Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Φτέρυχα, 20/10/2016
Η εκκλησία
Η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου αποτελεί τον κύριο ενοριακό ναό του κατεχόμενου χωριού Φτέρυχα της επαρχίας Κερύνειας. Η επίσημη καταγραφή της Ιεράς Μητροπόλεως Κυρηνείας την αναφέρει ως Ιερό Ναό Αποστόλων Πέτρου και Παύλου, Φτέρυχα, ενώ περιλαμβάνεται επίσης στον χάρτη των χριστιανικών μνημείων της κατεχόμενης Κύπρου της Εκκλησίας της Κύπρου.
Τα Φτέρυχα βρίσκονται στη βόρεια πλευρά του Πενταδακτύλου, περίπου τρία χιλιόμετρα από τη θάλασσα, ανάμεσα στις κοινότητες Κάρμι, Παλαιόσοφος και Ελιά. Πριν από το 1974 ήταν μια πολύ μικρή ελληνοκυπριακή κοινότητα, με περίπου πενήντα κατοίκους κατά τα τελευταία χρόνια πριν από την εισβολή.
Χρονολόγηση και ανέγερση
Ο ναός είναι σχετικά νεότερο εκκλησιαστικό οικοδόμημα σε σύγκριση με πολλούς παλαιούς ναούς της επαρχίας Κερύνειας. Σύμφωνα με τις καταγραφές της κοινότητας, κτίστηκε γύρω στο 1930, περίπου την ίδια περίοδο κατά την οποία ανεγέρθηκε και το δημοτικό σχολείο των Φτερύχων.
Η εκκλησία και το σχολείο βρίσκονταν πολύ κοντά μεταξύ τους και αποτελούσαν δύο από τα σημαντικότερα κτίρια του μικρού οικισμού. Το σχολείο είχε μία αίθουσα και έναν δάσκαλο και σταμάτησε να λειτουργεί λίγα χρόνια πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, όταν ο αριθμός των παιδιών είχε μειωθεί σημαντικά.
Αφιερωμένη στους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο
Ο ναός είναι αφιερωμένος στους Πρωτοκορυφαίους Αποστόλους Πέτρο και Παύλο, των οποίων η κοινή μνήμη εορτάζεται από την Ορθόδοξη Εκκλησία στις 29 Ιουνίου.
Η ίδια ημερομηνία αποτελούσε και την ετήσια πανήγυρη της εκκλησίας των Φτερύχων. Στις 29 Ιουνίου προσέρχονταν για προσκύνημα όχι μόνο οι κάτοικοι του χωριού αλλά και πιστοί από τις γύρω κοινότητες. Η γιορτή είχε έτσι θρησκευτική αλλά και κοινωνική σημασία για ολόκληρη τη μικρή περιοχή δυτικά της Κερύνειας.
Η κοινή εκκλησιαστική ζωή Φτερύχων, Ελιάς και Παλαιόσοφου
Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της ιστορίας του ναού ήταν η στενή εκκλησιαστική συνεργασία των τριών γειτονικών μικρών κοινοτήτων Φτέρυχα, Ελιά και Παλαιόσοφος.
Για πολλά χρόνια και μέχρι την εισβολή του 1974, ιερέας ήταν ο παπά-Αριστοτέλης. Δεν λειτουργούσε μόνο στα Φτέρυχα αλλά εξυπηρετούσε εκ περιτροπής και τον Άγιο Νικόλαο στην Ελιά και την Αγία Παρασκευή στον Παλαιόσοφο.
Έτσι, θεία λειτουργία στα Φτέρυχα τελούνταν περίπου κάθε τρίτη Κυριακή. Παλαιότερα το σήμαντρο και αργότερα η καμπάνα καλούσαν τους κατοίκους στην εκκλησία. Οι τρεις κοινότητες μοιράζονταν ουσιαστικά τον ίδιο ιερέα και οργάνωναν από κοινού μεγάλο μέρος της θρησκευτικής τους ζωής.
Η Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας επιβεβαιώνει ότι η εκκλησία των Αγίων Πέτρου και Παύλου λειτουργούσε εκ περιτροπής μαζί με τις εκκλησίες της Ελιάς και του Παλαιόσοφου.
Οι μεγάλες γιορτές
Η κοινή αυτή εκκλησιαστική ζωή γινόταν ακόμη πιο έντονη κατά τις μεγάλες εορτές. Τα Χριστούγεννα, η Πρωτοχρονιά, τα Θεοφάνεια και το Πάσχα εορτάζονταν εκ περιτροπής στις εκκλησίες των τριών χωριών.
Όταν η σειρά ερχόταν στα Φτέρυχα, κάτοικοι και από τις τρεις κοινότητες συγκεντρώνονταν στην εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου. Οι παλαιότερες καταγραφές αναφέρουν ότι ο συνολικός πληθυσμός των τριών χωριών που συνδεόταν με αυτή την κοινή εκκλησιαστική ζωή ανερχόταν περίπου στους τριακόσιους ανθρώπους.
