Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Η Hipparchia syriaca cypriaca είναι ενδημικό υποείδος της Κύπρου, που ανήκει στην οικογένεια Nymphalidae και στην υποοικογένεια Satyrinae. Είναι μια σχετικά μεγάλη πεταλούδα με καστανές πτέρυγες, ανοιχτόχρωμες ζώνες και εξαιρετικό καμουφλάζ όταν αναπαύεται με κλειστές πτέρυγες επάνω σε κορμούς ή βράχους. Οι καθιερωμένες αγγλικές ονομασίες είναι Eastern Rock Grayling και Syrian Grayling.
Ταξινομική θέση και ενδημισμός
Το είδος Hipparchia syriaca (Staudinger, 1871) έχει ευρύτερη εξάπλωση στη νοτιοανατολική Ευρώπη και στη δυτική Ασία. Η κυπριακή μορφή περιγράφεται ως cypriaca και αναγνωρίζεται ως ενδημικό υποείδος σε εξειδικευμένους οδηγούς και επιστημονικές εργασίες για τις πεταλούδες της Κύπρου.
Ο ενδημισμός αφορά επομένως το υποείδος cypriaca και όχι ολόκληρο το είδος Hipparchia syriaca. Ορισμένες γενικές ταξινομικές βάσεις ενσωματώνουν το όνομα cypriaca στα συνώνυμα του είδους, χωρίς χωριστή καταχώριση σε επίπεδο υποείδους.
Η αρχική ονομασία ήταν Satyrus hermione var. cypriaca Staudinger, 1878. Η μεταφορά στο γένος Hipparchia εξηγεί τις παρενθέσεις γύρω από το όνομα του περιγραφέα και τη χρονολογία.
Εμφάνιση και αναγνώριση
Το άνοιγμα των πτερύγων είναι περίπου 55–65 χιλιοστά. Η επάνω επιφάνεια είναι κυρίως σκούρα καστανή, με ανοιχτόχρωμη εγκάρσια ζώνη και οφθαλμοειδείς κηλίδες στις πρόσθιες πτέρυγες. Η κάτω επιφάνεια παρουσιάζει συνδυασμό γκριζωπών και καστανών αποχρώσεων, με ακανόνιστες γραμμές και ανοιχτόχρωμες περιοχές.
Όταν κάθεται με κλειστές πτέρυγες, το σχέδιο της κάτω επιφάνειας συνδυάζεται αποτελεσματικά με τον φλοιό των δέντρων και τις επιφάνειες των βράχων. Η αναγνώριση πρέπει να βασίζεται στο συνολικό σχέδιο των πτερύγων και όχι μόνο στο χρώμα.
Διάκριση από την Hipparchia cypriensis
Στην Κύπρο απαντά επίσης η κυπριακή πεταλούδα Hipparchia cypriensis – Cyprus Grayling. Πρόκειται για διαφορετικό taxon: η H. cypriensis είναι ενδημικό είδος, ενώ η H. syriaca cypriaca ενδημικό υποείδος.
Η ομοιότητα των ονομάτων cypriaca και cypriensis δεν σημαίνει ότι είναι η ίδια πεταλούδα. Η προσεκτική φωτογράφιση της κάτω επιφάνειας των πτερύγων βοηθά στη σύγκριση των χαρακτηριστικών τους.
Παρουσία στην Κύπρο και φωτογραφική καταγραφή
Το υποείδος αποτελεί εγκατεστημένο μέλος της κυπριακής πανίδας. Έχει συμπεριληφθεί σε επιστημονικές έρευνες για την οικολογία των πεταλούδων της Κύπρου και καταγράφεται στους οδηγούς παρακολούθησης της κυπριακής πεταλουδοπανίδας.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης τραβήχτηκαν στην Καλογραία, στις 12 Ιουνίου 2016, από τον George Konstantinou.
Ενδιαιτήματα και συμπεριφορά
Η Hipparchia syriaca συνδέεται με θαμνώδεις εκτάσεις, αραιά δάση, βραχώδεις πλαγιές και ανοίγματα με αγρωστώδη. Οι ενήλικες χρησιμοποιούν επίσης τη σκιά των δέντρων, ιδιαίτερα κατά τις θερμότερες ώρες.
Η πτήση είναι γρήγορη και δυνατή. Κατά την ανάπαυση οι πεταλούδες κρατούν συνήθως τις πτέρυγες κλειστές και παραμένουν δυσδιάκριτες επάνω σε κορμούς, πέτρες ή στο έδαφος. Η συνύπαρξη ανοιχτών θέσεων με αγρωστώδη και σκιασμένων χώρων είναι σημαντική για διαφορετικές φάσεις του κύκλου ζωής τους.
Περίοδος πτήσης και θερινή ανάπαυση
Στην Κύπρο οι ενήλικες καταγράφονται σε παρατεταμένη περίοδο, περίπου από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο, με παρουσία που μπορεί να συνεχίζεται και τον Νοέμβριο. Παρά τη μεγάλη διάρκεια της περιόδου πτήσης, το υποείδος έχει μία γενεά τον χρόνο.
Στο είδος είναι χαρακτηριστική η θερινή ανάπαυση ή διάπαυση των ενηλίκων, που βοηθά στην αντιμετώπιση της ζέστης και της ξηρασίας. Η παρουσία μιας πεταλούδας το καλοκαίρι και μιας άλλης το φθινόπωρο δεν υποδηλώνει αναγκαστικά διαφορετικές γενεές.
Ξενιστές και κύκλος ζωής
Οι προνύμφες τρέφονται με αγρωστώδη της οικογένειας Poaceae. Στη βιβλιογραφία για το είδος αναφέρονται και φυτά του γένους Holcus, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αποτελούν επιβεβαιωμένους ξενιστές του κυπριακού υποείδους.
Οι παρατηρήσεις από άλλους μεσογειακούς πληθυσμούς δείχνουν αναπαραγωγή και ωοτοκία μετά τη θερινή ανάπαυση. Τα αυγά μπορούν να τοποθετούνται σε φύλλα αγρωστωδών ή σε γειτονικό φυτικό υλικό. Η ανάπτυξη των προνυμφών εκτείνεται από το φθινόπωρο έως την άνοιξη και συνδέεται με την ανανέωση της βλάστησης μετά τις βροχές. Ακολουθεί η νύμφωση και η εμφάνιση των ενηλίκων της επόμενης γενεάς.
Διατροφή των ενηλίκων
Οι ενήλικες δεν είναι συχνοί επισκέπτες των ανθέων σε σύγκριση με πολλές άλλες πεταλούδες. Η παρατήρησή τους γίνεται συχνότερα σε θέσεις ανάπαυσης, επάνω σε κορμούς και βράχους, ή κατά τη σύντομη και έντονη πτήση τους.
Η διατροφή των προνυμφών με αγρωστώδη συνδέει τον κύκλο ζωής τους με την κατάσταση της χαμηλής βλάστησης, ακόμη και όταν τα ενήλικα παρατηρούνται μέσα σε δασωμένες θέσεις.
Απειλές και διατήρηση
Οι μεγάλες πυρκαγιές και η καταστροφή ή ο κατακερματισμός των ενδιαιτημάτων μπορούν να επηρεάσουν τους πληθυσμούς του είδους. Η προστασία πρέπει να λαμβάνει υπόψη τόσο τις ανοιχτές θέσεις ανάπτυξης των προνυμφών όσο και τους χώρους θερινής ανάπαυσης των ενηλίκων.
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Πεταλούδων του 2025, το είδος Hipparchia syriaca κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC). Η αξιολόγηση αυτή αφορά το είδος σε ευρωπαϊκό επίπεδο και δεν αποτελεί χωριστή αξιολόγηση του ενδημικού κυπριακού υποείδους.
