Translate

Sunday, 26 July 2015

Sea spurge – Euphorbia paralias L. – Ευφορβία η παράλιος – Cyprus

See also

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο


Flora of Cyprus - ORGANIZED LINKS - Χλωρίδα της Κύπρου - ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΙ ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ
Κεντρική πύλη προς τους καταλόγους, τα άρθρα και τις φωτογραφικές ενότητες της κυπριακής χλωρίδας. / Central gateway to catalogues, articles and photographic sections on Cyprus flora.

Red Data Book category

 Photos Gialousa by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γιαλούσα

Ένα απειλούμενο φυτό των κυπριακών ακτών

Η ευφορβία η παράλιος, Euphorbia paralias, είναι χαρακτηριστικό πολυετές φυτό των αμμωδών παραλιών και των παράκτιων αμμοθινών. Με τους όρθιους βλαστούς, τα πυκνά γλαυκοπράσινα φύλλα και τις κιτρινοπράσινες ταξιανθίες της, αποτελεί διακριτό στοιχείο της φυσικής βλάστησης κοντά στη θάλασσα.

Στην Κύπρο περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου ως Κινδυνεύον είδος – Endangered (EN). Η παρουσία της στις παραλίες συνδέεται με τη διατήρηση των φυσικών αμμωδών οικοτόπων, οι οποίοι δέχονται έντονες πιέσεις από την παράκτια ανάπτυξη και τη χρήση των ακτών.

Ονομασία και ταξινομική ταυτότητα

Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Euphorbia paralias L. Το είδος περιγράφηκε από τον Κάρολο Λινναίο το 1753, στο έργο Species Plantarum. Το επίθετο paralias παραπέμπει στην παράλια ζώνη όπου αναπτύσσεται.

Στα αγγλικά ονομάζεται Sea spurge, ενώ στα ελληνικά χρησιμοποιούνται οι ονομασίες Ευφορβία η παράλιος και Παράλιος φλώμος. Ανήκει στην οικογένεια Euphorbiaceae – Ευφορβιίδες. Στη βοτανική βιβλιογραφία απαντά και το συνώνυμο Esula paralias (L.) Fourr.

Περιγραφή και αναγνώριση

Πρόκειται για πολυετές φυτό με ξυλώδη βάση, από την οποία εκπτύσσονται περισσότεροι από ένας όρθιοι ή ελαφρώς ανερχόμενοι βλαστοί. Συνήθως φτάνει περίπου τα 20–70 εκατοστά σε ύψος.

Οι βλαστοί είναι άτριχοι, σχετικά σαρκώδεις και διακλαδίζονται προς την κορυφή. Τα φύλλα είναι μικρά, άμισχα, παχιά και πυκνά τοποθετημένα, συχνά επικαλύπτοντας το ένα το άλλο. Έχουν γλαυκοπράσινη απόχρωση και ακέραιο περιθώριο. Το σχήμα τους μεταβάλλεται κατά μήκος του βλαστού: τα χαμηλότερα είναι περισσότερο επιμήκη, ενώ τα ανώτερα γίνονται ωοειδή. Στις ανθοφόρες διακλαδώσεις εμφανίζονται πλατύτερα, σχεδόν κυκλικά ή νεφροειδή φύλλα.

Οι καρποί είναι μικρές τρίλοβες κάψες, μήκους περίπου 3–5 χιλιοστών. Κάθε κάψα μπορεί να περιέχει τρία σπέρματα, τα οποία είναι λεία, ωοειδή έως σχεδόν σφαιρικά και ανοιχτόχρωμα.

Τα ιδιαίτερα «άνθη» της ευφορβίας

Αυτό που μοιάζει με μικρό άνθος είναι στην πραγματικότητα μια εξειδικευμένη ταξιανθία που ονομάζεται κυάθιο. Αποτελείται από ένα κυπελλοειδές περίβλημα, μέσα στο οποίο βρίσκονται πολύ απλοποιημένα αρσενικά άνθη και ένα θηλυκό άνθος.

