Achna Dam - Φράγμα Άχνας
28 Αυγούστου 1974: Η κατάληψη του χωριού Άχνας
Τα χαλάσματα της άλλοτε ωραίας κόρης των Κοκκινοχωριών, πληγώνει. Χαλάσματα και αγριόχορτα. Ξεραμένα δέντρα και λεηλατημένα σπίτια. Στην Αγιά Μαρίνα οι βέβηλοι έστησαν σκοπιά…
Photos 2/10/2016 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Άχνα, 2/10/2016
Ο Ιερός Ναός της Αγίας Μαρίνας
Ο Ιερός Ναός της Αγίας Μαρίνας βρίσκεται στο παλαιό χωριό Άχνα της επαρχίας Αμμοχώστου, το οποίο βρίσκεται υπό τουρκική κατοχή από το 1974.
Πρόκειται για τον μεγάλο ιστορικό ναό που δεσπόζει στο κέντρο της παλαιάς Άχνας και αποτελούσε τον κύριο ναό και ένα από τα σημαντικότερα σημεία αναφοράς της κοινότητας πριν από τον εκτοπισμό των κατοίκων της.
Ο ναός είναι αφιερωμένος στην Αγία Μαρίνα και σε σύγχρονες επίσημες αναφορές της κοινότητας και του Δήμου Αγίας Νάπας εμφανίζεται ως Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας και Αρχαγγέλου Μιχαήλ.
Χρονολόγηση
Σύμφωνα με τις διαθέσιμες ιστορικές πληροφορίες για την Άχνα, τα εγκαίνια του ναού πραγματοποιήθηκαν το 1912.
Η χρονολογία αυτή αποτελεί σημαντικό τεκμήριο για την ιστορία του σημερινού μεγάλου ναού και τον τοποθετεί στις αρχές του 20ού αιώνα, αρκετές δεκαετίες πριν από την τουρκική εισβολή και την κατάληψη της Άχνας.
Η Αγία Μαρίνα και η Άχνα
Η Αγία Μαρίνα κατείχε ιδιαίτερη θέση στη θρησκευτική ζωή και στην τοπική παράδοση των Αχνιωτών.
Η επίχρυση εικόνα της Αγίας Μαρίνας αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα θρησκευτικά κειμήλια της κοινότητας.
Σύμφωνα με καταγεγραμμένη μαρτυρία, κατά τα γεγονότα του 1974 η εικόνα σώθηκε χάρη στον ιερέα του χωριού, Παπα-Γρηγόρη, ο οποίος κατάφερε να τη μεταφέρει στις ελεύθερες περιοχές.
Με αυτό τον τρόπο ένα από τα σημαντικότερα κειμήλια της παλαιάς εκκλησίας και της κατεχόμενης κοινότητας διασώθηκε από την καταστροφή και τη λεηλασία που ακολούθησαν τον εκτοπισμό των κατοίκων.
Η τοπική παράδοση για την Αγία Μαρίνα
Η ιδιαίτερη σχέση των κατοίκων με την Αγία Μαρίνα αποτυπώνεται και σε παλιά λαϊκή παράδοση της Άχνας.
Σύμφωνα με την παράδοση, η Αγία Μαρίνα προστάτευε το χωριό και δεν επέτρεπε σε Τούρκους να παραμείνουν σε αυτό για μεγάλο χρονικό διάστημα. Οι παλαιότεροι κάτοικοι διηγούνταν ότι η Αγία παρουσιαζόταν στον ύπνο τους και τους ανάγκαζε να εγκαταλείψουν το χωριό.
Η αφήγηση αυτή αποτελεί στοιχείο της προφορικής και λαογραφικής παράδοσης των Αχνιωτών και πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τέτοιο και όχι ως ιστορικό γεγονός.
Η Άχνα πριν από το 1974
Η Άχνα ήταν ένα από τα μεγάλα και εύφορα χωριά των Κοκκινοχωριών της επαρχίας Αμμοχώστου.
Η ιστορία της περιοχής εκτείνεται πολύ πίσω στον χρόνο. Αρχαιολογικές ανασκαφές πραγματοποιήθηκαν ήδη από το 1882 και έφεραν στο φως σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα.
Μεταξύ των ευρημάτων αναφέρονται ιερά αφιερωμένα στην Αφροδίτη, την Αρτέμιδα, τον Απόλλωνα και τον Πάνα, αρχαίοι τάφοι, πήλινα ειδώλια και άλλα ευρήματα, ιδιαίτερα της ελληνιστικής περιόδου.
