See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Photo by Costas Constantinou
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Κώστας Κωνσταντίνου
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Λεμεσός
Lancer swimcrab – Achelous hastatus
Το Achelous hastatus (Linnaeus, 1767) είναι θαλάσσιο καβούρι της οικογένειας Portunidae, μιας ομάδας γνωστής ως swimming crabs λόγω της χαρακτηριστικής προσαρμογής του τελευταίου ζεύγους ποδιών για κολύμβηση. Στα αγγλικά η καθιερωμένη κοινή ονομασία του είναι Lancer swimcrab, ενώ χρησιμοποιείται και η γενικότερη ονομασία swimming crab.
Το είδος είναι φυσικό στοιχείο της πανίδας της Μεσογείου και του ανατολικού Ατλαντικού και δεν είναι ξενικό ή λεσσεψιανό είδος στην Κύπρο. Η παρουσία του στις κυπριακές θάλασσες εντάσσεται στη φυσική του γεωγραφική εξάπλωση.
Ταξινομία και αλλαγή επιστημονικής ονομασίας
Η αποδεκτή σημερινή επιστημονική ονομασία είναι:
Achelous hastatus (Linnaeus, 1767)
Το είδος περιγράφηκε αρχικά από τον Linnaeus ως Cancer hastatus το 1767. Αργότερα χρησιμοποιήθηκαν οι συνδυασμοί Neptunus hastatus και κυρίως Portunus hastatus, με τον τελευταίο να είναι το όνομα που χρησιμοποιείται στην παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus.
Το World Register of Marine Species – WoRMS δέχεται σήμερα το Achelous hastatus ως το ισχύον όνομα και καταγράφει το Portunus hastatus ως συνώνυμο. Το ίδιο σύγχρονο όνομα χρησιμοποιεί και το NCBI Taxonomy.
Περιγραφή
Το Achelous hastatus έχει πλατύ, πεπλατυσμένο καβούκι, χαρακτηριστικό των καβουριών που ζουν πάνω ή μέσα σε μαλακά υποστρώματα. Η επιφάνεια του καβουκιού είναι κοκκώδης, ενώ στα πλαϊνά υπάρχουν χαρακτηριστικά δόντια και επιμήκεις πλάγιες προεξοχές που συμβάλλουν στην αναγνώρισή του.
Το σώμα έχει συνήθως καστανές, γκριζοκάστανες ή πρασινωπές αποχρώσεις, οι οποίες προσφέρουν καλό καμουφλάζ πάνω σε αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς. Οι δαγκάνες είναι ανεπτυγμένες και χρησιμοποιούνται για τη σύλληψη τροφής και άμυνα.
Προσαρμογή στην κολύμβηση
Όπως και άλλα Portunidae, το Achelous hastatus έχει το τελευταίο ζεύγος ποδιών πεπλατυσμένο και πλατύ, σχηματίζοντας δομές που λειτουργούν σαν κουπιά.
Η προσαρμογή αυτή του επιτρέπει να κολυμπά πολύ αποτελεσματικότερα από πολλά άλλα βενθικά καβούρια. Μπορεί να μετακινείται γρήγορα πάνω από τον πυθμένα ή να ανυψώνεται προσωρινά μέσα στη στήλη του νερού, τόσο για να διαφύγει όσο και για να αναζητήσει τροφή.
Μέγεθος
Το μέγιστο αναφερόμενο πλάτος καβουκιού είναι περίπου 5,6 cm. Η FAO δίνει επίσης αυτό το μέγεθος για το είδος, ενώ η SeaLifeBase αναφέρει μέγιστο μήκος καβουκιού περίπου 2,6 cm.
Πρόκειται επομένως για σχετικά μικρό έως μεσαίου μεγέθους swimming crab, σαφώς μικρότερο από ορισμένα μεγαλύτερα Portunidae που απαντούν επίσης στη Μεσόγειο.
