Το κατεχόμενο χωριό Τριμίθι - Treminthi Village - Cyprus
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Τριμίθι, 20/10/2016.
Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα
Η Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα βρίσκεται κοντά στο κατεχόμενο χωριό Τριμίθι της επαρχίας Κερύνειας, στη βόρεια πλευρά του Πενταδακτύλου. Το Τριμίθι είναι αμιγώς ελληνικό χωριό, οι κάτοικοι του οποίου εκτοπίστηκαν μετά την τουρκική εισβολή του 1974.
Η Χρυσοτριμιθιώτισσα δεν ήταν η κύρια εκκλησία του χωριού· κύριος ναός του Τριμιθιού ήταν ο Άγιος Χαράλαμπος. Η Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα ήταν ξωκλήσι της κοινότητας και αποτελούσε σημαντικό τόπο λατρείας για τους κατοίκους. Η Εκκλησία της Κύπρου την καταγράφει επίσημα στα χριστιανικά μνημεία του Τριμιθιού.
Η παλαιά βυζαντινή εκκλησία
Η σημερινή μορφή του μνημείου συνδέεται με παλαιότερο ναό. Η Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας αναφέρει ότι η Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα είναι κτισμένη στη θέση μικρής βυζαντινής εκκλησίας που προεκτάθηκε, ενώ το Τμήμα Αρχαιοτήτων χαρακτηρίζει το μνημείο ως εκκλησία που ανάγεται στη Μεσοβυζαντινή περίοδο.
Η πληροφορία αυτή είναι σημαντική, καθώς τεκμηριώνει τη μακρά ιστορική παρουσία του χριστιανικού μνημείου στην περιοχή του Τριμιθιού.
Η παράδοση της εικόνας και της τριμιθιάς
Με την Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα συνδέεται παλιά τοπική παράδοση. Σύμφωνα με την καταγραφή της Εκκλησίας της Κύπρου, κοντά στην είσοδο του χωριού υπήρχε σπήλαιο μέσα στο οποίο βρέθηκε εικόνα της Παναγίας. Μπροστά από το σπήλαιο υπήρχε μια μεγάλη τριμιθιά, από την οποία συνδέεται παραδοσιακά και η ονομασία Χρυσοτριμιθιώτισσα.
Η ίδια παράδοση αναφέρει ότι οι κάτοικοι προσπάθησαν να μεταφέρουν την εικόνα στην εκκλησία του χωριού, αλλά η εικόνα επέστρεφε κατά τη διάρκεια της νύχτας στο σπήλαιο. Η διήγηση αυτή αποτελεί θρησκευτική και λαϊκή παράδοση της κοινότητας και όχι ιστορικά εξακριβωμένο γεγονός.
Πριν από το 1974, στη Χρυσοτριμιθιώτισσα γινόταν μεγάλη πανήγυρη τη Δευτέρα του Πάσχα (Λαμπροδευτέρα).
Η τύχη της εκκλησίας μετά το 1974
Μετά την τουρκική εισβολή και κατοχή του 1974, η Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα υπέστη σοβαρή αλλαγή χρήσης.
Το Τμήμα Αρχαιοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας αναφέρει ότι ήδη από το 1992 η εκκλησία είχε μετατραπεί σε «γκαλερί τέχνης και κέντρο κυπριακής χειροτεχνίας». Αναφέρει επίσης ότι στις 6 Απριλίου 1996 δημοσιεύθηκε αγγελία στην τουρκοκυπριακή εφημερίδα Cyprus Today, με την οποία η εκκλησία προσφερόταν για leasehold έναντι £32.500.
Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Κυπριακής Δημοκρατίας έχει επίσης καταγράψει την περίπτωση της Χρυσοτριμιθιώτισσας, αναφέροντας ότι η εκκλησία μαζί με το κοιμητήριό της προσφέρθηκε σε αλλοδαπούς μέσω βρετανικού μεσιτικού γραφείου και μετατράπηκε σε ζωγραφικό εργαστήρι.
Η Εκκλησία της Κύπρου έχει επίσης δημοσιεύσει φωτογραφική και αρχειακή τεκμηρίωση του μνημείου μετά την κατοχή, αναφέροντας τις προσπάθειες διάθεσής του και τη μεταγενέστερη αλλαγή χρήσης του.
Η Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα αποτελεί επομένως όχι μόνο ένα παλαιό χριστιανικό μνημείο της Κερύνειας, αλλά και σημαντικό τεκμήριο της ιστορίας και της θρησκευτικής μνήμης της εκτοπισμένης κοινότητας του Τριμιθιού.
Πηγές
Εκκλησία της Κύπρου – Παναγία Χρυσοτριμιθιώτισσα
Τμήμα Αρχαιοτήτων Κυπριακής Δημοκρατίας – Church of Panagia Chrysotrimithiotissa, Trimithi
Ένωση Κοινοτήτων Επαρχίας Κερύνειας – Τριμίθι
Εκκλησία της Κύπρου – Χριστιανικά Μνημεία της Κύπρου υπό στρατιωτική κατοχή
Βουλή των Αντιπροσώπων – τεκμηρίωση για την κατεχόμενη πολιτιστική κληρονομιά
Biodiversity of Cyprus – Τριμίθι και φωτογραφίες 20/10/2016
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – TRIMITHI, 20/10/2016.
Panagia Chrysotrimithiotissa
Panagia Chrysotrimithiotissa is located near the occupied village of Trimithi in Kyrenia District, on the northern side of the Pentadaktylos mountain range. Trimithi was an entirely Greek Cypriot village whose inhabitants were displaced following the Turkish invasion of 1974.
Chrysotrimithiotissa was not the main church of the village; the principal church of Trimithi was Agios Charalambos. Panagia Chrysotrimithiotissa was a chapel of the community and an important place of worship for its inhabitants. The Church of Cyprus officially records it among the Christian monuments of Trimithi.
The earlier Byzantine church
The surviving monument is associated with an earlier church. The Union of Communities of Kyrenia District records that Panagia Chrysotrimithiotissa was built on the site of a small Byzantine church that was subsequently extended, while the Department of Antiquities identifies the monument as dating to the Middle Byzantine period.
This information is significant because it documents the long historical presence of the Christian monument in the area of Trimithi.
The tradition of the icon and the terebinth tree
An old local tradition is associated with Panagia Chrysotrimithiotissa. According to an account published by the Church of Cyprus, there was a cave near the entrance to the village in which an icon of the Virgin Mary was found. A large terebinth tree (trimithia in the Cypriot dialect) stood in front of the cave, and the name Chrysotrimithiotissa is traditionally associated with this tree.
The same tradition relates that the villagers attempted to transfer the icon to the village church, but during the night the icon would return to the cave. This account belongs to the religious and folk tradition of the community and should not be regarded as a historically verified event.
Before 1974, a large religious festival was held at Chrysotrimithiotissa on Easter Monday.
The fate of the church after 1974
Following the Turkish invasion and occupation of 1974, Panagia Chrysotrimithiotissa underwent a serious change of use.
The Department of Antiquities of the Republic of Cyprus reports that by 1992 the church had already been converted into an “art gallery and Cypriot craft centre”. It further records that on 6 April 1996, an advertisement appeared in the Turkish Cypriot newspaper Cyprus Today offering the church on a leasehold basis for £32,500.
The House of Representatives of the Republic of Cyprus has also documented the case of Chrysotrimithiotissa, reporting that the church, together with its cemetery, was offered to foreigners through a British estate agency and was converted into a painting workshop.
The Church of Cyprus has likewise published photographic and archival documentation concerning the monument following the occupation, including references to attempts to dispose of the property and its subsequent change of use.
Panagia Chrysotrimithiotissa therefore represents not only an old Christian monument of Kyrenia District but also an important testimony to the history and religious memory of the displaced community of Trimithi.
Sources
Church of Cyprus – Panagia Chrysotrimithiotissa
Department of Antiquities, Republic of Cyprus – Church of Panagia Chrysotrimithiotissa, Trimithi
Union of Communities of Kyrenia District – Trimithi
Church of Cyprus – Christian Monuments of Cyprus under military occupation
House of Representatives – documentation concerning cultural heritage in the occupied areas
Biodiversity of Cyprus – Trimithi and photographs, 20/10/2016
No comments:
Post a Comment