Η παλαιά εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Μοσφιλωτή
Εκκλησία Αγίας Παρασκευής & Παναγίας Ελευθερώτριας στο χωριό Μοσφιλωτή
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Μοσφιλωτή, 6/3/2016
Η νέα εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στη Μοσφιλωτή
Η νέα εκκλησία της Αγίας Μαρίνας βρίσκεται στο χωριό Μοσφιλωτή της επαρχίας Λάρνακας και αποτελεί τον μεγαλύτερο από τους δύο ναούς της κοινότητας που είναι αφιερωμένοι στην Αγία Μαρίνα.
Η ανέγερσή της πραγματοποιήθηκε κατά τη δεκαετία του 1980, σε μια περίοδο κατά την οποία η Μοσφιλωτή είχε ήδη γνωρίσει σημαντική πληθυσμιακή αύξηση. Η δημιουργία μεγαλύτερου ναού κρίθηκε αναγκαία ιδιαίτερα μετά την τουρκική εισβολή του 1974 και την εγκατάσταση στο χωριό πολλών Ελληνοκυπρίων προσφύγων από την κατεχόμενη Λύση.
Έτσι, η ιστορία της νέας Αγίας Μαρίνας συνδέεται όχι μόνο με τη θρησκευτική ζωή της Μοσφιλωτής αλλά και με μια σημαντική περίοδο της σύγχρονης ιστορίας της Κύπρου.
Η ανάγκη για την ανέγερση μεγαλύτερου ναού
Η Μοσφιλωτή διέθετε ήδη την ιστορική Παλαιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, η οποία βρίσκεται στην καρδιά του χωριού. Μετά όμως τα γεγονότα του 1974, η δημογραφική εικόνα της κοινότητας μεταβλήθηκε σημαντικά.
Πολλοί πρόσφυγες από τη Λύση εγκαταστάθηκαν στη Μοσφιλωτή και στην κοινότητα δημιουργήθηκε προσφυγικός συνοικισμός. Η αύξηση του πληθυσμού δημιούργησε νέες ανάγκες, ανάμεσα στις οποίες ήταν και η ύπαρξη μεγαλύτερου χώρου λατρείας.
Η ανέγερση του νέου ναού της Αγίας Μαρίνας αποτέλεσε την απάντηση σε αυτή την ανάγκη.
Ανέγερση κατά τη δεκαετία του 1980
Σύμφωνα με την επίσημη ιστορία της θρησκευτικής ζωής της Μοσφιλωτής, η οικοδόμηση της νέας και μεγαλύτερης Αγίας Μαρίνας πραγματοποιήθηκε κατά τη δεκαετία του 1980.
Καθοριστική ήταν η συμβολή του Παπά Μιχαήλ Κωνσταντίνου, καθώς και των κατοίκων της Μοσφιλωτής, οι οποίοι συνέβαλαν στην πραγματοποίηση του έργου.
Η δημιουργία του ναού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συλλογικής προσπάθειας μιας κοινότητας που είχε αλλάξει σημαντικά μέσα σε λίγα χρόνια λόγω των ιστορικών γεγονότων του 1974.
Χωρητικότητα
Η νέα Αγία Μαρίνα σχεδιάστηκε ως σαφώς μεγαλύτερος ναός από την παλαιά εκκλησία της κοινότητας.
Η χωρητικότητά της αναφέρεται σε περίπου 200 πιστούς, γεγονός που επέτρεψε την καλύτερη εξυπηρέτηση του αυξημένου πληθυσμού της Μοσφιλωτής και των θρησκευτικών αναγκών τόσο των παλαιών κατοίκων όσο και των προσφύγων που εγκαταστάθηκαν στο χωριό.
Εσωτερικό και τοιχογραφίες
Το εσωτερικό της εκκλησίας κοσμείται με τοιχογραφίες, οι οποίες αποτελούν σημαντικό μέρος του σύγχρονου εικονογραφικού διακόσμου του ναού.
