See also
Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο κατεχόμενο χωριό Άρδανα της επαρχίας Αμμοχώστου - The church of Agios Georgios in the occupied village of Ardana in the province of Famagusta - Cyprus
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Άρδανα, 26/12/2014
Το ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου στα Άρδανα
Το ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου βρίσκεται στην περιοχή του κατεχόμενου χωριού Άρδανα της επαρχίας Αμμοχώστου, στους νότιους πρόποδες του Πενταδακτύλου. Αποτελεί ένα από τα χριστιανικά μνημεία της κοινότητας που παρέμειναν στην κατεχόμενη περιοχή μετά την τουρκική εισβολή του 1974. Τα Άρδανα βρίσκονται περίπου 28 χιλιόμετρα βόρεια της Αμμοχώστου, σε υψόμετρο περίπου 220 μέτρων, στον άξονα προς την Καντάρα.
Ανέγερση του ξωκλησιού
Σύμφωνα με την ιστορική καταγραφή που χρησιμοποιήθηκε στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus, το ξωκλήσι κτίστηκε λίγα χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, στην τοποθεσία Μυλοπέτρι, και ήταν δωρεά του Αδάμου Μ. Παπαχαραλάμπους. Πρόκειται επομένως για σχετικά νεότερο θρησκευτικό οικοδόμημα σε σύγκριση με τον παλαιό κεντρικό ναό του Αγίου Γεωργίου των Αρδάνων.
Αφιέρωση στον Άγιο Δημήτριο
Το ξωκλήσι είναι αφιερωμένο στον Άγιο Δημήτριο τον Μεγαλομάρτυρα και Μυροβλύτη, έναν από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η μνήμη του Αγίου Δημητρίου εορτάζεται στις 26 Οκτωβρίου.
Θέση στην περιοχή Μυλοπέτρι
Η αρχική καταγραφή τοποθετεί συγκεκριμένα το ξωκλήσι στην περιοχή Μυλοπέτρι των Αρδάνων. Νεότερη καταγραφή θρησκευτικών μνημείων το τοποθετεί περίπου 1,3 χιλιόμετρα βόρεια του χωριού, στον δρόμο προς τον Πενταδάκτυλο. Η θέση του έξω από τον πυρήνα του οικισμού εξηγεί και τον χαρακτήρα του ως ξωκλησιού.
Η κατάσταση του ξωκλησιού μετά το 1974
Μετά την τουρκική εισβολή και την κατάληψη των Αρδάνων το 1974, οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι εκτοπίστηκαν και το ξωκλήσι παρέμεινε στην κατεχόμενη περιοχή. Το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας περιλαμβάνει ρητά την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στα Άρδανα στον κατάλογο εκκλησιών στις οποίες καταγράφηκαν καταστροφές και λεηλασίες στην κατεχόμενη Κύπρο.
Νεότερη επιτόπια καταγραφή αναφέρει ότι το ίδιο το οικοδόμημα διατηρείται σε σχετικά μέτρια κατάσταση, αλλά οι πόρτες, τα παράθυρα και η καμπάνα έχουν αφαιρεθεί, ενώ το εσωτερικό είναι άδειο και βρίσκεται σε κακή κατάσταση. Τα στοιχεία αυτά αποτελούν μεταγενέστερη καταγραφή και δεν υπήρχαν στην αρχική ανάρτηση του 2016.
Τα χριστιανικά μνημεία των Αρδάνων
Ο επίσημος κατάλογος κατεχόμενων εκκλησιών της Εκκλησίας της Κύπρου καταγράφει ως κύριο ναό των Αρδάνων τον Άγιο Γεώργιο και μεταξύ των εξωκλησιών τον Άγιο Δημήτριο, τους 13 Μάρτυρες Μοναχούς και την Παναγία Κανταριώτισσα (Συργανιά). Η αρχική ιστορική καταγραφή της δικής σου ανάρτησης αναφέρει επιπλέον δύο ξωκλήσια στην ευρύτερη περιοχή: ένα αφιερωμένο στον Άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο, στο δάσος της Καντάρας στην τοποθεσία Σταυρή, και ένα αφιερωμένο στον Άγιο Γεώργιο, στη νότια πλευρά του χωριού προς το Τρίκωμο.
Ο κεντρικός ναός του Αγίου Γεωργίου
Η κύρια εκκλησία του χωριού είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Η ιστορία της είναι πολύ παλαιότερη από εκείνη του ξωκλησιού του Αγίου Δημητρίου: γραπτές μαρτυρίες τοποθετούν παλαιότερο ναό περίπου στα τέλη του 17ου αιώνα ή και νωρίτερα, ενώ ανοικοδομήθηκε εκ βάθρων το 1778. Ο σημερινός καμαροσκέπαστος ναός κτίστηκε περίπου στα μέσα του 19ου αιώνα και εγκαινιάστηκε στις 14 Σεπτεμβρίου 1874, ενώ η νεοκλασική δυτική είσοδος προστέθηκε το 1893. Η ιστορία του Αγίου Δημητρίου πρέπει επομένως να εξετάζεται μέσα στο ευρύτερο εκκλησιαστικό τοπίο των Αρδάνων.