Στο χείλος του περιβλήματος υπάρχουν χαρακτηριστικοί νεκταριοφόροι αδένες. Στην Euphorbia paralias είναι συνήθως τέσσερις, με μηνοειδή μορφή και μικρές προεκτάσεις. Η κιτρινοπράσινη εμφάνιση των ανθοφόρων κορυφών οφείλεται στον συνδυασμό των κυαθίων και των φύλλων που τα περιβάλλουν.

Γεωγραφική εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο

Η φυσική εξάπλωση του είδους περιλαμβάνει τη Μακαρονησία, τη Μεσόγειο και περιοχές της Ευρώπης έως τον δυτικό Καύκασο. Η Κύπρος περιλαμβάνεται στη φυσική του εξάπλωση· πρόκειται επομένως για αυτοφυές, μη ενδημικό είδος.

Στο νησί συνδέεται κυρίως με αμμώδεις ακτές και αμμοθινική βλάστηση. Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από τη Γιαλούσα. Φωτογραφική τεκμηρίωση στη βάση Flora of Cyprus υπάρχει επίσης από τον Δαυλό, ενώ διαχειριστικές μελέτες αναφέρουν την παρουσία του στην Καρπασία και στην παράκτια περιοχή της Αγίας Ειρήνης.

Η σχετικά καλή τοπική παρουσία ενός φυτού σε μια παραλία δεν αναιρεί την απειλούμενη κατάστασή του σε επίπεδο ολόκληρου του νησιού.

Βιότοπος και προσαρμογές

Η ευφορβία η παράλιος αναπτύσσεται σε ανοικτές, ηλιόλουστες παράκτιες θέσεις, κυρίως πάνω σε αμμώδη υποστρώματα με καλή αποστράγγιση. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται σε θύλακες άμμου ανάμεσα σε παράκτιους βράχους.

Τα σαρκώδη φύλλα συμβάλλουν στην αποθήκευση νερού, ενώ το βαθύ ριζικό σύστημα βοηθά στην εγκατάστασή της μέσα στην άμμο. Πρόκειται για φυτό προσαρμοσμένο σε συνθήκες όπου το νερό απομακρύνεται γρήγορα από το επιφανειακό υπόστρωμα και η βλάστηση εκτίθεται στον άνεμο και στη θαλάσσια επίδραση.

Στο ευρύτερο μωσαϊκό των αμμοθινών της Κύπρου συνυπάρχει με άλλους παράκτιους οργανισμούς. Χαρακτηριστικά φυτά αυτού του περιβάλλοντος είναι το γαλανάγκαθο – Eryngium maritimum και ο κρίνος της θάλασσας – Pancratium maritimum.

Κύκλος ζωής, καρποφορία και διασπορά

Το φυτό επιβιώνει για περισσότερα από ένα χρόνια μέσω της πολυετούς βάσης και του ριζικού του συστήματος. Παράγει νέους βλαστούς, οι οποίοι αναπτύσσουν φύλλα και στη συνέχεια ανθοφόρες διακλαδώσεις. Μετά την ανθοφορία και την καρποφορία, οι παλαιότεροι ανθοφόροι βλαστοί μπορούν να ξεραθούν, ενώ η βάση παραμένει ζωντανή και παράγει νέα βλάστηση.

Καθώς οι κάψες ωριμάζουν, ανοίγουν απότομα και εκτινάσσουν τα σπέρματα γύρω από το μητρικό φυτό. Παράλληλα, τα σπέρματα μπορούν να επιπλέουν στο θαλασσινό νερό, επιτρέποντας μεταφορά με τα θαλάσσια ρεύματα.

Πειράματα έχουν δείξει παρατεταμένη πλευστότητα, αλλά η διάρκεια επίπλευσης δεν ταυτίζεται με τη διάρκεια διατήρησης της βλαστικής ικανότητας. Η επιτυχής εγκατάσταση απαιτεί να φτάσει ένα βιώσιμο σπέρμα σε κατάλληλη θέση και να βρει ευνοϊκές συνθήκες υγρασίας.