Περισσότερες κυπριακές πεταλούδες παρουσιάζονται στον οργανωμένο κατάλογο πεταλούδων της Κύπρου.
Φωτογραφίες George Konstantinou, Καλογραία, 12/6/2016.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Papilionoidea
Οικογένεια: Nymphalidae — περίπου 6.000 είδη παγκοσμίως.
Υποοικογένεια: Satyrinae
Φυλή: Satyrini
Γένος: Hipparchia Fabricius, 1807 — αρκετές δεκάδες είδη, με διαφοροποιήσεις μεταξύ ταξινομικών απογραφών.
Είδος: Hipparchia syriaca (Staudinger, 1871)
Υποείδος: Hipparchia syriaca cypriaca (Staudinger, 1878)
Αρχική ονομασία: Satyrus hermione var. cypriaca Staudinger, 1878
Παλαιότερος συνδυασμός: Eumenis syriaca cypriaca
Κατάσταση στην Κύπρο: Ενδημικό υποείδος.
Πηγές
European Butterflies Group — Cyprus: ενδημικά είδη και υποείδη της Κύπρου. european-butterflies.org.uk
eBMS — Οδηγός πεταλούδων της Κύπρου: αναγνώριση και ενδημισμός. butterfly-monitoring.net
Butterfly Conservation Europe — Hipparchia syriaca: συμπεριφορά και Ευρωπαϊκός Κόκκινος Κατάλογος 2025. bc-europe.eu
European Lepidoptera and their Ecology — Hipparchia syriaca: ξενιστές, κύκλος ζωής και θερινή ανάπαυση. pyrgus.de
Markku Savela — Hipparchia: ονοματολογία, αρχική περιγραφή και χρονολογία του cypriaca. bio.nic.funet.fi
Tzirkalli et al. — Conservation ecology of butterflies on Cyprus in the context of Natura 2000. researchgate.net
Hasan Bağlar — Eastern Rock Grayling: κυπριακές παρατηρήσεις, μέγεθος και περίοδος πτήσης. hasanbaglar.net
Nymphalidae Systematics Group — Παγκόσμια ποικιλότητα της οικογένειας Nymphalidae.
Eastern Rock Grayling / Syrian Grayling – Hipparchia syriaca cypriaca (Staudinger, 1878) – Endemic subspecies of Cyprus
Text by George Konstantinou.
Hipparchia syriaca cypriaca is an endemic subspecies of Cyprus, belonging to the family Nymphalidae and the subfamily Satyrinae. It is a relatively large butterfly with brown wings, pale bands and excellent camouflage when resting with closed wings on tree trunks or rocks. Its established English names are Eastern Rock Grayling and Syrian Grayling.
Taxonomic position and endemism
The species Hipparchia syriaca (Staudinger, 1871) has a broader distribution in southeastern Europe and western Asia. The Cypriot form is described as cypriaca and is recognised as an endemic subspecies in specialist guides and scientific studies of Cyprus butterflies.
Endemism therefore concerns the subspecies cypriaca rather than the entire species Hipparchia syriaca. Some general taxonomic databases include cypriaca among the species’ synonyms without a separate subspecies entry.
Its original name was Satyrus hermione var. cypriaca Staudinger, 1878. Its transfer to the genus Hipparchia explains the parentheses around the describer’s name and year.
Appearance and identification
Wingspan is approximately 55–65 millimetres. The upper surface is predominantly dark brown, with a pale transverse band and eyespots on the forewings. The underside combines greyish and brown shades with irregular lines and pale areas.
When the butterfly rests with closed wings, its underside pattern blends effectively with tree bark and rock surfaces. Identification should rely on the overall wing pattern rather than colour alone.
Distinction from Hipparchia cypriensis
Cyprus also supports Hipparchia cypriensis – the Cyprus Grayling. This is a different taxon: H. cypriensis is an endemic species, whereas H. syriaca cypriaca is an endemic subspecies.
