Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο κατεχόμενο χωριό Λιμνιά Αμμοχώστου
Photos 8/9/2016 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Λιμνιά Αμμοχώστου, 8/9/2016
Η Εκκλησία του Αγίου Νικολάου βρίσκεται στο κατεχόμενο χωριό Λιμνιά της επαρχίας Αμμοχώστου και αποτελεί έναν από τους δύο κύριους ιστορικούς ναούς της κοινότητας, μαζί με την Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου. Η Εκκλησία της Κύπρου εξακολουθεί να καταγράφει επίσημα στα Λιμνιά τους ναούς Αγίου Νικολάου και Αγίου Γεωργίου, ενώ στον κατάλογο των χριστιανικών μνημείων των κατεχομένων αναφέρονται και οι δύο ως κύριες εκκλησίες του χωριού, μαζί με την Παναγία Παραδεισιώτισσα ως παρεκκλήσι.
Ιστορία και χρονολόγηση
Ο σημερινός ναός του Αγίου Νικολάου χρονολογείται στο 1863. Η χρονολογία αυτή δεν βασίζεται απλώς σε προφορική παράδοση, αλλά είναι χαραγμένη πάνω από τη βόρεια είσοδο του κτιρίου. Ακαδημαϊκή μελέτη που εξετάζει τις εκκλησίες της βόρειας Κύπρου οι οποίες μετατράπηκαν σε τεμένη μετά το 1974 αναφέρει συγκεκριμένα τον Άγιο Νικόλαο στα Λιμνιά και επιβεβαιώνει τη χρονολογία 1863.
Ο ναός οικοδομήθηκε σε μια εποχή κατά την οποία πολλές μεγάλες ορθόδοξες εκκλησίες της κυπριακής υπαίθρου ανανεώνονταν ή ανεγείρονταν εκ νέου. Η κλίμακα του Αγίου Νικολάου μαρτυρεί τη σημασία που είχε η εκκλησία για μια αμιγώς ελληνοκυπριακή κοινότητα, η οποία κατά τον 19ο και το μεγαλύτερο μέρος του 20ού αιώνα αναπτυσσόταν στην πεδιάδα βόρεια της Αμμοχώστου. Σύμφωνα με την ίδια έρευνα, στην απογραφή του 1831 όλοι οι κάτοικοι των Λιμνιών καταγράφονταν ως Ελληνοκύπριοι Χριστιανοί και αυτή η πληθυσμιακή σύνθεση παρέμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη και κατά τη βρετανική περίοδο.
Αρχιτεκτονική
Ο Άγιος Νικόλαος είναι μεγάλος λιθόκτιστος ναός με σταυροθόλια, αρχιτεκτονικός τύπος που του προσδίδει ιδιαίτερα επιβλητικό εσωτερικό χώρο. Η μορφή του ανήκει στην εκκλησιαστική αρχιτεκτονική του 19ου αιώνα στην Κύπρο, κατά την οποία οι μεγαλύτερες αγροτικές κοινότητες οικοδομούσαν ευρύχωρους και μνημειακότερους ναούς για να εξυπηρετούν τον αυξανόμενο πληθυσμό τους.
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Αγίου Νικολάου είναι το ανάγλυφο του Χριστού στον ανατολικό τοίχο του ναού. Η λεπτομέρεια αυτή επισημαίνεται ως ξεχωριστό μορφολογικό γνώρισμα του κτιρίου στην επιστημονική βιβλιογραφία. Το ανάγλυφο διατηρήθηκε ακόμη και μετά τη μετατροπή του ναού σε μουσουλμανικό τέμενος.
Τα μορφολογικά στοιχεία στις εισόδους, στα ανοίγματα, στο κωδωνοστάσιο και στη λιθοδομή του κτιρίου προσδίδουν στον ναό τη χαρακτηριστική όψη μιας μεγάλης κυπριακής εκκλησίας του δεύτερου μισού του 19ου αιώνα. Η επιγραφή με τη χρονολογία 1863 στη βόρεια είσοδο αποτελεί ταυτόχρονα σημαντικό τεκμήριο για την ιστορία του ίδιου του μνημείου.
Ο Άγιος Νικόλαος και τα Λιμνιά
Τα Λιμνιά βρίσκονται λίγο βόρεια της πόλης της Αμμοχώστου. Η κοινότητα εμφανίζεται στις σύγχρονες γεωγραφικές βάσεις με συντεταγμένες περίπου 35.199593° N, 33.858633° E, οι οποίες αφορούν το κέντρο του οικισμού και όχι την ακριβή θέση του ναού.
Google Maps – κέντρο του χωριού Λιμνιά
Πριν από το 1974 τα Λιμνιά ήταν ελληνοκυπριακό χωριό, και ο Άγιος Νικόλαος μαζί με τον Άγιο Γεώργιο αποτελούσαν τους βασικούς ναούς της κοινότητας. Η συνεχιζόμενη επίσημη καταγραφή τους από την Εκκλησία της Κύπρου ως «Ιερός Ναός Αγίου Νικολάου και Αγίου Γεωργίου» διατηρεί την εκκλησιαστική συνέχεια της κατεχόμενης κοινότητας.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974, οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι των Λιμνιών εκτοπίστηκαν. Στο χωριό εγκαταστάθηκαν Τουρκοκύπριοι που είχαν μετακινηθεί κυρίως από την επαρχία Λάρνακας και, κατά τα έτη 1976 και 1977, εγκαταστάθηκαν επίσης άτομα από την Τουρκία, κυρίως από την περιοχή των Αδάνων.