Μελέτη σε αμμοθινικά φυτά της βορειοανατολικής Μεσογείου κατέγραψε χαμηλή βλάστηση της E. paralias στις συγκεκριμένες πειραματικές συνθήκες χωρίς προμεταχείριση. Η αναγέννηση από σπόρο επομένως δεν πρέπει να θεωρείται πάντοτε άμεση ή ομοιόμορφη.

Κόκκινο Βιβλίο και κατάσταση διατήρησης

Στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου του 2007 το είδος αξιολογήθηκε ως:

Κινδυνεύον – Endangered (EN), με κριτήριο A4ac.

Το κριτήριο αυτό αφορά μείωση πληθυσμού σε χρονικό διάστημα που περιλαμβάνει παρελθόν και μέλλον, με στοιχεία άμεσης παρατήρησης και μεταβολών στην εξάπλωση ή στην έκταση και ποιότητα του οικοτόπου. Η κατηγορία αποτυπώνει την αξιολόγηση για την Κύπρο και δεν αποτελεί παγκόσμια κατάταξη του είδους.

Η ευρεία γεωγραφική εξάπλωση δεν αποκλείει τον κίνδυνο σε εθνικό επίπεδο. Ένα παράκτιο φυτό μπορεί να παραμένει κοινό σε άλλες χώρες, ενώ οι πληθυσμοί του σε ένα νησί μειώνονται εξαιτίας της απώλειας κατάλληλων παραλιών.

Απειλές και αναγκαία μέτρα προστασίας

Η προστασία του συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση της φυσικής παράκτιας βλάστησης. Η οικοδόμηση, η διαμόρφωση παραλιών, η απομάκρυνση βλάστησης και η καταστροφή αμμοθινών μπορούν να στερήσουν από το είδος τις θέσεις όπου αναπτύσσεται και αναγεννάται.

Πρακτικά μέτρα είναι η αποφυγή οχημάτων πάνω στις θίνες, η διατήρηση οριοθετημένων προσβάσεων προς τη θάλασσα και η προστασία των φυτών από εκρίζωση ή μηχανική καταστροφή. Σημαντική είναι επίσης η παρακολούθηση των πληθυσμών και της επιτυχίας αναγέννησής τους.

Η παρουσία παλαιών φυτών δεν αρκεί από μόνη της για να θεωρηθεί ασφαλής ένας πληθυσμός· χρειάζεται να διατηρούνται και οι συνθήκες εγκατάστασης νέων ατόμων.

Αυτοφυές στην Κύπρο, εισβλητικό αλλού

Στην Αυστραλία, όπου έχει εισαχθεί, η Euphorbia paralias αντιμετωπίζεται ως εισβλητικό ξενικό φυτό. Μπορεί να σχηματίζει πυκνές συστάδες, να εκτοπίζει την τοπική βλάστηση και να μεταβάλλει τη δομή των θινών.

Η διάκριση έχει πρακτική σημασία: οι οδηγίες καταπολέμησης που δημοσιεύονται για την Αυστραλία αφορούν ένα εισαγμένο είδος εκεί. Στην Κύπρο αποτελεί αυτοφυές, απειλούμενο στοιχείο της χλωρίδας και χρειάζεται διατήρηση.

Γαλακτώδης χυμός και τοξικότητα

Όταν τραυματιστούν οι βλαστοί ή τα φύλλα, απελευθερώνεται λευκός γαλακτώδης χυμός, το λάτεξ. Είναι ερεθιστικός για το δέρμα και τα μάτια, ενώ το φυτό είναι επιβλαβές εάν καταποθεί.

Δεν πρέπει να κόβονται οι βλαστοί για επίδειξη του χυμού ή να χρησιμοποιείται το λάτεξ ως αυτοσχέδιο θεραπευτικό μέσο. Σε αναγκαίο χειρισμό καλλιεργούμενων φυτών χρησιμοποιούνται γάντια και προστασία των ματιών.

Χρήσεις και επιστημονικό ενδιαφέρον

Το είδος έχει καλλιεργηθεί ως διακοσμητικό σε παράκτιους κήπους, χάρη στη συμπαγή μορφή και στο γλαυκό φύλλωμά του. Προτιμά πλήρη ηλιοφάνεια και πολύ καλά στραγγιζόμενο υπόστρωμα και πολλαπλασιάζεται με σπόρο. Φυτά για καλλιέργεια πρέπει να προέρχονται από νόμιμο φυτωριακό πολλαπλασιασμό.

Έχει επίσης αποτελέσει αντικείμενο φυτοχημικών ερευνών. Από τα υπέργεια τμήματά του έχουν απομονωθεί διάφορα διτερπενοειδή, ενώ νεότερες μελέτες εξετάζουν βιολογικές ιδιότητες εκχυλισμάτων. Τα εργαστηριακά αποτελέσματα δεν αποδεικνύουν ότι το ίδιο το φυτό είναι ασφαλές ή αποτελεσματικό φάρμακο για τον άνθρωπο.

Ταξινομία

  • Βασίλειο: Plantae
  • Αγγειόσπερμα – Ευδικοτυλήδονα
  • Τάξη: Malpighiales
  • Οικογένεια: Euphorbiaceae
  • Γένος: Euphorbia
  • Είδος: Euphorbia paralias L., 1753
  • Συνώνυμο: Esula paralias (L.) Fourr.
  • Κατάσταση στην Κύπρο: Αυτοφυές, μη ενδημικό
  • Κόκκινο Βιβλίο Κύπρου: EN – A4ac

Πηγές

Sea spurge – Euphorbia paralias L. – Ευφορβία η παράλιος – Cyprus

Text by George Konstantinou
Photographs: George Konstantinou – Gialousa

A threatened plant of the Cypriot coast

Sea spurge, Euphorbia paralias, is a characteristic perennial of sandy beaches and coastal dunes. Its upright stems, densely arranged blue-green leaves and yellow-green inflorescences make it a distinctive component of natural seaside vegetation.

In Cyprus it is included in the Red Data Book of the Flora of Cyprus as Endangered (EN). Its presence on beaches is connected with the survival of natural sandy habitats, which face considerable pressure from coastal development and recreational use.

Name and taxonomic identity

The accepted scientific name is Euphorbia paralias L. Carl Linnaeus described the species in 1753 in Species Plantarum. The epithet paralias refers to the coastal environment where it grows.

Its English common name is Sea spurge. Greek names include Ευφορβία η παράλιος and Παράλιος φλώμος. It belongs to Euphorbiaceae, the spurge family. The synonym Esula paralias (L.) Fourr. also occurs in botanical literature.

Description and identification

Sea spurge is a perennial with a woody base producing several upright or slightly ascending stems. It usually reaches approximately 20–70 centimetres in height.

The stems are hairless, somewhat fleshy and branched towards their tips. The leaves are small, stalkless, thick and densely arranged, often overlapping one another. They are blue-green with entire margins. Their shape changes along the stem: the lower leaves are more elongated, while the upper ones become egg-shaped. Broader, almost circular or kidney-shaped leaves occur on the flowering branches.

The fruits are small, three-lobed capsules, approximately 3–5 millimetres long. Each capsule can contain three smooth, pale seeds that are egg-shaped to almost spherical.

The unusual “flowers” of sea spurge

What resembles a small flower is actually a specialised inflorescence called a cyathium. It consists of a cup-shaped enclosure containing highly reduced male flowers and one female flower.

Distinctive nectar-producing glands occur around the rim. In Euphorbia paralias there are usually four, crescent-shaped and bearing short projections. The yellow-green appearance of the flowering tips results from the combination of the cyathia and their surrounding leaves.

Distribution and occurrence in Cyprus

The species’ native range includes Macaronesia, the Mediterranean and parts of Europe extending to the western Caucasus. Cyprus lies within its natural range, making it an indigenous, non-endemic species.

On the island it is associated mainly with sandy coasts and dune vegetation. The photographs accompanying this post are from Gialousa. Flora of Cyprus also provides photographic documentation from Davlos, while management studies report its occurrence in the Karpasia Peninsula and the coastal area of Agia Eirini.

A relatively good local population on one beach does not invalidate the species’ threatened status across the island.

Habitat and adaptations

Sea spurge grows in open, sunny coastal locations, mainly on freely draining sandy substrates. It can also occur in pockets of sand between coastal rocks.

Its fleshy leaves help store water, while its deep root system assists establishment in sand. It is adapted to conditions where water drains rapidly from the surface substrate and vegetation is exposed to wind and maritime influences.

Within the wider mosaic of Cyprus’s sand dunes, it occurs alongside other coastal organisms. Characteristic plants of this environment include sea holly – Eryngium maritimum and sea daffodil – Pancratium maritimum.

Life cycle, fruiting and dispersal

The plant survives for several years through its perennial base and root system. It produces new shoots that develop leaves and subsequently flowering branches. After flowering and fruiting, older flowering stems may dry out while the base remains alive and produces new growth.

As the capsules ripen, they split suddenly and eject their seeds around the parent plant. The seeds can also float in seawater, allowing transport by marine currents.

Experiments have demonstrated prolonged buoyancy, but the length of time a seed floats is not equivalent to the length of time it remains capable of germinating. Successful establishment requires a viable seed to reach a suitable location and encounter favourable moisture conditions.

A study of northeastern Mediterranean dune plants recorded low germination of E. paralias under its particular experimental conditions without pretreatment. Regeneration from seed therefore should not always be assumed to be immediate or uniform.

Red Data Book and conservation status

In the 2007 Red Data Book of the Flora of Cyprus, the species was assessed as:

Endangered (EN), under criterion A4ac.

This criterion concerns population reduction over a period including both past and future, supported by direct observation and changes in distribution or habitat extent and quality. The category represents an assessment for Cyprus rather than a global classification.

A wide geographical range does not exclude national risk. A coastal plant may remain common in other countries while its populations on an island decline through the loss of suitable beaches.

Threats and necessary protection

Protecting sea spurge is directly connected with conserving natural coastal vegetation. Construction, beach modification, vegetation clearance and dune destruction can remove the places where it grows and regenerates.

Practical measures include keeping vehicles off dunes, maintaining defined routes to the sea and protecting plants from uprooting or mechanical destruction. Monitoring populations and their regeneration is also important.

The continued presence of old plants alone does not establish that a population is secure; conditions allowing new individuals to become established must also survive.

Native in Cyprus, invasive elsewhere

In Australia, where it has been introduced, Euphorbia paralias is treated as an invasive alien plant. It can form dense stands, displace local vegetation and alter dune structure.

This distinction has practical importance: control instructions published for Australia concern an introduced species there. In Cyprus it is a native, threatened component of the flora requiring conservation.

Milky sap and toxicity

Damaged stems or leaves release a white milky sap known as latex. It irritates skin and eyes, and the plant is harmful if swallowed.

Stems should not be broken to demonstrate the sap, and the latex should not be used as a homemade remedy. Gloves and eye protection are appropriate when cultivated plants must be handled.

Uses and scientific interest

The species has been cultivated as an ornamental in coastal gardens for its compact form and blue-green foliage. It prefers full sun and very freely draining soil and is propagated by seed. Plants intended for cultivation should come from lawful nursery propagation.

Sea spurge has also been investigated phytochemically. Various diterpenoids have been isolated from its above-ground parts, while more recent studies examine biological properties of extracts. Laboratory findings do not establish that the plant itself is a safe or effective medicine for people.

Taxonomy

  • Kingdom: Plantae
  • Angiosperms – Eudicots
  • Order: Malpighiales
  • Family: Euphorbiaceae
  • Genus: Euphorbia
  • Species: Euphorbia paralias L., 1753
  • Synonym: Esula paralias (L.) Fourr.
  • Status in Cyprus: Indigenous, non-endemic
  • Cyprus Red Data Book: EN – A4ac

Sources




Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,