ρυθμιστές των πληθυσμών πολλών γεωργικών εχθρών. Η παρουσία του σε έναν κήπο, σε έναν οπωρώνα ή σε έναν φυσικό βιότοπο αποτελεί ένδειξη ενός υγιούς και ισορροπημένου οικοσυστήματος, όπου οι φυσικοί μηχανισμοί ελέγχου εξακολουθούν να λειτουργούν αποτελεσματικά.

Σύνοψη Είδους

Επιστημονική ονομασία: Chrysoperla carnea Stephens, 1836

Κοινές ονομασίες: Χρύσωπας, Green Lacewing, Common Green Lacewing

Οικογένεια: Chrysopidae

Τάξη: Neuroptera (Νευρόπτερα)

Μήκος σώματος: 10–15 mm

Άνοιγμα πτερύγων: 25–35 mm

Εξάπλωση: Ευρώπη, Βόρεια Αφρική, Ασία, Μέση Ανατολή και πολλές ακόμη περιοχές όπου έχει εισαχθεί

Κατάσταση στην Κύπρο: Πολύ κοινό και ευρέως διαδεδομένο είδος

Τροφή ενηλίκων: Νέκταρ, γύρη, μελίτωμα και γλυκές φυτικές εκκρίσεις

Τροφή προνυμφών: Αφίδες, κοκκοειδή, αλευρώδεις, θρίπες, αυγά εντόμων, μικρές κάμπιες και άλλα μαλακόσωμα αρθρόποδα

Αναπαραγωγή: Τα αυγά τοποθετούνται μεμονωμένα στην κορυφή λεπτών μεταξένιων μίσχων πάνω στα φύλλα

Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: Οι προνύμφες, γνωστές ως «Λιοντάρια των Αφίδων», μπορούν να καταναλώσουν εκατοντάδες αφίδες κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής τους και αποτελούν έναν από τους σημαντικότερους φυσικούς παράγοντες βιολογικής καταπολέμησης παγκοσμίως.

 Κειμενο Γιωργος Κωνσταντινου