Ο ναός του Αγίου Νικολάου μετατράπηκε σε τέμενος το 1975 και χρησιμοποιήθηκε ως τέμενος μέχρι το 2010. Η μεταγενέστερη ανέγερση νέου τζαμιού στο χωριό κατέστησε τον ιστορικό ναό περιττό για αυτή τη χρήση. Η περίπτωση του Αγίου Νικολάου περιλαμβάνεται σε ακαδημαϊκές μελέτες για τις ορθόδοξες εκκλησίες της κατεχόμενης Κύπρου που μετατράπηκαν σε τεμένη μετά το 1974 και αργότερα εγκαταλείφθηκαν όταν οικοδομήθηκαν νέα μουσουλμανικά τεμένη.
Παρά τη μετατροπή του κτιρίου, το χαρακτηριστικό ανάγλυφο του Χριστού στον ανατολικό τοίχο δεν καταστράφηκε, γεγονός που επέτρεψε τη διατήρηση ενός από τα ιδιαίτερα αρχιτεκτονικά και εικονογραφικά χαρακτηριστικά του ναού.
Η θέση του ναού στην εκκλησιαστική ιστορία της κοινότητας
Η παρουσία δύο κύριων εκκλησιών, του Αγίου Νικολάου και του Αγίου Γεωργίου, καθώς και του παρεκκλησίου της Παναγίας Παραδεισιώτισσας, δείχνει την έντονη εκκλησιαστική ζωή που είχε αναπτυχθεί στα Λιμνιά πριν από το 1974. Ο επίσημος κατάλογος των κατεχόμενων εκκλησιών της Εκκλησίας της Κύπρου καταγράφει ακριβώς αυτή τη διάρθρωση των μνημείων της κοινότητας.
Ο Άγιος Νικόλαος, λόγω του μεγέθους του και της θέσης του μέσα στον οικισμό, αποτελούσε όχι μόνο χώρο λατρείας αλλά και σημαντικό σημείο αναφοράς για την κοινωνική και κοινοτική ζωή των κατοίκων. Η σημερινή παρουσία του κτιρίου εξακολουθεί να αποτελεί υλική μαρτυρία της ιστορίας των Λιμνιών και της ελληνορθόδοξης κοινότητας που ζούσε εκεί μέχρι το 1974.
Ο Άγιος Νικόλαος
Ο Άγιος Νικόλαος, επίσκοπος Μύρων της Λυκίας, είναι ένας από τους περισσότερο τιμώμενους αγίους της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Είναι ιδιαίτερα γνωστός ως προστάτης των ναυτικών και των ταξιδιωτών και η μνήμη του εορτάζεται στις 6 Δεκεμβρίου.
Η αφιέρωση ενός από τους δύο κύριους ναούς των Λιμνιών στον Άγιο Νικόλαο αντικατοπτρίζει τη μεγάλη διάδοση της λατρείας του αγίου στην Κύπρο, ιδιαίτερα στις πεδινές και παράκτιες περιοχές της επαρχίας Αμμοχώστου.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 8 Σεπτεμβρίου 2016 στα κατεχόμενα Λιμνιά Αμμοχώστου. Η ακριβής ημερομηνία και το όνομα του φωτογράφου αναγράφονται στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Εκκλησία Αγίου Νικολάου
Αγγλικά: Church of Agios Nikolaos
Αφιέρωση: Άγιος Νικόλαος, Επίσκοπος Μύρων
Εορτή: 6 Δεκεμβρίου
Χωριό: Λιμνιά
Επαρχία: Αμμοχώστου
Τύπος: Μεγάλος λιθόκτιστος ορθόδοξος ναός με σταυροθόλια
Χρονολογία: 1863, σύμφωνα με επιγραφή στη βόρεια είσοδο
Ιδιαίτερο χαρακτηριστικό: Ανάγλυφο του Χριστού στον ανατολικό τοίχο
Μετατροπή σε τέμενος: 1975
Χρήση ως τέμενος: έως το 2010
Καθεστώς περιοχής: Κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Συντεταγμένες κέντρου Λιμνιών: 35.199593° N, 33.858633° E — δεν αποτελούν ακριβείς συντεταγμένες του ναού.
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 8/9/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Η εκκλησία Αγίου Νικολάου στα κατεχόμενα Λιμνιά
Εκκλησία της Κύπρου – Ναοί και Ενορίες Ιεράς Μητροπόλεως Κωνσταντίας και Αμμοχώστου
Εκκλησία της Κύπρου – Κατάλογος κατεχόμενων εκκλησιών
Çukurova University – μελέτη για εκκλησίες που μετατράπηκαν σε τεμένη, 2016
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – LIMNIA, FAMAGUSTA DISTRICT, 8 SEPTEMBER 2016
The Church of Agios Nikolaos stands in the occupied village of Limnia in Famagusta District and was one of the community's two principal historic churches, together with the Church of Agios Georgios. The Church of Cyprus continues officially to record Agios Nikolaos and Agios Georgios at Limnia, while its inventory of Christian monuments in occupied Cyprus lists both as the village's principal churches and Panagia Paradisiotissa as a chapel.
History and dating
The present Church of Agios Nikolaos dates from 1863. This date is not based merely on local tradition: it is carved above the northern entrance of the building. An academic study dealing with churches in northern Cyprus that were converted into mosques after 1974 specifically discusses Agios Nikolaos at Limnia and confirms the date of 1863.
The church was built during a period when many large Orthodox churches in rural Cyprus were being constructed or substantially renewed. Its considerable size reflects the importance of the church to what was an entirely Greek Cypriot Christian community. The same research records that in the 1831 census all inhabitants of Limnia were Greek Cypriot Christians, a demographic pattern which continued through the British period.
Architecture
Agios Nikolaos is a large stone-built cross-vaulted church. Its spacious design belongs to the architectural tradition of the large nineteenth-century Orthodox churches constructed in prosperous Cypriot rural communities.
A particularly distinctive feature is the carved relief of Christ on the eastern wall. Academic research singles this out as an unusual characteristic of the church. Significantly, the relief was not destroyed when the building was later converted into a mosque.
The entrances, openings, bell tower and carefully worked masonry give the building the characteristic monumental appearance of a substantial Cypriot parish church of the second half of the nineteenth century. The inscription dated 1863 over the northern entrance provides an especially important piece of direct evidence for the history of the monument.
Agios Nikolaos and Limnia
Limnia lies immediately north of the city of Famagusta. Modern geographic databases place the centre of the settlement at approximately 35.199593° N, 33.858633° E. These coordinates refer to the village centre and not to the exact position of the church.
Google Maps – centre of Limnia village
Before 1974 Limnia was a Greek Cypriot village, with Agios Nikolaos and Agios Georgios serving as its principal churches. Their continuing official listing by the Church of Cyprus preserves the ecclesiastical identity of the displaced community.
After the Turkish invasion of 1974
Following the Turkish invasion of Cyprus in 1974, the Greek Cypriot inhabitants of Limnia were displaced. Turkish Cypriots, principally displaced from Larnaca District, were subsequently settled in the village, while additional settlers from Turkey, mainly from the Adana region, arrived during 1976 and 1977.
The Church of Agios Nikolaos was converted into a mosque in 1975 and continued to function as a mosque until 2010. After a new mosque was built for the village, the historic church ceased to serve that function. Agios Nikolaos is therefore included in academic studies of Orthodox churches in occupied Cyprus that were converted into mosques after 1974 and later abandoned for religious use after new mosques were constructed.
Despite the conversion, the distinctive relief of Christ on the eastern wall survived, preserving one of the building's unusual Christian artistic features.
The church within the ecclesiastical history of Limnia
The presence of the two principal churches of Agios Nikolaos and Agios Georgios, together with the chapel of Panagia Paradisiotissa, demonstrates the developed ecclesiastical life of Limnia before 1974. The official Church of Cyprus inventory records precisely this group of monuments.
Because of its size and central position within the settlement, Agios Nikolaos was not merely a place of worship but an important focus of communal and social life. Its survival today provides a tangible record of the history of Limnia and of the Greek Orthodox community that inhabited the village until 1974.
Saint Nicholas
Saint Nicholas, Bishop of Myra in Lycia, is one of the most widely venerated saints of the Orthodox Church. He is particularly associated with sailors and travellers, and his feast is celebrated on 6 December.
The dedication of one of the two principal churches of Limnia to Saint Nicholas reflects the widespread devotion to the saint throughout Cyprus, particularly in the coastal and lowland communities of Famagusta District.
The photographs of 2016
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou on 8 September 2016 at occupied Limnia in Famagusta District. The exact date and photographer are explicitly recorded in the original Biodiversity of Cyprus post.
Classification
Name: Church of Agios Nikolaos
Greek name: Εκκλησία Αγίου Νικολάου
Dedication: Saint Nicholas, Bishop of Myra
Feast day: 6 December
Village: Limnia
District: Famagusta
Type: Large stone-built cross-vaulted Orthodox church
Date: 1863, according to the inscription above the northern entrance
Distinctive feature: Relief of Christ on the eastern wall
Converted into a mosque: 1975
Used as a mosque until: 2010
Area status: Occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
Coordinates of Limnia village centre: 35.199593° N, 33.858633° E — these are not the exact coordinates of the church.
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 8 September 2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Church of Agios Nikolaos at occupied Limnia
Church of Cyprus – Churches and Parishes of the Holy Metropolis of Constantia and Famagusta
Church of Cyprus – List of occupied churches
Çukurova University – Study of churches converted into mosques, 2016
