Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou: Bryozoa – Fossils from Nicosia and Larnaca Districts – Απολιθώματα Βρυοζώων από τις επαρχίες Λευκωσίας και Λάρνακας

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Photos by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – διάφορες περιοχές των επαρχιών Λευκωσίας και Λάρνακας, Κύπρος.

Τα απολιθώματα Βρυοζώων (Bryozoa) που παρουσιάζονται εδώ βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου σε διάφορες περιοχές των επαρχιών Λευκωσίας και Λάρνακας. Πρόκειται για απολιθωμένα υπολείμματα αποικιών μικροσκοπικών υδρόβιων ασπόνδυλων, τα οποία αποτελούσαν μέρος παλαιών θαλάσσιων οικοσυστημάτων της Κύπρου.

Τι είναι τα Βρυόζωα

Τα Bryozoa αποτελούν φύλο κυρίως θαλάσσιων, αποικιακών ασπόνδυλων ζώων. Κάθε αποικία αποτελείται από πολλά μικροσκοπικά άτομα, τα ζωίδια (zooids), τα οποία ζουν συνδεδεμένα μεταξύ τους και σχηματίζουν μια ενιαία αποικιακή δομή.

Τα περισσότερα ζωίδια έχουν μέγεθος μικρότερο από ένα χιλιοστό. Τρέφονται με αιωρούμενα μικροσκοπικά σωματίδια, τα οποία συλλαμβάνουν με το λοφοφόρο, μια στεφάνη από λεπτά πλοκάμια που φέρουν βλεφαρίδες και δημιουργούν ρεύματα νερού προς το στόμα.

Η μεγάλη πλειονότητα των βρυοζώων είναι θαλάσσια, αν και υπάρχουν και είδη γλυκού νερού. Οι αποικίες τους μπορούν να αναπτύσσονται πάνω σε βράχους, κοχύλια και άλλες σκληρές επιφάνειες του θαλάσσιου πυθμένα.

Μορφή των αποικιών

Οι αποικίες των βρυοζώων παρουσιάζουν εντυπωσιακή ποικιλία μορφών. Μπορούν να σχηματίζουν λεπτές κρούστες πάνω σε ένα υπόστρωμα, μικρές διακλαδιζόμενες κατασκευές, φυλλώδεις μορφές ή πιο συμπαγείς ασβεστιτικές μάζες.

Σε πολλά θαλάσσια βρυόζωα ο σκελετός είναι ασβεστιτικός. Μετά τον θάνατο της αποικίας, αυτός ο σκληρός σκελετός μπορεί να διατηρηθεί μέσα στα ιζήματα και να απολιθωθεί.

Στα καλά διατηρημένα δείγματα είναι δυνατόν να φαίνονται οι πολυάριθμοι μικροσκοπικοί θάλαμοι στους οποίους ζούσαν τα επιμέρους ζωίδια. Η μορφολογία αυτών των δομών έχει μεγάλη σημασία για την ταξινόμηση των απολιθωμένων βρυοζώων.

Τα Βρυόζωα στο απολιθωματολογικό αρχείο της Κύπρου

Τα βρυόζωα αποτελούν τεκμηριωμένο μέρος του απολιθωματολογικού αρχείου της Κύπρου. Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει συγκεκριμένα βρυόζωα μεταξύ των μακροαπολιθωμάτων που απαντούν στους υφαλογενείς ασβεστόλιθους των Μελών Τέρρα και Κορωνιά του Σχηματισμού Πάχνας. Μαζί τους απαντούν κοράλλια, δίθυρα, γαστερόποδα, εχινοειδή και απολιθώματα σκωλήκων.

Ο Σχηματισμός Πάχνας αντιπροσωπεύει μια μακρά περίοδο θαλάσσιας ιζηματογένεσης κατά το Μειόκαινο. Οι αποθέσεις του σχηματίστηκαν σε διαφορετικά θαλάσσια περιβάλλοντα, από σχετικά βαθύτερες πελαγικές συνθήκες μέχρι ρηχότερα ανθρακικά περιβάλλοντα και υφάλους.

Η παρουσία απολιθωμένων βρυοζώων σε Μειοκαινικές αποθέσεις της Κύπρου έχει επίσης καταγραφεί σε επιστημονικές γεωλογικές μελέτες. Σε μικροφασικές αναλύσεις του Σχηματισμού Πάχνας έχουν αναγνωριστεί βιοκλάστες βρυοζώων μαζί με κοραλλινοειδή ερυθρά φύκη και μεγάλα βενθικά τρηματοφόρα.

Τα ευρήματα από Λευκωσία και Λάρνακα

Τα δείγματα που παρουσιάζονται εδώ προέρχονται από διαφορετικές θέσεις στις επαρχίες Λευκωσίας και Λάρνακας και βρέθηκαν από τον Γιώργο και τη Φανή Κωνσταντίνου.

