See also
.Below in EnglishΚείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Λευκωσία, Λατσιά· Γέρι, 18/10/2023
Το Daphnis nerii, γνωστό ως σφίγγα της πικροδάφνης, είναι ένα μεγάλο και εντυπωσιακό νυκτόβιο λεπιδόπτερο της οικογένειας Sphingidae. Περιγράφηκε από τον Linnaeus το 1758 ως Sphinx nerii, ενώ στην παλαιότερη βιβλιογραφία συναντάται και ως Deilephila nerii. Η αγγλική ονομασία Oleander hawk-moth αναφέρεται στο κυριότερο φυτό ξενιστή του, την πικροδάφνη, ενώ το Army green moth παραπέμπει στους πράσινους χρωματισμούς του.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το άνοιγμα των πτερύγων αναφέρεται συνήθως περίπου στα 90–110 mm, με ευρύτερο εύρος 90–130 mm σε άλλες πηγές. Οι πρόσθιες πτέρυγες παρουσιάζουν περίτεχνο συνδυασμό πράσινων, ρόδινων, λευκών και γκριζωπών περιοχών. Η ένταση των χρωμάτων διαφέρει μεταξύ ατόμων. Το σχέδιο δημιουργεί αποτελεσματική παραλλαγή ανάμεσα στη βλάστηση, όπου το έντομο μπορεί να παραμένει δυσδιάκριτο όταν αναπαύεται.
Η κάμπια είναι εξίσου χαρακτηριστική. Αμέσως μετά την εκκόλαψη έχει μήκος περίπου 3–4 mm, κιτρινωπό σώμα και μακρύ, λεπτό, σκουρόχρωμο ουραίο κέρας. Καθώς μεγαλώνει, γίνεται συνήθως πράσινη, αν και υπάρχουν και καστανές μορφές. Φέρει ανοιχτόχρωμη πλευρική γραμμή και δύο μεγάλες κηλίδες που μοιάζουν με μάτια στο πρόσθιο τμήμα του σώματος. Σε μελέτη εκτροφής στη Σιγκαπούρη οι ώριμες κάμπιες είχαν μήκος 75–85 mm, ενώ οι ειδικές περιγραφές αναφέρουν και μεγαλύτερα άτομα, έως περίπου 130 mm.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Το είδος εξαπλώνεται στις θερμές περιοχές της Αφρικής και της Ασίας και πραγματοποιεί μεταναστευτικές μετακινήσεις προς την Ευρώπη. Στη βόρεια Ευρώπη εμφανίζεται ως περιστασιακός μετανάστης· στη Βρετανία είναι πολύ σπάνιο και καταγράφεται κυρίως κοντά στις νότιες ακτές.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι επιβεβαιωμένη. Στην παρούσα φωτογραφική ανάρτηση περιλαμβάνονται καταγραφές από τη Λευκωσία και τα Λατσιά, καθώς και από το Γέρι στις 18 Οκτωβρίου 2023. Η ειδική βιβλιογραφία αναφέρει μόνιμους πληθυσμούς σε κατάλληλες θέσεις της Κύπρου, της Κρήτης και της Σικελίας. Οι μεσογειακοί πληθυσμοί μπορούν επίσης να ενισχύονται από μεταναστευτικά άτομα, ενώ η επιβίωση και η έκτασή τους επηρεάζονται από τις χειμερινές συνθήκες.
Ενδιαιτήματα και συμπεριφορά
Συναντάται σε θερμές κοιλάδες, κοίτες ποταμών, κήπους και παρόδιες φυτεύσεις όπου υπάρχουν κατάλληλοι ξενιστές. Οι καλλωπιστικές πικροδάφνες προσφέρουν θέσεις αναπαραγωγής ακόμη και μέσα σε κατοικημένες περιοχές.
Τα ενήλικα τρέφονται με νέκταρ και δραστηριοποιούνται κυρίως μετά τη δύση και πριν από την αυγή. Έχουν αναφερθεί επισκέψεις σε άνθη των γενών Petunia, Nicotiana, Lonicera, Saponaria και Mirabilis. Την ημέρα αναπαύονται πάνω σε επιφάνειες ή ανάμεσα στο φύλλωμα. Σε θερμές συνθήκες μπορούν να πετάξουν και την ημέρα εάν ενοχληθούν.
Φυτά ξενιστές
Ο κύριος ξενιστής είναι η πικροδάφνη – Nerium oleander, της οικογένειας Apocynaceae. Οι κάμπιες καταναλώνουν φύλλα, ιδιαίτερα τη νεαρή βλάστηση, αλλά και άνθη.