Τις τοιχογραφίες φιλοτέχνησε ο αγιογράφος Άλκης Κεπόλας από την Αθηένου.
Η αγιογράφηση του ναού άρχισε το 1991 και πραγματοποιήθηκε με τη βοήθεια εισφορών των πιστών. Η πληροφορία αυτή δείχνει ότι η ολοκλήρωση και διακόσμηση του ναού συνεχίστηκε και μετά την αρχική οικοδόμησή του, με ενεργό συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας.
Η Αγία Μαρίνα
Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Μαρίνα τη Μεγαλομάρτυρα, μία από τις ιδιαίτερα αγαπητές αγίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας και μία αγία με έντονη λατρευτική παρουσία στην Κύπρο.
Η μνήμη της Αγίας Μαρίνας εορτάζεται στις 17 Ιουλίου.
Η ιδιαίτερη σχέση της Μοσφιλωτής με την Αγία Μαρίνα είναι πολύ παλαιότερη από την ανέγερση του νέου ναού, καθώς η κοινότητα διαθέτει και παλαιά εκκλησία αφιερωμένη στην ίδια Αγία.
Η Παλαιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας
Στο κέντρο της Μοσφιλωτής βρίσκεται η Παλαιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας, ένα ιστορικό κτίσμα που, σύμφωνα με την επίσημη παρουσίαση της κοινότητας, αρκετοί μελετητές τοποθετούν με επιφύλαξη περίπου στα μέσα του 17ου αιώνα, κυρίως βάσει των φορητών εικόνων του τέμπλου.
Υπάρχει επίσης μαρτυρία Άγγλου περιηγητή σύμφωνα με την οποία ο παλαιός ναός ήταν αρχικά αφιερωμένος στην Αγία Παρασκευή.
Η ακριβής ημερομηνία οικοδόμησής του δεν είναι γνωστή και επομένως δεν πρέπει να παρουσιάζεται μια συγκεκριμένη χρονολογία ως βέβαιη.
Ο παλαιός ναός αναπαλαιώθηκε το 1990. Οι εικόνες του, έργα που αποδίδονται στον ιεροδιάκονο Φιλάρετο γύρω στο 1680 ή λίγο αργότερα, συντηρήθηκαν επίσης το 1990.
Η μακρά σχέση της περιοχής με την Αγία Μαρίνα
Η σχέση της ευρύτερης περιοχής της Μοσφιλωτής με την Αγία Μαρίνα δεν περιορίζεται στις δύο εκκλησίες του σημερινού χωριού.
Στον δρόμο από τη Μοσφιλωτή προς τα Λύμπια, περίπου 1.300 μέτρα βόρεια από το παλιό πέτρινο γεφύρι του Τρέμιθου, υπάρχει μικρό ξωκλήσι αφιερωμένο επίσης στην Αγία Μαρίνα.
Σύμφωνα με την τοπική ιστορική παράδοση, δίπλα από το ξωκλήσι υπήρχε παλαιότερα οικισμός βοσκών. Η παράδοση αναφέρει ότι το 1570, κατά την οθωμανική κατάκτηση της Κύπρου, ο οικισμός και η εκκλησία καταστράφηκαν και όσοι κάτοικοι επέζησαν κατέφυγαν στα Λύμπια.
Η περιοχή έγινε γνωστή ως Κακοτρίτη, επειδή, σύμφωνα με την παράδοση, η καταστροφή συνέβη ημέρα Τρίτη. Η εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στην περιοχή αποκαταστάθηκε αργότερα.
Αγίασμα της Αγίας Μαρίνας
Στην περιοχή υπάρχει επίσης τοποθεσία γνωστή ως Αγιάσματα, συνδεδεμένη με την Αγία Μαρίνα.
Σύμφωνα με την παράδοση της κοινότητας, εκεί υπήρχε πηγή αγιάσματος της Αγίας Μαρίνας, η οποία παλαιότερα έτρεχε ολόχρονα. Η ροή της αργότερα περιορίστηκε σημαντικά.