Για ένα τόσο μικρό χωριό, η εκκλησία αποτελούσε επομένως πολύ περισσότερα από έναν τόπο λατρείας. Ήταν τόπος συνάντησης, κοινωνικής επαφής και διατήρησης των δεσμών μεταξύ συγγενικών και γειτονικών κοινοτήτων.
Η εκκλησία μέσα στον παλιό οικισμό
Πριν από το 1974 τα Φτέρυχα αποτελούνταν από περίπου τριάντα χαμηλά σπίτια. Μέσα σε αυτό το μικρό σύνολο η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου ξεχώριζε ως ένα από τα σημαντικότερα δημόσια κτίρια του χωριού.
Το φυσικό περιβάλλον γύρω από τον ναό ήταν χαρακτηριστικό της βόρειας πλευράς του Πενταδακτύλου. Το χωριό περιβαλλόταν από πεύκα, κυπαρίσσια, ελιές, χαρουπιές και μεγάλες αμυγδαλιές, ενώ από τις πλαγιές ανάβλυζαν πηγές νερού.
Η θέση της εκκλησίας στο κέντρο αυτής της μικρής κοινότητας την καθιστούσε αναπόσπαστο μέρος της καθημερινής ζωής των Φτερυχιωτών.
Η τουρκική εισβολή του 1974 και ο εκτοπισμός
Η συνεχής λειτουργία της κοινότητας διακόπηκε βίαια με την τουρκική εισβολή του 1974. Τα Φτέρυχα καταλήφθηκαν από τις τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις από τις πρώτες ημέρες της εισβολής και οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι εκτοπίστηκαν από το χωριό τους.
Με τον εκτοπισμό των κατοίκων διακόπηκε και η φυσική συνέχεια της ενοριακής ζωής γύρω από την εκκλησία. Ο ναός βρίσκεται έκτοτε στην κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Ιερά Μητρόπολις Κυρηνείας εξακολουθεί να καταγράφει τον Ιερό Ναό Αποστόλων Πέτρου και Παύλου Φτερύχων, μαζί με εκκλησιαστική επιτροπή, γεγονός που διατηρεί θεσμικά τον δεσμό της εκτοπισμένης κοινότητας με την εκκλησία της.
Λεηλασία μετά το 1974
Σε παλαιότερες κοινοτικές πληροφορίες που διασώζονται στην αρχική καταγραφή της εκκλησίας αναφέρεται ότι μετά την κατοχή ο ναός λεηλατήθηκε και εικόνες αφαιρέθηκαν από το εσωτερικό του. Η πληροφορία αυτή μεταφέρεται ως καταγεγραμμένη μαρτυρία της κοινότητας· δεν εντοπίστηκε μέχρι σήμερα λεπτομερής δημοσιευμένη απογραφή των εικόνων ή άλλων εκκλησιαστικών αντικειμένων που χάθηκαν.
Η απώλεια εκκλησιαστικών αντικειμένων από κατεχόμενους ναούς αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορίας της θρησκευτικής και πολιτιστικής κληρονομιάς των εκτοπισμένων κοινοτήτων της Κερύνειας.
Η σημασία του ναού για τη μνήμη της κοινότητας
Για τους κατοίκους των Φτερύχων η εκκλησία των Αποστόλων Πέτρου και Παύλου ήταν στενά συνδεδεμένη με τις σημαντικότερες στιγμές της ζωής τους: τις Κυριακές, τις μεγάλες γιορτές, την ετήσια πανήγυρη της 29ης Ιουνίου και τις κοινές εκκλησιαστικές συγκεντρώσεις με την Ελιά και τον Παλαιόσοφο.
Η εκκλησία αποτελεί επομένως σημαντικό μνημείο της κοινωνικής και θρησκευτικής ιστορίας ενός πολύ μικρού κυπριακού χωριού. Η καταγραφή της ιστορίας της διατηρεί ζωντανή τη μνήμη ενός τρόπου ζωής που διακόπηκε το 1974, αλλά συνεχίζει να αποτελεί μέρος της ταυτότητας των Φτερυχιωτών και των απογόνων τους.
Ταξινόμηση
Ονομασία: Ιερός Ναός Αποστόλων Πέτρου και Παύλου
Τύπος: Ορθόδοξος ενοριακός ναός
Αφιέρωση: Απόστολοι Πέτρος και Παύλος
Εορτή: 29 Ιουνίου
Χρονολόγηση: γύρω στο 1930
Χωριό: Φτέρυχα
Επαρχία: Κερύνειας
Καθεστώς περιοχής: Κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας από το 1974
Εκκλησιαστική δικαιοδοσία: Ιερά Μητρόπολις Κυρηνείας
Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία φωτογραφιών: Φτέρυχα, επαρχία Κερύνειας
Ημερομηνία φωτογραφιών: 20/10/2016
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Η αρχική καταγραφή της εκκλησίας και στοιχεία φωτογραφιών
Ιερά Μητρόπολις Κυρηνείας / Εκκλησία της Κύπρου – Ναοί και ενορίες
Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας – Φτέρυχα
Χριστιανικά Μνημεία της επαρχίας Κερύνειας – Εκκλησία Αποστόλων Πέτρου και Παύλου
Εκκλησία της Κύπρου – Χάρτης Χριστιανικών Μνημείων της κατεχόμενης Κύπρου
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – FTERICHA, 20/10/2016
The church
The Church of the Apostles Peter and Paul is the principal parish church of the occupied village of Ftericha in Kyrenia District. The Holy Metropolis of Kyrenia officially records it as the Church of the Apostles Peter and Paul, Ftericha, and it is also included on the Church of Cyprus map of Christian monuments in occupied Cyprus.