Επειδή πρόκειται για ευρήματα από περισσότερες από μία περιοχές, δεν θεωρούνται όλα ίδιας ηλικίας ή ότι προέρχονται από τον ίδιο γεωλογικό σχηματισμό. Η Κύπρος διαθέτει θαλάσσιες αποθέσεις διαφορετικών γεωλογικών περιόδων και η ακριβής ηλικία κάθε δείγματος εξαρτάται από τη συγκεκριμένη θέση και το στρωματογραφικό επίπεδο προέλευσής του.

Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό για τα συγκεκριμένα ευρήματα, καθώς υπάρχουν τεκμηριωμένες εμφανίσεις βρυοζώων και στην περιοχή της Λάρνακας. Παλαιότερη γεωλογική βιβλιογραφία για τις αποθέσεις γύρω από την Αλυκή Λάρνακας αναφέρει πλούσια θαλάσσια πανίδα με μαλάκια, Serpula, εχινόδερμα, κοράλλια, καθώς και πολλά Bryozoa και Foraminifera.

Για τα δείγματα των φωτογραφιών δεν γίνεται προσδιορισμός σε γένος ή είδος χωρίς λεπτομερή μορφολογική εξέταση. Η ασφαλέστερη ταξινόμηση παραμένει επομένως Bryozoa indet.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Bryozoa
Ταυτοποίηση: Bryozoa indet.
Υλικό: Απολιθωμένες αποικίες
Τοποθεσίες: διάφορες περιοχές των επαρχιών Λευκωσίας και Λάρνακας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Bryozoa fossils from Nicosia – Cyprus

Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils of Cyprus

Eaton & Robertson – The Miocene Pakhna Formation, southern Cyprus

Hüneke et al. – Microfacies of the Eocene–Miocene succession of southern Cyprus

TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – VARIOUS LOCALITIES IN NICOSIA AND LARNACA DISTRICTS, CYPRUS.

The Bryozoa fossils presented here were found by George Konstantinou and Fani Konstantinou at various localities in Nicosia and Larnaca Districts, Cyprus. They represent fossilised remains of colonies of minute aquatic invertebrates that formed part of ancient marine ecosystems around Cyprus.

What are Bryozoa?

Bryozoa are a phylum of predominantly marine, colonial invertebrate animals. Each colony consists of numerous microscopic individuals known as zooids, which are physically connected and together form a single colonial structure.

Most zooids are less than one millimetre in size. They are suspension feeders, collecting microscopic food particles from the water with a lophophore, a crown of ciliated tentacles that produces water currents towards the mouth.

The great majority of bryozoans are marine, although freshwater species also exist. Colonies may grow on rocks, shells and other hard surfaces on the seabed.

Colony morphology

Bryozoan colonies display a remarkable diversity of forms. They may develop as thin encrusting sheets over a substrate, small branching structures, leaf-like colonies or more massive calcareous forms.

In many marine bryozoans the skeleton is calcareous. Following the death of a colony, this hard skeleton may become incorporated into marine sediments and eventually fossilised.

Well-preserved fossils can retain the numerous minute chambers occupied by the individual zooids. The morphology of these structures is particularly important in the taxonomic identification of fossil bryozoans.

Bryozoa in the fossil record of Cyprus

Bryozoans are a documented component of the fossil record of Cyprus. The Geological Survey Department of the Republic of Cyprus specifically records bryozoans among the macrofossils occurring in the reef limestones of the Terra and Koronia Members of the Pakhna Formation. Other associated fossils include corals, bivalves, gastropods, echinoids and worms.

The Pakhna Formation represents a prolonged interval of marine sedimentation during the Miocene. Its sediments accumulated in a variety of marine environments ranging from relatively deeper pelagic settings to shallower carbonate environments and reefs.

Fossil bryozoans have also been documented in scientific studies of Miocene deposits in Cyprus. Microfacies analyses of the Pakhna Formation have identified bryozoan bioclasts together with coralline red algae and larger benthic foraminifera.

The fossils from Nicosia and Larnaca

The specimens presented here come from different localities in Nicosia and Larnaca Districts and were found by George and Fani Konstantinou.

Because the material originates from several different localities, the specimens should not automatically be regarded as being of the same geological age or belonging to the same formation. Cyprus preserves marine deposits from different geological periods, and the age of each specimen depends on its precise locality and stratigraphic context.

This distinction is particularly relevant because bryozoans are also documented from the Larnaca area. Historical geological literature describing deposits around Larnaca Salt Lake records a rich marine fauna including molluscs, Serpula, echinoderms and corals, together with numerous Bryozoa and Foraminifera.

Without detailed morphological examination of the individual colonies, the specimens shown here are not assigned to genus or species. They are therefore conservatively identified as Bryozoa indet.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Bryozoa
Identification: Bryozoa indet.
Material: Fossil colonies
Localities: various localities in Nicosia and Larnaca Districts, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou