Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Άγιος Σέργιος Αμμοχώστου, 8/9/2016
Η Εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ βρίσκεται στο κατεχόμενο χωριό Άγιος Σέργιος της επαρχίας Αμμοχώστου και αποτελεί μέρος του αξιόλογου συνόλου παλαιών χριστιανικών μνημείων της κοινότητας. Μαζί με τον μεγάλο μεσαιωνικό ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου και την παλαιότερη Αγία Παρασκευή, μαρτυρεί τη μακρά εκκλησιαστική ιστορία του χωριού και της ευρύτερης περιοχής που εκτείνεται κοντά στην αρχαία Σαλαμίνα και την Αμμόχωστο. Η αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus καταγράφει φωτογραφικά τον ναό στις 8 Σεπτεμβρίου 2016.
Ιστορία και χρονολόγηση
Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ είναι μεταγενέστερος από τους μεσαιωνικούς ναούς του Αγίου Σεργίου. Σημαντική μελέτη για τα εκκλησιαστικά μνημεία των κατεχομένων κατατάσσει ρητά τον Αρχάγγελο Μιχαήλ στον Άγιο Σέργιο ανάμεσα στις εκκλησίες που ανεγέρθηκαν κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας, όταν στις επαρχιακές περιοχές της Αμμοχώστου κατασκευάστηκαν αρκετοί νέοι ναοί ακολουθώντας κυρίως τον παλαιότερο τύπο του μονόχωρου καμαροσκέπαστου ναού.
Η συγκεκριμένη τεκμηρίωση είναι σημαντική για τη χρονολόγηση του μνημείου. Δεν πρέπει επομένως να συγχέεται ο Αρχάγγελος Μιχαήλ με την Αγία Παρασκευή, που προϋπήρχε ήδη κατά τη βενετική περίοδο, ούτε με τους Αγίους Σέργιο και Βάκχο, των οποίων η αρχική οικοδομική φάση ανάγεται στον Μεσαίωνα. Η παρουσία αυτών των ναών διαφορετικών εποχών μέσα στην ίδια κοινότητα αποτυπώνει τη συνέχεια της εκκλησιαστικής ζωής του Αγίου Σεργίου για πολλούς αιώνες.
Αρχιτεκτονική
Ο ναός ανήκει στον τύπο του μονόχωρου καμαροσκέπαστου ναού, μία από τις πιο χαρακτηριστικές μορφές της μεταβυζαντινής εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της κυπριακής υπαίθρου. Πρόκειται για σχετικά απλή και λειτουργική αρχιτεκτονική λύση, στην οποία ο επιμήκης ενιαίος χώρος του ναού καλύπτεται με καμάρα.
Κατά την Τουρκοκρατία ο συγκεκριμένος αρχιτεκτονικός τύπος εξακολούθησε να χρησιμοποιείται ευρύτατα στην επαρχία Αμμοχώστου. Η σχετική μελέτη αναφέρει, μαζί με τον Αρχάγγελο Μιχαήλ στον Άγιο Σέργιο, τον Άγιο Γεώργιο στον Άγιο Γεώργιο Σπαθαρικού, τον Άγιο Ανδρόνικο και την Παναγία στο Αρναδί, την Αγία Μαρίνα στην Αχερίτου και άλλους επαρχιακούς ναούς.
Η αρχιτεκτονική του Αρχαγγέλου Μιχαήλ αποτελεί επομένως μέρος μιας ευρύτερης τοπικής παράδοσης που διατηρήθηκε στην ανατολική Μεσαορία και στην περιοχή της Αμμοχώστου κατά τους αιώνες της οθωμανικής περιόδου.
Οι εκκλησίες του Αγίου Σεργίου
Η παρουσία πολλών ναών στον Άγιο Σέργιο είναι ενδεικτική της ιστορικής σημασίας της κοινότητας. Ο κυριότερος ήταν ο ναός των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, από τους οποίους πήρε το όνομά του το χωριό. Πρόκειται για σημαντικό μεσαιωνικό μνημείο, η αρχική φάση του οποίου ανάγεται στον 13ο–14ο αιώνα και το οποίο στους επόμενους αιώνες απέκτησε πρόσθετο καμαροσκέπαστο κλίτος.
Η Αγία Παρασκευή είναι επίσης παλαιός ναός και καταγράφεται μεταξύ των εκκλησιών που προϋπήρχαν κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας. Αντίθετα, ο Αρχάγγελος Μιχαήλ αντιπροσωπεύει τη μεταγενέστερη φάση της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της κοινότητας, κατά την Τουρκοκρατία.
