Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Αγία Βαρβάρα, 2/3/2016
Το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής
Το εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής βρίσκεται στην περιοχή του χωριού Αγία Βαρβάρα της επαρχίας Λευκωσίας, περίπου 20–22 χιλιόμετρα νότια της πρωτεύουσας. Πρόκειται για μικρό παλαιό εξωκλήσι με χαρακτηριστική κυπριακή εκκλησιαστική αρχιτεκτονική, το οποίο διατηρεί σημαντικά στοιχεία της παραδοσιακής οικοδομικής των αρχών του 20ού αιώνα.
Σε αντίθεση με νεότερους ναούς της κοινότητας, όπως το εξωκλήσι του Αγίου Νεκταρίου, η Αγία Παρασκευή διατηρεί απλή μορφή βασιλικής, λιθόκτιστους τοίχους και ξύλινη κεραμοσκεπή.
Χρονολόγηση
Το σημερινό κτίσμα τοποθετείται στις αρχές του 20ού αιώνα. Η διαθέσιμη τεκμηρίωση δεν παρέχει ασφαλές συγκεκριμένο έτος ανέγερσης και γι' αυτό δεν αποδίδεται ακριβέστερη χρονολογία.
Η αρχιτεκτονική μορφή και τα υλικά του ναού αντανακλούν τις παραδοσιακές τεχνικές κατασκευής μικρών εκκλησιαστικών κτισμάτων της κυπριακής υπαίθρου κατά την περίοδο αυτή.
Αρχιτεκτονική
Το εξωκλήσι είναι κτισμένο σε μορφή βασιλικής. Η εξωτερική του εμφάνιση χαρακτηρίζεται από την απλότητα της σύνθεσης και τη χρήση τοπικής πέτρας.
Οι τοίχοι είναι κατασκευασμένοι από πελεκητή πέτρα, η οποία παραμένει εμφανής τόσο στις εξωτερικές όσο και στις εσωτερικές επιφάνειες του ναού. Η εμφανής λιθοδομή αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα μορφολογικά χαρακτηριστικά του κτίσματος.
Στέγη
Ο ναός καλύπτεται από ξύλινη δίρριχτη στέγη. Η στέγη είναι κεραμοσκεπής και φέρει κεραμίδια γαλλικού τύπου.
Η σχετικά απλή αυτή μορφή στέγασης είναι χαρακτηριστική πολλών μικρών εκκλησιαστικών κτισμάτων της κυπριακής υπαίθρου και διαφοροποιεί την Αγία Παρασκευή από τους τρουλαίους ή σταυροειδείς ναούς.
Είσοδοι
Το εξωκλήσι διαθέτει δύο εισόδους.
Η μία βρίσκεται στον δυτικό τοίχο και η δεύτερη στον βόρειο τοίχο. Η διάταξη αυτή επιτρέπει την πρόσβαση στον ναό από δύο διαφορετικές πλευρές του κτίσματος.
Αντηρίδες και εσωτερική διαμόρφωση
Στον νότιο και στον βόρειο τοίχο υπάρχουν δύο ζεύγη εξωτερικών αντηρίδων.
Οι αντηρίδες αυτές δεν αποτελούν μόνο εξωτερικά μορφολογικά στοιχεία, αλλά συνδέονται άμεσα με τη στατική και εσωτερική διαμόρφωση του ναού. Στο εσωτερικό αντιστοιχούν σε δύο οξυκόρυφα τόξα, τα οποία συμβάλλουν στη στήριξη της ξύλινης οροφής.
Με τη συγκεκριμένη διάταξη ο εσωτερικός χώρος διαρθρώνεται σε τρία κλίτη.
Η παρουσία των οξυκόρυφων τόξων αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρον αρχιτεκτονικό χαρακτηριστικό του μικρού εξωκλησιού και προσδίδει μεγαλύτερη μορφολογική πολυπλοκότητα στο κατά τα άλλα λιτό κτίσμα.
Καμπαναριό
Το καμπαναριό βρίσκεται στη γωνία όπου συναντώνται ο δυτικός και ο βόρειος τοίχος.
Η μορφή του είναι απλή και αποτελεί ουσιαστικά μικρή κατακόρυφη προέκταση δύο πεσσών ή στηριγμάτων. Μεταξύ τους σχηματίζεται καμαρωτό άνοιγμα, μέσα στο οποίο βρίσκεται αναρτημένη η καμπάνα.
Η λιτή αυτή κατασκευή εναρμονίζεται με τη γενικότερη αρχιτεκτονική φυσιογνωμία του εξωκλησιού.
