Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Το Bostrichus capucinus είναι ξυλοφάγο κολεόπτερο της οικογένειας Bostrichidae, με χαρακτηριστική αντίθεση ανάμεσα στα κόκκινα έλυτρα και το μαύρο πρόνωτο. Συνδέεται κυρίως με νεκρό ή ετοιμοθάνατο ξύλο πλατύφυλλων δέντρων, ιδιαίτερα δρυών, μέσα στο οποίο αναπτύσσονται οι προνύμφες του.
Η αγγλική ονομασία Capuchin Beetle παραπέμπει στο σχήμα του προνώτου, που καλύπτει την κεφαλή σαν κουκούλα. Περιγράφηκε από τον Carl Linnaeus το 1758 ως Dermestes capucinus και αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Bostrichus.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το ενήλικο έχει μήκος περίπου 7,5–16 χιλιοστά και πλάτος 2,5–5,5 χιλιοστά. Το σώμα είναι επίμηκες και στιβαρό. Τα έλυτρα είναι συνήθως κόκκινα έως κεραμιδί, ενώ η κεφαλή και το πρόνωτο είναι μαύρα. Οι κεραίες, οι ταρσοί και ορισμένα στοματικά εξαρτήματα μπορεί να έχουν καστανέρυθρη απόχρωση.
Το πρόνωτο είναι έντονα κυρτό προς τα εμπρός και διαθέτει τραχιά επιφάνεια με μικρές οδοντοειδείς προεξοχές. Η κεφαλή είναι στενότερη από αυτό και, όταν το έντομο παρατηρείται από πάνω, παραμένει σε μεγάλο βαθμό κρυμμένη. Τα έλυτρα φέρουν βαθιά, σχετικά ακανόνιστη στίξη.
Έχει περιγραφεί και διαφορά μεταξύ των φύλων: τα αρσενικά διαθέτουν μακριές, μεταξώδεις τρίχες στην κάτω επιφάνεια των πίσω ταρσών, οι οποίες απουσιάζουν από τα θηλυκά.
Γεωγραφική εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Το Bostrichus capucinus έχει ευρεία παλαιαρκτική εξάπλωση. Απαντά στην Ευρώπη, στη βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και σε περιοχές της κεντρικής Ασίας, ενώ η εξάπλωσή του συνεχίζεται μέσω της Ρωσίας μέχρι την ανατολική Σιβηρία και την Κίνα. Δεν είναι ενδημικό είδος της Κύπρου.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στον Άγιο Σωζόμενο, στις 8 Απριλίου 2015, από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Περισσότερα είδη παρουσιάζονται στον Οργανωμένο κατάλογο των Κολεοπτέρων της Κύπρου.
Βιότοποι και ξύλο ξενιστών
Είναι σαπροξυλικό έντομο, καθώς η ανάπτυξή του συνδέεται με νεκρό ή απονεκρούμενο ξύλο. Στην εύκρατη Ευρώπη και τη Μεσόγειο προτιμά ιδιαίτερα πρέμνα και μεγάλες ρίζες νεκρών ή ετοιμοθάνατων δρυών, του γένους Quercus.
Δεν περιορίζεται, όμως, στις δρύες. Έχει αναφερθεί από ξύλο καστανιάς, μουριάς, συκιάς και άλλων φυτών. Σε μελέτη στην Κίνα καταγράφηκε επίσης από Fraxinus chinensis, διευρύνοντας τον γνωστό κατάλογο ξενιστών.
Μπορεί να εμφανιστεί σε δασικές εκτάσεις, χώρους με παλαιά δέντρα, οπωρώνες και αποθηκευμένη ξυλεία. Οι διεθνείς αναφορές ξενιστών δεν αποτελούν όλες επιβεβαιωμένες συσχετίσεις από την Κύπρο.
Διατροφή και στοές
Οι προνύμφες είναι ξυλοφάγες και δημιουργούν στοές στο εσωτερικό του ξύλου. Η ανάπτυξή τους πραγματοποιείται κρυμμένη από την εξωτερική επιφάνεια, μέχρι τη νύμφωση και την έξοδο του ενήλικου.
