Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Kostas Aristeidou – Ακρωτήρι, βάθος 12 μ., 26/11/2016.
Το Arenicola marina είναι ένας μεγάλος θαλάσσιος δακτυλιοσκώληκας της οικογένειας Arenicolidae. Είναι γνωστός στα αγγλικά ως lugworm ή blow lugworm και περνά σχεδόν ολόκληρη τη ζωή του θαμμένος μέσα σε αμμώδη ή λασπώδη ιζήματα. Η παρουσία του γίνεται συνήθως αντιληπτή όχι από το ίδιο το ζώο αλλά από τα χαρακτηριστικά ίχνη που δημιουργεί στην επιφάνεια του πυθμένα: μία κοιλότητα από τη μία πλευρά του λαγουμιού και μία σωροειδή ή ελικοειδή απόθεση επεξεργασμένου ιζήματος από την άλλη.
Η παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou παρουσιάζει υποβρύχια φωτογραφική καταγραφή από το Ακρωτήρι, σε βάθος 12 μέτρων, στις 26 Νοεμβρίου 2016, από τον Kostas Aristeidou.
Υπάρχει όμως μία σημαντική ταξινομική και βιογεωγραφική επιφύλαξη που πρέπει να αναφερθεί. Παρότι το Arenicola marina εμφανίζεται σε ορισμένες βάσεις δεδομένων και καταλόγους ως είδος με παρουσία μέχρι τη Μεσόγειο, επιστημονική αναθεώρηση των πολυχαιτών της Ελλάδας χαρακτήρισε τις ελληνικές καταγραφές του ως αμφίβολες, επειδή το τυπικό ενδιαίτημα και η κύρια γεωγραφική του εξάπλωση συνδέονται περισσότερο με τις παλιρροϊκές λασπώδεις και αμμώδεις ακτές του βορειοανατολικού Ατλαντικού και της Βόρειας Θάλασσας.
Για τον λόγο αυτό, η κυπριακή φωτογραφική αναγνώριση πρέπει να αντιμετωπίζεται με επιφύλαξη μέχρι να επιβεβαιωθεί από ειδικό σε πολυχαίτους ή από εξετασμένο δείγμα.
Περιγραφή
Το Arenicola marina έχει κυλινδρικό, έντονα τμηματοποιημένο σώμα και μπορεί να φθάσει περίπου τα 12–20 εκατοστά σε μήκος, αν και έχουν αναφερθεί και μεγαλύτερα άτομα. Ο χρωματισμός παρουσιάζει μεγάλη ποικιλία και μπορεί να είναι ροζ, ερυθρός, καστανός, πρασινωπός ή σχεδόν μαύρος.
Το σώμα διακρίνεται σε διαφορετικές λειτουργικές περιοχές. Το πρόσθιο τμήμα φέρει παραπόδια και χαίτες, ενώ στα τελευταία 13 τμήματα αυτής της περιοχής υπάρχουν χαρακτηριστικά θαμνώδη βράγχια. Το οπίσθιο ή ουραίο τμήμα είναι στενότερο και στερείται τόσο βραγχίων όσο και χαίτων. Η κεφαλή είναι μικρή, χωρίς εμφανή μάτια ή εξαρτήματα, ενώ κατά τη σίτιση μπορεί να προβάλλει μία μυώδης προβοσκίδα.
Αυτή η κατασκευή είναι άμεσα προσαρμοσμένη στη ζωή μέσα στο ίζημα.
Το χαρακτηριστικό λαγούμι
Το είδος ζει μέσα σε J- ή U-σχήματος λαγούμια που κατασκευάζει στο ίζημα. Σε καλά ανεπτυγμένα λαγούμια το ζώο βρίσκεται κάτω από την επιφάνεια και δημιουργεί ένα σύστημα με κατακόρυφο τμήμα προς την επιφάνεια και βαθύτερη οριζόντια ή καμπυλωτή περιοχή.