Μέσα σε αυτό το χωριό με τη μακρά ιστορική συνέχεια, ο ναός της Αγίας Μαρίνας αποτελούσε το κέντρο της θρησκευτικής ζωής της κοινότητας κατά τον 20ό αιώνα.
Η τουρκική εισβολή και η κατάληψη της Άχνας
Η τουρκική εισβολή του 1974 άλλαξε οριστικά τη ζωή της κοινότητας.
Κατά τη δεύτερη φάση της εισβολής, οι κάτοικοι εγκατέλειψαν την Άχνα και κατέφυγαν στις ελεύθερες περιοχές.
Η 28η Αυγούστου 1974 αποτελεί καθοριστική ημερομηνία στην ιστορία του χωριού, καθώς τότε η Άχνα καταλήφθηκε από τα τουρκικά στρατεύματα.
Οι κάτοικοι έγιναν πρόσφυγες και δεν επέστρεψαν στα σπίτια τους.
Το Δασάκι της Άχνας και οι πρόσφυγες
Μετά τον εκτοπισμό, χιλιάδες πρόσφυγες κατέφυγαν στο δάσος της Άχνας.
Οι πρώτες εβδομάδες μετά την εισβολή ήταν εξαιρετικά δύσκολες. Οι πρόσφυγες εγκαταστάθηκαν προσωρινά κάτω από δέντρα και σε αντίσκηνα, δημιουργώντας έναν τεράστιο αυτοσχέδιο προσφυγικό καταυλισμό.
Η περιοχή εξελίχθηκε σταδιακά στον σημερινό οικισμό Δασάκι Άχνας, όπου εγκαταστάθηκε μεγάλο μέρος των εκτοπισμένων Αχνιωτών.
Έτσι δημιουργήθηκε μια νέα κοινότητα λίγα μόλις χιλιόμετρα από το παλαιό χωριό, το οποίο οι κάτοικοι εξακολουθούν να βλέπουν χωρίς να μπορούν να επιστρέψουν μόνιμα σε αυτό.
Ο ναός μετά το 1974
Μετά την κατάληψη της Άχνας, ο ιστορικός ναός της Αγίας Μαρίνας έμεινε στην κατεχόμενη περιοχή.
Το παλαιό χωριό ερημώθηκε σε μεγάλο βαθμό. Σπίτια λεηλατήθηκαν και εγκαταλείφθηκαν, η βλάστηση κάλυψε τμήματα του οικισμού και η περιοχή γύρω από την Αγία Μαρίνα απέκτησε στρατιωτική παρουσία.
Η δική μου φωτογραφική καταγραφή στις 2 Οκτωβρίου 2016 αποτυπώνει τον ναό και την περιοχή περισσότερα από σαράντα χρόνια μετά τον εκτοπισμό των κατοίκων.
Ημέρα Μνήμης της κατεχόμενης Άχνας
Η εκκλησία εξακολουθεί να αποτελεί ισχυρό σύμβολο της κατεχόμενης κοινότητας.
Οι Αχνιώτες πραγματοποιούν εκδηλώσεις μνήμης για την κατάληψη του χωριού και την προσδοκία επιστροφής.
Χαρακτηριστικά, κατά την 50ή επέτειο της κατάληψης, την 1η Σεπτεμβρίου 2024, κάτοικοι της Άχνας πορεύθηκαν προς τη νεκρή ζώνη και συγκεντρώθηκαν απέναντι από την κατεχόμενη εκκλησία της Αγίας Μαρίνας.
Στην παρουσία της εικόνας της Αγίας Μαρίνας τελέστηκε δέηση, ενώ ακολούθησαν ομιλίες, ποιήματα και τραγούδια μνήμης.
Η επιλογή του συγκεκριμένου σημείου δείχνει πόσο στενά εξακολουθεί να συνδέεται ο ναός με τη συλλογική μνήμη των εκτοπισμένων κατοίκων.
Κειμήλια από τον ναό – Εσταυρωμένος του 19ου αιώνα
Ιδιαίτερα σημαντικό τεκμήριο της εκκλησιαστικής κληρονομιάς του ναού είναι ένας παλαιός Εσταυρωμένος του 19ου αιώνα.
Η Ιερά Μητρόπολη Κωνσταντίας και Αμμοχώστου τον καταγράφει ως προερχόμενο από τον Ιερό Ναό Αγίας Μαρίνας Άχνας.
Ο Εσταυρωμένος έχει διαστάσεις περίπου 179 × 85 εκ. και σήμερα συνδέεται με τον Ιερό Ναό Παναγίας Τραχιάς στην Άχνα.