Ενδιαίτημα
Το Achelous hastatus προτιμά κυρίως αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς, όπου μπορεί να κινείται, να κρύβεται ή να καλύπτεται μερικώς από το ίζημα. Η FAO αναφέρει παρουσία από την ακτογραμμή μέχρι περίπου 55 μέτρα βάθος, ενώ η SeaLifeBase δίνει εύρος περίπου 0–55 m.
Μπορεί επίσης να εμφανίζεται κοντά σε μικτούς βυθούς, ιδιαίτερα όπου υπάρχουν αμμώδεις κηλίδες δίπλα σε βραχώδεις περιοχές ή τεχνητές θαλάσσιες κατασκευές.
Συμπεριφορά
Πρόκειται για βενθικό καβούρι που περνά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου κοντά στον πυθμένα. Η πλατιά μορφή του σώματος και τα κολυμβητικά πίσω πόδια του επιτρέπουν να κινείται τόσο πάνω στο υπόστρωμα όσο και μέσα στο νερό.
Νεότερη παρατήρηση από τα Κανάρια Νησιά κατέγραψε νυχτερινή δραστηριότητα και ομαδική τροφοληψία, με πολλά άτομα να συγκεντρώνονται πάνω σε διαθέσιμη οργανική τροφή. Η συμπεριφορά αυτή δείχνει ότι μπορεί να λειτουργεί και ως ευκαιριακός scavenger όταν παρουσιάζεται κατάλληλη πηγή τροφής.
Διατροφή
Όπως πολλά swimming crabs, είναι παμφάγος και ευκαιριακός θηρευτής/νεκροφάγος. Μπορεί να τρέφεται με μικρά ασπόνδυλα, μαλάκια, άλλους καρκινοειδείς οργανισμούς, ζωικό υλικό και οργανικά υπολείμματα.
Οι ισχυρές δαγκάνες βοηθούν στη σύλληψη, συγκράτηση και τεμαχισμό της τροφής, ενώ η κινητικότητά του επιτρέπει να εκμεταλλεύεται διαφορετικές πηγές τροφής πάνω στον πυθμένα.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Τα Decapoda είναι κατά κανόνα γονοχωριστικά, με χωριστά αρσενικά και θηλυκά. Στα Portunidae η σύζευξη περιλαμβάνει συχνά προγαμιαία συμπεριφορά και έμμεση μεταφορά σπέρματος.
Τα θηλυκά καβούρια μεταφέρουν τα γονιμοποιημένα αυγά προσκολλημένα στα κοιλιακά εξαρτήματα μέχρι την εκκόλαψη. Οι προνύμφες είναι πλαγκτονικές και περνούν διαδοχικά στάδια ανάπτυξης πριν μεταμορφωθούν σε νεαρά βενθικά καβούρια.
Δεν βρήκα επαρκώς τεκμηριωμένα ειδικά στοιχεία για αριθμό αυγών ή ακριβή διάρκεια των προνυμφικών σταδίων ειδικά για το Achelous hastatus, οπότε δεν προσθέτω εικασίες.
Φυσική εξάπλωση
Η φυσική εξάπλωση του Achelous hastatus περιλαμβάνει τον ανατολικό Ατλαντικό και ολόκληρη τη Μεσόγειο Θάλασσα. Η SeaLifeBase το καταγράφει ρητά από τον ανατολικό Ατλαντικό και σε όλη τη Μεσόγειο.
Συνεπώς η παρουσία του στην Κύπρο είναι φυσική. Δεν πρόκειται για οργανισμό που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ και δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται ως ξενικό ή εισβλητικό.
Παρουσία στην Κύπρο
Το είδος αποτελεί μέρος της θαλάσσιας πανίδας της Κύπρου και έχει καταγραφεί φωτογραφικά στις κυπριακές θάλασσες. Η παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus περιλαμβάνει φωτογραφία του Κώστα Κωνσταντίνου και υποβρύχιες φωτογραφίες από Λεμεσό του Κώστα Αριστείδου.
Οι αμμώδεις και λασπώδεις βυθοί γύρω από την Κύπρο παρέχουν κατάλληλο ενδιαίτημα για το είδος, ιδιαίτερα σε ρηχές και μεσαίου βάθους παράκτιες ζώνες.