Οι στοές και οι οπές εξόδου αποτελούν ενδείξεις της παρουσίας ξυλοφάγων εντόμων, αλλά δεν αρκούν από μόνες τους για αναγνώριση του συγκεκριμένου είδους. Διαφορετικά κολεόπτερα μπορούν να συνυπάρχουν στο ίδιο ξύλο.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Το Bostrichus capucinus ακολουθεί πλήρη μεταμόρφωση, με στάδια αυγού, προνύμφης, νύμφης και ενήλικου.
Το θηλυκό αποθέτει τα αυγά σε σχισμές του φλοιού, σε ξηρές ρίζες ή κοντά στη βάση του κορμού. Μετά την εκκόλαψη, η προνύμφη εισχωρεί στο ξύλο και τρέφεται ανοίγοντας στοές. Η νύμφωση πραγματοποιείται μέσα στο ξύλο, λίγο κάτω από την εξωτερική του επιφάνεια. Το ενήλικο εξέρχεται ανοίγοντας οπή προς τα έξω.
Στη βιβλιογραφία αναφέρεται συνήθως ετήσιος κύκλος ανάπτυξης. Η πληροφορία αυτή αποτελεί γενική περιγραφή της βιολογίας του και όχι μέτρηση της διάρκειας ανάπτυξης σε κυπριακούς πληθυσμούς.
Εποχική εμφάνιση
Η περίοδος εμφάνισης των ενηλίκων μεταβάλλεται γεωγραφικά. Στην Ιβηρική Χερσόνησο έχουν αναφερθεί ενήλικα από τον Απρίλιο μέχρι τον Σεπτέμβριο. Σε μελέτη από προσβεβλημένο ξύλο συκιάς στην Τουρκία καταγράφηκαν έξοδοι ενηλίκων κατά τον Μάρτιο και τον Απρίλιο.
Η φωτογράφιση στον Άγιο Σωζόμενο στις αρχές Απριλίου τεκμηριώνει την παρουσία ενήλικου ατόμου στην Κύπρο την άνοιξη.
Φυσικοί εχθροί
Μελέτη στην Τουρκία κατέγραψε τη σφήκα Dendrosotinus ferrugineus, της οικογένειας Braconidae, ως παρασιτοειδές του Bostrichus capucinus. Τα παρασιτοειδή αναπτύσσονται εις βάρος του ξενιστή τους και τελικά προκαλούν τον θάνατό του.
Σε ξεχωριστή ερευνητική ανακοίνωση αναφέρθηκε το κολεόπτερο Denops albofasciatus, της οικογένειας Cleridae, ως θηρευτής προνυμφών και νυμφών του είδους σε ξύλο συκιάς. Οι καταγραφές αυτές αφορούν την Τουρκία και δεν επιβεβαιώνουν από μόνες τους τις ίδιες σχέσεις στην Κύπρο.
Σχέση με καλλιέργειες και ξυλεία
Το είδος περιγράφεται κυρίως ως δευτερογενές ξυλοφάγο, που αξιοποιεί νεκρό, εξασθενημένο ή ετοιμοθάνατο ξύλο. Στην Τουρκία έχει τεκμηριωθεί προσβολή σε συκιές, ενώ στη βιβλιογραφία αναφέρονται και περιστασιακές προσβολές ξυλείας μέσα σε κτίρια.
Η φυσική του παρουσία, επομένως, δεν σημαίνει αυτόματα ότι αποτελεί σοβαρό εχθρό υγιών δέντρων ή ότι κάθε παρατήρηση κοντά σε κατοικία υποδηλώνει προσβολή του κτιρίου.
Διατήρηση
Στην ευρωπαϊκή αξιολόγηση του Κόκκινου Καταλόγου Σαπροξυλικών Κολεοπτέρων του 2010, το Bostrichus capucinus κατατάχθηκε ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC). Το EUNIS αναφέρει την κατηγορία αυτή για την Ευρώπη και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενώ εμφανίζει την παγκόσμια κατάσταση ως μη αξιολογημένη.