Σε άλλες περιοχές της εξάπλωσής του έχουν τεκμηριωθεί ξενιστές όπως Catharanthus roseus, Adenium obesum, Alstonia scholaris, Tabernaemontana divaricata, Tabernaemontana pandacaqui, Cerbera manghas και Rauvolfia verticillata. Αυτές οι καταγραφές αφορούν άλλες χώρες και δεν αποτελούν αυτομάτως αποδείξεις χρήσης των ίδιων φυτών στην Κύπρο. Στην εκτροφή γίνονται δεκτά και φυτά άλλων οικογενειών, όπως Ligustrum, Lonicera και Fraxinus, αλλά οι φυσικοί ξενιστές συνδέονται κυρίως με τα Apocynaceae.
Αναπαραγωγή και βιολογικός κύκλος
Τα αυγά είναι ανοιχτοπράσινα, σχεδόν σφαιρικά, περίπου 1,5 × 1,25 mm, και τοποθετούνται μεμονωμένα στα φύλλα. Η εκκόλαψη αναφέρεται έπειτα από περίπου 5–12 ημέρες, ανάλογα με τη θερμοκρασία. Στις θερμές περιοχές αναπτύσσονται περισσότερες από μία γενεές τον χρόνο.
Η νύμφωση πραγματοποιείται σε χαλαρό μεταξωτό κουκούλι ανάμεσα σε ξερά φύλλα και άλλα φυτικά υπολείμματα στο έδαφος. Η νύμφη είναι καστανή με σκουρόχρωμα σημάδια. Σε παρατηρήσεις εκτροφής στη Σιγκαπούρη, τα ενήλικα αναδύθηκαν βραδινές ώρες και στη συνέχεια αναρριχήθηκαν σε στηρίγματα για να αναπτύξουν τις πτέρυγές τους. Στην ίδια μελέτη παρατηρήθηκε έκθεση του αδένα φερομονών στο άκρο της κοιλιάς των θηλυκών, δύο ημέρες μετά την ανάδυση.
Άμυνα και παρασιτοειδή
Όταν ενοχληθεί, η κάμπια ανασηκώνει το πρόσθιο μέρος του σώματος και προβάλλει τις μεγάλες οφθαλμοειδείς κηλίδες της. Μπορεί επίσης να αναγάγει περιεχόμενο του πεπτικού συστήματος.
Στα καταγεγραμμένα παρασιτοειδή περιλαμβάνονται το Cotesia saltator της οικογένειας Braconidae και οι ταχινίδες Drino imberbis, Compsilura concinnata και Exorista sorbillans. Πρόκειται για βιβλιογραφικές σχέσεις από την ευρύτερη εξάπλωση του είδους, χωρίς να τεκμηριώνεται εδώ η συγκεκριμένη παρασίτωση στην Κύπρο.
Κατάσταση διατήρησης
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων το Daphnis nerii κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτή είναι περιφερειακή αξιολόγηση και δεν αποτελεί ξεχωριστή εκτίμηση του κυπριακού πληθυσμού.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Bombycoidea
Οικογένεια: Sphingidae
Υποοικογένεια: Macroglossinae
Φυλή: Macroglossini
Γένος: Daphnis
Είδος: Daphnis nerii (Linnaeus, 1758)
Πηγές
Konstantinou, G. — Daphnis nerii: φωτογραφικές καταγραφές από την Κύπρο.
Pittaway — Sphingidae of the Western Palaearctic: Daphnis nerii.
Pittaway & Kitching — Sphingidae of the Eastern Palaearctic: Daphnis nerii.
Lepiforum — Daphnis nerii: ταξινόμηση και φυτά ξενιστές.
Pyrgus — Daphnis nerii: ενδιαίτημα και βιολογικός κύκλος.
UKMoths — Daphnis nerii: μέγεθος και μεταναστευτική παρουσία.
Leong & D’Rozario (2009) — Final instar larvae and metamorphosis of the oleander hawkmoth.
Leong (2011) — Observations of pupal eclosion and pheromone release.
IUCN — European Red List of Moths.
%20-%20Copy.JPG)
%20-%20Copy.JPG)
.JPG)
Oleander hawk-moth or Army green moth – Daphnis nerii (Linnaeus, 1758) – Cyprus
Text and photographs: GEORGE KONSTANTINOU – Nicosia, Latsia; Geri, 18/10/2023
Daphnis nerii, commonly known as the Oleander hawk-moth or Army green moth, is a large and striking moth belonging to the family Sphingidae. Linnaeus described it in 1758 as Sphinx nerii, and older literature also uses the combination Deilephila nerii. The name Oleander hawk-moth refers to its principal larval food plant, while Army green moth reflects its green coloration.