The similarity between the names cypriaca and cypriensis does not mean that they refer to the same butterfly. Careful photographs of the wing undersides help compare their features.
Occurrence in Cyprus and photographic record
The subspecies is an established member of the Cypriot fauna. It has been included in scientific investigations of butterfly ecology in Cyprus and appears in guides for monitoring the island’s butterflies.
The photographs accompanying this post were taken at Kalogrea on 12 June 2016, by George Konstantinou.
Habitats and behaviour
Hipparchia syriaca is associated with scrub, open woodland, rocky slopes and grassy clearings. Adults also use the shade of trees, particularly during the hottest hours.
Flight is fast and powerful. When resting, the butterflies usually keep their wings closed and remain inconspicuous on trunks, stones or the ground. The coexistence of open grassy areas and shaded places is important for different phases of their life cycle.
Flight period and summer dormancy
In Cyprus, adults are recorded over an extended period, approximately from May to October, with occurrence sometimes continuing into November. Despite this long flight period, the subspecies produces one generation annually.
Summer dormancy, or adult diapause, is characteristic of the species and helps it cope with heat and drought. A butterfly observed in summer and another in autumn do not necessarily represent different generations.
Host plants and life cycle
The larvae feed on grasses of the family Poaceae. Plants of the genus Holcus are also reported in the species’ literature, although this does not establish them as confirmed hosts of the Cypriot subspecies.
Observations from other Mediterranean populations show reproduction and egg laying after summer dormancy. Eggs may be deposited on grass leaves or neighbouring plant material. Larval development extends from autumn to spring and is associated with renewed vegetation growth following rainfall. Pupation follows, leading to the emergence of the next generation of adults.
Adult feeding
Adults are infrequent flower visitors compared with many other butterflies. They are more often observed at resting sites on trunks and rocks or during their brief, vigorous flights.
The larvae’s dependence on grasses connects their life cycle with the condition of low vegetation, even when adults are observed in wooded places.
Threats and conservation
Large wildfires and habitat destruction or fragmentation can affect populations of the species. Conservation needs to consider both the open areas used by developing larvae and the places where adults spend their summer dormancy.
In the European Red List of Butterflies 2025, Hipparchia syriaca is classified as Least Concern (LC). This assessment concerns the species at European level and is not a separate assessment of the endemic Cypriot subspecies.
Further Cypriot butterflies are presented in the organised checklist of the butterflies of Cyprus.
Photos George Konstantinou, Kalogrea, 12/6/2016.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Papilionoidea
Family: Nymphalidae — approximately 6,000 species worldwide.
Subfamily: Satyrinae
Tribe: Satyrini
Genus: Hipparchia Fabricius, 1807 — several dozen species, with differences between taxonomic inventories.
Species: Hipparchia syriaca (Staudinger, 1871)
Subspecies: Hipparchia syriaca cypriaca (Staudinger, 1878)
Original name: Satyrus hermione var. cypriaca Staudinger, 1878
Earlier combination: Eumenis syriaca cypriaca
Status in Cyprus: Endemic subspecies.
Sources
European Butterflies Group — Cyprus: endemic species and subspecies. european-butterflies.org.uk
eBMS — Field Guide to Cyprus Butterflies: identification and endemism. butterfly-monitoring.net
Butterfly Conservation Europe — Hipparchia syriaca: behaviour and European Red List 2025. bc-europe.eu
European Lepidoptera and their Ecology — Hipparchia syriaca: host plants, life cycle and summer dormancy. pyrgus.de
Markku Savela — Hipparchia: nomenclature, original description and date of cypriaca. bio.nic.funet.fi
Tzirkalli et al. — Conservation ecology of butterflies on Cyprus in the context of Natura 2000. researchgate.net
Hasan Bağlar — Eastern Rock Grayling: Cyprus observations, size and flight period. hasanbaglar.net
Nymphalidae Systematics Group — Worldwide diversity of Nymphalidae.