Η ύπαρξη αυτού του κειμηλίου αποδεικνύει ότι ο εκκλησιαστικός εξοπλισμός της κοινότητας περιλαμβάνει αντικείμενα σημαντικά παλαιότερα από τα εγκαίνια του σημερινού ναού το 1912.
Η Αγία Μαρίνα
Η Αγία Μαρίνα η Μεγαλομάρτυς είναι μία από τις ιδιαίτερα τιμώμενες Αγίες της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Σύμφωνα με την εκκλησιαστική παράδοση, έζησε κατά τους πρώτους χριστιανικούς αιώνες και υπέστη μαρτύριο για την πίστη της.
Η μνήμη της τιμάται στις 17 Ιουλίου.
Η βαθιά σύνδεση της Αγίας Μαρίνας με την Άχνα συνεχίζεται και μετά τον εκτοπισμό των κατοίκων, όπως φαίνεται τόσο από τη διάσωση της εικόνας της όσο και από τη συνεχιζόμενη παρουσία της στις θρησκευτικές και επετειακές εκδηλώσεις της κοινότητας.
Η συνέχεια της θρησκευτικής ζωής στο Δασάκι Άχνας
Μετά τον εκτοπισμό, οι κάτοικοι μετέφεραν τη θρησκευτική τους παράδοση στον νέο οικισμό.
Στο Δασάκι Άχνας λειτουργεί σήμερα ο Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας και Αρχαγγέλου Μιχαήλ, διατηρώντας ζωντανή την αφιέρωση και τη θρησκευτική παράδοση της παλαιάς κοινότητας.
Η Αγία Μαρίνα εξακολουθεί επομένως να αποτελεί κεντρικό στοιχείο της θρησκευτικής και πολιτιστικής ταυτότητας των Αχνιωτών.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 2 Οκτωβρίου 2016 στην κατεχόμενη Άχνα.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας
Σύγχρονη ονομασία που χρησιμοποιείται από την κοινότητα: Ιερός Ναός Αγίας Μαρίνας και Αρχαγγέλου Μιχαήλ
Αφιέρωση: Αγία Μαρίνα η Μεγαλομάρτυς / Αρχάγγελος Μιχαήλ
Τύπος: Ορθόδοξος χριστιανικός ναός
Τοποθεσία: Παλαιά Άχνα
Επαρχία: Αμμόχωστος
Χώρα: Κύπρος
Κατάσταση περιοχής: Υπό τουρκική κατοχή από το 1974
Εγκαίνια ναού: 1912
Εορτή Αγίας Μαρίνας: 17 Ιουλίου
Σημαντικό σωζόμενο κειμήλιο: Εσταυρωμένος, 19ος αιώνας, 179 × 85 εκ.
Κατάληψη Άχνας: 28 Αυγούστου 1974
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Ημερομηνία φωτογραφιών: 2/10/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Αγιά Μαρίνα στο κατεχόμενο χωριό Άχνα
Κοινοτικό Συμβούλιο Άχνας – Ιστορία της Άχνας
Cyprus Cross Path – Εσταυρωμένος από τον Ιερό Ναό Αγίας Μαρίνας Άχνας
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Achna, 2/10/2016
The Church of Agia Marina
The Church of Agia Marina stands in the old village of Achna in Famagusta District, an area under Turkish occupation since 1974.
It is the large historic church dominating the centre of old Achna and was the principal church and one of the most important landmarks of the community before its inhabitants were displaced.
The church is dedicated to Saint Marina, while contemporary official references associated with the community also use the name Church of Agia Marina and Archangel Michael.
Dating
Available historical information concerning Achna records that the church was consecrated in 1912.
This provides an important chronological reference for the present building and places its completion in the early twentieth century, several decades before the Turkish invasion and occupation of Achna.
Saint Marina and Achna
Saint Marina occupied a particularly important position in the religious life and local traditions of the people of Achna.
A gilded icon of Saint Marina was among the community's important religious treasures.
According to a recorded account, during the events of 1974 the icon was saved by the village priest, Father Grigoris, who succeeded in taking it to the government-controlled areas.
One of the most important religious treasures associated with the occupied church and community was therefore preserved from the destruction and looting that followed the displacement of the inhabitants.
Local tradition concerning Saint Marina
The close relationship between the inhabitants and Saint Marina is also reflected in an old local tradition.
According to this tradition, Saint Marina protected the village and did not permit Turks to remain there for extended periods. Older inhabitants related stories in which the Saint appeared in their dreams and compelled them to leave the village.
