Translate

Saturday, 7 November 2026

Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959), formerly Charinus ioanniticus – An unusual arachnid of Cyprus and its first confirmed record

See also
List of Spiders of Cyprus – Organized Scientific Catalogue - Λίστα των αραχνών της Κύπρου – Οργανωμένος επιστημονικός κατάλογος
Επιστημονικός κατάλογος των αραχνών που είναι γνωστές από την Κύπρο. / Scientific catalogue of spider species known from Cyprus.
Spiders and Other Arachnids of Cyprus Documented on the Biodiversity of Cyprus Blog – Organized Catalog - Αράχνες και άλλα Αραχνίδια της Κύπρου που Υπάρχουν στο Blog Biodiversity of Cyprus – Οργανωμένος Κατάλογος
Οι αράχνες που έχουν παρουσιαστεί στο ιστολόγιο, με συνδέσμους στις αντίστοιχες αναρτήσεις. / Spiders featured on the blog, with links to their corresponding posts.

Photos George Konstantinou 15/6/2023

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Ένα ιδιαίτερο μέλος της κυπριακής πανίδας

Το Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959) είναι αραχνίδιο της τάξης Amblypygi, μιας ομάδας με χαρακτηριστικά πεπλατυσμένο σώμα και εξαιρετικά λεπτά, επιμηκυμένα μπροστινά πόδια. Οι αγγλικές ονομασίες whip spiders και tailless whip scorpions χρησιμοποιούνται για τα μέλη αυτής της τάξης. Παρά τις ονομασίες αυτές, τα αμβλύπυγα αποτελούν ξεχωριστή ομάδα από τις αράχνες της Κύπρου.

Η ασυνήθιστη εμφάνισή του, η νυχτερινή δραστηριότητα και η παραμονή του σε προστατευμένες θέσεις εξηγούν γιατί μπορεί να υπάρχει σε μια περιοχή χωρίς να παρατηρείται εύκολα.

Επιστημονική ονομασία και ταξινομική ιστορία

Ο Kritscher περιέγραψε το είδος το 1959, από τη Ρόδο, με την ονομασία Lindosiella ioannitica. Αργότερα χρησιμοποιήθηκε ο συνδυασμός Charinus ioanniticus, ο οποίος εμφανίζεται σε πολλές παλαιότερες δημοσιεύσεις.

Στη συστηματική αναθεώρηση των Miranda και συνεργατών, το 2021, μεταφέρθηκε στο γένος Sarax. Η αλλαγή αφορά την ταξινομική τοποθέτηση του ίδιου είδους.

Στην παλαιότερη βιβλιογραφία κατατάσσεται στην οικογένεια Charinidae. Μετά τη συγχώνευση των Charinidae και Charontidae στη νεότερη ταξινομική αντιμετώπιση, χρησιμοποιείται η οικογένεια Charontidae.

Μορφολογία και αναγνώριση

Το σώμα αποτελείται από τον προσωματικό θώρακα και την εμφανώς τμηματοποιημένη κοιλιά. Η πεπλατυσμένη μορφή διευκολύνει την παραμονή σε στενές σχισμές.

Το πρώτο ζεύγος ποδιών έχει μετατραπεί σε μακριά αισθητήρια εξαρτήματα. Το ζώο τα χρησιμοποιεί για να εξερευνά τον χώρο και να εντοπίζει ερεθίσματα. Τα υπόλοιπα τρία ζεύγη εξυπηρετούν τη μετακίνηση. Μπροστά από το σώμα βρίσκονται οι ποδοπροσακτρίδες, εξαρτήματα με αγκάθια που χρησιμοποιούνται στη σύλληψη της λείας.

Η αναγνώριση της τάξης από καλή φωτογραφία είναι ευκολότερη από την ασφαλή αναγνώριση του είδους. Η διάκριση συγγενικών ειδών απαιτεί εξέταση λεπτών μορφολογικών χαρακτήρων και χρήση επιστημονικού κλειδιού. Η γενική ομοιότητα δεν αρκεί για οριστική ταυτοποίηση.

Γεωγραφική εξάπλωση

Το είδος είναι γνωστό από την ανατολική Μεσόγειο και γειτονικές περιοχές. Οι δημοσιευμένες καταγραφές περιλαμβάνουν τη Ρόδο, τη Σύμη, την Κω και την ηπειρωτική Ελλάδα, καθώς και την Τουρκία, την Αίγυπτο, το Ισραήλ, την Ιορδανία, την Ιταλία και την Κύπρο. Δεν είναι ενδημικό της Κύπρου.

