Το κατεχόμενο χωριό Σύγκραση της επαρχίας Αμμοχώστου - Sygkrasi Village - Cyprus
Φράγμα στο χωριό Σύγκραση - Dan at village Sigkrasis - Ammochostos district
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Σύγκραση, 19/6/2016
Το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής
Το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στην περιοχή του κατεχόμενου χωριού Σύγκραση της επαρχίας Αμμοχώστου και αποτελεί ένα από τα παλαιά χριστιανικά μνημεία της κοινότητας. Η ύπαρξη του παρεκκλησιού τεκμηριώνεται στις καταγραφές των εκκλησιαστικών μνημείων της Σύγκρασης, όπου αναφέρεται χωριστά από τις εκκλησίες του Αγίου Προκοπίου και του Αγίου Νικολάου και από το παρεκκλήσι των Αγίων Παίδων.
Το κτίσμα που φωτογραφήθηκε από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 19 Ιουνίου 2016 είναι ένας μικρός πετρόκτιστος ναός παραδοσιακής μορφής. Η φωτογραφική καταγραφή αποτυπώνει την κατάσταση στην οποία βρισκόταν το μνημείο περισσότερο από τέσσερις δεκαετίες μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Αρχιτεκτονική
Η Αγία Παρασκευή είναι μικρό, λιτό εκκλησιαστικό οικοδόμημα, κατασκευασμένο κυρίως από τοπική πέτρα. Η μορφή του ακολουθεί τον απλό τύπο των μικρών αγροτικών παρεκκλησιών της κυπριακής υπαίθρου, χωρίς μνημειακές εξωτερικές διακοσμήσεις.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η ημικυκλική αψίδα του Ιερού Βήματος στην ανατολική πλευρά. Οι εξωτερικές επιφάνειες της λιθοδομής και η γενικότερη μορφολογία του κτιρίου φανερώνουν παλαιότερη οικοδομική παράδοση από το άλλο, ημιτελές νεότερο παρεκκλήσι που φωτογραφήθηκε επίσης στη Σύγκραση.
Δεν είναι ασφαλές, μόνο από τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά, να αποδοθεί συγκεκριμένος αιώνας ή έτος ανέγερσης. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να χρονολογηθεί το μνημείο χωρίς αντίστοιχη αρχαιολογική ή ιστορική τεκμηρίωση.
Η Αγία Παρασκευή στην εκκλησιαστική κληρονομιά της Σύγκρασης
Η Σύγκραση διέθετε πλούσια εκκλησιαστική κληρονομιά σε σχέση με το μέγεθος της κοινότητας. Στις επίσημες εκκλησιαστικές καταγραφές αναφέρονται οι ναοί του Αγίου Προκοπίου και του Αγίου Νικολάου, καθώς και τα παρεκκλήσια της Αγίας Παρασκευής και των Αγίων Παίδων.
Άλλες καταγραφές της πολιτιστικής κληρονομιάς της κοινότητας αναφέρουν επίσης την Παναγία Αφέντρικα. Τα μνημεία αυτά αντιπροσωπεύουν διαφορετικές ιστορικές περιόδους και μαρτυρούν τη μακρά χριστιανική παρουσία στην περιοχή.
Ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο Άγιος Προκόπιος, ο οποίος συνδέεται με κατάλοιπα παλαιοχριστιανικής βασιλικής και έχει αποτελέσει αντικείμενο εργασιών προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. Η Αγία Παρασκευή αποτελεί διαφορετικό και μικρότερο μνημείο, συνδεδεμένο με την τοπική λατρευτική ζωή της κοινότητας.
Η Αγία Παρασκευή
Η Αγία Παρασκευή είναι μία από τις ιδιαίτερα τιμώμενες αγίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Η μνήμη της Αγίας Παρασκευής της Οσιομάρτυρος εορτάζεται στις 26 Ιουλίου. Η αφιέρωση μικρών εξωκλησιών και παρεκκλησιών στην Αγία Παρασκευή είναι συχνή στην κυπριακή ύπαιθρο και συνδέεται με την ευρεία λαϊκή τιμή προς την Αγία.
Στη Σύγκραση η ύπαρξη ιδιαίτερου παρεκκλησιού αφιερωμένου στην Αγία Παρασκευή αποτελεί μέρος του δικτύου μικρών χώρων λατρείας που περιέβαλλαν και εξυπηρετούσαν την κοινότητα.
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974
Μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και τον εκτοπισμό των Ελληνοκυπρίων κατοίκων της Σύγκρασης, το παρεκκλήσι έπαψε να εξυπηρετεί κανονικά την κοινότητα για την οποία είχε ανεγερθεί. Η Σύγκραση βρίσκεται έκτοτε στο κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Οι διαθέσιμες καταγραφές για τα κατεχόμενα θρησκευτικά μνημεία αναφέρουν ότι το παρεκκλήσι της Αγίας Παρασκευής υπέστη αλλαγή χρήσης μετά το 1974 και χρησιμοποιήθηκε για αποθηκευτικούς ή αγροτικούς σκοπούς. Η χρήση χριστιανικών μνημείων ως αποθηκών, στάβλων ή άλλων βοηθητικών χώρων καταγράφεται και σε άλλα κατεχόμενα χωριά της Κύπρου.
Η φωτογραφική καταγραφή του 2016 είναι επομένως σημαντική, καθώς τεκμηριώνει τη φυσική κατάσταση του μικρού ναού σε μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή και προσθέτει ένα ακόμη οπτικό αρχείο για την εκκλησιαστική κληρονομιά της κατεχόμενης Σύγκρασης.
Οι φωτογραφίες του 2016
Οι φωτογραφίες του Γιώργου Κωνσταντίνου της 19ης Ιουνίου 2016 παρουσιάζουν την εξωτερική μορφή του κτίσματος και τη σωζόμενη λιθοδομή του. Είναι ιδιαίτερα χρήσιμες για τη διάκριση της Αγίας Παρασκευής από το άλλο νεότερο και ημιτελές εκκλησιαστικό κτίσμα της Σύγκρασης.
Η καταγραφή και των δύο κτισμάτων την ίδια ημέρα επιτρέπει σήμερα να διαχωριστούν δύο μνημεία τα οποία στις αρχικές αναρτήσεις είχαν δημοσιευθεί χωρίς ασφαλή ονομαστική ταυτοποίηση.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Παρεκκλήσι Αγίας Παρασκευής
Αγγλικά: Chapel of Agia Paraskevi
Αφιέρωση: Αγία Παρασκευή η Οσιομάρτυς
Εορτή: 26 Ιουλίου
Χωριό: Σύγκραση
Επαρχία: Αμμοχώστου
Τύπος: Χριστιανικό παρεκκλήσι
Αρχιτεκτονική: μικρός πετρόκτιστος ναός με αψίδα Ιερού Βήματος
Χρονολόγηση: δεν έχει τεκμηριωθεί με αρκετή ακρίβεια
Χρήση πριν από το 1974: Ορθόδοξο χριστιανικό παρεκκλήσι
Μεταγενέστερη χρήση: έχει καταγραφεί χρήση για αποθηκευτικούς/αγροτικούς σκοπούς
Καθεστώς περιοχής: κατεχόμενο τμήμα της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 19/6/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – φωτογραφική καταγραφή των εκκλησιών της Σύγκρασης
Εκκλησία της Κύπρου – καταγραφή κατεχόμενων εκκλησιών και παρεκκλησιών
Ένωση Εκτοπισμένων Κοινοτήτων Αμμοχώστου – Σύγκραση
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Sygkrasi, 19 June 2016
The Chapel of Agia Paraskevi
The Chapel of Agia Paraskevi is situated in the area of the occupied village of Sygkrasi in Famagusta District and forms part of the historic Christian heritage of the community. Its existence is documented in inventories of the ecclesiastical monuments of Sygkrasi, where it is listed separately from the churches of Agios Prokopios and Agios Nikolaos and from the Chapel of the Agioi Paides.
The building photographed by George Konstantinou on 19 June 2016 is a small stone-built church of traditional form. The photographic record documents the condition of the monument more than four decades after the Turkish invasion of Cyprus in 1974.
Architecture
Agia Paraskevi is a small and architecturally simple ecclesiastical building constructed primarily of local stone. Its form follows the modest tradition of rural chapels found throughout the Cypriot countryside, without elaborate monumental exterior decoration.
One of its most characteristic features is the semicircular sanctuary apse at the eastern end. The exposed masonry and overall morphology of the building indicate a considerably older building tradition than the other unfinished modern chapel photographed at Sygkrasi.
A specific century or construction date cannot safely be established from architectural appearance alone and should therefore not be assigned without supporting archaeological or historical documentation.
The ecclesiastical heritage of Sygkrasi
Sygkrasi possessed a considerable ecclesiastical heritage for a community of its size. Official church inventories record the churches of Agios Prokopios and Agios Nikolaos, together with the chapels of Agia Paraskevi and the Agioi Paides.
Other records concerning the cultural heritage of the community also identify Panagia Afentrika. These monuments represent different historical periods and provide evidence of the long Christian presence in the area.
Agios Prokopios is particularly important archaeologically because it is associated with the remains of an Early Christian basilica and has subsequently been included in cultural-heritage conservation programmes. Agia Paraskevi is a separate, smaller monument associated with the local religious life of the community.
Saint Paraskevi
Saint Paraskevi the Martyr is among the widely venerated saints of the Orthodox Church. Her feast is celebrated on 26 July. Numerous churches and rural chapels throughout Cyprus are dedicated to her, reflecting the strong popular devotion associated with the saint.
At Sygkrasi, the presence of a chapel dedicated to Agia Paraskevi formed part of the network of smaller places of worship that served the religious life of the community.
After the Turkish invasion of 1974
Following the Turkish invasion of 1974 and the displacement of the Greek Cypriot inhabitants of Sygkrasi, the chapel ceased to serve normally the community for which it had been established. Sygkrasi has since remained within the occupied part of the Republic of Cyprus.
Available inventories of religious monuments in the occupied areas record a subsequent change in the use of the Chapel of Agia Paraskevi, including its use for storage or agricultural purposes.
George Konstantinou's photographic documentation of 2016 is therefore valuable as a record of the physical condition of this small church at a particular point in time and adds another visual document to the record of the ecclesiastical heritage of occupied Sygkrasi.
The photographs of 2016
George Konstantinou's photographs taken on 19 June 2016 show the exterior form and surviving stonework of the building. They are particularly useful in distinguishing Agia Paraskevi from the other, much more modern unfinished ecclesiastical building at Sygkrasi.
The photographic documentation of both buildings on the same date now makes it possible to distinguish between two monuments that were originally published without secure identification.
Classification
Name: Chapel of Agia Paraskevi
Greek name: Παρεκκλήσι Αγίας Παρασκευής
Dedication: Saint Paraskevi the Martyr
Feast day: 26 July
Village: Sygkrasi
District: Famagusta
Type: Christian chapel
Architecture: small stone-built church with a sanctuary apse
Dating: not securely established
Use before 1974: Orthodox Christian chapel
Later use: recorded as having been used for storage/agricultural purposes
Area status: occupied part of the Republic of Cyprus since 1974
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 19 June 2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – photographic record of the churches of Sygkrasi
Church of Cyprus – inventory of occupied churches and chapels
Union of Displaced Communities of Famagusta – Sygkrasi