Θέση και φυσικό περιβάλλον
Το εξωκλήσι βρίσκεται δυτικά του κύριου οικιστικού πυρήνα της Αγίας Βαρβάρας, σε περιοχή με ανοικτό αγροτικό χαρακτήρα.
Η χαρτογραφικά καταγεγραμμένη θέση του βρίσκεται σε υψόμετρο περίπου 312 μέτρων. Το εξωκλήσι απέχει περίπου ένα χιλιόμετρο δυτικά από τον οικισμό της Αγίας Βαρβάρας.
Η θέση του έξω από τον πυκνότερο οικιστικό πυρήνα και η μικρή κλίμακα του κτίσματος διατηρούν τον χαρακτήρα του ως εξωκλησιού της κυπριακής υπαίθρου.
Η Αγία Παρασκευή
Το εξωκλήσι είναι αφιερωμένο στην Αγία Παρασκευή, μία από τις ιδιαίτερα τιμώμενες αγίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η Αγία Παρασκευή έζησε κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση μαρτύρησε για την πίστη της. Είναι γνωστή ως Αγία Παρασκευή η Μεγαλομάρτυς και η μνήμη της τιμάται στις 26 Ιουλίου.
Η τιμή της Αγίας Παρασκευής είναι ιδιαίτερα διαδεδομένη στην Κύπρο, όπως μαρτυρούν οι πολυάριθμοι ναοί και τα εξωκλήσια που είναι αφιερωμένα σε αυτήν σε διάφορες περιοχές του νησιού.
Εκκλησιαστικό τοπίο της Αγίας Βαρβάρας
Η Αγία Παρασκευή αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συνόλου εκκλησιαστικών χώρων της κοινότητας.
Στον οικισμό βρίσκεται ο κύριος ναός της Αγίας Βαρβάρας, ενώ στην περιοχή υπάρχουν επίσης το εξωκλήσι του Τιμίου Σταυρού και ο νεότερος ναΐσκος του Αγίου Νεκταρίου.
Τα διαφορετικά αυτά κτίσματα αντιπροσωπεύουν διαφορετικές περιόδους και αρχιτεκτονικές μορφές και αποτελούν στοιχεία της θρησκευτικής και πολιτιστικής ιστορίας της κοινότητας.
Συντεταγμένες και Google Maps
Συντεταγμένες: 35.00000° N, 33.35833° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.00000%2C33.35833
Ταξινόμηση
Ονομασία: Εξωκλήσι της Αγίας Παρασκευής
Αφιέρωση: Αγία Παρασκευή η Μεγαλομάρτυς
Τύπος: Ορθόδοξο χριστιανικό εξωκλήσι
Θρησκεία: Χριστιανισμός
Δόγμα: Ορθόδοξη Εκκλησία
Τοποθεσία: Αγία Βαρβάρα
Επαρχία: Λευκωσία
Χώρα: Κύπρος
Χρονολόγηση κτίσματος: Αρχές 20ού αιώνα
Αρχιτεκτονικός τύπος: Βασιλική
Κύριο δομικό υλικό: Πελεκητή πέτρα
Στέγη: Ξύλινη, δίρριχτη, κεραμοσκεπής
Κεραμίδια: Γαλλικού τύπου
Είσοδοι: Δύο, στον δυτικό και βόρειο τοίχο
Εσωτερική διάρθρωση: Τρία κλίτη
Τόξα: Δύο οξυκόρυφα τόξα
Αντηρίδες: Δύο ζεύγη στους βόρειο και νότιο τοίχο
Καμπαναριό: Στη συμβολή δυτικού και βόρειου τοίχου
Υψόμετρο θέσης: περίπου 312 μ.
Συντεταγμένες: 35.00000° N, 33.35833° E
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 2/3/2016
Πηγές
IX ANDROMEDA – Αγία Παρασκευή, Αγία Βαρβάρα, Λευκωσία
https://www.ix-andromeda.com/nicosia/agia-paraskeue-agia-barbara.html
GeoNames – Agía Paraskeví, Agía Varvára, Nicosia, Cyprus
https://www.geonames.org/
Mapcarta – Agía Paraskeví, Agía Varvára, Cyprus
https://mapcarta.com/12387018
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Η εκκλησία Αγίας Παρασκευής στο χωριό Αγία Βαρβάρα
https://biodiversitycyprus.blogspot.com/2016/10/ayia-paraskevi-churche-at-ayia-varbara.html
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Agia Varvara, 2/3/2016
The Chapel of Agia Paraskevi
The Chapel of Agia Paraskevi is situated in the area of Agia Varvara village in Nicosia District, approximately 20–22 kilometres south of the capital. It is a small historic chapel displaying characteristic elements of Cypriot ecclesiastical architecture and preserving important features of traditional building practices of the early 20th century.