Έτσι, οι τρεις ναοί που έχουμε ήδη παρουσιάσει —Αγία Παρασκευή, Άγιοι Σέργιος και Βάκχος και Αρχάγγελος Μιχαήλ— δεν αποτελούν απλώς ανεξάρτητα μνημεία. Μαζί καταγράφουν διαφορετικές ιστορικές περιόδους της χριστιανικής παρουσίας στην περιοχή.
Η περιοχή και η Αμμόχωστος
Η εκκλησιαστική αρχιτεκτονική των χωριών γύρω από την Αμμόχωστο επηρεάστηκε επί αιώνες από τη μεγάλη πολιτιστική και αρχιτεκτονική ακτινοβολία της πόλης. Σύγχρονη ακαδημαϊκή έρευνα επισημαίνει ότι η Αμμόχωστος παρέμεινε σημαντικό σημείο αναφοράς για τις αρχιτεκτονικές τάσεις των εκκλησιών της γύρω υπαίθρου, με την ένταση των επιρροών να μειώνεται όσο αυξανόταν η απόσταση από την πόλη.
Ο Άγιος Σέργιος βρίσκεται στην άμεση ενδοχώρα της Αμμοχώστου και κοντά στη Σαλαμίνα. Το εξαιρετικά πλούσιο αρχαιολογικό και εκκλησιαστικό περιβάλλον της περιοχής συνέβαλε στη δημιουργία ενός τοπίου όπου μνημεία διαφορετικών εποχών συνυπάρχουν σε σχετικά μικρές αποστάσεις.
Μετά το 1974
Με την τουρκική εισβολή του 1974, ο Άγιος Σέργιος περιήλθε υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή και οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοί του εκτοπίστηκαν. Μαζί με τα σπίτια, τις περιουσίες και την υπόλοιπη πολιτιστική κληρονομιά της κοινότητας, οι ιστορικές εκκλησίες έμειναν στην κατεχόμενη περιοχή.
Η Εκκλησία της Κύπρου εξακολουθεί να καταγράφει τον Άγιο Σέργιο Αμμοχώστου ως εκκλησιαστική κοινότητα, με ενοριακό ναό εκείνον των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Η ίδια η Εκκλησία της Κύπρου έχει επανειλημμένα επισημάνει την ανάγκη προστασίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στα κατεχόμενα, ενώ μέσω της Δικοινοτικής Τεχνικής Επιτροπής για την Πολιτιστική Κληρονομιά έχουν συντηρηθεί πολλά μνημεία, μεταξύ αυτών και οι Άγιοι Σέργιος και Βάκχος στο ίδιο χωριό.
Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ
Ο Αρχάγγελος Μιχαήλ κατέχει ιδιαίτερα σημαντική θέση στην ορθόδοξη παράδοση και η τιμή του είναι βαθιά ριζωμένη στην Κύπρο, όπως αποδεικνύεται από τον μεγάλο αριθμό ναών και μοναστηριών που είναι αφιερωμένα σε αυτόν σε ολόκληρο το νησί.
Η κυριότερη εορτή του είναι η Σύναξη των Αρχαγγέλων Μιχαήλ και Γαβριήλ και των λοιπών Ασωμάτων Δυνάμεων στις 8 Νοεμβρίου. Η αφιέρωση του ναού του Αγίου Σεργίου στον Αρχάγγελο Μιχαήλ εντάσσεται στη μακρά αυτή κυπριακή παράδοση.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016 στον κατεχόμενο Άγιο Σέργιο της επαρχίας Αμμοχώστου. Η ακριβής ημερομηνία και το όνομα του φωτογράφου αναγράφονται στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ
Αγγλικά: Church of Archangel Michael
Αφιέρωση: Αρχάγγελος Μιχαήλ
Κύρια εορτή: 8 Νοεμβρίου
Χωριό: Άγιος Σέργιος
Επαρχία: Αμμοχώστου
Τύπος: Μονόχωρος καμαροσκέπαστος ορθόδοξος ναός
Χρονολόγηση: Περίοδος Τουρκοκρατίας (1571–1878)
Καθεστώς περιοχής: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία φωτογραφιών: Άγιος Σέργιος Αμμοχώστου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Η εκκλησία Αρχάγγελος Μιχαήλ στο κατεχόμενο χωριό Άγιος Σέργιος Αμμοχώστου
Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου – Ιερές Μονές και Ιεροί Ναοί
Church of Archangel Michael at the occupied village of Agios Sergios, Famagusta District – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – AGIOS SERGIOS, FAMAGUSTA, 8 SEPTEMBER 2016
The Church of Archangel Michael is situated in the occupied village of Agios Sergios in Famagusta District and forms part of the important group of historic Christian monuments of the community. Together with the great medieval Church of Saints Sergius and Bacchus and the older Church of Agia Paraskevi, it bears witness to the long ecclesiastical history of the village and of the wider region near ancient Salamis and Famagusta. The original Biodiversity of Cyprus post photographically documents the church on 8 September 2016.