Τα Άρδανα πριν από την εισβολή
Τα Άρδανα ήταν αμιγώς ελληνοκυπριακό χωριό. Επίσημη κυπριακή πηγή το τοποθετεί στους νότιους πρόποδες του Πενταδακτύλου, σε υψόμετρο περίπου 220 μέτρων, στον κύριο δρόμο Αμμοχώστου–Καντάρας. Η περιοχή διέθετε εύφορες πεδιάδες και άφθονο νερό και οι κύριες ασχολίες των κατοίκων ήταν η γεωργία και η κτηνοτροφία. Η ίδια πηγή αναφέρει πληθυσμό περίπου 412 κατοίκων πριν από την εισβολή, ενώ άλλη επίσημη καταγραφή δίνει 433 Ελληνοκύπριους κατοίκους στην απογραφή του 1960.
Η εισβολή του 1974 και ο εκτοπισμός
Κατά την τουρκική εισβολή του 1974, τα Άρδανα καταλήφθηκαν από τον τουρκικό στρατό και οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοί τους εκτοπίστηκαν. Από τότε το χωριό και τα χριστιανικά του μνημεία, μεταξύ των οποίων το ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου, βρίσκονται στην κατεχόμενη περιοχή. Το γεγονός ότι το ξωκλήσι είχε ανεγερθεί μόλις λίγα χρόνια πριν από την εισβολή προσδίδει ιδιαίτερη ιστορική διάσταση στο μνημείο, καθώς χρησιμοποιήθηκε από την κοινότητα μόνο για σύντομο χρονικό διάστημα πριν από τον εκτοπισμό της.
Θρησκευτική και ιστορική αξία
Παρότι πρόκειται για σχετικά νεότερο και μικρό ξωκλήσι, ο Άγιος Δημήτριος αποτελεί μέρος της θρησκευτικής ιστορίας και της μνήμης των εκτοπισμένων κατοίκων των Αρδάνων. Η ανέγερσή του με δωρεά κατοίκου της κοινότητας, η θέση του στη Μυλοπέτρι και η σημερινή του κατάσταση συνδέουν το μνημείο άμεσα με την τελευταία περίοδο ζωής του χωριού πριν από το 1974 και με τις συνέπειες που είχε η εισβολή στην εκκλησιαστική και πολιτιστική κληρονομιά της περιοχής.
Τοποθεσία – Google Maps
Τοποθεσία: Μυλοπέτρι, περιοχή Αρδάνων
Κοινότητα: Άρδανα
Επαρχία: Αμμόχωστος
Χώρα: Κύπρος
Κατάσταση περιοχής: κατεχόμενη από το 1974
Google Maps:
Άγιος Δημήτριος – Άρδανα, Κύπρος
Δεν προσθέτω αριθμητικές συντεταγμένες χωρίς ασφαλή διασταύρωση του ακριβούς σημείου του ξωκλησιού.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στις 26 Δεκεμβρίου 2014 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Στοιχεία ξωκλησιού
Ονομασία: Ξωκλήσι Αγίου Δημητρίου
Αγγλική ονομασία: Chapel of Agios Dimitrios
Αφιέρωση: Άγιος Δημήτριος ο Μεγαλομάρτυρας και Μυροβλύτης
Εορτή Αγίου Δημητρίου: 26 Οκτωβρίου
Τύπος: Ξωκλήσι
Τοποθεσία: Μυλοπέτρι
Θέση σε σχέση με το χωριό: περίπου 1,3 km βόρεια, σύμφωνα με νεότερη καταγραφή
Χρονολογία ανέγερσης: λίγα χρόνια πριν από το 1974
Δωρητής: Αδάμος Μ. Παπαχαραλάμπους
Κοινότητα: Άρδανα
Επαρχία: Αμμόχωστος
Κατάσταση: στην κατεχόμενη περιοχή από το 1974
Μεταγενέστερη καταγραφή: αφαιρεμένες πόρτες, παράθυρα και καμπάνα· άδειο και κατεστραμμένο εσωτερικό
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 26/12/2014
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Το ξωκλήσι του Αγίου Δημητρίου στα Άρδανα
Biodiversity of Cyprus – Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στα Άρδανα
Biodiversity of Cyprus – Κατάλογος Δήμων και Κοινοτήτων της Κύπρου
Εκκλησία της Κύπρου – Κατάλογος κατεχόμενων εκκλησιών
Τμήμα Αρχαιοτήτων – Η Σύληση της Πολιτιστικής Κληρονομιάς στην Κατεχόμενη Κύπρο
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Ardana, 26/12/2014
Chapel of Agios Dimitrios at Ardana
The Chapel of Agios Dimitrios is situated in the area of the occupied village of Ardana in Famagusta District, on the southern foothills of the Pentadaktylos mountain range. It is one of the Christian monuments of the community that remained in the occupied area following the Turkish invasion of Cyprus in 1974.
