See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Λατομείο Λατούρος, Γέρι, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Τα απολιθώματα που παρουσιάζονται εδώ βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη σύζυγό του Φανή Κωνσταντίνου στο Λατομείο Λατούρος, στην περιοχή Γερίου της επαρχίας Λευκωσίας. Πρόκειται για ασβεστιτικούς σωλήνες θαλάσσιων δακτυλιοσκωλήκων του γένους Ditrupa, της οικογένειας Serpulidae.
Η αναγνώριση διατηρείται ως Ditrupa sp., καθώς ο ακριβής προσδιορισμός απολιθωμένων σωλήνων σε επίπεδο είδους απαιτεί λεπτομερή μορφολογική εξέταση. Το γένος Ditrupa Berkeley, 1835 είναι αποδεκτό γένος των Serpulidae.
Τι είναι τα απολιθώματα Ditrupa
Τα Ditrupa δεν είναι μαλάκια και οι σωλήνες τους δεν είναι κοχύλια. Είναι θαλάσσιοι πολύχαιτοι δακτυλιοσκώληκες που κατασκευάζουν σκληρούς ασβεστιτικούς σωλήνες μέσα στους οποίους ζουν.
Οι σωλήνες έχουν χαρακτηριστικό επίμηκες, ελαφρώς καμπύλο σχήμα και ανοίγματα στα άκρα. Η μορφή τους μπορεί να θυμίζει μικρά δόντια ή τους σωλήνες των σκαφόποδων, γι' αυτό και τα απολιθώματα Ditrupa μπορούν εύκολα να συγχυστούν με απολιθωμένα μαλάκια. Επιστημονικές μελέτες επισημαίνουν ειδικά αυτή την ομοιότητα.
Ο ασβεστιτικός σωλήνας έχει πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να διατηρηθεί στο απολιθωματολογικό αρχείο από το μαλακό σώμα του ζώου. Έτσι, αυτό που βρίσκουμε ως απολίθωμα είναι συνήθως ο σωλήνας ή τμήματά του.
Τρόπος ζωής και οικολογία
Οι Ditrupa είναι οργανισμοί του θαλάσσιου πυθμένα. Το σύγχρονο Ditrupa arietina, ένα από τα καλύτερα μελετημένα είδη του γένους, είναι ελεύθερο στον πυθμένα, ζει σε μαλακά ιζήματα και τρέφεται φιλτράροντας αιωρούμενα σωματίδια από το νερό. Σήμερα είναι ευρέως διαδεδομένο στη Μεσόγειο και στον ανατολικό Ατλαντικό.
Σε κατάλληλες συνθήκες μπορεί να εμφανίζεται σε εξαιρετικά μεγάλους αριθμούς, ακόμη και εκατοντάδες ή χιλιάδες άτομα ανά τετραγωνικό μέτρο θαλάσσιου πυθμένα. Αντίστοιχα, στο απολιθωματολογικό αρχείο είναι γνωστές πολύ πυκνές συγκεντρώσεις σωλήνων Ditrupa.
Αυτό έχει παλαιοοικολογική σημασία, επειδή τέτοιες συγκεντρώσεις μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για τα παλαιά θαλάσσια περιβάλλοντα, τη φύση του πυθμένα, την ιζηματογένεση και τις συνθήκες που επικρατούσαν όταν ζούσαν οι οργανισμοί.
Το απολιθωματολογικό αρχείο
Το γένος Ditrupa είναι γνωστό από νεογενείς θαλάσσιες αποθέσεις της Μεσογείου. Από το Μέσο Πλειόκαινο της νότιας Ιταλίας έχει περιγραφεί, για παράδειγμα, το εξαφανισμένο Ditrupa brevis, το οποίο έχει επίσης αναφερθεί από αποθέσεις του Ανώτερου Μειοκαίνου.
Από πλειοκαινικές αποθέσεις της νοτιοανατολικής Ισπανίας έχουν μελετηθεί χιλιάδες απολιθωμένοι σωλήνες Ditrupa arietina. Σε εννέα δείγματα από πέντε στρωματογραφικούς ορίζοντες καταγράφηκαν περίπου 5.925 σωλήνες, γεγονός που δείχνει πόσο μεγάλες συγκεντρώσεις μπορούν να σχηματίσουν αυτοί οι οργανισμοί.
Η ύπαρξη διαφορετικών απολιθωμένων ειδών είναι ένας επιπλέον λόγος για τον οποίο τα δείγματα από το Γέρι παρουσιάζονται συντηρητικά ως Ditrupa sp. και όχι ως Ditrupa arietina χωρίς ειδική εξέταση.
Γεωλογικό πλαίσιο του Γερίου
Η ευρύτερη περιοχή της Λευκωσίας βρίσκεται στη λεκάνη της Μεσαορίας, όπου αναπτύσσονται εκτεταμένες θαλάσσιες αποθέσεις του Σχηματισμού Λευκωσίας. Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης τοποθετεί την απόθεση των μαργών και ασβεστοψαμμιτών του σχηματισμού περίπου μεταξύ 5,33 και 2 εκατομμυρίων ετών πριν.
Γεωλογικές μελέτες περιγράφουν τον Σχηματισμό Λευκωσίας ως μια παχιά, εξ ολοκλήρου θαλάσσια ιζηματογενή ακολουθία της λεκάνης της Μεσαορίας, η οποία αντιπροσωπεύει διάφορα θαλάσσια περιβάλλοντα απόθεσης.
Το ίδιο το Λατομείο Λατούρος δραστηριοποιείται στην εξόρυξη ασβεστολιθικών αδρανών στην Κύπρο.
