Photos Potamia, 8/4/2015 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Το Amphicerus bimaculatus είναι ξυλοφάγο κολεόπτερο της οικογένειας Bostrichidae. Συνδέεται κυρίως με ξυλώδη φυτά της Μεσογείου, ιδιαίτερα με αμπέλια και αρμυρίκια. Στην παλαιότερη βιβλιογραφία αναφέρεται συχνά ως Schistoceros bimaculatus, ενώ η αγγλική ονομασία Grape Cane Borer παραπέμπει στη σχέση του με το ξύλο της αμπέλου.
Περιγράφηκε το 1790 από τον Γάλλο εντομολόγο Guillaume-Antoine Olivier, αρχικά ως Bostrichus bimaculatus, από την Προβηγκία της νότιας Γαλλίας.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το ενήλικο έχει επίμηκες, κυλινδρικό σώμα, μήκους περίπου 11–18 χιλιοστών. Ο χρωματισμός είναι μαύρος έως καστανόμαυρος, με καστανές ή καστανοκίτρινες κεραίες, προσακτρίδες και ταρσούς.
Η κεφαλή είναι μικρή και καλύπτεται από το μεγάλο πρόνωτο όταν το έντομο παρατηρείται από πάνω. Στα πλάγια του προνώτου υπάρχουν περιοχές με μακριές, λευκές, προσκείμενες τρίχες.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Το είδος έχει ευρεία μεσογειακή εξάπλωση, η οποία συνεχίζεται προς τη Μέση Ανατολή, την περιοχή του Καυκάσου και την κεντρική Ασία. Δεν είναι ενδημικό της Κύπρου.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στην Ποταμιά, στις 8 Απριλίου 2015, από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Περισσότερα είδη παρουσιάζονται στον Οργανωμένο κατάλογο των Κολεοπτέρων της Κύπρου.
Ξενιστές και βιότοποι
Η προνυμφική ανάπτυξη πραγματοποιείται κυρίως σε νεκρό ή απονεκρούμενο ξύλο αμπελιών, Vitis, και αρμυρικιών, Tamarix. Έχουν δημοσιευθεί επίσης ξενιστές όπως η συκιά, η ελιά, η αμυγδαλιά, η μηλιά, η ροδιά και διάφορα εσπεριδοειδή.
Η παρουσία του συνδέεται επομένως με φυσική ξυλώδη βλάστηση, αμπελώνες και οπωρώνες. Οι διεθνείς αναφορές ξενιστών δεν αποτελούν όλες επιβεβαιωμένες συσχετίσεις από την Κύπρο.
Σε ιταλικές παρατηρήσεις το είδος αναπτύχθηκε σε παλαιά κλαδέματα και παραμελημένα αμπέλια και στη συνέχεια προσέβαλε γειτονικά νεοφυτεμένα πρέμνα. Τα υπολείμματα κλαδέματος μπορούν συνεπώς να λειτουργήσουν ως υπόστρωμα ανάπτυξης κοντά σε καλλιέργειες.
Διατροφή και προσβολή ζωντανών φυτών
Οι προνύμφες τρέφονται με ξυλώδεις ιστούς. Τα ενήλικα μπορούν επίσης να ανοίγουν στοές σε ζωντανά κλαδιά, συχνά κοντά σε οφθαλμούς, προκαλώντας μαρασμό και εξασθένηση των προσβεβλημένων τμημάτων.
Το 2011 τεκμηριώθηκε προσβολή νεοφυτεμένων ροδιών στη Βροντού Πιερίας. Παρατηρήθηκαν οπές και εκβολές ρινισμάτων κοντά στους οφθαλμούς, μαζί με μεταχρωματισμό του φυλλώματος. Η καταγραφή αυτή δημοσιεύθηκε το 2016 και αφορά την Ελλάδα, όχι επιβεβαιωμένη αντίστοιχη ζημιά στην Κύπρο.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Το είδος ακολουθεί πλήρη μεταμόρφωση, με στάδια αυγού, προνύμφης, νύμφης και ενήλικου. Στη γεωργική βιβλιογραφία περιγράφεται συνήθως ως είδος με μία γενεά τον χρόνο, που διαχειμάζει ως ενήλικο.
