Μοναστήρι Παναγία η Στάζουσα στο χωριό Πυργά - Panagia Stazousa Churche at Pirga village
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Πυργά, 6/3/2016
Η Παλιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στα Πυργά
Η Παλιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας βρίσκεται στα νότια του χωριού Πυργά της επαρχίας Λάρνακας και αποτελεί ένα από τα σημαντικά μεσαιωνικά εκκλησιαστικά μνημεία της κοινότητας. Πρόκειται για κτίσμα του 12ου αιώνα, το οποίο διατηρεί στοιχεία της παλαιάς αρχιτεκτονικής και ζωγραφικής του παράδοσης.
Μαζί με το Βασιλικό Παρεκκλήσι και την Παναγία Στάζουσα, η παλιά Αγία Μαρίνα αποτελεί μαρτυρία της μακράς μεσαιωνικής ιστορίας της περιοχής των Πυργών.
Χρονολόγηση – 12ος αιώνας
Σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση της κοινότητας Πυργών, η εκκλησία είναι κτίσμα του 12ου αιώνα. Πρόκειται επομένως για έναν ναό ηλικίας περίπου εννέα αιώνων και ένα από τα παλαιότερα σωζόμενα εκκλησιαστικά οικοδομήματα της περιοχής.
Η μεγάλη ηλικία της εκκλησίας αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία επειδή τμήματα του αρχικού μνημείου και του ζωγραφικού του διακόσμου εξακολουθούν να διατηρούνται.
Αρχιτεκτονική
Η παλιά Αγία Μαρίνα διατηρεί θολωτή στέγη, ενώ διαθέτει και νάρθηκα, ο οποίος προστέθηκε σε μεταγενέστερη περίοδο. Η προσθήκη του νάρθηκα αποτελεί ένδειξη ότι το κτίσμα γνώρισε μεταβολές στη διάρκεια της μακραίωνης ιστορίας του.
Η μορφή του ναού είναι λιτή και χαρακτηριστική μικρού μεσαιωνικού εκκλησιαστικού κτίσματος της κυπριακής υπαίθρου. Η αρχιτεκτονική του αξία βρίσκεται κυρίως στην παλαιότητά του, στη διατήρηση της θολωτής κάλυψης και στη μαρτυρία που προσφέρει για τη θρησκευτική αρχιτεκτονική της περιοχής κατά τον Μεσαίωνα.
Οι μεσαιωνικές τοιχογραφίες
Στον θόλο της εκκλησίας διατηρούνται αρκετές παλιές τοιχογραφίες, οι οποίες όμως έχουν υποστεί σημαντική φθορά με την πάροδο των αιώνων.
Οι τοιχογραφίες αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικό τμήμα του μνημείου, καθώς διατηρούν στοιχεία του παλαιού ζωγραφικού διακόσμου και αποτελούν άμεση μαρτυρία της θρησκευτικής τέχνης που υπήρχε στον ναό.
Η φθορά τους υπογραμμίζει παράλληλα τη σημασία της συντήρησης και προστασίας του μνημείου.
Συντήρηση και αποκατάσταση
Η επίσημη ιστορική παρουσίαση της εκκλησίας αναφέρει εργασίες επιδιόρθωσης με δαπάνες του Τμήματος Αρχαιοτήτων, της τότε χωριτικής αρχής των Πυργών, καθώς και με δωρεές του Λεβέντειου Παρασκευαΐδειου Κέντρου και άλλων πιστών.
Η αναφορά αυτή αφορά την περίοδο κατά την οποία συντάχθηκε το σχετικό κείμενο της κοινότητας και δεν πρέπει να ερμηνεύεται ως επιβεβαίωση ότι οι ίδιες εργασίες εξακολουθούν να εκτελούνται σήμερα.
Η συντήρηση ενός μνημείου του 12ου αιώνα είναι ιδιαίτερα σημαντική τόσο για την προστασία του ίδιου του οικοδομήματος όσο και για τη διατήρηση των παλαιών τοιχογραφιών του.
Η πρώτη πηγή του χωριού
Ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον στοιχείο βρίσκεται πίσω από την εκκλησία. Εκεί βρίσκεται η πρώτη πηγή του χωριού, από την οποία, σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή των Πυργών, υδρευόταν ολόκληρο το χωριό στα παλαιότερα χρόνια.
Η θέση της πηγής δίπλα σε έναν τόσο παλαιό ναό προσδίδει στον χώρο ιδιαίτερη ιστορική σημασία. Η εκκλησία δεν αποτελούσε μόνο σημείο της θρησκευτικής ζωής των κατοίκων, αλλά βρισκόταν δίπλα σε μια πηγή άμεσα συνδεδεμένη με μια από τις βασικότερες καθημερινές ανάγκες της παλιάς κοινότητας: την εξασφάλιση νερού.
Τα υδατικά έργα του 1951
Η παλιά πηγή εξυπηρετούσε την ύδρευση των κατοίκων μέχρι την ανάπτυξη νεότερων υποδομών. Το 1951 πραγματοποιήθηκαν υδατικά έργα και η υδροδότηση των Πυργών διευκολύνθηκε με τη χρησιμοποίηση δεύτερης πηγής.