This account belongs to the oral and folkloric traditions of Achna and should be understood as such rather than as a documented historical event.
Achna before 1974
Achna was one of the large and fertile villages of the Kokkinochoria region of Famagusta District.
The history of the area extends far into antiquity. Archaeological excavations were undertaken as early as 1882 and uncovered important remains.
Finds included sanctuaries associated with Aphrodite, Artemis, Apollo and Pan, ancient tombs, terracotta figurines and other archaeological material, particularly from the Hellenistic period.
Within this community of considerable historical depth, the Church of Agia Marina served as a centre of religious life during the twentieth century.
The Turkish invasion and occupation of Achna
The Turkish invasion of Cyprus in 1974 permanently changed the life of the community.
During the second phase of the invasion, the inhabitants abandoned Achna and fled towards the government-controlled areas.
28 August 1974 became a defining date in the history of the village, when Achna was occupied by Turkish forces.
Its inhabitants became refugees and have not been able to return permanently to their homes.
Dasaki Achnas and the refugees
Following their displacement, thousands of refugees sought shelter in the forest of Achna.
Conditions during the first weeks after the invasion were extremely difficult. Refugees initially lived beneath trees and in tents, creating an enormous improvised refugee camp.
The area gradually developed into the present settlement of Dasaki Achnas, where many displaced inhabitants of Achna established new homes.
A new community was thus created only a few kilometres from the old village, which its displaced inhabitants can still see but to which they have not been able to return permanently.
The church after 1974
Following the occupation of Achna, the historic Church of Agia Marina remained within the occupied area.
Much of the old village became deserted. Houses were looted and abandoned, vegetation spread through parts of the settlement, and the area around Agia Marina acquired a military presence.
My photographic record of 2 October 2016 documents the church and its surroundings more than four decades after the displacement of the inhabitants.
Remembrance Day of occupied Achna
The church continues to serve as a powerful symbol for the displaced community.
The people of Achna organise remembrance events commemorating the occupation of their village and expressing their wish to return.
On 1 September 2024, marking the fiftieth anniversary of the occupation, residents marched towards the Achna buffer zone and gathered opposite the occupied Church of Agia Marina.
A prayer service was held in the presence of the icon of Saint Marina, followed by speeches, poetry and songs of remembrance.
The choice of this location demonstrates the continuing importance of the church in the collective memory of the displaced community.
Ecclesiastical treasure – 19th-century Crucifix
An important surviving object associated with the church is a nineteenth-century Crucifix.
The Holy Metropolis of Constantia and Ammochostos records it as originating from the Church of Agia Marina at Achna.
The Crucifix measures approximately 179 × 85 cm and is now associated with the Church of Panagia Trachia at Achna.
Its survival demonstrates that the ecclesiastical heritage of the community includes objects considerably older than the consecration of the present church in 1912.
Saint Marina
The church is dedicated to Saint Marina the Great Martyr, one of the widely venerated saints of the Orthodox Church.
According to Christian tradition, Saint Marina lived during the early Christian centuries and was martyred for her faith.
Her feast is celebrated on 17 July.
The close association between Saint Marina and Achna continues after the displacement of the community, as demonstrated by the preservation of her icon and her continuing role in the religious and commemorative life of the people of Achna.
Continuity of religious life at Dasaki Achnas
Following their displacement, the inhabitants carried their religious traditions into their new settlement.
The Church of Agia Marina and Archangel Michael serves the community at Dasaki Achnas today, preserving the dedication and religious traditions of old Achna.
Saint Marina therefore continues to occupy a central place in the religious and cultural identity of the people of Achna.
Photographic record
The photographs accompanying this post were taken by George Konstantinou on 2 October 2016 at occupied Achna.
Classification
Name: Church of Agia Marina
Contemporary community designation: Church of Agia Marina and Archangel Michael
Dedication: Saint Marina the Great Martyr / Archangel Michael
Type: Orthodox Christian church
Location: Old Achna
District: Famagusta
Country: Cyprus
Status of area: Under Turkish occupation since 1974
Church consecration: 1912
Feast of Saint Marina: 17 July
Important surviving ecclesiastical object: 19th-century Crucifix, 179 × 85 cm
Occupation of Achna: 28 August 1974
Photographer: George Konstantinou
Date of photographs: 2/10/2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Agia Marina at occupied Achna
Achna Community Council – History of Achna
Cyprus Cross Path – Crucifix from the Church of Agia Marina, Achna
Agia Napa Municipality – Achna Municipal District
No comments:
Post a Comment