See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Ποταμιά, 3/3/2015
Περιγραφή και αναγνώριση
Το Cucullia calendulae είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Noctuidae και της υποοικογένειας Cuculliinae. Τα ενήλικα έχουν γκριζωπό χρωματισμό, με ανοιχτότερες και σκουρότερες περιοχές στις πρόσθιες πτέρυγες. Οι δημοσιευμένες τιμές για το άνοιγμα των πτερύγων διαφέρουν: αναφέρονται 38–42 mm και 41–46 mm.
Η ώριμη κάμπια φτάνει περίπου τα 40–45 mm. Ο χρωματισμός της παρουσιάζει σημαντική ποικιλία, από ανοιχτό πράσινο έως σκουρότερες πρασινωπές ή πορφυρές αποχρώσεις.
Τα ενήλικα μοιάζουν ιδιαίτερα με τα Cucullia chamomillae και Cucullia santolinae. Η εξωτερική εμφάνιση, ειδικά σε φθαρμένα άτομα, δεν επιτρέπει πάντοτε ασφαλή διάκριση. Σε δύσκολες περιπτώσεις απαιτείται εξέταση των γεννητικών οργάνων.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Πρόκειται για είδος με ευρεία μεσογειακή εξάπλωση. Απαντά στη νότια Ευρώπη, στη βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή, μέχρι το Ιράν, καθώς και στη Μαδέρα και στα Κανάρια Νησιά.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι τεκμηριωμένη. Εκτός από τη φωτογραφική καταγραφή στην Ποταμιά, υπάρχουν καταγραφές από την Πάφο στις 24 Οκτωβρίου 2008, σε υψόμετρο 10 m, και από τη Νικόκλεια στις 6 Νοεμβρίου 2012, σε υψόμετρο 100 m. Η δεύτερη παρατήρηση έγινε σε φωτεινή παγίδα.
Βιότοπος και συμπεριφορά
Συναντάται σε ανοιχτές εκτάσεις με ποώδη βλάστηση, αγρούς, άκρες δρόμων, αμμοθίνες, θαμνώνες και διαταραγμένα εδάφη. Στην Κρήτη έχει επίσης καταγραφεί σε φρύγανα και ελαιώνες. Τα ενήλικα προσελκύονται από το τεχνητό φως.
Φυτά-ξενιστές και διατροφή
Οι προνύμφες τρέφονται με φυτά της οικογένειας Asteraceae, κυρίως με είδη Calendula. Στους δημοσιευμένους ξενιστές περιλαμβάνονται η Calendula arvensis, η Glebionis coronaria, παλαιότερα γνωστή ως Chrysanthemum coronarium, και η Matricaria chamomilla. Αναφέρονται επίσης είδη των γενών Anthemis, Achillea και Ormenis. Οι αναφορές αυτές αφορούν τη συνολική εξάπλωση του εντόμου.
Μελέτη στην Κόρδοβα της Ισπανίας, τον Μάρτιο του 2001, εξέτασε τη διατροφή του σε Calendula arvensis. Περίπου το 30% των αναπαραγωγικών δομών παρουσίαζε ζημιές. Οι μικρότερες κάμπιες βρίσκονταν κυρίως στα αναπαραγωγικά μέρη, ενώ οι μεγαλύτερες συχνότερα στους βλαστούς. Από επτά χαρακτηριστικά της βλάστησης, μόνο το ύψος των φυτών συνδεόταν με περισσότερες προνύμφες.
Κύκλος ζωής και εποχικότητα
Στη μεσογειακή περιοχή περιγράφεται συνήθως μία γενεά τον χρόνο, με ενήλικα από το φθινόπωρο έως την άνοιξη. Οι κάμπιες εμφανίζονται κυρίως την άνοιξη, ενώ στα Κανάρια Νησιά παρατηρούνται ήδη από τα τέλη του φθινοπώρου. Έχουν αναφερθεί 50–150 αυγά ανά θηλυκό.
Η νύμφωση γίνεται μέσα σε ανθεκτικό κουκούλι, κοντά στην επιφάνεια του εδάφους. Η νύμφη περνά συνήθως το καλοκαίρι σε διάπαυση, όταν η ξηρασία περιορίζει τη διαθέσιμη τροφή.
Οικολογικές σχέσεις
Τα ενήλικα συμμετέχουν και στην επικονίαση. Σε έρευνα στην Τενερίφη καταγράφηκαν έξι άτομα ως επικονιαστές της ορχιδέας Habenaria tridactylites, στις τοποθεσίες El Tanque και Los Carrizales. Η εργασία περιλαμβάνει φωτογραφία του είδους κατά την επικονίαση στις 2 Δεκεμβρίου 2014. Πρόκειται για τεκμηριωμένη σχέση από τα Κανάρια Νησιά.
Κατάσταση διατήρησης
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026 κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Noctuidae
Υποοικογένεια: Cuculliinae
Φυλή: Cuculliini
Γένος: Cucullia
Είδος: Cucullia calendulae Treitschke, 1835
Αγγλική κοινή ονομασία: Marigold Shark
Συνώνυμα: Cucullia wredowii Costa, 1836· Cucullia dellabrunai Berio, 1980
Παρουσία στην Κύπρο: Καταγεγραμμένο είδος
IUCN: LC — Μειωμένου Ενδιαφέροντος, Ευρώπη και EU27, 2026
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία φωτογράφισης: Ποταμιά
Ημερομηνία φωτογράφισης: 3/3/2015
Πηγές
- Lepiforum — Cucullia calendulae: ονοματολογία, συνώνυμα και κυπριακές καταγραφές. LepiWiki
- Butterfly Conservation — Macro-moth Verification Grading Guidelines: αγγλική κοινή ονομασία. butterfly-conservation.org
- Wolfgang Wagner — Lepidoptera and their ecology: εξάπλωση, ενδιαίτημα και εποχικότητα. pyrgus.de
- Phrygana — Cucullia calendulae: μορφολογία και παρατηρήσεις από την Κρήτη. Lépidoptères Noctuidae de Crète ou d'ailleurs.