Η πληροφορία αυτή αποτελεί ένα ενδιαφέρον κομμάτι της κοινωνικής ιστορίας του χωριού και δείχνει πόσο σημαντικός ήταν ο χώρος γύρω από την Αγία Μαρίνα για την καθημερινή ζωή των κατοίκων πριν από την ανάπτυξη των σύγχρονων δικτύων ύδρευσης.
Η σχέση με τη νέα Αγία Μαρίνα
Η παλιά εκκλησία έχει άμεση σχέση με τη νέα Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στα Πυργά. Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία της κοινότητας, η καινούργια εκκλησία πήρε το όνομά της από αυτή τη μεσαιωνική εκκλησία.
Η παλιά και η νέα Αγία Μαρίνα αντιπροσωπεύουν έτσι δύο πολύ διαφορετικές εποχές της ίδιας θρησκευτικής παράδοσης: ο μεσαιωνικός ναός διατηρεί την ιστορική μνήμη αιώνων, ενώ ο νεότερος συνεχίζει τη λατρευτική παρουσία της Αγίας Μαρίνας στη σύγχρονη κοινότητα.
Η Αγία Μαρίνα
Η Αγία Μαρίνα είναι μία από τις ιδιαίτερα τιμώμενες αγίες στην Κύπρο. Η Ορθόδοξη Εκκλησία τιμά τη μνήμη της στις 17 Ιουλίου, και σε ολόκληρο το νησί υπάρχουν πολλές εκκλησίες και παρεκκλήσια αφιερωμένα στο όνομά της.
Η ύπαρξη ενός ναού της Αγίας Μαρίνας στα Πυργά ήδη από τον 12ο αιώνα αποτελεί σημαντική ένδειξη της παλαιότητας της σχετικής λατρευτικής παράδοσης στην περιοχή.
Η Αγία Μαρίνα στη μεσαιωνική ιστορία των Πυργών
Τα Πυργά έχουν μακρά ιστορική παρουσία. Στην περιοχή σώζονται σημαντικά μεσαιωνικά εκκλησιαστικά μνημεία, μεταξύ των οποίων η Παλιά Αγία Μαρίνα, το Βασιλικό Παρεκκλήσι και η Παναγία Στάζουσα.
Τα μνημεία αυτά προέρχονται από διαφορετικές φάσεις της μεσαιωνικής ιστορίας και αποτελούν πολύτιμες μαρτυρίες της θρησκευτικής και πολιτιστικής εξέλιξης της περιοχής.
Η Παλιά Αγία Μαρίνα είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή η χρονολόγησή της στον 12ο αιώνα την τοποθετεί χρονικά πριν από το Βασιλικό Παρεκκλήσι της περιόδου των Λουζινιανών.
Τοποθεσία
Η Παλιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας βρίσκεται νότια του χωριού Πυργά, στην επαρχία Λάρνακας.
Google Maps:
Παλιά Εκκλησία Αγίας Μαρίνας – Πυργά, Κύπρος
Δεν προσθέτω αριθμητικές συντεταγμένες χωρίς ασφαλή επιβεβαίωση ότι το συγκεκριμένο σημείο αντιστοιχεί ακριβώς στην παλιά Αγία Μαρίνα και όχι στη νέα εκκλησία της κοινότητας.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στα Πυργά στις 6 Μαρτίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Στοιχεία μνημείου
Ονομασία: Παλιά Εκκλησία Αγίας Μαρίνας
Αγγλική ονομασία: Old Church of Agia Marina / Old Church of St Marina
Αφιέρωση: Αγία Μαρίνα
Τύπος: Μεσαιωνική ορθόδοξη εκκλησία
Χρονολόγηση: 12ος αιώνας
Στέγη: Θολωτή
Νάρθηκας: Ναι – μεταγενέστερη προσθήκη
Τοιχογραφίες: Ναι – σωζόμενες αλλά φθαρμένες
Ιδιαίτερο ιστορικό στοιχείο: πίσω από την εκκλησία βρίσκεται η πρώτη πηγή του χωριού
Υδατικά έργα: 1951 – διευκόλυνση της ύδρευσης με δεύτερη πηγή
Σχέση με τη νέα εκκλησία: η νέα Αγία Μαρίνα πήρε το όνομά της από τον μεσαιωνικό ναό
Τοποθεσία: νότια των Πυργών
Επαρχία: Λάρνακα
Χώρα: Κύπρος
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 6/3/2016
Πηγές
Πυργά – Θρησκευτική Ζωή – Αγία Μαρίνα
Biodiversity of Cyprus – Η Παλιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Πυργά
Biodiversity of Cyprus – Η νέα εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Πυργά
Biodiversity of Cyprus – Η Εκκλησία Αγίας Αικατερίνης στο χωριό Πυργά
Biodiversity of Cyprus – Το χωριό Πυργά της επαρχίας Λάρνακας
Biodiversity of Cyprus – Μοναστήρι Παναγία η Στάζουσα στο χωριό Πυργά
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Pyrga, 6/3/2016
The Old Church of Agia Marina at Pyrga
The Old Church of Agia Marina stands to the south of Pyrga village in the Larnaca District and is one of the community's important medieval ecclesiastical monuments. Dating from the 12th century, it preserves elements of its old architecture and painted decoration.