History and dating
Archangel Michael is later than the medieval churches of Agios Sergios. An important study of the ecclesiastical monuments in occupied Cyprus specifically places Archangel Michael at Agios Sergios among the churches erected during the Ottoman period. During this period a number of new churches were constructed in the rural areas of Famagusta District, generally following the older architectural type of the single-aisled barrel-vaulted church.
This evidence is important for dating the monument. Archangel Michael should therefore not be confused chronologically with Agia Paraskevi, which already existed during the Venetian period, or with Saints Sergius and Bacchus, whose original construction phase is medieval. Together, these churches of different periods illustrate the continuity of ecclesiastical life at Agios Sergios over many centuries.
Architecture
The church belongs to the single-aisled barrel-vaulted type, one of the most characteristic forms of post-Byzantine ecclesiastical architecture in rural Cyprus. It represents a relatively simple and functional architectural solution in which an elongated single interior space is covered by a barrel vault.
During the Ottoman period this architectural form continued to be widely employed in Famagusta District. The same study lists, alongside Archangel Michael at Agios Sergios, Agios Georgios at Agios Georgios Spatharikou, Agios Andronikos and Panagia at Arnadi, Agia Marina at Acheritou and other rural churches.
The architecture of Archangel Michael therefore forms part of a broader local building tradition that survived in eastern Mesaoria and the Famagusta region during the centuries of Ottoman rule.
The churches of Agios Sergios
The number of churches associated with Agios Sergios reflects the historical importance of the community. Its principal church was Saints Sergius and Bacchus, after whom the village was named. This is an important medieval monument whose original phase dates to the 13th–14th century and which acquired an additional barrel-vaulted aisle in later centuries.
Agia Paraskevi is another old church and is recorded among the buildings already existing during the Venetian period. Archangel Michael, in contrast, represents a later phase of the community's ecclesiastical architecture during the Ottoman period.
The three churches already presented — Agia Paraskevi, Saints Sergius and Bacchus, and Archangel Michael — therefore document different historical phases of Christian presence in the area.
The Famagusta region
The ecclesiastical architecture of the countryside surrounding Famagusta was influenced for centuries by the architectural importance of the city itself. Modern academic research has identified Famagusta as a continuing point of reference for architectural ideals in the surrounding region, with its influence generally diminishing with increasing distance from the city.
Agios Sergios lies in the immediate hinterland of Famagusta and close to ancient Salamis. This exceptionally rich archaeological and ecclesiastical environment produced a cultural landscape in which monuments from several historical periods survive within relatively short distances of one another.
After 1974
Following the Turkish invasion of 1974, Agios Sergios came under Turkish military occupation and its Greek Cypriot inhabitants were displaced. Its historic churches remained within the occupied area together with the homes, properties and other elements of the cultural heritage of the community.
The Church of Cyprus continues to recognise Agios Sergios, Famagusta, as an ecclesiastical community, with Saints Sergius and Bacchus as its parish church. The Church of Cyprus has repeatedly highlighted the need to safeguard religious and cultural heritage in the occupied areas, while conservation projects undertaken through the Technical Committee on Cultural Heritage have included the Church of Saints Sergius and Bacchus in the same village.
Archangel Michael
Archangel Michael holds an especially important position in Orthodox Christian tradition, and devotion to him is deeply rooted in Cyprus, as demonstrated by the numerous churches and monasteries dedicated to him throughout the island.
His principal feast is the Synaxis of the Archangels Michael and Gabriel and the other Bodiless Powers on 8 November. The dedication of this church at Agios Sergios therefore belongs to a long-established Cypriot religious tradition.
The photographs of 2016
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou on 8 September 2016 at occupied Agios Sergios in Famagusta District. The exact date and photographer are explicitly recorded in the original Biodiversity of Cyprus post.
Classification
Name: Church of Archangel Michael
Greek name: Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ
Dedication: Archangel Michael
Principal feast: 8 November
Village: Agios Sergios
District: Famagusta
Type: Single-aisled barrel-vaulted Orthodox church
Dating: Ottoman period (1571–1878)
Area status: Occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
Photographer: George Konstantinou
Photograph location: Agios Sergios, Famagusta District
Date of photographs: 8 September 2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Church of Archangel Michael at occupied Agios Sergios
Holy Metropolis of Constantia and Famagusta – Monasteries and Churches
Church of Cyprus – Cultural heritage in occupied Cyprus 50 years after the Turkish invasion
No comments:
Post a Comment