Βιότοπος και σχέση με τον άνθρωπο

Συνδέεται με υγρά, προστατευμένα μικροενδιαιτήματα, όπως σπήλαια και σχισμές. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται σε κτίρια, ακόμη και σε λουτρά και άλλους χώρους που προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες. Αυτή η συνύπαρξη με ανθρώπινες κατασκευές περιγράφεται ως συνανθρωπία.

Η παρουσία του σε σπήλαια δεν σημαίνει ότι ζει αποκλειστικά στο υπόγειο περιβάλλον. Οι καταγραφές από κτίρια δείχνουν ότι μπορεί να αξιοποιεί διαφορετικούς τύπους καταφυγίων.

Συμπεριφορά και διατροφή

Είναι νυχτερινό αρπακτικό μικρών ασπονδύλων. Τα αισθητήρια μπροστινά πόδια συμμετέχουν στην εξερεύνηση του περιβάλλοντος, ενώ οι ποδοπροσακτρίδες στη συγκράτηση της λείας.

Σε δημοσιευμένη παρατήρηση εκτροφής νεαρού ατόμου από την Αθήνα προσφέρθηκαν μικρά ασπόνδυλα, όπως κολλέμβολα και προνύμφες εντόμων. Τέτοιες παρατηρήσεις βοηθούν στη μελέτη της διατροφής, χωρίς να αποτελούν πλήρη κατάλογο της φυσικής λείας του είδους.

Αναπαραγωγή και ανάπτυξη

Ιδιαίτερο βιολογικό γνώρισμα είναι η παρθενογένεση: τα θηλυκά μπορούν να παράγουν απογόνους χωρίς γονιμοποίηση. Η ιδιότητα αυτή έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά για το είδος.

Η ανάπτυξη πραγματοποιείται με εκδύσεις, κατά τις οποίες αποβάλλεται ο παλιός εξωσκελετός. Έκδυση έχει καταγραφεί και σε νεαρό άτομο από την Αθήνα που διατηρήθηκε για παρατήρηση. Δεν υπάρχουν επαρκή δημοσιευμένα στοιχεία ώστε να δοθούν συγκεκριμένοι αριθμοί για τη διάρκεια ζωής, την εποχή αναπαραγωγής ή τη γονιμότητα των κυπριακών πληθυσμών.

Γενετική μελέτη του 2022 επιβεβαίωσε ότι το Sarax ioanniticus και το συγγενικό Sarax israelensis αποτελούν διακριτά είδη. Συνεπώς, στοιχεία της βιολογίας του δεύτερου δεν πρέπει να μεταφέρονται αυτομάτως στο πρώτο.

Η πρώτη επιβεβαιωμένη καταγραφή στην Κύπρο

Η πρώτη επιβεβαίωση βασίστηκε σε ενήλικο θηλυκό που βρήκε ο Χρίστος Ζουμίδης, στις 2 Ιουλίου 2023, σε τοίχο κήπου στο Πισσούρι. Η εργασία δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουλίου 2025.

Προγενέστερη αναφορά αμβλυπύγων από τον Άγιο Νεόφυτο υπήρχε από το 1990. Πρόσθετες παρατηρήσεις προέρχονται από την Τσάδα, την Πάφο, και τη Λάπηθο , αλλά δεν έχουν όλες επιβεβαιωθεί σε επίπεδο είδους. Στις ευχαριστίες της εργασίας αναφέρονται οι George Konstantinou και Jakovos Demetriou.

Κίνδυνος για τον άνθρωπο

Τα αμβλύπυγα δεν διαθέτουν δηλητηριώδεις αδένες ούτε κεντρί. Δεν κατασκευάζουν ιστούς σύλληψης. Η εντυπωσιακή εμφάνιση του ζώου δεν αποτελεί ένδειξη επικινδυνότητας.

Η παρατήρηση χωρίς άσκοπο χειρισμό προστατεύει τόσο το ίδιο όσο και τα εξαιρετικά λεπτά αισθητήρια πόδια του.

Κατάσταση γνώσης στην Κύπρο

Η πρόσφατη επιβεβαίωση δεν καθορίζει πότε εγκαταστάθηκε στο νησί. Επίσης, δεν αρκεί για να χαρακτηριστεί ξενικό. Χρειάζονται περισσότερα δεδομένα για την πραγματική εξάπλωση, την αφθονία και την οικολογία του στην Κύπρο.