Η διατήρηση κατάλληλου νεκρού ξύλου στο φυσικό περιβάλλον διατηρεί και το υπόστρωμα ανάπτυξης του είδους. Η οικολογική αυτή σχέση συνυπάρχει με τη δυνατότητά του να προκαλεί τοπικές ζημιές σε καλλιεργούμενα δέντρα ή ξυλεία.
Ταξινομία
- Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Arthropoda
- Κλάση: Insecta
- Τάξη: Coleoptera
- Υπεροικογένεια: Bostrichoidea
- Οικογένεια: Bostrichidae
- Υποοικογένεια: Bostrichinae
- Φυλή: Bostrichini
- Γένος: Bostrichus
- Είδος: Bostrichus capucinus (Linnaeus, 1758)
- Αρχική ονομασία: Dermestes capucinus Linnaeus, 1758
- Αγγλική ονομασία: Capuchin Beetle
- Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
- Τοποθεσία και ημερομηνία: Άγιος Σωζόμενος, Κύπρος — 8/4/2015
Πηγές
- ITIS — Bostrichus capucinus: αποδεκτή ονομασία και ταξινομία. Report: Bostrichus capucinus
- Simon (2014) — First record of Bostrichus capucinus in Iraq: μορφολογία, διαστάσεις και διαφορές φύλων. distantreader.org
- Liu (2021) — An annotated synopsis of the powder post beetles of Mainland China: εξάπλωση, αρχική ονομασία και ξενιστές. researchgate.net
- Nardi & Mifsud (2015) — The Bostrichidae of the Maltese Islands: οικολογία και αναφορές προσβολής ξυλείας. PMC
- Alexander (2017) — Natural England, ανασκόπηση ξυλοφάγων κολεοπτέρων: αυγοτοκία, ανάπτυξη και νύμφωση. publications.naturalengland.org.uk
- Liu et al. (2016) — Synopsis of powder post beetles of Iran: ξενιστές και περίοδος εμφάνισης. mapress.com
- Özgen (2018) — New findings on Bostrichus capucinus in Turkey: προσβολή συκιάς και παρασιτοειδές. researchgate.net
- Özgen et al. (2018) — Denops albofasciatus as a predator of Bostrichus capucinus: θήρευση και έξοδος ενηλίκων. researchgate.net
- EUNIS — Bostrichus capucinus: ευρωπαϊκή κατάσταση διατήρησης. (Linnaeus, 1758)
- Phrygana — Bostrichus capucinus: κοινή ονομασία και συμπληρωματικές παρατηρήσεις. phrygana.eu
Bostrichus capucinus (Linnaeus, 1758) – Capuchin Beetle – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Bostrichus capucinus is a wood-boring beetle belonging to the family Bostrichidae, characterised by the contrast between its red elytra and black pronotum. It is associated mainly with dead or dying wood of broadleaved trees, particularly oaks, within which its larvae develop.
The English name Capuchin Beetle refers to the shape of the pronotum, which covers the head like a hood. Carl Linnaeus described it in 1758 as Dermestes capucinus, and it was subsequently transferred to the genus Bostrichus.
Description and identification
Adults measure approximately 7.5–16 millimetres long and 2.5–5.5 millimetres wide. The body is elongated and robust. The elytra are usually red to brick-red, while the head and pronotum are black. The antennae, tarsi and certain mouthparts may be reddish-brown.
The pronotum curves strongly downwards at the front and has a rough surface bearing small tooth-like projections. The head is narrower and largely concealed when the insect is viewed from above. The elytra bear deep, relatively irregular punctures.
A difference between the sexes has also been described: males possess long, silky hairs on the underside of the hind tarsi, which are absent in females.
Geographical distribution and occurrence in Cyprus
Bostrichus capucinus has a wide Palaearctic distribution. It occurs in Europe, North Africa, the Middle East and parts of Central Asia, with its range extending through Russia to eastern Siberia and China. It is not endemic to Cyprus.
The photographs accompanying this post were taken at Agios Sozomenos on 8 April 2015, by George Konstantinou.
Further species are presented in the Organized checklist of Coleoptera of Cyprus.
Habitats and host wood
It is a saproxylic insect, its development being associated with dead or dying wood. In temperate Europe and the Mediterranean, it particularly favours the stumps and large roots of dead or dying oaks of the genus Quercus.