Αλιευτική σχέση
Η FAO αναφέρει ότι το είδος μπορεί να συλλαμβάνεται σε παγίδες αστακών και παράκτια δίχτυα, συνήθως ως παρεμπίπτον αλίευμα.
Δεν αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εμπορικά καβούρια της Μεσογείου, αλλά μπορεί να εμφανίζεται σε αλιευτικά εργαλεία μαζί με άλλα βενθικά είδη.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν εντόπισα αξιόπιστη παγκόσμια αξιολόγηση IUCN Red List ειδικά για το Achelous hastatus. Για τον λόγο αυτό δεν του αποδίδουμε αυθαίρετα κατηγορία LC, NT, VU ή άλλη κατηγορία.
Φωτογραφική καταγραφή
Η παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus αναφέρει:
Φωτογραφία: Κώστας Κωνσταντίνου
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Λεμεσός.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Υποφύλο: Crustacea
Κλάση: Malacostraca
Τάξη: Decapoda
Υπόταξη: Pleocyemata
Infraorder: Brachyura
Υπεροικογένεια: Portunoidea
Οικογένεια: Portunidae
Υποοικογένεια: Achelouinae
Γένος: Achelous De Haan, 1833
Είδος: Achelous hastatus (Linnaeus, 1767)
Αρχικός συνδυασμός: Cancer hastatus Linnaeus, 1767
Κύριο συνώνυμο: Portunus hastatus (Linnaeus, 1767)
Άλλο ιστορικό συνώνυμο: Neptunus hastatus (Linnaeus, 1767)
Αποδεκτή αγγλική κοινή ονομασία: Lancer swimcrab
Άλλη χρησιμοποιούμενη κοινή ονομασία: Swimming crab
Μέγιστο πλάτος καβουκιού: περίπου 5,6 cm
Βάθος: περίπου 0–55 m
Κύριο ενδιαίτημα: αμμώδεις και λασπώδεις βυθοί
Εξάπλωση: Ανατολικός Ατλαντικός και Μεσόγειος
Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό
IUCN: Δεν επιβεβαιώθηκε παγκόσμια αξιολόγηση
Φωτογράφος: Κώστας Κωνσταντίνου
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Λεμεσός
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Portunus hastatus – lancer swimcrab – swimming crab – Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Crabs of Cyprus
SeaLifeBase – Portunus hastatus / Lancer swimcrab
TEXT: GEORGE KONSTANTINOU
PHOTO: COSTAS CONSTANTINOU
UNDERWATER PHOTOS: KOSTAS ARISTEIDOU – LIMASSOL
Lancer swimcrab – Achelous hastatus
Achelous hastatus (Linnaeus, 1767) is a marine swimming crab belonging to the family Portunidae, a group characterised by the modification of the last pair of legs into paddle-like swimming appendages. Its accepted English common name is Lancer swimcrab, while the more general name swimming crab is also used.
It is a native component of the Mediterranean and eastern Atlantic fauna and is not an alien or Lessepsian species in Cyprus. Its occurrence in Cypriot waters lies within its natural geographical range.
Taxonomy and change of scientific name
The currently accepted scientific name is Achelous hastatus (Linnaeus, 1767). Linnaeus originally described the species in 1767 as Cancer hastatus. It was later known as Neptunus hastatus and, most widely, as Portunus hastatus, the name used in the original Biodiversity of Cyprus article.
The World Register of Marine Species – WoRMS now accepts Achelous hastatus and treats Portunus hastatus as a synonym. NCBI Taxonomy follows the same current name.
Description
The Lancer swimcrab has a broad, flattened carapace typical of portunid crabs inhabiting soft substrates. The surface is granular, and the lateral margins carry characteristic teeth and extended lateral spines useful for identification.
The body is generally brownish, grey-brown or greenish, providing effective camouflage over sandy and muddy seabeds. The chelae are well developed and are used in feeding and defence.
Adaptation for swimming
As in other Portunidae, the last pair of legs is flattened and broadened into paddle-like structures.
