See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Photos George Konstantinou 14/10/2026
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Τοποθεσία και ονομασία
Το παλιό εκκλησάκι του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στην παραθαλάσσια περιοχή του Αγίου Γεωργίου Πέγειας, στο ακρωτήριο Δρέπανο (ακρωτήριο Αγίου Γεωργίου) της επαρχίας Πάφου. Είναι κτισμένο κοντά στον αρχαιολογικό χώρο, πάνω από το μικρό αλιευτικό καταφύγιο, σε μια περιοχή όπου συνυπάρχουν αρχαία κατάλοιπα, μεσαιωνικά και νεότερα εκκλησιαστικά μνημεία.
Στη δημοτική καταγραφή των εκκλησιών της Πέγειας αναφέρεται ως Άγιος Γεώργιος Νησιώτης. Απέναντι από την ακτή βρίσκεται η Γερόνησος, η οποία αποτελεί σημαντικό μέρος του αρχαιολογικού και φυσικού τοπίου της περιοχής.
.JPG)
Χρονολόγηση και ιστορικό πλαίσιο
Ο μικρός ναός χρονολογείται στα τέλη του 13ου ή στις αρχές του 14ου αιώνα, κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας στην Κύπρο. Αποτελεί επομένως μεσαιωνικό μνημείο, μεταγενέστερο των παλαιοχριστιανικών βασιλικών που έχουν αποκαλυφθεί στον γειτονικό αρχαιολογικό χώρο.
Η ευρύτερη θέση κατοικήθηκε κατά τους ρωμαϊκούς και παλαιοχριστιανικούς χρόνους. Οι ανασκαφές αποκάλυψαν εκτεταμένο ανοχύρωτο οικισμό, τρεις βασιλικές και λουτρικές εγκαταστάσεις. Η ιδιαίτερη ανάπτυξή του κατά την εποχή του Ιουστινιανού Α΄, τον 6ο αιώνα, συνδέεται πιθανότατα με τη θέση του στις θαλάσσιες διαδρομές μεταφοράς σιτηρών από την Αίγυπτο προς την Κωνσταντινούπολη.
.png)
Αρχιτεκτονική
Το εκκλησάκι είναι μικρό, μονόχωρο και καμαροσκέπαστο, με πέτρινη τοιχοποιία και ημικυκλική αψίδα του ιερού. Η καμάρα καλύπτει τον ενιαίο εσωτερικό χώρο, ενώ εξωτερικά η στέγη και η κάλυψη της αψίδας φέρουν ασβεστοκονίαμα.
Διαθέτει δύο εισόδους, στη νότια και στη δυτική πλευρά. Η νότια είσοδος πλαισιώνεται από μεγάλους λαξευμένους λίθους και φέρει τοξωτή διαμόρφωση στο επάνω μέρος. Πάνω από τη δυτική είσοδο υπάρχει τετράγωνη εσοχή, ενώ ένα στενό ορθογώνιο παράθυρο ανοίγεται στην αψίδα του ιερού.
Η λιτή μορφή του κτηρίου, η εμφανής λιθοδομή και η απουσία τρούλου το διαφοροποιούν από τον μεγαλύτερο νεότερο ναό που βρίσκεται κοντά του.
.JPG)
Το προσκύνημα του Αγίου Γεωργίου
Το προσκύνημα αναπτύχθηκε στο φυσικό πλάτωμα ανάμεσα στις παλαιοχριστιανικές βασιλικές και στην αρχαία νεκρόπολη. Γύρω από τον μικρό μεσαιωνικό ναό υπήρχαν χώροι διαμονής προσκυνητών, στοιχείο που φανερώνει ότι ο τόπος εξυπηρετούσε επισκέπτες πέρα από τις ανάγκες μιας μικρής τοπικής κοινότητας.
Η νεκρόπολη περιλαμβάνει τάφους λαξευμένους στον βράχο, στα απόκρημνα πρανή προς τη θάλασσα. Ο ναός εντάσσεται έτσι σε ένα τοπίο με διαφορετικές ιστορικές φάσεις, από την αρχαιότητα έως τους νεότερους χρόνους.
.JPG)
Ο παλιός και ο νεότερος ναός
Στην ίδια περιοχή υπάρχουν δύο διαφορετικά εκκλησιαστικά κτίσματα αφιερωμένα στον Άγιο Γεώργιο. Το μικρό καμαροσκέπαστο εκκλησάκι είναι το μεσαιωνικό μνημείο. Ο μεγαλύτερος πετρόκτιστος τρουλαίος ναός είναι νεότερος και, σύμφωνα με τη δημοτική καταγραφή, εγκαινιάστηκε στις 4 Οκτωβρίου 1952 από τον Μητροπολίτη Πάφου Φώτιο.