Η αναπαραγωγή συνδέεται με την επιλογή κατάλληλου ξύλου. Οι προνύμφες αναπτύσσονται στο εσωτερικό του και η νύμφωση πραγματοποιείται μέσα σε στοά.
Σε μεταπτυχιακή έρευνα στην Παλμέλα της Πορτογαλίας το 2015 παρατηρήθηκαν η διατροφή, η διερεύνηση του ξενιστή για αναπαραγωγή και τα αυγά του είδους. Η εργασία εξέτασε επίσης το ενδεχόμενο τοπικών διαφορών στον αριθμό των ετήσιων γενεών, υπογραμμίζοντας ότι το αναπτυξιακό ημερολόγιο χρειάζεται να μελετάται στις συνθήκες κάθε περιοχής.
Παρακολούθηση σε καλλιέργειες
Η αναζήτηση οπών, ρινισμάτων και προσβεβλημένων κλαδεμάτων αποτελεί χρήσιμο τρόπο εντοπισμού. Στην πορτογαλική έρευνα επιβεβαιώθηκε η παρουσία του με εξέταση υπολειμμάτων κλαδέματος αμπέλου.
Αντίθετα, οι συγκεκριμένες παγίδες πτήσης που δοκιμάστηκαν δεν συνέλαβαν άτομα. Οι ερευνητές θεώρησαν πιθανό είτε να ήταν ακατάλληλες είτε να μην συνέπεσε η δειγματοληψία με την περίοδο πτήσης. Η απουσία συλλήψεων, επομένως, δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με απουσία του εντόμου.
Διατήρηση
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Σαπροξυλικών Κολεοπτέρων του 2010, το Amphicerus bimaculatus κατατάχθηκε ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την τότε Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών.
Η περιφερειακή αυτή αξιολόγηση αφορά τον κίνδυνο εξαφάνισης. Δεν αναιρεί τη δυνατότητα τοπικών ζημιών σε καλλιέργειες, ούτε αποτελεί ειδική αξιολόγηση των κυπριακών πληθυσμών.
Ταξινομία
- Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Arthropoda
- Κλάση: Insecta
- Τάξη: Coleoptera
- Υπεροικογένεια: Bostrichoidea
- Οικογένεια: Bostrichidae
- Υποοικογένεια: Bostrichinae
- Φυλή: Bostrichini
- Γένος: Amphicerus
- Είδος: Amphicerus bimaculatus (Olivier, 1790)
- Αρχική ονομασία: Bostrichus bimaculatus Olivier, 1790
- Παλαιότερος συνδυασμός: Schistoceros bimaculatus (Olivier, 1790)
- Αγγλική ονομασία: Grape Cane Borer
- Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
- Τοποθεσία και ημερομηνία: Ποταμιά, Κύπρος — 8/4/2015
Πηγές
- Nardi & Mifsud (2015) — The Bostrichidae of the Maltese Islands: ονοματολογία, εξάπλωση και ξενιστές. PMC
- Liu, Ghahari & Beaver (2016) — An annotated synopsis of the powder post beetles of Iran: ξενιστές και σχέση με αμπέλια και αρμυρίκια. mapress.com
- Andreadis, Navrozidis & Katerinis (2016) — First record of the grape cane borer on pomegranate in Greece: μορφολογία, ετήσιος κύκλος και συμπτώματα προσβολής. researchgate.net
- Bento (2015) — Amphicerus bimaculatus na cultura da vinha em Palmela, Portugal: αναπαραγωγική συμπεριφορά και παρακολούθηση. University of Lisbon
- Nieto & Alexander (2010) — European Red List of Saproxylic Beetles: ευρωπαϊκή αξιολόγηση διατήρησης. cerambycoidea.com
Amphicerus bimaculatus (Olivier, 1790) – Grape Cane Borer – Cyprus
Former name: Schistoceros bimaculatus
Text by George Konstantinou.
Amphicerus bimaculatus is a wood-boring beetle belonging to the family Bostrichidae. It is associated mainly with Mediterranean woody plants, particularly grapevines and tamarisks. Older literature frequently refers to it as Schistoceros bimaculatus, while the English name Grape Cane Borer reflects its association with grapevine wood.