Together with the Royal Chapel and Panagia Stazousa, the Old Church of Agia Marina provides important evidence of the long medieval history of the Pyrga area.
Dating – 12th century
According to the official account of Pyrga, the church was built in the 12th century. It is therefore approximately nine centuries old and represents one of the older surviving ecclesiastical buildings in the area.
Its considerable age is especially significant because parts of the historic structure and painted decoration remain preserved.
Architecture
The Old Church of Agia Marina retains a vaulted roof and a narthex, the latter having been added at a later date. The addition of the narthex demonstrates that the building underwent changes during its long history.
The church has the modest character of a small medieval ecclesiastical building in the Cypriot countryside. Its architectural significance lies particularly in its antiquity, its surviving vaulted structure and the evidence it provides for the religious architecture of the area during the medieval period.
Medieval wall paintings
Several old wall paintings survive on the vault, although they have suffered considerable deterioration over the centuries.
These paintings are an important element of the monument because they preserve evidence of its earlier painted decoration and provide a direct connection with the religious art that once adorned the church.
Their deteriorated condition also underlines the importance of conserving and protecting the monument.
Conservation and restoration
The official historical account of the church records repair works funded by the Department of Antiquities, the former local authority of Pyrga, donations from the Leventio Paraskevaidio Centre, and contributions from other faithful.
This statement refers to the period when the community's account was written and should not be interpreted as confirmation that the same restoration works are still continuing today.
Conservation of a 12th-century monument is particularly important both for protecting the building itself and for preserving its surviving medieval wall paintings.
The village's first spring
A particularly interesting historical feature is situated behind the church. Here stands the first spring of Pyrga, from which, according to the historical account of the community, the entire village obtained its water in earlier times.
The presence of the spring beside such an old church gives the site additional historical importance. The church was not only a focus of religious life but also stood beside a water source directly connected with one of the most fundamental everyday needs of the old community.
The waterworks of 1951
The old spring served the inhabitants before the development of more modern water infrastructure. In 1951, water-supply works were undertaken, and the supply of water to Pyrga was facilitated through a second spring.
This information is an interesting part of the social history of Pyrga and demonstrates the importance of the area around Agia Marina in the daily life of the community before the development of modern water-supply networks.
Connection with the New Church of Agia Marina
The medieval church is directly connected with the New Church of Agia Marina at Pyrga. According to the official history of the community, the new church took its name from this medieval church.
The old and new churches therefore represent two very different periods within the same religious tradition. The medieval church preserves centuries of historical memory, while the newer church continues the devotion to Agia Marina within the modern community.
Agia Marina
Agia Marina is one of the saints widely venerated in Cyprus. Her feast is celebrated by the Orthodox Church on 17 July, and numerous churches and chapels throughout the island are dedicated to her.
The existence of a church dedicated to Agia Marina at Pyrga as early as the 12th century is important evidence for the long history of this religious tradition in the area.
Agia Marina in the medieval history of Pyrga
Pyrga has a long historical past, and several important medieval ecclesiastical monuments survive in the area, including the Old Church of Agia Marina, the Royal Chapel and Panagia Stazousa.
These monuments belong to different phases of the medieval history of the area and provide valuable evidence for its religious and cultural development.
The Old Church of Agia Marina is particularly significant because its 12th-century dating places it chronologically before the Royal Chapel of the Lusignan period.
Location
The Old Church of Agia Marina is situated south of Pyrga village, in the Larnaca District of Cyprus.
Google Maps:
Old Church of Agia Marina – Pyrga, Cyprus
Numerical coordinates are not included without reliable confirmation that a particular point corresponds specifically to the old church rather than the newer Church of Agia Marina.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Pyrga on 6 March 2016 by George Konstantinou.
Monument details
Name: Old Church of Agia Marina
Alternative name: Old Church of St Marina
Dedication: Agia Marina
Type: Medieval Orthodox church
Date: 12th century
Roof: Vaulted
Narthex: Yes – later addition
Wall paintings: Yes – surviving but deteriorated
Important historical feature: the first spring of Pyrga stands behind the church
Waterworks: 1951 – water supply facilitated through a second spring
Connection with the new church: the New Church of Agia Marina takes its name from this medieval church
Location: south of Pyrga
District: Larnaca
Country: Cyprus
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 6/3/2016
Sources
Pyrga – Religious Life – Agia Marina
Biodiversity of Cyprus – The Old Church of Agia Marina at Pyrga Village
Biodiversity of Cyprus – The New Church of Agia Marina at Pyrga Village
Biodiversity of Cyprus – Agia Aikaterini Church at Pyrga Village
Biodiversity of Cyprus – Pyrga Village, Larnaca District
Biodiversity of Cyprus – Panagia Stazousa at Pyrga Village