Ftericha lies on the northern side of the Kyrenia mountain range, approximately three kilometres from the sea and close to Karmi, Palaiosofos and Elia. Before 1974 it was a very small Greek Cypriot community, with only around fifty inhabitants during its final years before the invasion.
Construction and date
The church is comparatively recent when compared with many historic churches of Kyrenia District. Community records state that it was built around 1930, at approximately the same time as the village primary school.
The church and school stood close to one another and were among the most important public buildings of the small settlement. The school consisted of a single classroom with one teacher and ceased operating shortly before the Turkish invasion of 1974 as the number of children declined.
Dedication to the Apostles Peter and Paul
The church is dedicated to the Chief Apostles Peter and Paul, whose joint feast is celebrated by the Orthodox Church on 29 June.
The same date was the annual feast day of the church at Ftericha. On 29 June, inhabitants of neighbouring villages also came to worship, making the feast an important religious and social occasion for the small communities of the area.
Shared religious life with Elia and Palaiosofos
A particularly interesting feature of the church's history was the close ecclesiastical relationship between the three neighbouring communities of Ftericha, Elia and Palaiosofos.
For many years and until the invasion of 1974, the priest was Father Aristotelis. He served not only at Ftericha but also, in rotation, at Agios Nikolaos in Elia and Agia Paraskevi in Palaiosofos.
Divine Liturgy was therefore celebrated at Ftericha approximately every third Sunday. The sounding board, and later the church bell, called the inhabitants to worship.
The Union of Communities of Kyrenia District also confirms that the Church of Peter and Paul operated in rotation with the churches of Elia and Palaiosofos.
Major religious festivals
This shared religious life became especially important during major feast days. Christmas, New Year, Epiphany and Easter were celebrated in rotation among the churches of the three villages.
When the service was held at Ftericha, inhabitants from all three communities gathered at the Church of the Apostles Peter and Paul. Older records state that the combined population connected with these communal celebrations amounted to approximately three hundred people.
For such a small village, the church was therefore much more than a place of worship. It was also a centre of social contact and an important link between neighbouring communities.
The church within the old village
Before 1974 Ftericha consisted of only about thirty modest houses. Among them, the Church of the Apostles Peter and Paul was one of the most prominent communal buildings.
The surrounding landscape was characteristically green, with pines, cypresses, olive trees, carobs and large almond trees, while springs emerged from the surrounding hillsides.
The church's position within this small settlement made it an integral part of everyday village life.
The Turkish invasion of 1974 and displacement
The continuous life of the community was violently interrupted by the Turkish invasion of Cyprus in 1974. Ftericha was occupied by Turkish forces during the first days of the invasion, and its Greek Cypriot inhabitants were displaced from their village.
The displacement of the population also ended the continuous parish life centred on the church. The building has since remained within the occupied territory of the Republic of Cyprus.
The Holy Metropolis of Kyrenia continues to list the Church of the Apostles Peter and Paul at Ftericha, together with its church committee, maintaining the institutional link between the displaced community and its parish church.
Looting after 1974
Older community information preserved in the original record of the church states that after the occupation the church was looted and icons were removed. This is retained here as a recorded community account; no detailed published inventory of the specific icons or other ecclesiastical objects lost from the church was located.
The church and the memory of Ftericha
For the people of Ftericha, the Church of the Apostles Peter and Paul was closely associated with Sundays, major religious festivals, the annual feast of 29 June and the shared religious life of Ftericha, Elia and Palaiosofos.
The church is therefore an important monument to the religious and social history of a very small Cypriot community. Recording its history helps preserve the memory of a way of life that was interrupted in 1974 but remains part of the identity of the displaced villagers and their descendants.
Classification
Name: Church of the Apostles Peter and Paul
Type: Orthodox parish church
Dedication: Apostles Peter and Paul
Feast day: 29 June
Date: around 1930
Village: Ftericha
District: Kyrenia
Status of area: Within the territory of the Republic of Cyprus under Turkish occupation since 1974
Ecclesiastical jurisdiction: Holy Metropolis of Kyrenia
Photographer: George Konstantinou
Photo location: Ftericha, Kyrenia District
Date photographed: 20/10/2016
Sources
Biodiversity of Cyprus – Original church record and photographic information
Holy Metropolis of Kyrenia / Church of Cyprus – Churches and parishes
Union of Communities of Kyrenia District – Ftericha
Christian Monuments of Kyrenia District – Church of the Apostles Peter and Paul
Church of Cyprus – Map of Christian Monuments in occupied Cyprus
No comments:
Post a Comment