This adaptation makes the species a considerably more capable swimmer than many other benthic crabs. It can move rapidly over the seabed and temporarily swim above the bottom when escaping or searching for food.
Size
The maximum reported carapace width is approximately 5.6 cm. FAO gives the same maximum width, while SeaLifeBase reports a maximum carapace length of about 2.6 cm.
It is therefore a small to medium-sized swimming crab compared with some of the larger portunids found in Mediterranean waters.
Habitat
Achelous hastatus occurs principally on sandy and muddy-sand bottoms. FAO records it from the shoreline to approximately 55 m depth, while SeaLifeBase gives a depth range of approximately 0–55 m.
It may also occur in mixed environments where sandy patches lie beside rocky substrates or artificial marine structures.
Behaviour
The species is primarily benthic and spends most of its time close to the seabed. Its flattened body and paddle-like swimming legs allow it to combine efficient bottom movement with short periods of active swimming.
A recent observation from the Canary Islands documented nocturnal foraging and multi-individual feeding aggregation, with several crabs scavenging on available organic remains. This indicates that the species can behave as an opportunistic scavenger when suitable food becomes available.
Diet
Like many swimming crabs, it is an opportunistic omnivorous predator and scavenger. It may consume small invertebrates, molluscs, crustaceans, animal material and organic remains.
Its strong chelae are used to capture, hold and process food, while its mobility allows it to exploit different food resources across the seabed.
Reproduction and life cycle
Decapod crustaceans are generally gonochoric, with separate males and females. Mating in portunid crabs commonly involves precopulatory behaviour and indirect sperm transfer.
Females carry fertilised eggs attached beneath the abdomen until hatching. Larvae are planktonic and pass through several developmental stages before transforming into juvenile benthic crabs.
I found no sufficiently reliable species-specific data for exact egg numbers or duration of individual larval stages in Achelous hastatus, so those values are not added.
Natural distribution
The natural range of Achelous hastatus includes the eastern Atlantic and the entire Mediterranean Sea.
Its presence in Cyprus is therefore natural. It is not a species that entered the Mediterranean through the Suez Canal and should not be described as alien or invasive.
Occurrence in Cyprus
The species forms part of the marine fauna of Cyprus and has been photographically documented in Cypriot waters. The original Biodiversity of Cyprus post includes a photograph by Costas Constantinou and underwater photographs from Limassol by Kostas Aristeidou.
The sandy and muddy seabeds around Cyprus provide suitable habitat, particularly in shallow and moderately deep coastal waters.
Fisheries relationship
FAO records the species as being captured in lobster pots and beach seines, generally as bycatch.
It is not among the major commercially important Mediterranean crabs but may occur in fishing gear together with other benthic species.
Conservation status
I found no reliable global IUCN Red List assessment specifically for Achelous hastatus. An unsupported LC, NT, VU or other category should therefore not be assigned.
Photographic record
The original Biodiversity of Cyprus post records:
Photo: Costas Constantinou
Underwater photographs: Kostas Aristeidou – Limassol.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Crustacea
Class: Malacostraca
Order: Decapoda
Suborder: Pleocyemata
Infraorder: Brachyura
Superfamily: Portunoidea
Family: Portunidae
Subfamily: Achelouinae
Genus: Achelous De Haan, 1833
Species: Achelous hastatus (Linnaeus, 1767)
Original combination: Cancer hastatus Linnaeus, 1767
Principal synonym: Portunus hastatus (Linnaeus, 1767)
Other historical synonym: Neptunus hastatus (Linnaeus, 1767)
Accepted English common name: Lancer swimcrab
Other common name in use: Swimming crab
Maximum carapace width: approximately 5.6 cm
Depth: approximately 0–55 m
Principal habitat: sandy and muddy bottoms
Distribution: eastern Atlantic and Mediterranean
Status in Cyprus: Native, non-endemic
IUCN: No confirmed global assessment
Photographer: Costas Constantinou
Underwater photographs: Kostas Aristeidou – Limassol
Sources
Biodiversity of Cyprus – Portunus hastatus – lancer swimcrab – swimming crab – Cyprus