- Butterflies of Crete — Cucullia calendulae: μέγεθος, ταξινομία και ξενιστές. Butterflies of Crete
- Sarto i Monteys (2003) — Μελέτη των Cucullia chamomillae και C. calendulae: αναγνώριση και κύκλος ζωής. scl-ichn.iec.cat
- Pérez-Guerrero, Redondo-Villa & Torres-Porras (2010) — Density, damage and distribution of Cucullia calendulae: αναπαραγωγή και μελέτη διατροφής σε Calendula arvensis. revistacolombianaentomologia.univalle.edu.co
- Claessens et al. (2019) — Pollination of Habenaria tridactylites: επιβεβαιωμένη επικονίαση στην Τενερίφη. usercontent.one
- IUCN — European Red List of Moths (2026): κατηγορία διατήρησης. iucn.org
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – POTAMIA, 3/3/2015
Description and identification
Cucullia calendulae, known as the Marigold Shark, is a moth belonging to the family Noctuidae and subfamily Cuculliinae. Adults are greyish, with lighter and darker areas on the forewings. Published wingspan measurements differ: ranges of 38–42 mm and 41–46 mm are reported.
The mature caterpillar reaches approximately 40–45 mm. Its coloration varies considerably, from pale green to darker greenish or purplish shades.
Adults closely resemble Cucullia chamomillae and Cucullia santolinae. External appearance, particularly in worn specimens, does not always allow reliable separation. Examination of the genitalia is required in difficult cases.
Distribution and occurrence in Cyprus
The species has a broad Mediterranean distribution. It occurs in southern Europe, North Africa and the Middle East, extending to Iran, as well as Madeira and the Canary Islands.
Its occurrence in Cyprus is documented. In addition to the photographic record from Potamia, records include Paphos on 24 October 2008, at an altitude of 10 m, and Nikokleia on 6 November 2012, at 100 m. The latter observation was made using a light trap.
Habitat and behaviour
It inhabits open areas with herbaceous vegetation, fields, roadsides, dunes, scrub and disturbed ground. In Crete it has also been recorded in phrygana and olive groves. Adults are attracted to artificial light.
Host plants and feeding
The larvae feed on plants of the family Asteraceae, particularly Calendula species. Published hosts include Calendula arvensis, Glebionis coronaria, formerly known as Chrysanthemum coronarium, and Matricaria chamomilla. Species of Anthemis, Achillea and Ormenis are also reported. These records concern the moth’s overall distribution.
A study in Córdoba, Spain, in March 2001 examined feeding on Calendula arvensis. Approximately 30% of the reproductive structures showed damage. Smaller caterpillars occurred mainly on reproductive parts, whereas larger larvae were found more frequently on stems. Of seven vegetation characteristics examined, only plant height was associated with greater larval abundance.
Life cycle and seasonality
In the Mediterranean region, the species is generally described as having one generation annually, with adults occurring from autumn to spring. Caterpillars appear mainly in spring, whereas in the Canary Islands they are observed from late autumn onwards. Between 50 and 150 eggs per female have been reported.
Pupation takes place inside a strong cocoon near the soil surface. The pupa usually passes the summer in diapause, when drought limits food availability.
Ecological relationships
Adults also participate in pollination. Research on Tenerife recorded six individuals as pollinators of the orchid Habenaria tridactylites, at El Tanque and Los Carrizales. The study includes a photograph of the species pollinating the orchid on 2 December 2014. This is a documented relationship from the Canary Islands.
Conservation status
The 2026 European Red List of Moths classifies the species as Least Concern (LC), both in Europe and in the European Union of 27 member states.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Noctuidae
Subfamily: Cuculliinae
Tribe: Cuculliini
Genus: Cucullia
Species: Cucullia calendulae Treitschke, 1835
Accepted English common name: Marigold Shark
Synonyms: Cucullia wredowii Costa, 1836; Cucullia dellabrunai Berio, 1980
Occurrence in Cyprus: Recorded species
IUCN: LC — Least Concern, Europe and EU27, 2026
Photographer: George Konstantinou
Photographic locality: Potamia
Photographic date: 3/3/2015
Sources
- Lepiforum — Cucullia calendulae: nomenclature, synonyms and Cyprus records. LepiWiki
- Butterfly Conservation — Macro-moth Verification Grading Guidelines: English common name. butterfly-conservation.org
- Wolfgang Wagner — Lepidoptera and their ecology: distribution, habitat and seasonality. pyrgus.de
- Phrygana — Cucullia calendulae: morphology and observations from Crete. Lépidoptères Noctuidae de Crète ou d'ailleurs.
- Butterflies of Crete — Cucullia calendulae: size, taxonomy and host plants. Butterflies of Crete
- Sarto i Monteys (2003) — Study of Cucullia chamomillae and C. calendulae: identification and life cycle. scl-ichn.iec.cat
- Pérez-Guerrero, Redondo-Villa & Torres-Porras (2010) — Density, damage and distribution of Cucullia calendulae: reproduction and feeding study on Calendula arvensis. revistacolombianaentomologia.univalle.edu.co
- Claessens et al. (2019) — Pollination of Habenaria tridactylites: confirmed pollination on Tenerife. usercontent.one
- IUCN — European Red List of Moths (2026): conservation category.