Στα Αγιάσματα οι κάτοικοι πραγματοποιούσαν επίσης δεήσεις για βροχή σε περιόδους ανομβρίας, ενώ πιστοί που ήθελαν να κάνουν τάμα στην Αγία Μαρίνα έδεναν κομμάτια υφάσματος στα κλαδιά των δέντρων της περιοχής.
Τα στοιχεία αυτά ανήκουν στη θρησκευτική και λαογραφική παράδοση της Μοσφιλωτής και παρουσιάζονται ως τέτοια.
Θρησκευτική και κοινωνική ζωή
Η νέα Αγία Μαρίνα δεν δημιουργήθηκε μόνο ως χώρος τέλεσης της Θείας Λειτουργίας. Η επίσημη ιστορική παρουσίαση της κοινότητας αναφέρει ότι στον ναό πραγματοποιούνταν εβδομαδιαία μαθήματα Κύκλου Αγίας Γραφής, ενώ κάθε Κυριακή γινόταν κήρυγμα κατά τη Θεία Λειτουργία.
Αναφέρεται επίσης η λειτουργία κατηχητικού σχολείου, το οποίο την περίοδο της σχετικής καταγραφής παρακολουθούσαν περίπου 70 παιδιά ηλικίας 6–18 ετών.
Οι αριθμοί και οι συγκεκριμένες δραστηριότητες αυτές αφορούν την περίοδο κατά την οποία συντάχθηκε η πηγή και δεν πρέπει να θεωρούνται αυτομάτως σημερινά δεδομένα.
Φιλόπτωχη δράση και Πνευματικό Κέντρο
Στην ίδια ιστορική πηγή αναφέρεται ότι η εκκλησιαστική επιτροπή είχε δημιουργήσει Φιλόπτωχη Αδελφότητα, ενισχύοντας τον κοινωνικό χαρακτήρα της ενορίας.
Παράλληλα υπήρχε σχεδιασμός για τη δημιουργία Πνευματικού Κέντρου της κοινότητας, με σκοπό τη διαφύλαξη και μετάδοση της πνευματικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Μοσφιλωτής.
Επειδή οι πληροφορίες αυτές προέρχονται από παλαιότερη καταγραφή, παρουσιάζονται στο ιστορικό τους πλαίσιο και όχι ως επιβεβαιωμένη σημερινή κατάσταση.
Η νέα Αγία Μαρίνα και η ιστορία της Μοσφιλωτής
Η νέα εκκλησία αποτελεί χαρακτηριστικό μνημείο της νεότερης ιστορίας της κοινότητας.
Σε αντίθεση με την παλαιά Αγία Μαρίνα, η οποία συνδέεται με την παλαιότερη ιστορική και θρησκευτική παράδοση του χωριού, η νέα εκκλησία συνδέεται άμεσα με τις κοινωνικές και δημογραφικές μεταβολές που ακολούθησαν την τουρκική εισβολή του 1974.
Η εγκατάσταση προσφύγων από τη Λύση αύξησε σημαντικά τον πληθυσμό και άλλαξε τη φυσιογνωμία της Μοσφιλωτής. Η ανέγερση της νέας Αγίας Μαρίνας κατά τη δεκαετία του 1980 αποτελεί μία από τις υλικές μαρτυρίες αυτής της νέας περιόδου στην ιστορία της κοινότητας.
Τοποθεσία
Η εκκλησία βρίσκεται στη Μοσφιλωτή, επαρχία Λάρνακας, Κύπρος.
Google Maps:
Νέα Εκκλησία Αγίας Μαρίνας – Μοσφιλωτή
Δεν προσθέτω αριθμητικές συντεταγμένες χωρίς ασφαλή επιβεβαίωση ότι το συγκεκριμένο γεωγραφικό σημείο αντιστοιχεί στη νέα και όχι στην παλαιά Εκκλησία της Αγίας Μαρίνας.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στη Μοσφιλωτή στις 6 Μαρτίου 2016 από τον Γιώργο Κωνσταντίνου.