Στην επιφάνεια του ιζήματος εμφανίζονται δύο ιδιαίτερα χαρακτηριστικά σημάδια. Στο πρόσθιο άκρο δημιουργείται μία χοανοειδής κοιλότητα, επειδή το σκουλήκι καταπίνει το ίζημα από κάτω. Στο πίσω άκρο αποβάλλεται το ίζημα που έχει ήδη περάσει μέσα από το πεπτικό σύστημα, σχηματίζοντας χαρακτηριστικές ελικοειδείς ή ακανόνιστες αποθέσεις.
Σε περιοχές με μεγάλη πυκνότητα ατόμων, οι κοιλότητες και οι αποθέσεις μπορούν να αλλάξουν αισθητά τη μικρομορφολογία ολόκληρης της επιφάνειας του πυθμένα.
Τρόπος διατροφής
Το Arenicola marina είναι κυρίως υποεπιφανειακός ιζηματοφάγος. Καταπίνει μεγάλες ποσότητες άμμου ή λάσπης και αξιοποιεί το οργανικό υλικό και τους μικροσκοπικούς οργανισμούς που περιέχονται μέσα στο ίζημα.
Στην τροφή του περιλαμβάνονται βακτήρια, βενθικά διάτομα, μειοπανίδα και άλλο οργανικό υλικό. Τα μικρά σωματίδια προσκολλώνται στην προβοσκίδα και καταπίνονται, ενώ μεγαλύτερο υλικό μπορεί να απορρίπτεται.
Η συγκεκριμένη μέθοδος τροφοληψίας σημαίνει ότι το ζώο επεξεργάζεται πολύ μεγάλες ποσότητες φαινομενικά φτωχού σε τροφή ιζήματος για να αποκτήσει την απαραίτητη οργανική ύλη.
Βιοανάδευση και οικολογική σημασία
Το Arenicola marina θεωρείται σημαντικός μηχανικός του οικοσυστήματος στα ενδιαιτήματα όπου είναι πολυάριθμο.
Καθώς καταπίνει, μετακινεί και αποβάλλει ίζημα, αναμιγνύει συνεχώς τα επιφανειακά και βαθύτερα στρώματα του πυθμένα. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται βιοανάδευση (bioturbation). Μέσω της δραστηριότητάς του, βαθύτερο υλικό μεταφέρεται προς την επιφάνεια και επηρεάζεται η κατανομή οργανικής ύλης και θρεπτικών στοιχείων.
Παράλληλα, το σκουλήκι αντλεί θαλασσινό νερό μέσα στο λαγούμι με περιοδικές μυϊκές συσπάσεις. Έτσι μεταφέρει οξυγονωμένο νερό βαθύτερα μέσα στο ίζημα και δημιουργεί μικρές οξυγονωμένες ζώνες σε βάθη που διαφορετικά μπορεί να ήταν πολύ φτωχά σε οξυγόνο.
Επομένως, ένα μεγάλο άτομο Arenicola δεν είναι απλώς κάτοικος του ιζήματος. Μεταβάλλει ενεργά το φυσικό και χημικό περιβάλλον γύρω από το λαγούμι του.
Αναπνοή
Τα χαρακτηριστικά θαμνώδη βράγχια του ζώου αποτελούν την κύρια επιφάνεια ανταλλαγής αερίων. Το αίμα του περιέχει αιμοσφαιρίνη, η οποία δεσμεύει και μεταφέρει οξυγόνο.
Η ικανότητα συνεχούς άρδευσης του λαγουμιού είναι ιδιαίτερα σημαντική, επειδή το νερό μέσα στα ιζήματα μπορεί να εξαντλεί γρήγορα το διαθέσιμο οξυγόνο. Με τις περισταλτικές κινήσεις του σώματος, το ζώο ανανεώνει το νερό γύρω του και αυξάνει την πρόσβαση στα αναπνευστικά αέρια.
Το είδος παρουσιάζει επίσης αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα σε περιόδους χαμηλού οξυγόνου, αν και η ανοχή αυτή μεταβάλλεται ανάλογα με τη θερμοκρασία και το στάδιο ζωής.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Τα φύλα είναι χωριστά και η αναπαραγωγή είναι ωοτόκος. Η γονιμοποίηση είναι εξωτερική, ενώ η περίοδος αναπαραγωγής διαφέρει γεωγραφικά και συνδέεται με συγκεκριμένες εποχικές και παλιρροϊκές συνθήκες.