It was described in 1790 by the French entomologist Guillaume-Antoine Olivier, originally as Bostrichus bimaculatus, from Provence in southern France.
Description and identification
Adults have an elongated, cylindrical body approximately 11–18 millimetres long. They are black to brownish-black, with brown or brownish-yellow antennae, palps and tarsi.
The small head is concealed by the large pronotum when viewed from above. Areas of long, white, flattened hairs occur along the sides of the pronotum.
Distribution and occurrence in Cyprus
The species has a broad Mediterranean distribution extending into the Middle East, the Caucasus region and Central Asia. It is not endemic to Cyprus.
The photographs accompanying this post were taken at Potamia on 8 April 2015, by George Konstantinou.
Further species are presented in the Organized checklist of Coleoptera of Cyprus.
Hosts and habitats
Larval development takes place mainly in dead or dying wood of grapevines, Vitis, and tamarisks, Tamarix. Other published hosts include fig, olive, almond, apple, pomegranate and various citrus plants.
Its occurrence is therefore associated with natural woody vegetation, vineyards and orchards. International host records do not all represent confirmed associations from Cyprus.
Italian observations recorded development in old pruning material and neglected vines, followed by attacks on neighbouring newly planted vines. Pruning residues can consequently provide a developmental substrate near crops.
Feeding and attacks on living plants
The larvae consume woody tissues. Adults can also bore into living branches, often near buds, causing wilting and weakening of affected parts.
An infestation of newly planted pomegranates was documented at Vrontou, Pieria, in 2011. Holes and expelled boring material were observed near buds, together with foliage discolouration. Published in 2016, this record concerns Greece rather than confirmed equivalent damage in Cyprus.
Reproduction and life cycle
The species undergoes complete metamorphosis, passing through egg, larval, pupal and adult stages. Agricultural literature generally describes it as having one generation annually and overwintering as an adult.
Reproduction is associated with the selection of suitable wood. Larvae develop inside it, and pupation takes place within a gallery.
A 2015 master’s study in Palmela, Portugal, observed feeding, host exploration for breeding and the species’ eggs. The work also considered possible local differences in the number of annual generations, highlighting the need to investigate development under the conditions of each region.
Monitoring in crops
Searching for holes, boring material and infested pruning residues provides a useful means of detection. The Portuguese study confirmed its presence by examining grapevine pruning residues.
In contrast, the particular flight traps tested caught no individuals. The researchers considered either trap ineffectiveness or sampling outside the flight period as possible explanations. An absence of captures therefore does not necessarily demonstrate an absence of the insect.
Conservation
In the 2010 European Red List of Saproxylic Beetles, Amphicerus bimaculatus was classified as Least Concern (LC) for both Europe and the European Union of 27 member states at that time.
This regional assessment concerns extinction risk. It does not negate the potential for local crop damage, nor does it constitute a specific assessment of Cypriot populations.
Taxonomy
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Arthropoda
- Class: Insecta
- Order: Coleoptera
- Superfamily: Bostrichoidea
- Family: Bostrichidae
- Subfamily: Bostrichinae
- Tribe: Bostrichini
- Genus: Amphicerus
- Species: Amphicerus bimaculatus (Olivier, 1790)
- Original name: Bostrichus bimaculatus Olivier, 1790
- Earlier combination: Schistoceros bimaculatus (Olivier, 1790)
- English name: Grape Cane Borer
- Photographer: George Konstantinou
- Locality and date: Potamia, Cyprus — 8/4/2015
Sources
- Nardi & Mifsud (2015) — The Bostrichidae of the Maltese Islands: nomenclature, distribution and hosts. PMC
- Liu, Ghahari & Beaver (2016) — An annotated synopsis of the powder post beetles of Iran: hosts and association with grapevines and tamarisks. mapress.com
- Andreadis, Navrozidis & Katerinis (2016) — First record of the grape cane borer on pomegranate in Greece: morphology, annual cycle and infestation symptoms. researchgate.net
- Bento (2015) — Amphicerus bimaculatus na cultura da vinha em Palmela, Portugal: reproductive behaviour and monitoring. University of Lisbon
- Nieto & Alexander (2010) — European Red List of Saproxylic Beetles: European conservation assessment.