Description and identification
Its wingspan is commonly given as approximately 90–110 mm, with a broader range of 90–130 mm reported by other sources. The forewings have an intricate combination of green, pink, white and greyish areas. Colour intensity varies between individuals. The pattern provides effective camouflage among vegetation, where a resting moth can be difficult to notice.
The caterpillar is equally distinctive. Newly hatched larvae measure approximately 3–4 mm and have a yellowish body with a long, slender, dark tail horn. As they grow, they usually become green, although brown forms also occur. They possess a pale lateral line and two large eyespots near the front of the body. A rearing study in Singapore recorded mature larvae measuring 75–85 mm, while specialist descriptions report larger individuals reaching approximately 130 mm.
Distribution and occurrence in Cyprus
The species occurs across warm regions of Africa and Asia and undertakes migratory movements into Europe. In northern Europe it appears as an occasional migrant; in Britain it is very rare and is recorded mainly near the southern coasts.
Its occurrence in Cyprus is confirmed. This photographic post includes records from Nicosia and Latsia, together with Geri on 18 October 2023. Specialist literature reports permanent populations in suitable localities in Cyprus, Crete and Sicily. Mediterranean populations can also receive migrant individuals, while their survival and extent are influenced by winter conditions.
Habitats and behaviour
It inhabits warm valleys, riverbeds, gardens and roadside plantings where suitable larval food plants grow. Ornamental oleanders provide breeding opportunities even within residential areas.
Adults feed on nectar and are active chiefly after sunset and before dawn. Visits have been reported to flowers of Petunia, Nicotiana, Lonicera, Saponaria and Mirabilis. During the day they rest on surfaces or among foliage. In warm conditions, disturbed adults may also fly during daylight.
Larval food plants
The principal host is oleander – Nerium oleander, belonging to the Apocynaceae. Caterpillars consume leaves, particularly young growth, as well as flowers.
Elsewhere within its range, documented hosts include Catharanthus roseus, Adenium obesum, Alstonia scholaris, Tabernaemontana divaricata, Tabernaemontana pandacaqui, Cerbera manghas and Rauvolfia verticillata. These records concern other countries and do not automatically establish use of the same plants in Cyprus. In captivity, larvae also accept plants from other families, including Ligustrum, Lonicera and Fraxinus, whereas natural host associations are predominantly with Apocynaceae.
Reproduction and life cycle
The eggs are pale green, almost spherical and approximately 1.5 × 1.25 mm. They are laid singly on leaves. Hatching is reported after approximately 5–12 days, depending on temperature. More than one generation develops annually in warm regions.
Pupation takes place in a loosely spun silken cocoon among dry leaves and other plant debris on the ground. The pupa is brown with dark markings. In rearing observations in Singapore, adults emerged during the evening and subsequently climbed onto supports to expand their wings. The same study documented females exposing the pheromone gland at the abdominal tip two days after emergence.
Defence and parasitoids
When disturbed, the caterpillar raises the front of its body and displays its large eyespots. It may also regurgitate digestive contents.
Recorded parasitoids include Cotesia saltator of the family Braconidae and the tachinid flies Drino imberbis, Compsilura concinnata and Exorista sorbillans. These are published associations from the species’ wider range; the particular host–parasitoid relationships are not established here for Cyprus.
Conservation status
The European Red List of Moths classifies Daphnis nerii as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union. This is a regional assessment rather than a separate evaluation of the Cypriot population.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Bombycoidea
Family: Sphingidae
Subfamily: Macroglossinae
Tribe: Macroglossini
Genus: Daphnis
Species: Daphnis nerii (Linnaeus, 1758)
Sources
Konstantinou, G. — Daphnis nerii: photographic records from Cyprus.
Pittaway — Sphingidae of the Western Palaearctic: Daphnis nerii.
Pittaway & Kitching — Sphingidae of the Eastern Palaearctic: Daphnis nerii.
Lepiforum — Daphnis nerii: classification and larval food plants.
Pyrgus — Daphnis nerii: habitat and life cycle.
UKMoths — Daphnis nerii: wingspan and migrant occurrence.
Leong & D’Rozario (2009) — Final instar larvae and metamorphosis of the oleander hawkmoth.
Leong (2011) — Observations of pupal eclosion and pheromone release.
IUCN — European Red List of Moths.