Το είδος μπορεί να παρουσιάζει πολύ υψηλή γονιμότητα. Σε μία μελέτη αναφέρθηκαν περίπου 316.000 ωοκύτταρα ανά θηλυκό. Τα αυγά και τα πρώτα προνυμφικά στάδια αναπτύσσονται μέσα ή σε άμεση σχέση με το λαγούμι του θηλυκού.
Τα μεταπρονυμφικά στάδια μπορούν αργότερα να μετακινούνται ενεργά με έρπυση ή κολύμβηση αλλά και παθητικά με τα θαλάσσια ρεύματα.
Η βάση BIOTIC αναφέρει διάρκεια ζωής περίπου 6–10 ετών και σεξουαλική ωρίμανση περίπου σε ηλικία 1–2 ετών, αλλά οι τιμές αυτές αφορούν μελετημένους πληθυσμούς και δεν πρέπει να θεωρηθούν ειδικά στοιχεία για την Κύπρο.
Θηρευτές και θέση στην τροφική αλυσίδα
Παρότι το μεγαλύτερο μέρος του σώματος βρίσκεται καλά προστατευμένο μέσα στο ίζημα, το Arenicola marina αποτελεί λεία για διάφορα ζώα.
Υδρόβια και παρυδάτια πουλιά μπορούν να εκμεταλλεύονται τα σκουλήκια σε παλιρροϊκά ενδιαιτήματα, ενώ ψάρια που τρέφονται στον πυθμένα μπορεί επίσης να τα καταναλώνουν. Ιδιαίτερα το ουραίο τμήμα είναι ευάλωτο όταν πλησιάζει την επιφάνεια κατά την απόθεση του επεξεργασμένου ιζήματος.
Χρήση ως δόλωμα
Τα lugworms χρησιμοποιούνται ευρέως ως δόλωμα για θαλάσσιο ψάρεμα, ιδιαίτερα στις ακτές της βορειοδυτικής Ευρώπης. Η συλλογή τους γίνεται συνήθως με σκάψιμο του ιζήματος στις περιοχές όπου διακρίνονται τα χαρακτηριστικά ίχνη των λαγουμιών.
Η δραστηριότητα αυτή μπορεί τοπικά να επηρεάσει τόσο τους ίδιους τους πληθυσμούς όσο και τη δομή του ιζήματος, ιδιαίτερα όταν πραγματοποιείται εντατικά.
Εξάπλωση
Το Arenicola marina είναι ιδιαίτερα γνωστό από τις ακτές της βορειοδυτικής Ευρώπης, όπου είναι χαρακτηριστικό είδος αμμωδών και λασπωδών παλιρροϊκών πεδίων. Η MarLIN το καταγράφει ευρέως γύρω από τη Βρετανία, την Ιρλανδία και τη βορειοδυτική Ευρώπη, ενώ άλλες βάσεις δίνουν εξάπλωση από τον βορειοανατολικό Ατλαντικό μέχρι και τη Μεσόγειο.
Ωστόσο, η μεσογειακή παρουσία απαιτεί προσοχή. Η αναθεώρηση των πολυχαιτών της Ελλάδας χαρακτήρισε το A. marina αμφίβολης παρουσίας στην Ελλάδα, επειδή μία δημοσιευμένη καταγραφή προερχόταν από βραχώδη ακτή, περιβάλλον ασύμβατο με το γνωστό ενδιαίτημα του είδους, και επειδή η κύρια εξάπλωση θεωρήθηκε περισσότερο ατλαντική και βορειοευρωπαϊκή.
Άλλος κατάλογος της μεσογειακής βιοποικιλότητας περιλαμβάνει πάντως το A. marina για τη Μεσόγειο.
Η αντίφαση αυτή δείχνει γιατί οι παλιές μεσογειακές αναγνωρίσεις χρειάζονται επανέλεγχο.
Η καταγραφή από την Κύπρο
Η παρούσα παλιά καταγραφή προέρχεται από το Ακρωτήρι, σε βάθος 12 μέτρων, και φωτογραφήθηκε στις 26/11/2016 από τον Kostas Aristeidou.
Το βάθος αυτό δεν αποκλείει από μόνο του το A. marina, καθώς έχουν περιγραφεί υποπαράκτια βιοτοπικά συστήματα με το είδος σε λεπτή άμμο ή λασπώδη άμμο μέχρι περίπου 10–20 μέτρα.
Ωστόσο, λαμβάνοντας υπόψη τις επιστημονικές αμφιβολίες που υπάρχουν για ορισμένες μεσογειακές καταγραφές, δεν θεωρώ ασφαλές να παρουσιάσουμε τη φωτογραφική αναγνώριση από το Ακρωτήρι ως απολύτως επιβεβαιωμένη χωρίς εξέταση δείγματος.
Συνεπώς, για το Biodiversity of Cyprus η παλιά ταυτοποίηση μπορεί να διατηρηθεί ως:
cf. Arenicola marina (Linnaeus, 1758)
ή, αν θέλουμε να είμαστε ακόμη πιο συντηρητικοί:
Arenicolidae sp. – πιθανό Arenicola marina.
Αυτό είναι επιστημονικά ασφαλέστερο από το να μετατρέψουμε μία φωτογραφική αναγνώριση σε βέβαιη καταγραφή είδους.
Για την ελληνική ονομασία «Κόκκινο σκουλήκι»
Η παλιά ανάρτηση χρησιμοποιούσε την ελληνική ονομασία «Κόκκινο σκουλήκι».
Στον έλεγχο που έκανα δεν εντόπισα ανεξάρτητη αξιόπιστη ελληνική ή κυπριακή πηγή που να τεκμηριώνει το «Κόκκινο σκουλήκι» ως καθιερωμένο κοινό όνομα του Arenicola marina. Αντίθετα, οι διεθνείς βάσεις καταγράφουν κυρίως τα αγγλικά ονόματα lugworm, blow lugworm, European lug worm, lobworm κ.ά.
Επομένως δεν βάζω «Κόκκινο σκουλήκι» στον νέο τίτλο ως αποδεκτό ελληνικό κοινό όνομα.
Απειλές και προστασία
Το Arenicola marina επηρεάζεται τοπικά από μηχανική διατάραξη των ιζημάτων, συμπεριλαμβανομένης της συλλογής σκουληκιών ως δολώματος και άλλων δραστηριοτήτων που αναμοχλεύουν έντονα τον πυθμένα. Μελέτη σε γαλλικό ατλαντικό λασποτόπι εξέτασε ειδικά την επίδραση της συλλογής οστράκων στη χωρική κατανομή του είδους, επιβεβαιώνοντας ότι η μηχανική διατάραξη μπορεί να αποτελεί σημαντικό οικολογικό παράγοντα.
Δεν υπάρχει όμως τεκμηριωμένη ειδική αξιολόγηση κινδύνου για τον πιθανό κυπριακό πληθυσμό.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Annelida
Κλάση: Polychaeta
Ομάδα: Sedentaria
Οικογένεια: Arenicolidae Johnston, 1835
Γένος: Arenicola Lamarck, 1801
Είδος: Arenicola marina (Linnaeus, 1758)
Αρχικός συνδυασμός: Lumbricus marinus Linnaeus, 1758.
Αγγλική κοινή ονομασία: Lugworm / Blow lugworm.
Ελληνική κοινή ονομασία: Δεν εντοπίστηκε τεκμηριωμένη καθιερωμένη ελληνική ονομασία.
Ταυτοποίηση της κυπριακής καταγραφής: Παλαιότερα ως Arenicola marina· απαιτείται επιβεβαίωση λόγω της αμφίβολης κατάστασης ορισμένων μεσογειακών καταγραφών.
Φωτογράφος: Kostas Aristeidou
Τοποθεσία: Ακρωτήρι, Κύπρος
Βάθος: 12 μ.
Ημερομηνία: 26/11/2016
Απειλές / Πιέσεις: Μηχανική διατάραξη ιζημάτων και συλλογή για δόλωμα είναι τεκμηριωμένες πιέσεις σε πληθυσμούς άλλων περιοχών· δεν υπάρχει ειδική αξιολόγηση για την Κύπρο.
Καθεστώς κινδύνου: Δεν έχει αξιολογηθεί από την IUCN Red List σύμφωνα με την EUNIS.
Καθεστώς προστασίας: Δεν καταγράφεται ειδικό νομικό καθεστώς προστασίας στην EUNIS.
IUCN: Not Evaluated / δεν έχει αξιολογηθεί.
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Lugworm or sandworm – Arenicola marina – Cyprus
World Register of Marine Species – Arenicola marina
MarLIN – Blow lug, Arenicola marina
MarLIN – Arenicola marina in infralittoral fine sand or muddy sand
English
Text by George Konstantinou.
Underwater photos: Kostas Aristeidou – Akrotiri, 12 m depth, 26 November 2016.
Arenicola marina is a large marine annelid of the family Arenicolidae, widely known in English as the lugworm or blow lugworm. It spends almost its entire life buried in sandy or muddy sediment and is usually detected not by seeing the animal itself but from the characteristic funnels and coils of processed sediment produced at the openings of its burrow.
The original Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou post documents an underwater observation from Akrotiri at 12 m depth on 26 November 2016, photographed by Kostas Aristeidou.
There is, however, an important taxonomic and biogeographical caution. Although some databases and Mediterranean checklists include A. marina in the Mediterranean, a detailed review of Greek polychaetes regarded Greek records as questionable, noting that its typical habitat and principal distribution are associated mainly with Atlantic and North Sea tidal sands and mudflats.
For this reason, the Cyprus photographic identification should be regarded cautiously until confirmed by examination of a specimen.
Description
Arenicola marina is a robust cylindrical segmented worm, generally around 12–20 cm long. Its colour is highly variable and can range from pink and red to brown, greenish or almost black.
The body is divided into distinct regions. The anterior and middle portions bear chaetae, while the posterior 13 chaetigerous segments carry conspicuous bushy gills. The narrower tail region lacks both gills and chaetae. The head is small and lacks obvious eyes or appendages, although a muscular proboscis is used while feeding.
Burrow construction
The lugworm lives within a J- or U-shaped burrow excavated through sand or muddy sand. The burrow can extend several tens of centimetres below the surface.
Its presence is revealed by two characteristic surface features: a funnel-shaped depression above the feeding end and a pile or coil of processed sediment above the opposite end.
The worm remains below the surface, ingesting sediment at the head end and ejecting it after digestion through the tail end.
Feeding
Arenicola marina is a subsurface deposit feeder.
It processes large quantities of sediment and obtains nutrition from bacteria, benthic diatoms, meiofauna and organic material associated with small sediment particles.
This feeding strategy allows the worm to exploit food resources that are dispersed through large volumes of apparently nutrient-poor sediment.
Bioturbation and ecological importance
Where abundant, A. marina is an important ecosystem engineer.
By continually ingesting, transporting and ejecting sediment, it mixes sediment layers and transfers nutrients and organic material between deeper layers and the surface.
It also irrigates its burrow by producing waves of muscular contraction along the body. Oxygenated seawater is therefore carried into deeper sediment, creating oxygen-rich microhabitats around the burrow.
Large populations can consequently alter both the physical structure and chemistry of the seabed.
Respiration
The conspicuous bushy gills provide the principal respiratory surface.
Because oxygen within buried sediment can be rapidly depleted, active irrigation of the burrow is essential. The worm continually renews the water around its body, allowing efficient uptake of oxygen.
Arenicola marina can also tolerate periods of reduced oxygen availability, although tolerance varies with temperature, season and life stage.
Reproduction and life cycle
The sexes are separate and reproduction is oviparous, with external fertilisation. Spawning is synchronised within local populations and its timing differs geographically.
Fecundity can be extremely high. One study reported approximately 316,000 oocytes per female. Eggs and early larvae develop in association with the female burrow.
Later stages can disperse by crawling, swimming and passive transport in currents.
BIOTIC reports a potential lifespan of around 6–10 years and sexual maturity at approximately 1–2 years in studied populations; these values should not be interpreted as specific data for Cyprus.
Predators
Although the animal spends most of its life protected beneath the sediment, it forms part of the food web.
Wading birds and bottom-feeding fishes are among known predators. The tail is particularly vulnerable when the worm approaches the surface to eject sediment.
Use as fishing bait
Lugworms are widely collected as sea-angling bait, particularly in northwestern Europe. Their characteristic surface casts allow collectors to locate the buried animals.
Intensive digging and bait collection can locally disturb sediment structure and potentially affect lugworm populations.
Distribution
Arenicola marina is particularly characteristic of northwestern European coasts and is widespread around Britain, Ireland and adjacent Atlantic and North Sea shores. Some databases extend its distribution southwards into the Mediterranean.
Its Mediterranean status is nevertheless not entirely straightforward. A modern review of Greek polychaetes considered the Greek record of A. marina questionable because it originated from rocky habitat and did not fit the typical ecological and biogeographical pattern of the species.
At the same time, other Mediterranean biodiversity checklists include A. marina as a Mediterranean species.
This disagreement demonstrates why historical Mediterranean identifications should be treated carefully.
The Cyprus record
The original Cyprus record was photographed by Kostas Aristeidou at Akrotiri on 26 November 2016, at a depth of 12 metres.
This depth does not itself exclude A. marina: infralittoral communities characterised by the species have been described from fine sand and muddy sand down to the 10–20 m depth range.
Nevertheless, given the uncertainty surrounding some Mediterranean records, I would not present the Akrotiri photographs as an unquestionably confirmed Cyprus record without specimen-based identification.
A scientifically safer identification would therefore be:
cf. Arenicola marina (Linnaeus, 1758)
or, even more conservatively,
Arenicolidae sp. – probable Arenicola marina.
About the Greek name “Κόκκινο σκουλήκι”
The original post used the Greek name “Κόκκινο σκουλήκι”.
During the present review, however, I found no independent reliable Greek or Cyprus source confirming this as an established vernacular name for Arenicola marina. International databases instead document names such as lugworm, blow lugworm, European lug worm and lobworm.
For that reason, “Κόκκινο σκουλήκι” is not retained as an accepted Greek common name in the revised title.
Threats and conservation
Mechanical disturbance of sediment, including bait digging and other activities that rework soft bottoms, may affect A. marina populations locally. Research on Atlantic mudflats has specifically examined how shellfish digging influences the spatial ecology of the species.
There is no species-specific conservation assessment for the possible Cyprus population.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Annelida
Class: Polychaeta
Group: Sedentaria
Family: Arenicolidae Johnston, 1835
Genus: Arenicola Lamarck, 1801
Species: Arenicola marina (Linnaeus, 1758)
Original combination: Lumbricus marinus Linnaeus, 1758.
Accepted English common name: Lugworm / Blow lugworm.
Greek common name: No independently documented established Greek common name located.
Cyprus identification: Originally recorded as Arenicola marina; confirmation is advisable because of uncertainty surrounding some Mediterranean records.
Photographer: Kostas Aristeidou
Photo locality: Akrotiri, Cyprus
Depth: 12 m
Date: 26 November 2016
Threats / Pressures: Sediment disturbance and bait digging are documented pressures in other populations; no Cyprus-specific assessment located.
Threat status: Not assessed by the IUCN Red List according to EUNIS.
Protection status: No specific legal protection listed by EUNIS.
IUCN: Not Evaluated / not assessed.
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Lugworm or sandworm – Arenicola marina – Cyprus
World Register of Marine Species – Arenicola marina
MarLIN – Blow lug, Arenicola marina
MarLIN – Arenicola marina in infralittoral fine sand or muddy sand
No comments:
Post a Comment