Construction of the chapel
According to the historical record used in the original Biodiversity of Cyprus article, the chapel was constructed a few years before the Turkish invasion of 1974 in the locality known as Mylopetri. It was built as a donation by Adamos M. Papacharalambous. It is therefore a relatively recent religious building compared with Ardana's much older principal Church of Agios Georgios.
Dedication to Agios Dimitrios
The chapel is dedicated to Saint Demetrius the Great Martyr and Myrrh-streamer, one of the most prominent military saints of the Orthodox Church. His feast is celebrated on 26 October.
Location at Mylopetri
The original historical record specifically places the chapel in the Mylopetri area of Ardana. A later record of religious buildings places it approximately 1.3 kilometres north of the village, on the road leading towards the Pentadaktylos mountains. Its position outside the main settlement reflects its character as a rural chapel.
Condition after 1974
Following the Turkish invasion and occupation of Ardana in 1974, the Greek Cypriot inhabitants were displaced and the chapel remained in the occupied area. The Department of Antiquities of the Republic of Cyprus explicitly includes the Church of Agios Dimitrios at Ardana among churches where destruction and looting were recorded in occupied Cyprus.
A later site record reports that the structure itself remains in fair condition, but that the doors, windows and bell have been removed, while the interior is empty and in poor condition. These details come from a later record and were not part of the original 2016 Biodiversity of Cyprus article.
Christian monuments of Ardana
The Church of Cyprus records the principal church of Ardana as Agios Georgios, while its chapels and religious sites include Agios Dimitrios, the 13 Martyr Monks and Panagia Kantariotissa (Syngaria). The historical source reproduced in the original Biodiversity of Cyprus article additionally records a chapel dedicated to Agios Ioannis the Theologian in the Kantara forest at Stavri, and another dedicated to Agios Georgios south of the village towards Trikomo.
Church of Agios Georgios
The principal Church of Agios Georgios has a much longer history. Written evidence places an earlier church at approximately the end of the 17th century or possibly earlier, and it was completely rebuilt in 1778. The present barrel-vaulted church was constructed around the middle of the 19th century and inaugurated on 14 September 1874, while its neoclassical western entrance was added in 1893. The Chapel of Agios Dimitrios therefore forms part of a much broader ecclesiastical landscape associated with Ardana.
Ardana before 1974
Ardana was an entirely Greek Cypriot village situated on the southern foothills of the Pentadaktylos range, approximately 28 kilometres north of Famagusta and at an elevation of about 220 metres. The surrounding fertile plains and abundant water supported agriculture and livestock farming. An official Cyprus source records approximately 412 inhabitants shortly before the 1974 invasion, while another official record gives 433 Greek Cypriot inhabitants in 1960.
The 1974 invasion and displacement
During the Turkish invasion of Cyprus in 1974, Ardana was occupied by the Turkish army and its Greek Cypriot inhabitants were displaced. The village and its Christian monuments, including the Chapel of Agios Dimitrios, have remained in the occupied area ever since. The fact that the chapel had been constructed only a few years before the invasion is particularly significant: the community was able to use this newly built place of worship for only a short period before its displacement.
Religious and historical importance
Although Agios Dimitrios is a relatively recent and modest rural chapel, it forms an important part of the religious heritage and collective memory of the displaced people of Ardana. Its construction through the donation of a member of the community, its location at Mylopetri and its subsequent fate after 1974 connect the monument directly with the final years of village life before displacement and with the wider loss suffered by the ecclesiastical and cultural heritage of occupied Cyprus.
Location – Google Maps
Locality: Mylopetri, Ardana area
Village: Ardana
District: Famagusta
Country: Cyprus
Status of area: occupied since 1974
Google Maps:
Agios Dimitrios – Ardana, Cyprus
Exact decimal coordinates are not included until the precise position of the chapel can be securely cross-checked.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken on 26 December 2014 by George Konstantinou.
Chapel details
Name: Chapel of Agios Dimitrios
Dedication: Saint Demetrius the Great Martyr and Myrrh-streamer
Feast day: 26 October
Type: Rural chapel
Locality: Mylopetri
Position: approximately 1.3 km north of Ardana according to a later record
Construction: a few years before 1974
Donor: Adamos M. Papacharalambous
Village: Ardana
District: Famagusta
Country: Cyprus
Status: in the occupied area since 1974
Later recorded condition: doors, windows and bell removed; interior empty and in poor condition
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 26/12/2014
Sources
Biodiversity of Cyprus – Chapel of Agios Dimitrios at Ardana
Biodiversity of Cyprus – Church of Agios Georgios at Ardana
Biodiversity of Cyprus – List of Cities, Towns and Villages in Cyprus
Church of Cyprus – List of the Occupied Churches
Department of Antiquities – The Looting of Cultural Heritage in Occupied Cyprus
No comments:
Post a Comment