All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το Spilostethus pandurus στην Κύπρο
Το Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763) είναι ένα εντυπωσιακό κοκκινόμαυρο ετερόπτερο της οικογένειας Lygaeidae και υποοικογένειας Lygaeinae. Πρόκειται για ένα αρκετά μεγάλο seed bug με πολύ ευρεία εξάπλωση, από τη Μεσόγειο και την Ευρώπη μέχρι τη βόρεια Αφρική, τη Μέση Ανατολή και μεγάλα τμήματα της Ασίας, ενώ η παρουσία του είναι τεκμηριωμένη και στην Κύπρο.
Ο έντονος συνδυασμός κόκκινου, μαύρου και υπόλευκου στα φτερά το κάνει εύκολα αντιληπτό. Όπως συμβαίνει όμως με αρκετά κοκκινόμαυρα Lygaeinae, ο χρωματισμός από μόνος του δεν αρκεί πάντοτε για ασφαλή ταυτοποίηση και πρέπει να εξετάζεται ολόκληρο το μορφολογικό πρότυπο.
Περιγραφή
Το Spilostethus pandurus είναι σχετικά μεγαλόσωμο ετερόπτερο, με μήκος σώματος που συνήθως αναφέρεται περίπου στα 13–15 mm. Το σώμα είναι επίμηκες-ωοειδές και σχετικά πεπλατυσμένο.
Ο βασικός χρωματισμός είναι έντονος κεραμιδί έως κοκκινωπός, σε συνδυασμό με μεγάλες μαύρες περιοχές. Οι κεραίες, τα πόδια και το scutellum είναι σκοτεινά έως μαύρα.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η μεμβρανώδης περιοχή των πρόσθιων πτερύγων. Είναι κυρίως μαύρη και φέρει λευκές ή υπόλευκες κηλίδες, που συμβάλλουν σημαντικά στην αναγνώριση του είδους. Ειδικές περιγραφές αναφέρουν κεντρική λευκή κηλίδα και δύο ανοιχτόχρωμα ημισεληνοειδή σημάδια κοντά στη μεμβρανώδη ραφή. Οι μηροί φέρουν επίσης εμφανείς άκανθες στην κάτω επιφάνειά τους.
Προειδοποιητικός χρωματισμός
Ο έντονος κόκκινος και μαύρος χρωματισμός είναι χαρακτηριστικός πολλών Lygaeinae. Τέτοιοι έντονοι χρωματικοί συνδυασμοί μπορούν να λειτουργούν ως αποσηματικός ή προειδοποιητικός χρωματισμός, ιδιαίτερα σε είδη που προσλαμβάνουν ή διατηρούν αμυντικές χημικές ουσίες από τα φυτά με τα οποία τρέφονται.
Το Spilostethus pandurus δεν βασίζεται επομένως στην απόκρυψη όπως πολλά καστανά ετερόπτερα· αντίθετα, η εμφάνισή του είναι εξαιρετικά ευδιάκριτη.
Νύμφες
Οι νύμφες είναι επίσης έντονα χρωματισμένες αλλά διαφέρουν από τα ενήλικα επειδή δεν διαθέτουν πλήρως ανεπτυγμένες πτέρυγες.
Κατά την ανάπτυξή τους περνούν από διαδοχικά νυμφικά στάδια. Σε κάθε έκδυση αυξάνονται σε μέγεθος και τα πτερυγικά ελάσματα γίνονται περισσότερο εμφανή, μέχρι την τελική έκδυση που οδηγεί στο πλήρως πτερωτό ενήλικο.
Ο κοκκινόμαυρος χρωματισμός εμφανίζεται ήδη στα ανώριμα στάδια, αν και το σχέδιο μεταβάλλεται καθώς το έντομο αναπτύσσεται.
Διατροφή
Το Spilostethus pandurus είναι φυτοφάγο seed bug. Διαθέτει το χαρακτηριστικό νύσσον-μυζητικό ρύγχος των Heteroptera, με το οποίο διατρυπά φυτικούς ιστούς και προσλαμβάνει υγρά.
Το είδος θεωρείται πολυφάγο και μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικά φυτά. Τα Lygaeinae είναι ιδιαίτερα γνωστά για τη διατροφή τους από σπόρους και αναπαραγωγικά μέρη φυτών, αν και μπορούν να χρησιμοποιούν και άλλους φυτικούς ιστούς.