Στοιχεία ναού
Ονομασία: Νέα Εκκλησία Αγίας Μαρίνας
Αγγλική ονομασία: New Church of Agia Marina / New Church of Saint Marina
Αφιέρωση: Αγία Μαρίνα η Μεγαλομάρτυς
Θρησκεία: Χριστιανισμός
Δόγμα: Ορθόδοξο
Τύπος: Ενοριακός ναός
Περίοδος ανέγερσης: δεκαετία 1980
Αιτία ανέγερσης μεγαλύτερου ναού: αύξηση του πληθυσμού, ιδιαίτερα μετά την εγκατάσταση προσφύγων από τη Λύση μετά το 1974
Χωρητικότητα: περίπου 200 πιστοί
Αγιογράφος: Άλκης Κεπόλας, Αθηένου
Έναρξη αγιογράφησης: 1991
Χρηματοδότηση αγιογράφησης: εισφορές πιστών
Σημαντική συμβολή στην ανέγερση: Παπά Μιχαήλ Κωνσταντίνου και κάτοικοι της κοινότητας
Εορτή Αγίας Μαρίνας: 17 Ιουλίου
Χωριό: Μοσφιλωτή
Επαρχία: Λάρνακα
Χώρα: Κύπρος
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 6/3/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Η νέα εκκλησία της Αγίας Μαρίνας στο χωριό Μοσφιλωτή
Biodiversity of Cyprus – Το χωριό Μοσφιλωτή – Mosfiloti Village – Cyprus
Κοινότητα Μοσφιλωτής – Θρησκευτική Ζωή
Κοινότητα Μοσφιλωτής – Ιστορία
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Mosfiloti, 6/3/2016
The New Church of Agia Marina at Mosfiloti
The New Church of Agia Marina is situated in Mosfiloti village in the Larnaca District and is the larger of the two churches in the community dedicated to Saint Marina.
The church was constructed during the 1980s, at a time when Mosfiloti had undergone substantial population growth. The need for a larger church became particularly evident after the Turkish invasion of Cyprus in 1974, when many Greek Cypriot refugees from the occupied village of Lysi settled at Mosfiloti.
The history of the New Church of Agia Marina is therefore connected not only with the religious life of Mosfiloti but also with an important period in the modern history of Cyprus.
The need for a larger church
Mosfiloti already possessed the historic Old Church of Agia Marina, situated in the heart of the village. Following the events of 1974, however, the demographic character of the community changed considerably.
Many refugees from Lysi settled at Mosfiloti and a refugee settlement was established in the community. The resulting population increase created new requirements, including the need for a larger place of worship.
The construction of the New Church of Agia Marina was a response to these changing circumstances.
Construction during the 1980s
According to the official account of the religious life of Mosfiloti, construction of the new and larger Church of Agia Marina took place during the 1980s.
Father Michael Constantinou and the inhabitants of Mosfiloti made important contributions towards its construction.
The building of the church represents a significant communal effort during a period when the village was adapting to major social and demographic changes following the events of 1974.
Capacity
The New Church of Agia Marina was designed to be considerably larger than the historic church of the community.
Its capacity is reported as approximately 200 worshippers, enabling it to serve the increased population of Mosfiloti, including both long-established inhabitants and refugees who had settled in the village.
Interior and wall paintings
The interior of the church is decorated with wall paintings, forming an important part of its modern Orthodox iconographic decoration.
The paintings were created by Alkis Kepolas from Athienou.
Work on the iconographic decoration began in 1991 and was supported through donations from the faithful. This demonstrates that the decoration and completion of the church continued after its initial construction and involved direct support from the local religious community.
Agia Marina
The church is dedicated to Agia Marina the Great Martyr, one of the widely venerated saints of the Orthodox Church and a saint with a particularly strong devotional presence in Cyprus.
Her feast is celebrated on 17 July.
The relationship between Mosfiloti and Agia Marina considerably predates the construction of the modern church, as the village also possesses an older church dedicated to the same saint.