Τα ευρήματα από το Λατομείο Λατούρος
Τα συγκεκριμένα απολιθώματα Ditrupa sp. βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου στο Λατομείο Λατούρος, στο Γέρι.
Η λατομική δραστηριότητα δημιουργεί βαθιές τομές στα πετρώματα και μπορεί να αποκαλύπτει απολιθωματοφόρα στρώματα που διαφορετικά θα παρέμεναν καλυμμένα. Τα απολιθώματα Ditrupa αποτελούν κατάλοιπα οργανισμών που ζούσαν στον θαλάσσιο πυθμένα όταν η περιοχή αποτελούσε μέρος ενός αρχαίου θαλάσσιου περιβάλλοντος.
Παρότι το γεωλογικό πλαίσιο της ευρύτερης περιοχής είναι καλά τεκμηριωμένο, δεν αποδίδεται στα συγκεκριμένα δείγματα ακριβής ηλικία ή συγκεκριμένος στρωματογραφικός ορίζοντας χωρίς επιβεβαιωμένα στοιχεία από το ακριβές σημείο συλλογής μέσα στο λατομείο.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Annelida
Κλάση: Polychaeta
Τάξη: Sabellida
Οικογένεια: Serpulidae
Γένος: Ditrupa Berkeley, 1835
Ταυτοποίηση: Ditrupa sp.
Υλικό: Απολιθωμένοι ασβεστιτικοί σωλήνες
Τοποθεσία: Λατομείο Λατούρος, Γέρι, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Ditrupa sp. (tube worms) Serpulids Fossils – Cyprus
- PLOS ONE – Drilling Predation on Serpulid Polychaetes (Ditrupa arietina) from the Pliocene
- Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia – Ditrupa brevis and the ecology of the genus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Geology of Cyprus
%20Serpulids%20-%20(small%20round%20plastic%20box).JPG)
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – LATOUROS QUARRY, GERI, NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
The Ditrupa sp. fossils presented here were found by George Konstantinou and his wife Fani Konstantinou at Latouros Quarry, in the Geri area of Nicosia District, Cyprus. They consist of the calcareous tubes produced by marine annelid worms of the genus Ditrupa, family Serpulidae.
The specimens are retained as Ditrupa sp., as reliable species-level identification of fossil tubes requires detailed morphological examination. Ditrupa Berkeley, 1835 is a recognised genus of the Serpulidae.
What are Ditrupa fossils?
Ditrupa are not molluscs and their tubes are not shells. They are marine polychaete annelid worms that produce hard calcareous tubes within which the animals live.
The tubes are characteristically elongated, slightly curved and open at the ends. Their shape can resemble small tusks or the shells of scaphopod molluscs, and fossil Ditrupa tubes can therefore be mistaken for molluscan remains. This resemblance has been specifically noted in scientific studies.
The calcareous tube has a much greater potential for fossilisation than the animal's soft body. Consequently, the fossils normally consist of complete tubes or fragments of them.
Biology and ecology
Ditrupa are marine bottom-dwelling organisms. The living Ditrupa arietina, one of the best-studied species of the genus, is a free-living inhabitant of soft sediments and a suspension feeder. It is widespread today in the Mediterranean Sea and eastern Atlantic.
Under suitable conditions, populations can reach extraordinary densities of hundreds or even thousands of individuals per square metre of seafloor. Similarly, extremely dense accumulations of Ditrupa tubes are known from the fossil record.
Such concentrations can be palaeoecologically informative because they may provide evidence concerning ancient seabed conditions, sedimentation and the marine environments inhabited by these animals.
Fossil record
Ditrupa is well represented in Neogene marine deposits of the Mediterranean region. The extinct Ditrupa brevis, for example, was described from Middle Pliocene silts of southern Italy and has also been reported from Upper Miocene deposits.
Thousands of fossil Ditrupa arietina tubes have also been studied from Pliocene deposits in southeastern Spain. Approximately 5,925 specimens were recovered from nine samples representing five horizons, illustrating the enormous concentrations these worms can form.
The occurrence of different fossil species is an additional reason for retaining the Geri material conservatively as Ditrupa sp., rather than assigning it to D. arietina without detailed examination.
Geological setting of Geri
The wider Nicosia region lies within the Mesaoria Basin, where extensive marine sediments of the Nicosia Formation occur. The Geological Survey Department places deposition of the formation's marls and calcarenites at approximately 5.33–2 million years ago.
Geological studies describe the Nicosia Formation as a thick, entirely marine sedimentary succession representing several offshore depositional environments within the Mesaoria Basin.
Latouros Quarry itself is associated with the extraction of calcareous limestone aggregates in Cyprus.
The fossils from Latouros Quarry
These Ditrupa sp. fossils were found by George Konstantinou and Fani Konstantinou at Latouros Quarry, Geri.
Quarrying creates extensive exposures through rock sequences and can reveal fossiliferous horizons that would otherwise remain buried. The Ditrupa fossils represent the remains of organisms that lived on the seabed when the area formed part of an ancient marine environment.
Although the broader geological setting of the Nicosia area is well documented, no precise age or specific stratigraphic horizon is assigned to these specimens without confirmed stratigraphic information from their exact collecting position within the quarry.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Annelida
Class: Polychaeta
Order: Sabellida
Family: Serpulidae
Genus: Ditrupa Berkeley, 1835
Identification: Ditrupa sp.
Material: Fossil calcareous tubes
Locality: Latouros Quarry, Geri, Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Ditrupa sp. (tube worms) Serpulids Fossils – Cyprus
- PLOS ONE – Drilling Predation on Serpulid Polychaetes (Ditrupa arietina) from the Pliocene
- Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia – Ditrupa brevis and the ecology of the genus
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Geology of Cyprus