Η ικανότητα του S. pandurus να χρησιμοποιεί ποικιλία φυτικών πόρων αποτελεί έναν από τους παράγοντες που του επιτρέπουν να ζει σε πολύ διαφορετικές γεωγραφικές και οικολογικές συνθήκες.
Σχέση με φυτά της οικογένειας Apocynaceae
Τα είδη του γένους Spilostethus είναι γνωστά για τη σχέση αρκετών εκπροσώπων τους με φυτά που περιέχουν ισχυρές δευτερογενείς χημικές ουσίες, μεταξύ αυτών καρδενολίδες.
Αυτή η οικολογική σχέση εξηγεί και τη χρήση της αγγλικής γενικής ονομασίας milkweed bugs για διάφορα Lygaeinae. Ωστόσο, το S. pandurus είναι πολυφάγο και δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως είδος που εξαρτάται αποκλειστικά από milkweeds.
Γεωργική σημασία
Λόγω της πολυφαγίας του, το Spilostethus pandurus έχει αναφερθεί στη διεθνή γεωργική βιβλιογραφία σε σχέση με διάφορα καλλιεργούμενα φυτά.
Η παρουσία ενός ατόμου πάνω σε καλλιέργεια δεν σημαίνει όμως αυτομάτως σοβαρή οικονομική ζημιά. Η σημασία του εξαρτάται από τον αριθμό των εντόμων, το αναπτυξιακό στάδιο της καλλιέργειας και το μέρος του φυτού από το οποίο τρέφονται.
Για την Κύπρο δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται γενικά ως σημαντικό γεωργικό παράσιτο χωρίς συγκεκριμένα τεκμηριωμένα δεδομένα ζημιών.
Κύκλος ζωής
Το Spilostethus pandurus παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:
αυγό → διαδοχικά νυμφικά στάδια → ενήλικο
Δεν υπάρχει στάδιο χρυσαλλίδας.
Μετά την εκκόλαψη εμφανίζονται μικρές νύμφες, οι οποίες τρέφονται και μεγαλώνουν μέσα από διαδοχικές εκδύσεις. Τα πτερυγικά ελάσματα αναπτύσσονται σταδιακά και μετά την τελευταία έκδυση εμφανίζεται το πλήρως πτερωτό ενήλικο.
Συγκεντρώσεις πολλών ατόμων
Το Spilostethus pandurus μπορεί να παρατηρηθεί μερικές φορές σε ομάδες πολλών ατόμων, ιδιαίτερα όταν υπάρχει συγκεντρωμένη κατάλληλη πηγή τροφής ή ευνοϊκές συνθήκες.
Σε τέτοιες συγκεντρώσεις μπορεί να συνυπάρχουν διαφορετικά νυμφικά στάδια και ενήλικα. Η έντονη κοκκινόμαυρη εμφάνιση μεγάλου αριθμού ατόμων κάνει αυτές τις συγκεντρώσεις ιδιαίτερα εντυπωσιακές.
Άμυνα
Τα Lygaeinae διαθέτουν χημικούς μηχανισμούς άμυνας, ενώ σε ορισμένα είδη η πρόσληψη φυτικών αμυντικών ουσιών ενισχύει την προστασία από θηρευτές.
Ο έντονος χρωματισμός μπορεί να λειτουργεί συμπληρωματικά ως οπτικό προειδοποιητικό σήμα. Η στρατηγική αυτή είναι γνωστή σε αρκετές ομάδες κοκκινόμαυρων seed bugs.
Βιότοπος
Λόγω της μεγάλης γεωγραφικής εξάπλωσης και της πολυφαγίας του, το είδος μπορεί να απαντά σε ποικιλία ενδιαιτημάτων.
Στη μεσογειακή περιοχή μπορεί να συναντηθεί σε ξηρές και θερμές θέσεις, ανοικτή βλάστηση, θαμνώνες, άκρες δρόμων και αγρών, αγροτικές περιοχές και θέσεις με πλούσια ποώδη βλάστηση.
Η ικανότητά του να χρησιμοποιεί διαφορετικά φυτά το καθιστά λιγότερο εξαρτημένο από έναν συγκεκριμένο τύπο οικοτόπου.
Εποχική δραστηριότητα
Στις θερμές περιοχές της Μεσογείου τα ενήλικα μπορούν να παρατηρούνται για μεγάλο μέρος της θερμής περιόδου.
Οι τοπικές θερμοκρασίες, η διαθεσιμότητα τροφής και η ανάπτυξη των φυτών επηρεάζουν την παρουσία και την αφθονία των διαφορετικών σταδίων.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Spilostethus pandurus παρουσιάζει εξαιρετικά μεγάλη γεωγραφική εξάπλωση.
Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera το καταγράφει σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, συμπεριλαμβανομένων μεταξύ άλλων της Ελλάδας, Ιταλίας, Ισπανίας, Πορτογαλίας, Γαλλίας, Μάλτας, Κρήτης και ευρωπαϊκής Τουρκίας.
Στη βόρεια Αφρική είναι καταγεγραμμένο από Αλγερία, Αίγυπτο, Λιβύη, Μαρόκο, Τυνησία, Κανάριες Νήσους και Μαδέρα.
Στην Ασία η τεκμηριωμένη εξάπλωση περιλαμβάνει Κύπρο, Τουρκία, Ισραήλ, Ιορδανία, Συρία, Ιράκ, Ιράν, Αρμενία, Αζερμπαϊτζάν, Γεωργία, Αφγανιστάν, χώρες της Αραβικής Χερσονήσου και τμήματα της Κεντρικής και Νότιας Ασίας. Η εξάπλωσή του συνεχίζεται επίσης σε αφροτροπικές και ανατολικές περιοχές.
Το Spilostethus pandurus στην Κύπρο
Η παρουσία του Spilostethus pandurus στην Κύπρο είναι επιβεβαιωμένη στην κύρια παλαιαρκτική ταξινομική βιβλιογραφία. Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera περιλαμβάνει ρητά την Κύπρο στην ασιατική κατανομή του είδους.
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου στο ανατολικό τμήμα της Μεσογείου βρίσκεται μέσα στον βασικό χώρο εξάπλωσης του είδους, ενώ το θερμό κλίμα και η ποικιλία ποώδους και θαμνώδους βλάστησης δημιουργούν κατάλληλες συνθήκες για την παρουσία του.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν υπάρχει παγκόσμια αξιολόγηση του Spilostethus pandurus στην IUCN Red List που να του αποδίδει συγκεκριμένη κατηγορία απειλής. Δεν πρέπει επομένως να καταχωρίζεται αυθαίρετα ως LC ή σε άλλη κατηγορία.
Η πολύ μεγάλη γεωγραφική του εξάπλωση από την Ευρώπη και τη Μεσόγειο έως την Ασία και άλλες βιογεωγραφικές περιοχές είναι πάντως καλά τεκμηριωμένη.
Ταξινομική ιστορία
Ο Giovanni Antonio Scopoli περιέγραψε το είδος το 1763 ως:
Cimex pandurus Scopoli, 1763.
Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Spilostethus Stål, 1868. Γι' αυτό το όνομα του συγγραφέα και το έτος βρίσκονται σήμερα σε παρένθεση:
Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763).
Η ονοματολογική ιστορία του είναι εκτεταμένη. Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera περιλαμβάνει στη συνωνυμία ονόματα όπως Cimex militaris Fabricius, 1775, Cimex civilis Fabricius, 1787 και Lygaeus lagenifer Dufour, 1833, μεταξύ άλλων.
Το Lygaeoidea Species File επιβεβαιώνει το αρχικό Cimex pandurus και την αποδεκτή σημερινή τοποθέτηση στο Spilostethus.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Υπεροικογένεια: Lygaeoidea
Οικογένεια: Lygaeidae
Υποοικογένεια: Lygaeinae
Γένος: Spilostethus Stål, 1868
Είδος: Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763)
Αρχικός συνδυασμός: Cimex pandurus Scopoli, 1763.
Πηγές
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Spilostethus pandurus: Distribution
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Spilostethus pandurus: Taxonomy and synonymy
Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Spilostethus pandurus in Cyprus
Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763) is a conspicuous red-and-black true bug belonging to the family Lygaeidae and subfamily Lygaeinae. It is a relatively large seed bug with an exceptionally broad distribution extending from the Mediterranean and Europe through North Africa, the Middle East and large parts of Asia. Its occurrence in Cyprus is explicitly documented in the Catalogue of Palaearctic Heteroptera.
Description
Spilostethus pandurus is a relatively large true bug, usually reported at approximately 13–15 mm in body length. The body is elongate-oval and moderately flattened.
Its coloration is striking, combining brick-red or reddish areas with extensive black markings. The antennae, legs and scutellum are dark to black.
The membranous portion of the forewings is particularly distinctive. It is predominantly black and carries conspicuous pale markings. Published descriptions mention a central white spot and two crescent-shaped pale markings near the membranal suture. The femora are distinctly spined ventrally.