However, it is not restricted to oaks. It has been reported from chestnut, mulberry, fig and other plants. A study in China also recorded it from Fraxinus chinensis, extending its known host list.
It can occur in woodland, places containing old trees, orchards and stored timber. International host records do not all represent confirmed associations from Cyprus.
Feeding and galleries
The larvae feed on wood, forming galleries inside it. Their development remains concealed beneath the outer surface until pupation and adult emergence.
Galleries and exit holes indicate the presence of wood-boring insects but do not alone identify this particular species. Different beetles can inhabit the same piece of wood.
Reproduction and life cycle
Bostrichus capucinus undergoes complete metamorphosis, passing through egg, larval, pupal and adult stages.
The female deposits her eggs in bark cracks on dry roots or near the base of the trunk. After hatching, the larva enters the wood and feeds by excavating galleries. Pupation takes place within the wood, just beneath its outer surface. The adult emerges by opening a hole to the outside.
An annual developmental cycle is generally reported in the literature. This is a general description of its biology rather than a measurement of development time in Cypriot populations.
Seasonal occurrence
Adult occurrence varies geographically. In the Iberian Peninsula, adults have been reported from April to September. A study of infested fig wood in Turkey recorded adult emergence during March and April.
The photograph from Agios Sozomenos in early April documents the presence of an adult in Cyprus during spring.
Natural enemies
Research in Turkey recorded the braconid wasp Dendrosotinus ferrugineus as a parasitoid of Bostrichus capucinus. Parasitoids develop at their host’s expense and ultimately cause its death.
A separate research communication reported the clerid beetle Denops albofasciatus as a predator of its larvae and pupae in fig wood. These records concern Turkey and do not independently confirm the same relationships in Cyprus.
Association with crops and timber
The species is mainly described as a secondary wood-borer, exploiting dead, weakened or dying wood. Infestation of fig trees has been documented in Turkey, while occasional infestations of timber inside buildings are also reported in the literature.
Its natural occurrence therefore does not automatically make it a major pest of healthy trees, nor does every observation near a house indicate an infestation of the building.
Conservation
In the 2010 European Red List assessment of saproxylic beetles, Bostrichus capucinus was classified as Least Concern (LC). EUNIS reports this category for Europe and the European Union, while listing its global status as Not Evaluated.
Retaining suitable dead wood in natural habitats also retains the species’ developmental substrate. This ecological relationship coexists with its potential to cause local damage to cultivated trees or timber.
Taxonomy
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Arthropoda
- Class: Insecta
- Order: Coleoptera
- Superfamily: Bostrichoidea
- Family: Bostrichidae
- Subfamily: Bostrichinae
- Tribe: Bostrichini
- Genus: Bostrichus
- Species: Bostrichus capucinus (Linnaeus, 1758)
- Original name: Dermestes capucinus Linnaeus, 1758
- English name: Capuchin Beetle
- Photographer: George Konstantinou
- Locality and date: Agios Sozomenos, Cyprus — 8/4/2015
Sources
- ITIS — Bostrichus capucinus: accepted name and taxonomy. Report: Bostrichus capucinus
- Simon (2014) — First record of Bostrichus capucinus in Iraq: morphology, measurements and sexual differences. distantreader.org
- Liu (2021) — An annotated synopsis of the powder post beetles of Mainland China: distribution, original name and hosts. researchgate.net
- Nardi & Mifsud (2015) — The Bostrichidae of the Maltese Islands: ecology and timber infestation records. PMC
- Alexander (2017) — Natural England review of wood-boring beetles: egg-laying, development and pupation. publications.naturalengland.org.uk
- Liu et al. (2016) — Synopsis of powder post beetles of Iran: hosts and adult season. mapress.com
- Özgen (2018) — New findings on Bostrichus capucinus in Turkey: fig infestation and parasitoid record. researchgate.net
- Özgen et al. (2018) — Denops albofasciatus as a predator of Bostrichus capucinus: predation and adult emergence. researchgate.net
- EUNIS — Bostrichus capucinus: European conservation status. (Linnaeus, 1758)
- Phrygana — Bostrichus capucinus: common name and supplementary observations.