Η διάκριση είναι ουσιαστική: η χρονολόγηση στα τέλη του 13ου–αρχές του 14ου αιώνα αφορά το παλιό εκκλησάκι, ενώ η ημερομηνία του 1952 αφορά τα εγκαίνια του νεότερου ναού.
Στοιχεία μνημείου
Ονομασία: Παλιός ναός Αγίου Γεωργίου Νησιώτη.
Αφιέρωση: Άγιος Γεώργιος.
Χρονολόγηση: Τέλη 13ου–αρχές 14ου αιώνα.
Ιστορική περίοδος: Φραγκοκρατία.
Αρχιτεκτονικός τύπος: Μονόχωρος καμαροσκέπαστος ναός.
Τοποθεσία: Άγιος Γεώργιος Πέγειας, ακρωτήριο Δρέπανο.
Επαρχία: Πάφος.
Χώρα: Κυπριακή Δημοκρατία.
Πηγές
- Υφυπουργείο Τουρισμού – Αρχαιολογικός χώρος Αγίου Γεωργίου Πέγειας. Visit Cyprus
- Δήμος Ακάμα – Τα ξωκλήσια της Πέγειας. Akamas Municipality
- Digital Cyprus – Άγιος Γεώργιος της Πέγειας. Digital Cyprus
- IX-Andromeda – Ιερός Ναός Αγίου Γεωργίου Πέγειας, Παλαιός Ναός. Πάφος
Text by George Konstantinou.
Old Chapel of Agios Georgios Nisiotis at Pegeia
Location and name
The old chapel of Agios Georgios stands in the coastal area of Agios Georgios Pegeias, on Cape Drepanon (Cape Agios Georgios) in Paphos District. It is situated near the archaeological site, above the small fishing harbour, in an area containing ancient remains alongside medieval and more recent ecclesiastical monuments.
The municipal inventory of Pegeia’s churches lists it as Agios Georgios Nisiotis. Offshore lies Geronisos Island, an important part of the area’s archaeological and natural landscape.
.JPG)
Date and historical background
The small church dates to the late 13th or early 14th century, during the period of Frankish rule in Cyprus. It is therefore a medieval monument, later than the Early Christian basilicas uncovered at the neighbouring archaeological site.
The surrounding area was inhabited during the Roman and Early Christian periods. Excavations revealed an extensive unwalled settlement, three basilicas and bathing facilities. Its particular prosperity during the reign of Justinian I in the 6th century was probably connected with its position on maritime routes carrying grain from Egypt to Constantinople.
.JPG)
Architecture
The chapel is a small, single-roomed, barrel-vaulted building with stone masonry and a semicircular sanctuary apse. The vault covers the undivided interior, while the exterior of the roof and the covering of the apse have a lime-mortar coating.
There are two entrances, on the southern and western sides. Large dressed stones frame the southern entrance, which has an arched upper feature. A square recess is positioned above the western doorway, while a narrow rectangular window opens in the sanctuary apse.
The building’s simple form, exposed masonry and absence of a dome distinguish it from the larger, more recent church nearby.
.JPG)
The pilgrimage site of Saint George
The pilgrimage site developed on the natural plateau between the Early Christian basilicas and the ancient necropolis. Accommodation for pilgrims existed around the small medieval chapel, indicating that the site served visitors beyond the needs of a small local community.
The necropolis contains rock-cut tombs in the steep slopes overlooking the sea. The chapel therefore forms part of a landscape incorporating several historical phases, from antiquity to more recent times.
The old and the newer church
Two separate ecclesiastical buildings dedicated to Saint George stand in the same area. The small barrel-vaulted chapel is the medieval monument. The larger stone-built domed church is more recent and, according to the municipal record, was consecrated on 4 October 1952 by Photios, Metropolitan of Paphos.
This distinction is essential: the late 13th–early 14th-century date belongs to the old chapel, while the date of 1952 refers to the consecration of the newer church.
.JPG)
Monument details
Name: Old Church of Agios Georgios Nisiotis.
Dedication: Saint George.
Date: Late 13th–early 14th century.
Historical period: Frankish rule.
Architectural type: Single-roomed, barrel-vaulted church.
Location: Agios Georgios Pegeias, Cape Drepanon.
District: Paphos.
Country: Republic of Cyprus.