Warning Coloration
The striking red-and-black appearance is characteristic of many Lygaeinae. Such contrasting patterns can function as aposematic or warning coloration, particularly among insects capable of acquiring or retaining defensive plant compounds.
Unlike cryptically coloured brown bugs, S. pandurus is therefore highly conspicuous.
Nymphs
Nymphs are also brightly coloured but lack the fully developed wings of adults.
They pass through successive nymphal instars, becoming larger after each moult while the wing pads gradually develop. The final moult produces the fully winged adult.
Feeding
Spilostethus pandurus is a phytophagous seed bug possessing piercing-sucking mouthparts.
The species is polyphagous and can exploit a range of plants. Lygaeinae are particularly associated with seeds and reproductive plant structures, although other plant tissues may also be used.
Its ability to exploit varied plant resources contributes to its broad ecological and geographic distribution.
Association with Apocynaceae
Several Spilostethus species are associated with plants containing powerful secondary defensive compounds, including cardenolides.
This ecological association explains the general use of the term milkweed bugs for various Lygaeinae. S. pandurus, however, is polyphagous and should not be described as dependent exclusively on milkweeds.
Agricultural Significance
Because of its polyphagy, Spilostethus pandurus has been reported from various cultivated plants in agricultural literature.
The presence of an individual on a crop does not by itself demonstrate economically significant damage. Its importance depends on population density, crop stage and feeding behaviour.
For Cyprus, it should therefore not be characterised as a major agricultural pest without specific evidence of significant local damage.
Life Cycle
Spilostethus pandurus undergoes incomplete metamorphosis:
egg → successive nymphal instars → adult
There is no pupal stage. Nymphs grow through successive moults, while their wing pads become progressively larger. The final moult produces the fully developed winged adult.
Aggregation Behaviour
Individuals may sometimes occur in large aggregations, particularly where favourable food resources or environmental conditions are concentrated.
Such groups may contain both nymphs and adults, and their vivid red-and-black coloration makes aggregations especially conspicuous.
Defence
Lygaeinae possess chemical defensive mechanisms, while some species can also exploit defensive compounds acquired from their host plants.
Their contrasting coloration can complement these chemical defences by acting as a visual warning to potential predators.
Habitat
Because of its broad distribution and polyphagy, S. pandurus occupies a variety of habitats.
In Mediterranean regions it may occur in warm dry areas, open vegetation, scrub, field margins, roadsides, agricultural environments and herb-rich sites.
Distribution
Spilostethus pandurus has an exceptionally broad geographic range.
The Catalogue of Palaearctic Heteroptera records it widely across Europe and the Mediterranean, including Greece, Italy, Spain, Portugal, France, Malta, Crete and European Turkey.
In North Africa it is documented from Algeria, Egypt, Libya, Morocco and Tunisia, as well as the Canary Islands and Madeira.
Its Asian distribution includes Cyprus, Turkey, Israel, Jordan, Syria, Iraq, Iran, Armenia, Azerbaijan, Georgia, Afghanistan, the Arabian Peninsula and parts of Central and southern Asia. Its wider distribution also extends into Afrotropical and Oriental regions.
Spilostethus pandurus in Cyprus
The presence of Spilostethus pandurus in Cyprus is explicitly confirmed by the Catalogue of Palaearctic Heteroptera, which lists Cyprus within its Asian distribution.
Cyprus lies within the eastern Mediterranean core of the species' wider range, and its warm climate and varied herbaceous and shrubby vegetation provide suitable ecological conditions.
Conservation Status
There is no documented global IUCN Red List assessment assigning Spilostethus pandurus a threat category. It should therefore not be arbitrarily classified as LC or assigned another IUCN category.
Taxonomic History
Giovanni Antonio Scopoli originally described the species in 1763 as:
Cimex pandurus Scopoli, 1763.
It was subsequently transferred to Spilostethus Stål, 1868, resulting in the current combination:
Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763).
Historical synonyms include Cimex militaris Fabricius, 1775, Cimex civilis Fabricius, 1787 and Lygaeus lagenifer Dufour, 1833, among others.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Superfamily: Lygaeoidea
Family: Lygaeidae
Subfamily: Lygaeinae
Genus: Spilostethus Stål, 1868
Species: Spilostethus pandurus (Scopoli, 1763)
Original combination: Cimex pandurus Scopoli, 1763.
Sources
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Spilostethus pandurus: Distribution
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Spilostethus pandurus: Taxonomy and synonymy