Ταξινομία

  • Βασίλειο: Animalia
  • Φύλο: Arthropoda
  • Υπόφυλο: Chelicerata
  • Κλάση: Arachnida
  • Τάξη: Amblypygi
  • Οικογένεια: Charontidae
  • Γένος: Sarax
  • Είδος: Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959)
  • Αρχική ονομασία: Lindosiella ioannitica Kritscher, 1959
  • Παλαιότερος συνδυασμός: Charinus ioanniticus (Kritscher, 1959)

Πηγές

Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959), formerly Charinus ioanniticus – An unusual arachnid of Cyprus and its first confirmed record

Text by George Konstantinou

A distinctive member of the fauna of Cyprus

Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959) is an arachnid belonging to the order Amblypygi, a group characterised by flattened bodies and exceptionally slender, elongated front legs. The English names whip spiders and tailless whip scorpions refer to members of this order. Despite these names, amblypygids form a separate group from the spiders of Cyprus.

Its unusual appearance, nocturnal activity and use of sheltered locations explain why it can occur in an area without being readily observed.

Scientific name and taxonomic history

Kritscher described the species in 1959, from Rhodes, as Lindosiella ioannitica. The combination Charinus ioanniticus was used subsequently and appears in many earlier publications.

In the systematic revision by Miranda and colleagues in 2021, it was transferred to the genus Sarax. This change concerns the taxonomic placement of the same species.

Older literature places it in the family Charinidae. Following the merger of Charinidae and Charontidae in the more recent classification, the family name Charontidae is used.

Morphology and identification

The body consists of the prosoma and a visibly segmented abdomen. Its flattened form facilitates occupation of narrow crevices.

The first pair of legs has been modified into long sensory appendages. The animal uses them to explore its surroundings and detect stimuli. The remaining three pairs serve for locomotion. In front of the body are the pedipalps, spiny appendages used to capture prey.

Recognising the order from a good photograph is easier than reliably identifying the species. Distinguishing related species requires examination of fine morphological characters and use of a scientific identification key. General resemblance alone is insufficient for definitive identification.

Geographical distribution

The species is known from the eastern Mediterranean and neighbouring regions. Published records include Rhodes, Symi, Kos and mainland Greece, as well as Turkey, Egypt, Israel, Jordan, Italy and Cyprus. It is not endemic to Cyprus.

Habitat and association with people

It is associated with humid, sheltered microhabitats, including caves and crevices. It can also occur in buildings, including bathrooms and other spaces offering suitable conditions. This association with human structures is described as synanthropy.

Its occurrence in caves does not mean that it lives exclusively underground. Records from buildings demonstrate its ability to use different types of shelter.

Behaviour and diet

It is a nocturnal predator of small invertebrates. The sensory front legs help explore the surroundings, while the pedipalps restrain prey.

In a published captive observation of a juvenile from Athens, small invertebrates, including springtails and insect larvae, were offered as food. Such observations contribute to understanding its diet without providing a complete list of its natural prey.

Reproduction and development

A particularly interesting biological feature is parthenogenesis: females can produce offspring without fertilisation. This ability has been scientifically documented in the species.

Growth involves moulting, during which the old exoskeleton is shed. Moulting was also recorded in a juvenile from Athens maintained for observation. Published information is insufficient to provide specific figures for lifespan, breeding season or reproductive output in Cypriot populations.

A genetic study published in 2022 confirmed that Sarax ioanniticus and the related Sarax israelensis are distinct species. Consequently, information about the biology of the latter should not automatically be applied to the former.

The first confirmed record in Cyprus

The first confirmation was based on an adult female found by Christos Zoumides on 2 July 2023, on a garden wall in Pissouri. The paper was published on 10 July 2025.

An earlier report of amblypygids from Agios Neofytos dated from 1990. Additional observations come from Tsada, Paphos and Lapithos , but not all have been confirmed to species level. George Konstantinou and Jakovos Demetriou are acknowledged in the paper.

Danger to humans

Amblypygids lack venom glands and a sting. They do not construct prey-catching webs. The animal’s striking appearance does not indicate dangerousness.

Observing it without unnecessary handling protects both the animal and its exceptionally delicate sensory legs.

Current knowledge in Cyprus

The recent confirmation does not establish when the species arrived on the island. Nor is it sufficient to classify it as alien. More information is needed about its actual distribution, abundance and ecology in Cyprus.

Taxonomy

  • Kingdom: Animalia
  • Phylum: Arthropoda
  • Subphylum: Chelicerata
  • Class: Arachnida
  • Order: Amblypygi
  • Family: Charontidae
  • Genus: Sarax
  • Species: Sarax ioanniticus (Kritscher, 1959)
  • Original name: Lindosiella ioannitica Kritscher, 1959
  • Former combination: Charinus ioanniticus (Kritscher, 1959)

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες