See also
Family Noctuidae
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου — Λευκωσία, 16/7/2015 και 8/7/2023
Το Grammodes stolida, γνωστό στα αγγλικά ως Geometrician, είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Erebidae, με χαρακτηριστικό σχέδιο από ανοιχτόχρωμες ταινίες επάνω σε σκουρόχρωμες πτέρυγες. Περιγράφηκε από τον Fabricius το 1775 ως Noctua stolida. Σε παλαιότερες δημοσιεύσεις εμφανίζεται και ως Prodotis stolida, ενώ η παλαιότερη ένταξή του στην οικογένεια Noctuidae έχει αντικατασταθεί από την ταξινόμησή του στις Erebidae.
Αναγνώριση
Το άνοιγμα των πτερύγων είναι συνήθως περίπου 30–36 χιλιοστά. Οι πρόσθιες πτέρυγες έχουν καστανό έως σκούρο καστανό υπόβαθρο, με μια έντονη λευκή ή υπόλευκη εγκάρσια ταινία. Προς το εξωτερικό τους τμήμα διακρίνονται πρόσθετες, λεπτότερες ανοιχτόχρωμες και πορτοκαλοκάστανες γραμμές, καθώς και ανοιχτόχρωμο σημάδι κοντά στην κορυφή. Οι οπίσθιες πτέρυγες είναι επίσης σκουρόχρωμες, με ευδιάκριτη λευκή ταινία και μικρό ανοιχτόχρωμο σημάδι κοντά στην εσωτερική γωνία τους. Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δημιουργεί το χαρακτηριστικό «γεωμετρικό» σχέδιο του εντόμου.
Οι κάμπιες παρουσιάζουν χρωματική ποικιλία. Στα προχωρημένα στάδια μπορεί να είναι γκρίζες ή καστανωπές, με επιμήκεις γραμμές και ανοιχτόχρωμα σχέδια στο κεφάλι.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Το είδος έχει ευρεία εξάπλωση στην Αφρική, την Ασία και την Αυστραλία. Στην Ευρώπη συνδέεται κυρίως με τις θερμότερες νότιες περιοχές, ιδιαίτερα τη Μεσόγειο, ενώ εμφανίζεται επίσης στην παννονική περιοχή και γύρω από τη Μαύρη Θάλασσα. Διαθέτει μεταναστευτική ικανότητα και μπορεί να φθάνει περιστασιακά βορειότερα, έξω από τις κύριες περιοχές εξάπλωσής του.
Η παρουσία του στην Κύπρο είναι επιβεβαιωμένη. Οι φωτογραφικές καταγραφές της συγκεκριμένης ανάρτησης προέρχονται από τη Λευκωσία, στις 16 Ιουλίου 2015 και 8 Ιουλίου 2023, και τεκμηριώνουν την παρουσία ενηλίκων τον Ιούλιο σε δύο διαφορετικά έτη.
Βιότοπος
Απαντά σε ανοιχτές, θερμές περιοχές με ποώδη βλάστηση και χαμηλούς θάμνους: λιβάδια, αμμώδεις εκτάσεις, αμμοθίνες, αραιή μεσογειακή θαμνώδη βλάστηση, αγρούς και διαταραγμένα εδάφη. Έχει καταγραφεί και σε καλλιέργειες μηδικής. Αυτή η ποικιλία ενδιαιτημάτων συνδέεται με την ικανότητα των προνυμφών να χρησιμοποιούν διαφορετικά φυτά ως τροφή.
Φυτά ξενιστές και διατροφή
Οι κάμπιες είναι πολυφάγες. Τα ψυχανθή της οικογένειας Fabaceae, ιδιαίτερα η μηδική, Medicago sativa, αναφέρονται ως σημαντικά φυτά τροφής. Στη διεθνή βιβλιογραφία καταγράφονται επίσης βελανιδιές, Quercus, και βάτοι, Rubus.
Στους καταγεγραμμένους ξενιστές περιλαμβάνονται τα Paliurus spina-christi και Ziziphus jujuba, της οικογένειας Rhamnaceae, το λινάρι, Linum usitatissimum, και το Coriaria myrtifolia. Αναφέρεται ακόμη το Tribulus terrestris.
Οι αναφορές αυτές αφορούν τη διατροφή του είδους σε διαφορετικές περιοχές της εξάπλωσής του· δεν αποτελούν από μόνες τους τεκμηρίωση χρήσης των ίδιων φυτών στην Κύπρο. Η αποδοχή ενός φυτού μπορεί επίσης να διαφέρει μεταξύ πληθυσμών και συνθηκών εκτροφής.
Βιολογικός κύκλος
Στη μεσογειακή περιοχή αναφέρονται δύο ή περισσότερες γενεές, με ενήλικα από την άνοιξη έως το φθινόπωρο. Τα έντομα προσελκύονται από τεχνητό φωτισμό. Τα αυγά τοποθετούνται στα φύλλα, μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες, και σε υψηλές θερμοκρασίες μπορούν να εκκολαφθούν σε λιγότερο από μία εβδομάδα. Έχουν περιγραφεί πέντε προνυμφικά στάδια. Η ώριμη κάμπια νυμφώνεται κοντά στο έδαφος, μέσα σε αραιό μεταξένιο κουκούλι ανάμεσα σε φυτικά υπολείμματα. Αναφέρεται διαχείμαση ως νύμφη.
Οικολογικές σχέσεις και παρασιτοειδή
Πειραματική μελέτη πάνω στο δέντρο Lannea coromandelica έδειξε ότι οι προνύμφες κατανάλωναν περισσότερα ώριμα φύλλα από νεαρά ή γηρασμένα. Τα δύο τελευταία προνυμφικά στάδια αντιστοιχούσαν στο 72,6% της συνολικής κατανάλωσης τροφής. Πρόκειται για αποτελέσματα συγκεκριμένου πειράματος, τα οποία δείχνουν τη σημασία τόσο της ηλικίας των φύλλων όσο και του σταδίου ανάπτυξης της κάμπιας.
Στην εντομολογική βιβλιογραφία αναφέρεται επιτυχής εργαστηριακή ανάπτυξη του ωοπαρασιτοειδούς Telenomus remus σε αυγά του Grammodes stolida. Η αναφορά αφορά εργαστηριακή σχέση ξενιστή–παρασιτοειδούς και δεν συνιστά καταγραφή παρασιτισμού του είδους στην Κύπρο.
Κατάσταση διατήρησης
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026 το Grammodes stolida αξιολογείται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών. Πρόκειται για περιφερειακή αξιολόγηση, όχι για ξεχωριστή εκτίμηση του κυπριακού πληθυσμού.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Erebidae
Υποοικογένεια: Erebinae
Γένος: Grammodes
Είδος: Grammodes stolida (Fabricius, 1775)
Πηγές
Γιώργος Κωνσταντίνου — Αρχική ανάρτηση και φωτογραφικές καταγραφές από την Κύπρο.
Lepiforum — Grammodes stolida: ταξινομία, εξάπλωση και φωτογραφική τεκμηρίωση.
Butterflies of Crete — Grammodes stolida: μέγεθος, βιότοπος και ξενιστές.
Herbison-Evans & Crossley — Περιγραφή ενηλίκου και φυτά τροφής.
Wolfgang Wagner — Prodotis stolida: οικολογία, εξάπλωση και διατροφή.
Moths of India — Grammodes stolida: καταγεγραμμένοι φυτικοί ξενιστές.
Paolo Mazzei, Associazione Lepidotterologica Italiana — «Metamorfosi» #44: ανάπτυξη και βιολογικός κύκλος.
Sanjayan & Suresh Chand — Πειραματική μελέτη διατροφής στο Lannea coromandelica.
Rojas, Álvarez & García Roa — Εργασία για το Telenomus remus, με βιβλιογραφική αναφορά στο G. stolida.
IUCN / Ευρωπαϊκή Επιτροπή — European Red List of Moths, 2026
%20-%20Family%20Noctuidae%20%20(11).JPG)
%20-%20Family%20Noctuidae%20%20(14).JPG)
Geometrician - Grammodes stolida (Fabricius, 1775) - Cyprus
Text by George Konstantinou
Photos by George Konstantinou — Nicosia, 16 July 2015 and 8 July 2023
Grammodes stolida, known as the Geometrician, is a moth of the family Erebidae, distinguished by contrasting pale bands across its dark wings. Fabricius originally described it in 1775 as Noctua stolida. Older publications also use the combination Prodotis stolida. Its former placement in Noctuidae has been superseded by its classification in Erebidae.
Identification
The wingspan is usually approximately 30–36 mm. The forewings have a brown to dark brown background crossed by a conspicuous white or whitish band. Additional narrower pale and orange-brown lines occur towards the outer part of the wing, together with a pale mark near the apex. The hindwings are also dark, with a prominent white band and a small pale mark near the inner corner. Together, these markings produce the moth’s characteristic geometric appearance.
Caterpillar coloration varies. Later stages may be grey or brownish, with longitudinal lines and pale markings on the head.
Distribution and occurrence in Cyprus
The species is widely distributed in Africa, Asia and Australia. In Europe it occurs principally in warmer southern regions, particularly the Mediterranean, extending into the Pannonian region and around the Black Sea. It is capable of migration and occasionally reaches northern areas beyond its main distribution.
Its occurrence in Cyprus is confirmed. The photographs accompanying this account were taken in Nicosia on 16 July 2015 and 8 July 2023, documenting adults in July in two separate years.
Habitat
Habitats include warm, open areas with herbaceous vegetation and low shrubs: grasslands, sandy ground, dunes, open Mediterranean scrub, farmland and disturbed sites. The species has also been recorded in alfalfa fields. This range of habitats is associated with the caterpillars’ ability to feed on different plants.
Host plants and feeding
The caterpillars are polyphagous. Legumes of the family Fabaceae, particularly alfalfa, Medicago sativa, are reported as important food plants. Oaks, Quercus, and brambles, Rubus, are also recorded in the international literature.
Other recorded hosts include Paliurus spina-christi and Ziziphus jujuba, members of Rhamnaceae, flax, Linum usitatissimum, and Coriaria myrtifolia. Tribulus terrestris is also reported.
These records concern feeding in different parts of the species’ range; they do not independently establish the use of these plants in Cyprus. Plant acceptance may also vary between populations and under different rearing conditions.
Life cycle
Two or more generations are reported in the Mediterranean region, with adults occurring from spring into autumn. Adults are attracted to artificial light. Eggs are laid on leaves, singly or in small groups, and can hatch within a week at high temperatures. Five larval instars have been described. Mature caterpillars pupate near ground level in a loose silk cocoon among plant debris. Overwintering in the pupal stage is reported.
Ecological relationships and parasitoids
An experimental study using the tree Lannea coromandelica found that larvae consumed more mature leaves than young or senescent leaves. The final two larval instars accounted for 72.6% of total food consumption. These findings apply to that particular experiment and demonstrate the importance of both leaf age and caterpillar development stage.
The entomological literature reports successful laboratory development of the egg parasitoid Telenomus remus in eggs of Grammodes stolida. This concerns a laboratory host–parasitoid relationship and does not constitute a record of parasitism of this moth in Cyprus.
Conservation status
The 2026 European Red List of Moths assesses Grammodes stolida as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union of 27 member states. This is a regional assessment rather than a separate evaluation of the population in Cyprus.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Erebidae
Subfamily: Erebinae
Genus: Grammodes
Species: Grammodes stolida (Fabricius, 1775)
Sources
George Konstantinou — Original Cyprus post and photographic records.
Lepiforum — Grammodes stolida: taxonomy, distribution and photographs.
Butterflies of Crete — Grammodes stolida: size, habitat and hosts.
Herbison-Evans & Crossley — Adult description and food plants.
Wolfgang Wagner — Prodotis stolida: ecology, distribution and feeding.
Moths of India — Grammodes stolida: recorded larval host plants.
Paolo Mazzei, Associazione Lepidotterologica Italiana — “Metamorfosi” #44: development and life cycle.
Sanjayan & Suresh Chand — Experimental feeding study on Lannea coromandelica.
Rojas, Álvarez & García Roa — Study of Telenomus remus, including a literature record concerning G. stolida.
IUCN / European Commission — European Red List of Moths, 2026.