The Old Church of Agia Marina
The Old Church of Agia Marina stands in the centre of Mosfiloti. According to the official account of the community, some researchers cautiously date its construction to approximately the middle of the 17th century, principally on the evidence of the portable icons of its iconostasis.
There is also testimony from an English traveller suggesting that the church was originally dedicated to Agia Paraskevi.
The exact date of construction remains unknown and a precise year should therefore not be presented as established fact.
The old church was restored in 1990. Its icons, attributed to the deacon Philaretos around 1680 or slightly later, were also conserved in 1990.
The long association of the area with Agia Marina
The association of the wider Mosfiloti area with Agia Marina extends beyond the two churches of the present village.
On the road from Mosfiloti towards Lympia, approximately 1,300 metres north of the old stone bridge over the Tremithos River, there is another small chapel dedicated to Agia Marina.
According to local historical tradition, a settlement of shepherds once stood beside this chapel. The tradition records that in 1570, during the Ottoman conquest of Cyprus, the settlement and its church were destroyed and the surviving inhabitants sought refuge at Lympia.
The area became known as Kakotriti, traditionally explained by the fact that the destruction occurred on a Tuesday. The Church of Agia Marina at the site was subsequently restored.
Holy water of Agia Marina
The area also contains a locality known as Agiasmata, associated with Agia Marina.
According to local tradition, a spring of holy water dedicated to the saint once flowed there throughout the year, although its flow later became considerably reduced.
During periods of drought, inhabitants traditionally gathered at Agiasmata to pray for rain. People making offerings to Agia Marina also tied pieces of cloth to the branches of trees at the site.
These accounts belong to the religious and folkloric traditions of Mosfiloti and are presented as such.
Religious and community life
The New Church of Agia Marina has served purposes beyond the celebration of the Divine Liturgy. The historical account of the community records a weekly Bible-study class and a sermon each Sunday during the Divine Liturgy.
A Sunday school was also recorded as operating at the church, attended at the time by approximately 70 children aged 6–18.
These figures and activities relate to the period represented by the source and should not automatically be interpreted as describing the present situation.
Charitable work and Spiritual Centre
The same historical account states that the church committee had established a charitable association, adding a social dimension to the work of the parish.
Plans were also recorded for the establishment of a Community Spiritual Centre, intended to help preserve and transmit the spiritual and cultural heritage of Mosfiloti.
As these details originate from an earlier account, they are presented in their historical context rather than as confirmation of their current status.
The New Church and the history of Mosfiloti
The New Church of Agia Marina is an important monument of the modern history of the community.
Unlike the Old Church, which reflects the much older religious and historical traditions of Mosfiloti, the new church is directly associated with the social and demographic changes that followed the Turkish invasion of 1974.
The settlement of refugees from Lysi significantly increased the population and altered the character of Mosfiloti. Construction of the New Church of Agia Marina during the 1980s is one of the physical reminders of this new period in the history of the village.
Location
The church is situated at Mosfiloti, Larnaca District, Cyprus.
Google Maps:
New Church of Agia Marina – Mosfiloti
Numerical coordinates are not included without reliable confirmation that a particular geographical point represents the new rather than the Old Church of Agia Marina.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Mosfiloti on 6 March 2016 by George Konstantinou.
Church details
Name: New Church of Agia Marina
Alternative English name: New Church of Saint Marina
Dedication: Agia Marina the Great Martyr
Religion: Christianity
Denomination: Orthodox
Type: Parish church
Construction period: 1980s
Reason for construction of a larger church: population increase, particularly following the settlement of refugees from Lysi after 1974
Capacity: approximately 200 worshippers
Iconographer: Alkis Kepolas of Athienou
Beginning of wall painting: 1991
Funding of wall paintings: donations from the faithful
Important contributors to construction: Father Michael Constantinou and inhabitants of the community
Feast of Agia Marina: 17 July
Village: Mosfiloti
District: Larnaca
Country: Cyprus
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 6/3/2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – The New Church of Agia Marina at Mosfiloti Village
Biodiversity of Cyprus – Mosfiloti Village – Cyprus