Unlike more recent churches of the community, such as the Chapel of Agios Nektarios, Agia Paraskevi retains the simple form of a basilica, with stone-built walls and a timber tiled roof.
Dating
The present building dates to the early 20th century. The available documentation does not provide a securely established precise year of construction, and a more exact date is therefore not assigned.
Its architectural form and building materials reflect traditional construction techniques employed in small rural Cypriot churches during this period.
Architecture
The chapel was constructed in the form of a basilica. Its external appearance is characterised by a simple composition and extensive use of local stone.
The walls are constructed of dressed stone, which remains exposed on both the exterior and interior surfaces. This exposed masonry is one of the principal visual characteristics of the building.
Roof
The church is covered by a timber double-pitched roof.
The roof is tiled with French-type tiles, forming one of the characteristic features of the building.
This relatively simple roofing system distinguishes Agia Paraskevi from domed or cross-shaped churches.
Entrances
The chapel has two entrances.
One is located in the western wall and the other in the northern wall, providing access to the interior from two sides of the building.
Buttresses and interior arrangement
Two pairs of external buttresses are positioned along the northern and southern walls.
These are not merely external architectural features but are directly related to the structural and internal organisation of the chapel. Internally they correspond with two pointed arches, which assist in supporting the timber roof.
This arrangement divides the interior into three aisles.
The pointed arches are among the more distinctive architectural features of the chapel and give greater structural and visual complexity to an otherwise restrained building.
Bell tower
The bell tower stands at the corner formed by the western and northern walls.
Its design is simple, consisting essentially of a small vertical extension formed by two supports. Between them is an arched opening from which the bell is suspended.
This restrained bell tower is consistent with the overall architectural character of the chapel.
Location and natural surroundings
The chapel lies west of the principal built-up area of Agia Varvara, in surroundings retaining an open rural character.
Its mapped position lies at an elevation of approximately 312 metres. The chapel is situated roughly one kilometre west of the settlement of Agia Varvara.
Its location outside the denser village centre and the modest scale of the building preserve its character as a rural Cypriot chapel.
Agia Paraskevi
The chapel is dedicated to Saint Paraskevi, one of the widely venerated saints of the Orthodox Church.
Saint Paraskevi lived during the early Christian centuries and, according to ecclesiastical tradition, was martyred for her Christian faith. She is known as Saint Paraskevi the Great Martyr, and her feast is celebrated on 26 July.
Veneration of Saint Paraskevi is widespread in Cyprus, as demonstrated by the numerous churches and chapels dedicated to her throughout the island.
Ecclesiastical landscape of Agia Varvara
Agia Paraskevi forms part of the wider group of religious sites associated with the community.
The principal Church of Agia Varvara stands within the settlement, while the area also contains the Chapel of the Holy Cross and the more recent Chapel of Agios Nektarios.
These buildings represent different periods and architectural forms and constitute elements of the religious and cultural history of the community.
Coordinates and Google Maps
Coordinates: 35.00000° N, 33.35833° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.00000%2C33.35833
Classification
Name: Chapel of Agia Paraskevi
Dedication: Saint Paraskevi the Great Martyr
Type: Orthodox Christian chapel
Religion: Christianity
Denomination: Orthodox Church
Location: Agia Varvara
District: Nicosia
Country: Cyprus
Dating: Early 20th century
Architectural type: Basilica
Principal building material: Dressed stone
Roof: Timber, double-pitched and tiled
Roof tiles: French type
Entrances: Two, in the western and northern walls
Interior arrangement: Three aisles
Arches: Two pointed arches
Buttresses: Two pairs on the northern and southern walls
Bell tower: At the junction of the western and northern walls
Elevation: approximately 312 m
Coordinates: 35.00000° N, 33.35833° E
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 2/3/2016
Sources
IX ANDROMEDA – Agia Paraskevi, Agia Varvara, Nicosia
https://www.ix-andromeda.com/en/nicosia/agia-paraskeue-agia-barbara.html
GeoNames – Agía Paraskeví, Agía Varvára, Nicosia, Cyprus
https://www.geonames.org/
Mapcarta – Agía Paraskeví, Agía Varvára, Cyprus
https://mapcarta.com/12387018
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – original post
https://biodiversitycyprus.blogspot.com/2016/10/ayia-paraskevi-churche-at-ayia-varbara.html
